Chương 1. Cơ sở lý luận về hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh tại Công ty Cổ Phần Dược phẩm 2/9. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh tại Công ty Cổ Phần Dược phẩm 2/9.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp 1. Khái niệm hoạt động kinh doanh Hoạt động kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình kinh doanh, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi. Đây là thuật ngữ chung cho tất cả các hoạt động kinh tế được thực hiện bởi một công ty trong quá trình kinh doanh.
Hoạt động kinh doanh bao gồm các hoạt động điều hành, hoạt động đầu tư và hoạt động tài trợ. Mục tiêu chính của hoạt động kinh doanh là tạo ra lợi nhuận bằng cách cung cấp các sản phẩm hoặc dịch vụ mà khách hàng cần, với mong muốn chi phí sản xuất và vận hành không vượt quá thu nhập mà doanh nghiệp có thể kiếm được. Hoạt động kinh doanh không chỉ liên quan đến việc tạo ra lợi nhuận mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra giá trị cho cộng đồng bằng cách cung cấp việc làm cho người lao động, hỗ trợ tài chính cho các dự án cộng đồng, và thúc đẩy sự phát triển kinh tế và xã hội. Khái niệm hiệu quả và hiệu quả hoạt động kinh doanh Khái niệm hiệu quả Hiệu quả luôn là vấn đề được các nhà nghiên cứu kinh tế cũng như các nhà quản lý kinh doanh quan tâm hàng đầu.
Nó được hiểu đơn giản là một chỉ tiêu chất lượng phản ánh mối quan hệ giữa kết quả thu được và chi phí bỏ ra. Nếu chi phí bỏ ra càng ít, kết quả mang lại càng nhiều thì hiệu quả kinh tế càng cao và ngược lại. Trong cuốn Kinh tế học, Paul A Samuelson có viết: “Hiệu quả tức là sử dụng một cách hữu hiệu nhất các nguồn lực của nền kinh tế để thỏa mãn nhu cầu mong muốn của con người" (Nguồn: Paul A Samuelson và Wiliam Dnordhau (1997), Kinh tế học, Lần thứ 15, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, tr 125). Quan điểm này cho thấy, tác giả đánh giá hiệu quả thông qua cách sử dụng các nguồn lực kinh tế, nguồn lực phải được sử dụng để đem lại kết quả mong muốn cho con người.
Tuy nhiên, quan điểm này chưa chỉ rõ cách xác định hiệu quả bằng đại lượng cụ thể nào. Bên cạnh đó, có một sự thống nhất quan điểm cho rằng: Hiệu quả là phạm trù phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực để đạt được mục tiêu xác định. Nó được đánh giá trong mối quan hệ với kết quả tạo ra để xem xét xem với mỗi sự hao phí nguồn lực xác định có thể tạo ra kết quả ở mức độ nào. Hiệu quả là sự so sánh kết quả đầu ra và yếu tố nguồn lực đầu vào.
Hiệu quả đo lường tuyệt đối: Hiệu quả = Kết quả đầu ra – Yếu tố đầu vào Hiệu quả đo lường tương đối: Hiệu quả = Kết quả đầu ra / Yếu tố đầu vào 1 Khái niệm hiệu quả hoạt động kinh doanh Hiệu quả kinh doanh gắn với cơ chế thị trường có quan hệ với tất cả các yếu tố trong quá trình sản xuất kinh doanh như: lao động, nguồn vốn, máy móc thiết bị, nguyên vật liệu,. nên doanh nghiệp chỉ có thể đạt được hiệu quả cao khi việc sử dụng các yếu tố đầu vào của quá trình kinh doanh một cách hiệu quả. Hiệu quả càng cao thì doanh nghiệp càng có nhiều cơ hội và điều kiện để ngày càng nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp bằng việc đầu tư, lắp đặt trang thiết bị, máy móc, sử dụng các công nghệ, khoa học kĩ thuật hiện đại, nâng cao phúc lợi cho người lao động,. Dưới đây là một số quan điểm về khái niệm hiệu quả kinh doanh: Với quan điểm về hiệu quả hoạt động kinh doanh, nhà kinh tế học người Anh Adam Smith cho rằng: “Hiệu quả là kết quả đạt được trong hoạt động kinh tế, là doanh thu tiêu thụ hàng hóa”.
Một số quan điểm khác lại cho rằng hiệu quả kinh doanh được xác định bởi tỷ số giữa kết quả đạt được và chi phí bỏ ra để có được kết quả đó. Điển hình cho quan điểm này là tác giả Manfred Kuhn: “Tính hiệu quả được xác định bằng cách lấy kết quả tính theo đơn vị giá trị chia cho chi phí kinh doanh”. Đây là quan điểm được nhiều nhà kinh tế và quản trị kinh doanh áp dụng vào tính hiệu quả kinh tế trong các hoạt động kinh doanh. Theo cuốn giáo trình Kinh tế thương mại dịch vụ – NXB Thống Kê 1998, “Hiệu quả kinh tế của một quá trình sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực để đạt được mục tiêu xác định”.
Quan điểm này phản ánh tốt trình độ lợi dụng của hoạt động sản xuất kinh doanh trong mọi điều kiện biến đổi. Cũng theo quan điểm này thì có thể xác định được hiệu quả sản xuất kinh doanh trong mọi trường hợp. Với tác giả kinh tế học tại Việt Nam, quan điểm thứ nhất cho rằng: "Hiệu quả kinh doanh là chỉ tiêu kinh tế - xã hội tổng hợp để lựa chọn các phương án hoặc các quyết định trong quá trình hoạt động thực tiễn ở mọi lĩnh vực kinh doanh và tại mọi thời điểm. Bất kỳ các quyết định cần đạt được phương án tốt nhất trong điều kiện cho phép, giải pháp thực hiện có tính cân nhắc, tính toán chính xác phù hợp với sự tất yếu của quy luật khách quan trong từng điều kiện cụ thể" (Đỗ Hoàng Toàn, 2005).
Quan điểm thứ hai cho rằng: "Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực sẵn có của doanh nghiệp để đạt kết quả trong kinh doanh với chi phí thấp nhất". Như vậy, hiệu quả kinh doanh khác với kết quả kinh doanh và có mối quan hệ chặt chẽ với kết quả kinh doanh cao. 2 Từ các quan điểm trên về hiệu quả kinh tế, có thể đưa ra khái niệm về hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp như sau: Hiệu quả hoạt động kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực để đạt được mục tiêu đã đặt ra, nó biểu hiện mối tương quan giữa kết quả thu được và những chi phí bỏ ra để có được kết quả đó, độ chênh lệch giữa hai đại lượng này càng lớn thì hiệu quả càng cao. Đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, kết quả đầu ra thường được biểu hiện bằng doanh thu, lợi nhuận; yếu tố nguồn lực đầu vào là lao động, chi phí, tài sản và nguồn vốn.
Tầm quan trọng của việc phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh Phân tích hoạt động kinh doanh chiếm một vị trí quan trọng trong quá trình quản lý doanh nghiệp, là một trong những công cụ quản lý kinh tế có hiệu quả được doanh nghiệp sử dụng từ trước đến nay. Mọi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đều nằm trong thế tác động liên hoàn với nhau. Do đó, tiến hành phân tích các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp một cách toàn diện có thể giúp cho các nhà quản trị doanh nghiệp đánh giá đầy đủ và sâu sắc mọi hoạt động kinh tế trong từng thời kỳ. Việc phân tích, tính toán hiệu quả hoạt động kinh doanh không chỉ cho phép các nhà quản trị đánh giá tính hiệu quả mà còn tìm ra các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Để từ đó đưa ra các biện pháp điều chỉnh thích hợp trên cả 2 phương diện: tăng kết quả, giảm chi phí. Chính vì vậy, phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có vai trò và ý nghĩa rất lớn: - Là công cụ để doanh nghiệp tự đánh giá về điểm mạnh, điểm yếu để củng cố, hay khắc phục, đưa ra những cách thức quản lý phù hợp nhằm cải thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. - Trên cơ sở phân tích các yếu tố bên trong và các tác động từ bên ngoài đến hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp có thể khai thác tối đa những nguồn lực, phát huy những tiềm năng trên thị trường, nhằm đạt được hiệu quả tốt nhất trong hoạt động kinh doanh. - Kết quả của quá trình phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh là cơ sở để đánh giá và đưa ra quyết định về việc đầu tư và đưa ra những quyết định quản trị ngắn hạn và dài hạn cho doanh nghiệp.
- Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh ung cấp thông tin về vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp trong ngành và đối thủ cạnh tranh, từ đó đề xuất các chiến lược kinh doanh phù hợp. - Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh giúp dự báo, đề phòng và hạn chế những rủi ro bất định trong kinh doanh. Vai trò và ý nghĩa của nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh Xét trên phương diện lý luận và thực tiễn thì phạm trù hiệu quả sản xuất kinh doanh đóng vai trò rất quan trọng và không thể thiếu được trong việc kiểm tra đánh giá và phân tích nhằm đưa ra các giải pháp tối ưu nhất, lựa chọn các phương pháp hợp lý nhất để thực hiện các mục tiêu của doanh nghiệp đã đề ra. Đối với nhiều nhà quản trị khi nói đến các hoạt động sản xuất kinh doanh chính là nói đến tính hiệu quả của nó.
Hiệu quả hoạt động kinh doanh đóng vai trò là công cụ để thực hiện nhiệm vụ quản trị đồng thời cũng là mục tiêu của quản trị kinh doanh. Nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh là cơ sở đảm bảo sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp và của toàn xã hội. Một doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển thì phải hoạt động có hiệu quả mà hiệu quả kinh doanh phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tiền vốn…) để đạt được mục tiêu xác định của doanh nghiệp. Mục tiêu sau cùng chính là lợi nhuận, khi doanh nghiệp phát triển cũng góp phần thúc đẩy xã hội phát triển.
Nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh để tạo ưu thế trong cạnh tranh và mở rộng thị trường.