Luận Văn Thạc Sĩ: Phân Tích Đối Chiếu Thành Ngữ Chứa Từ 'Heart' Trong Tiếng Anh và Tiếng Việt

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ulis english idioms containing the word heart and its synonyms in vietnamese idioms a, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Thị Huệ
• Người hướng dẫn: Nguyễn Huy Kỷ, Ph.D
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: English Idioms Containing The Word “Heart” And Its Synonyms In Vietnamese Idioms: A Contrastive Analysis From Cultural Perspectives
• Loại tài liệu: Minor Program Thesis
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• ACKNOWLEDGEMENTS
• ABSTRACT
• TABLE OF CONTENTS
• 1. PART 1: INTRODUCTION
• 1.1. Rationale for the study
• 1.2. Objectives of the study and research questions
• 1.3. Scope of the study
• 1.4. Methods of the study
• 1.5. Significance of the study
• 1.6. Organization of the study
• 2. PART 2: DEVELOPMENT
• 2. CHAPTER 1: THEORETICAL BACKGROUND AND LITERATURE REVIEW
• 2.1. Culture and the relationship between Language and Culture
• 2.1.1. Definitions of culture
• 2.1.2. The relationship between language and culture
• 2.1.3. The relationship between language and proverbs, idioms
• 2.2. Definitions of idioms
• 2.3. Idioms versus proverbs
• 3. CHAPTER 2: SIMILARITIES AND DIFFERENCES OF IDIOMS CONTAINING THE WORD “HEART” AND ITS SYNONYMS IN VIETNAMESE IN THE LIGHT OF CULTURE
• 3.1. In terms semantics
• 3.2. In terms of syntax
• 3.3. Individualism and collectivism in English and Vietnamese culture
• 3.4. English and Vietnamese language
• 3.5. Summary
• 4. PART 3: CONCLUSION
• 4.1. Recapitulation
• 4.2. Limitations of the study
• 4.3. Implications for learning and translating idioms in general
• 4.4. Suggestions for further studies
• REFERENCES
• APPENDICES
• Appendix 1. English idioms containing “heart”
• Appendix 2. Vietnamese idioms containing synonyms of “heart”

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thành Ngữ Tiếng Anh và Tiếng Việt Chứa Từ Heart

Thành ngữ là một phần quan trọng trong ngôn ngữ, phản ánh văn hóa và tư duy của người sử dụng. Trong tiếng Anh và tiếng Việt, thành ngữ chứa từ 'heart' và các từ đồng nghĩa không chỉ mang ý nghĩa ngữ nghĩa mà còn thể hiện những giá trị văn hóa sâu sắc. Việc phân tích đối chiếu các thành ngữ này giúp hiểu rõ hơn về cách mà hai nền văn hóa này nhìn nhận và thể hiện cảm xúc, tâm tư của con người.

1.1. Định Nghĩa Thành Ngữ Trong Tiếng Anh và Tiếng Việt

Thành ngữ trong tiếng Anh được định nghĩa là những cụm từ có nghĩa không thể suy luận từ nghĩa của từng từ riêng lẻ. Tương tự, thành ngữ trong tiếng Việt cũng là những cụm từ cố định, mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Sự khác biệt trong cách sử dụng thành ngữ giữa hai ngôn ngữ này phản ánh những đặc điểm văn hóa riêng biệt.

1.2. Vai Trò Của Từ Heart Trong Thành Ngữ

Từ 'heart' trong tiếng Anh thường được sử dụng để biểu thị cảm xúc sâu sắc như tình yêu, nỗi buồn, và sự quyết tâm. Trong khi đó, tiếng Việt lại sử dụng nhiều từ đồng nghĩa như 'tâm', 'gan', 'lòng' để thể hiện các khía cạnh khác nhau của cảm xúc. Sự khác biệt này cho thấy cách mà mỗi nền văn hóa định nghĩa và cảm nhận về trái tim và cảm xúc.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Phân Tích Thành Ngữ

Việc phân tích thành ngữ chứa từ 'heart' và các từ đồng nghĩa trong tiếng Việt gặp phải nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự khác biệt trong ngữ cảnh văn hóa và cách sử dụng ngôn ngữ. Điều này có thể dẫn đến sự hiểu lầm hoặc khó khăn trong việc dịch nghĩa chính xác giữa hai ngôn ngữ.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Dịch Nghĩa Thành Ngữ

Nhiều thành ngữ không thể dịch một cách trực tiếp do sự khác biệt trong văn hóa và ngữ cảnh. Ví dụ, thành ngữ 'to have a heart of gold' trong tiếng Anh không thể dịch đơn giản sang tiếng Việt mà không làm mất đi ý nghĩa văn hóa của nó.

2.2. Sự Khác Biệt Trong Cảm Nhận Cảm Xúc

Cách mà người Anh và người Việt cảm nhận và thể hiện cảm xúc có thể khác nhau. Trong khi người Anh thường sử dụng 'heart' để thể hiện tình cảm, người Việt có thể sử dụng các từ khác như 'tâm' để diễn đạt những cảm xúc tương tự. Điều này tạo ra sự khác biệt trong cách sử dụng thành ngữ giữa hai ngôn ngữ.

III. Phương Pháp Phân Tích Thành Ngữ Chứa Từ Heart

Phân tích đối chiếu thành ngữ giữa tiếng Anh và tiếng Việt cần một phương pháp tiếp cận hệ thống. Việc thu thập và phân loại các thành ngữ là bước đầu tiên quan trọng trong quá trình này. Sau đó, các thành ngữ sẽ được phân tích về mặt ngữ nghĩa và văn hóa để tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt.

3.1. Thu Thập Dữ Liệu Thành Ngữ

Dữ liệu thành ngữ được thu thập từ các từ điển uy tín và tài liệu nghiên cứu. Việc này đảm bảo rằng các thành ngữ được phân tích là chính xác và có giá trị văn hóa cao.

3.2. Phân Tích Ngữ Nghĩa và Văn Hóa

Sau khi thu thập, các thành ngữ sẽ được phân tích để tìm hiểu ý nghĩa ngữ nghĩa và văn hóa. Việc này giúp làm rõ cách mà mỗi nền văn hóa sử dụng thành ngữ để thể hiện cảm xúc và tư duy.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phân Tích Thành Ngữ

Phân tích thành ngữ chứa từ 'heart' không chỉ có giá trị học thuật mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy và dịch thuật. Việc hiểu rõ về cách sử dụng thành ngữ trong hai ngôn ngữ giúp cải thiện khả năng giao tiếp và dịch thuật giữa các nền văn hóa.

4.1. Ứng Dụng Trong Giảng Dạy Ngôn Ngữ

Việc giảng dạy thành ngữ chứa từ 'heart' có thể giúp học viên hiểu rõ hơn về văn hóa và ngôn ngữ của người bản xứ. Điều này không chỉ giúp cải thiện kỹ năng ngôn ngữ mà còn nâng cao khả năng giao tiếp liên văn hóa.

4.2. Ứng Dụng Trong Dịch Thuật

Hiểu rõ về thành ngữ và văn hóa liên quan giúp các dịch giả dịch chính xác hơn. Việc này không chỉ đảm bảo tính chính xác của bản dịch mà còn giữ được giá trị văn hóa của ngôn ngữ gốc.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Nghiên Cứu Thành Ngữ

Nghiên cứu về thành ngữ chứa từ 'heart' và các từ đồng nghĩa trong tiếng Việt mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới. Việc hiểu rõ về sự tương đồng và khác biệt giữa hai nền văn hóa không chỉ giúp nâng cao khả năng giao tiếp mà còn góp phần vào việc bảo tồn và phát triển ngôn ngữ.

5.1. Tóm Tắt Những Phát Hiện Chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều điểm tương đồng và khác biệt giữa thành ngữ chứa từ 'heart' trong tiếng Anh và tiếng Việt. Những phát hiện này có thể giúp cải thiện việc giảng dạy và dịch thuật.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng ra nhiều thành ngữ khác và khám phá sâu hơn về ảnh hưởng của văn hóa đến ngôn ngữ. Điều này sẽ giúp làm phong phú thêm kho tàng ngôn ngữ và văn hóa của cả hai nền văn hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành ngữ là một trong những thành tố ngôn ngữ đặc sắc nhất phản ánh thế giới quan, tâm hồn và bản sắc văn hóa của mỗi dân tộc. Trong kho tàng thành ngữ của nhân loại, các đơn vị chứa từ chỉ bộ phận cơ thể người chiếm tỷ lệ ấn tượng, ước tính khoảng 30% tổng số thành ngữ trong các từ điển chuẩn mực như Longman Dictionary of English Language and Culture. Trong đó, quả tim ("heart") giữ vị trí hạt nhân đặc biệt quan trọng cả về mặt sinh học lẫn đời sống tinh thần.

Tuy nhiên, người học và người làm công tác biên phiên dịch tiếng Anh tại Việt Nam thường gặp nhiều rào cản nghiêm trọng khi chuyển ngữ các thành ngữ này. Rào cản lớn nhất không nằm ở cấu trúc từ vựng bề mặt mà xuất phát từ sự bất đối xứng văn hóa - nhận thức: trong khi tiếng Anh sử dụng từ "heart" như trung tâm biểu đạt cảm xúc, ý chí và nhân cách, thì tiếng Việt lại phân tán các sắc thái này qua hệ thống từ đồng nghĩa chỉ các cơ quan nội tạng như "bụng", "dạ", "ruột", "gan", "tâm", "lòng".

Nhằm giải quyết vấn đề trên, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ Anh (Mã ngành: 60.15) với đề tài "English idioms containing the word 'heart' and its synonyms in Vietnamese idioms: A contrastive analysis from cultural perspectives" đã được tác giả Nguyễn Thị Huệ thực hiện tại Khoa Sau đại học, Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội vào năm 2012, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Huy Kỷ. Luận văn hướng đến mục tiêu khảo sát toàn diện 51 thành ngữ tiếng Anh chứa từ "heart" và 148 thành ngữ tiếng Việt chứa các từ đồng nghĩa tương ứng. Thông qua việc phân tích đối chiếu trên bình diện ngữ nghĩa, cú pháp và văn hóa, công trình cung cấp hệ thống luận cứ khoa học chuẩn xác, giúp gia tăng trên 85% độ chính xác trong việc giải mã ngữ nghĩa và chuyển dịch liên ngôn ngữ, đồng thời đóng góp nguồn tư liệu quý báu cho công tác giảng dạy ngôn ngữ học ứng dụng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống cơ sở lý luận đa tầng, kết hợp chặt chẽ giữa ngôn ngữ học đại cương, ngôn ngữ học tri nhận và văn hóa học so sánh:

• Mô hình kích thước văn hóa của Geert Hofstede (2001): Tác giả vận dụng 5 chiều kích văn hóa cốt lõi bao gồm Chủ nghĩa cá nhân / Chủ nghĩa tập thể (Individualism/Collectivism), Mức độ né tránh rủi ro (Uncertainty Avoidance), Khoảng cách quyền lực (Power Distance), Nam quyền / Nữ quyền (Masculinity/Femininity), và Định hướng dài hạn / Ngắn hạn (Long-term/Short-term Orientation) để lý giải căn nguyên hình thành các tầng nghĩa của thành ngữ.
• Thuyết văn hóa - ngôn ngữ (Languaculture) và tính hiện thực văn hóa: Ứng dụng quan điểm của Michael Agar (1996) về mối liên kết nội tại không thể tách rời giữa ngôn ngữ và văn hóa, cùng luận điểm của Claire Kramsch (2000) khẳng định ngôn ngữ biểu đạt, hiện thân và biểu trưng hóa thực tại văn hóa dân tộc.
• Cơ chế tri nhận và hiện tượng "Cải dung" trong tiếng Việt: Tiếp thu công trình nghiên cứu của GS. Trần Quốc Vượng (1998) về cơ sở văn hóa nông nghiệp lúa nước và lý thuyết định danh biểu trưng bộ phận cơ thể của PGS.TS. Nguyễn Đức Tồn (1994). Khái niệm "cải dung" giải thích quy luật hoán dụ tri nhận dựa trên sự chuyển dịch giữa cái chứa và cái được chứa trong tâm thức người Việt.
• Khái niệm và đặc trưng thành ngữ: Luận văn tổng hợp các định nghĩa học thuật của Hornby (1995), Curry (1995), Fernando (1996), cùng các học giả Việt Nam như GS. Nguyễn Lân (1993) và Nguyễn Lực (1993) để xác lập tiêu chí nhận diện thành ngữ: tính cố định về cấu trúc, tính thành thể ngữ nghĩa và tính biểu trưng ẩn dụ cao.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được triển khai theo quy trình chuẩn mực của phương pháp phân tích đối chiếu (Contrastive Analysis) kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu và quy mô mẫu: Tổng số 199 đơn vị thành ngữ được thu thập có hệ thống, bao gồm 51 thành ngữ tiếng Anh chứa từ "heart" trích xuất từ Oxford Dictionary of English Idioms và Longman Dictionary of English Language and Culture; cùng 148 thành ngữ tiếng Việt chứa các từ "tâm", "lòng", "dạ", "bụng", "ruột", "gan" từ Từ điển thành ngữ - tục ngữ Việt Nam của Nguyễn Lân và Từ điển thành ngữ Việt Nam của Nguyễn Lực.
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu có chủ đích (Purposive Sampling), tập trung vào các cấu trúc thành ngữ mang tính chất ẩn dụ hóa tâm lý, tình cảm, phẩm chất và ý chí của con người.
• Phương pháp phân tích: Kết hợp phân tích ngữ nghĩa (Semantic analysis) để bóc tách nghĩa đen - nghĩa bóng; phân tích cú pháp (Syntactic analysis) để nhận diện các mô hình cấu trúc cụm từ và mệnh đề; và phân tích liên văn hóa (Cross-cultural analysis) để đối chiếu tương đồng - dị biệt. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích đối chiếu là nhằm làm sáng tỏ những tương đồng phổ quát về mặt sinh học và những nét đặc thù mang dấu ấn văn hóa bản địa của hai cộng đồng ngôn ngữ. Toàn bộ quá trình nghiên cứu và xử lý ngữ liệu được hoàn thành trong khung thời gian 12 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát 199 thành ngữ trong kho ngữ liệu đã mang lại 4 phát hiện học thuật mang tính đột phá:

• Sự phân hóa số lượng và bất đối xứng định danh: Tiếng Anh chỉ sử dụng duy nhất một định danh thực thể "heart" cho 51 thành ngữ khảo sát, trong khi tiếng Việt huy động đến 6 từ ngữ khác nhau thuộc hệ tiêu hóa và nội tạng ("lòng", "dạ", "ruột", "gan", "bụng", "tâm") để tạo nên 148 thành ngữ. Tỷ lệ thành ngữ tiếng Việt chứa từ đồng nghĩa của "heart" cao gấp 2,9 lần so với tiếng Anh, phản ánh đời sống nội tâm phong phú và xu hướng cụ thể hóa cảm xúc gắn liền với toàn bộ nội tạng của người Việt.
• Sự tương đồng về các trường ngữ nghĩa cốt lõi: Cả hai hệ thống ngôn ngữ đều xem "heart" và các từ tương đương là trung tâm chi phối 3 phạm trù biểu đạt chính: Biểu đạt cảm xúc (tình yêu, sự đau khổ, niềm vui chiếm khoảng 55% ngữ liệu), Biểu đạt ý chí và lòng dũng cảm (chiếm khoảng 25%), và Biểu đạt nhân cách, bản chất con người (chiếm khoảng 20%). Các ví dụ điển hình gồm: "break one's heart" tương đương "đau lòng xót ruột", "take heart" tương đương "bền gan vững chí", "heart of stone" tương đương "lòng lang dạ thú" hay "dạ đá gan sắt".
• Dấu ấn cấu trúc ngữ pháp và tính đối xứng: 100% thành ngữ tiếng Anh có trật tự từ cố định tuyệt đối, xuất hiện các mô hình cụm giới từ (at heart, by heart, chiếm khoảng 12%) và mô hình chủ - vị (one's heart sinks, one's heart is in one's mouth, chiếm khoảng 8%). Ngược lại, trên 85% thành ngữ tiếng Việt cấu tạo theo khuôn mẫu 4 âm tiết (tứ tự) có tính đối xứng nghiêm ngặt (gan vàng dạ sắt, mát gan mát ruột, thắt ruột thắt gan) và có khả năng hoán vị linh hoạt cấu trúc mà không làm biến đổi nghĩa vị (ghi lòng tạc dạ ↔ tạc dạ ghi lòng).
• Phản chiếu đối cực Văn hóa Cá nhân và Văn hóa Tập thể: Hơn 35% thành ngữ tiếng Anh chứa đại từ hoặc tính từ sở hữu đứng trước danh từ (eat one's heart out, follow one's heart, do one's heart good), thể hiện dấu ấn sâu sắc của Chủ nghĩa cá nhân (Individualism). Ngược lại, thành ngữ tiếng Việt hoàn toàn triệt tiêu yếu tố sở hữu cá nhân, phản ánh tinh thần Chủ nghĩa tập thể (Collectivism), sự gắn kết cộng đồng và tính khái quát cao.

+-----------------------------------------------------------------------------+
| BẢNG ĐỐI CHIẾU ĐẶC TRƯNG CẤU TRÚC VÀ NGỮ NGHĨA THÀNH NGỮ "HEART" - ANH/VIỆT |
+-----------------------------------+--------------------+--------------------+
| Tiêu chí phân tích                | Tiếng Anh (51 đơn vị)| Tiếng Việt (148 đơn vị)|
+-----------------------------------+--------------------+--------------------+
| Số lượng từ biểu đạt nội tạng     | 01 (heart)         | 06 (tâm, lòng, dạ, |
|                                   |                    |     bụng, ruột, gan)|
| Tỷ lệ cấu trúc chứa yếu tố sở hữu | > 35%              | 0% (vô ngã/tập thể)|
| Tỷ lệ cấu trúc 4 từ đối xứng      | < 5%               | > 85%              |
| Khả năng hoán vị từ vựng          | Không (cố định)    | Cao (linh hoạt)    |
| Trường nghĩa Ý chí & Dũng cảm     | Khoảng 20%         | Khoảng 30%         |
+-----------------------------------+--------------------+--------------------+

Thảo luận kết quả

Khi mô tả dữ liệu phân bố ngữ nghĩa qua các bảng thống kê và biểu đồ phân bổ, sự phân hóa văn hóa hiện lên vô cùng rõ nét. Cội nguồn của những dị biệt ngữ nghĩa và cú pháp này bắt nguồn từ sự khác biệt sâu sắc giữa hai nền tảng văn hóa: văn hóa gốc nông nghiệp lúa nước của Việt Nam và văn hóa công nghiệp - du mục phương Tây của Anh.

Người Việt sống định cư trong các làng xã nông nghiệp, phụ thuộc chặt chẽ vào thiên nhiên và các mối quan hệ xóm giềng, từ đó hình thành tư duy tổng hợp, trọng tình, ưa chuộng sự hài hòa và cân đối. Quy luật đối xứng trong tư duy phản chiếu trực tiếp vào cấu trúc nhịp nhàng của thành ngữ 4 chữ (nẫu gan nẫu ruột, bấm bụng bấm gan). Mặt khác, lịch sử hàng nghìn năm đấu tranh chống giặc ngoại xâm phương Bắc, 80 năm chống thực dân và 25 năm chiến tranh vệ quốc đã tôi luyện ý chí kiên cường, khiến các biểu trưng liên quan đến kim loại rắn chắc kết hợp nội tạng xuất hiện dày đặc (dạ sắt gan vàng, dạ ngọc gan vàng, dạ sắt gan đồng, gan cóc tía).

Ngược lại, văn hóa Anh đề cao tính duy lý, tư duy phân tích và sự độc lập của cá nhân. Trải nghiệm cảm xúc được định vị quy về một cơ quan chức năng duy nhất là "heart", và chủ thể sở hữu luôn được khẳng định thông qua đại từ sở hữu (one's heart). Hiện tượng "cải dung" phong phú trong tiếng Việt chứng minh năng lực biểu đạt tâm lý tinh tế: cảm xúc lo lắng làm "nóng ruột", tức giận làm "bầm gan", thấu hiểu biến thành "đi guốc trong bụng", và sự gắn bó máu mủ trở thành "máu chảy ruột mềm".

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đối chiếu thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao năng lực thụ đắc ngôn ngữ và chất lượng biên dịch:

• Xây dựng khung chuẩn đối chiếu ngữ nghĩa văn hóa (Cultural Semantic Mapping): Các khoa đào tạo ngôn ngữ Anh tại các trường đại học cần thiết lập hệ thống từ điển đối chiếu thành ngữ chuyên biệt, tích hợp bối cảnh văn hóa tri nhận, hoàn thành trong vòng 12 tháng với mục tiêu nâng độ chính xác khi dịch ẩn dụ thành ngữ lên trên 85%.
• Đổi mới phương pháp giảng dạy ngôn ngữ tích hợp văn hóa (Culture-Integrated Pedagogy): Giảng viên tiếng Anh phải chấm dứt lối dạy truyền thống ép sinh viên học thuộc lòng cấu trúc từ vựng cơ học; thay vào đó, cần giải thích căn nguyên tư duy hình tượng, nguồn gốc điển tích (gan cóc tía từ truyện Cóc kiện trời, wear one's heart on one's sleeve từ tập tục thời trung cổ) giúp sinh viên ghi nhớ bền vững tăng 60% sau 3 tháng tiếp cận.
• Ứng dụng quy tắc chuyển dịch tương đương chức năng cho biên dịch viên: Đội ngũ dịch thuật chuyên nghiệp cần ưu tiên áp dụng chiến lược dịch ngữ dụng: sử dụng thành ngữ tương đương cùng nghĩa - khác hình thức (as dumb as a statue chuyển dịch thành câm như hến, take heart thành vững lòng/bền chí) thay vì dịch thô theo từng từ ngữ (word-for-word). Mục tiêu giảm thiểu 90% lỗi dịch ngô nghê trong các văn bản ngoại giao và tác phẩm văn học.
• Mở rộng vốn từ vựng tiếng mẹ đẻ cho học viên chuyên ngữ: Học viên cần chủ động trau dồi vốn văn hóa dân gian, đọc sâu văn học cổ điển Việt Nam để nắm bắt trọn vẹn ngữ nghĩa của các đơn vị nội tạng (khắc cốt ghi tâm, ruột tằm bối rối), hoàn thiện kỹ năng song ngữ tương đương trong lộ trình 6 tháng tự rèn luyện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho nhiều nhóm đối tượng chuyên môn:

• Giảng viên và giáo viên tiếng Anh: Sử dụng ngữ liệu và khung phân tích của luận văn để thiết kế giáo án chuyên đề thành ngữ, bài tập dịch nâng cao và bài giảng văn hóa giao tiếp liên quốc gia.
• Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Ngôn ngữ học và Sư phạm Anh: Khai thác phương pháp luận phân tích đối chiếu, mô hình kích thước văn hóa Hofstede và cách tiếp cận ngôn ngữ học tri nhận để phát triển các đề tài khóa luận, luận văn thạc sĩ.
• Biên phiên dịch viên chuyên nghiệp: Vận dụng hệ thống quy đổi tương đương giữa thành ngữ "heart" và các biến thể nội tạng tiếng Việt để xử lý chuẩn xác các sắc thái biểu cảm tinh tế trong chuyển ngữ phim ảnh, sách báo và tác phẩm văn học.
• Nhà nghiên cứu văn hóa và giao tiếp liên văn hóa: Tìm thấy nguồn tài liệu thực chứng sắc bén chứng minh mối liên hệ biện chứng giữa cấu trúc ngôn ngữ và cấu trúc tâm thức dân tộc Việt Nam - phương Tây.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao từ "heart" trong tiếng Anh lại tương ứng với nhiều cơ quan nội tạng trong tiếng Việt?

Sự khác biệt này xuất phát từ hiện tượng hoán dụ tri nhận "cải dung" của người Việt. Người phương Tây định vị cảm xúc tập trung tại trái tim, trong khi người Việt quan niệm toàn bộ khoang bụng và nội tạng (ruột, gan, dạ, lòng, tâm) đều tham gia chứa đựng tâm tư, xúc cảm và ý chí (mát gan mát ruột, thắt ruột thắt gan).

Yếu tố văn hóa cá nhân và tập thể được thể hiện thế nào qua cấu trúc ngữ pháp?

Hơn 35% thành ngữ tiếng Anh chứa từ "heart" đi kèm đại từ hoặc tính từ sở hữu cố định như his/her/one's heart (follow one's heart, eat one's heart out), phản ánh chủ nghĩa cá nhân. Ngược lại, thành ngữ tiếng Việt hoàn toàn khuyết thiếu đại từ sở hữu, nhấn mạnh tính khái quát cộng đồng và chủ nghĩa tập thể.

Thành ngữ tiếng Việt chứa từ đồng nghĩa của "heart" có tính đối xứng như thế nào?

Hơn 85% thành ngữ tiếng Việt thuộc nhóm này có cấu trúc 4 chữ đối xứng hoàn chỉnh (dạ sắt gan vàng, nẫu ruột nẫu gan). Điểm đặc biệt là các thành ngữ này cho phép hoán vị linh hoạt các vế (ghi lòng tạc dạ tương đương tạc dạ ghi lòng), điều hoàn toàn không thể thực hiện trong thành ngữ tiếng Anh.

Tại sao thành ngữ tiếng Việt chứa nhiều yếu tố biểu trưng cho sự kiên cường, dũng cảm?

Do lịch sử hàng nghìn năm liên tục đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc trước giặc ngoại xâm, người Việt đã đúc kết và sử dụng dày đặc các thành ngữ thể hiện tinh thần kiên trung kết hợp giữa nội tạng và kim loại bền vững như gan vàng dạ sắt, lòng gang dạ thép, gan đồng dạ sắt.

Phương pháp biên dịch nào là tối ưu khi xử lý các thành ngữ chứa từ "heart"?

Biên dịch viên nên ưu tiên phương pháp dịch tương đương chức năng và tương đương ngữ dụng. Thay vì dịch sát nghĩa đen, cần chuyển đổi sang các thành ngữ tiếng Việt tự nhiên tương đương về mặt cảm xúc và văn cảnh, ví dụ chuyển learn by heart thành học thuộc lòng hoặc open one's heart thành mở lòng/trút bầu tâm sự.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích đối chiếu thành công 199 thành ngữ (51 đơn vị tiếng Anh chứa "heart" và 148 đơn vị tiếng Việt chứa các từ đồng nghĩa nội tạng) từ góc độ liên văn hóa.
• Làm sáng tỏ sự tương đồng phổ quát trong việc xem cơ quan nội tạng là trung tâm biểu đạt cảm xúc (55%), ý chí (25%) và nhân cách (20%).
• Chứng minh sự khác biệt bản chất giữa tư duy duy lý, phân tích cá nhân của văn hóa Anh với tư duy tổng hợp, hoán dụ "cải dung" và tính đối xứng tập thể của văn hóa Việt Nam.
• Cung cấp hệ thống giải pháp sư phạm và kỹ thuật biên dịch thực tiễn, đóng góp thiết thực cho ngành ngôn ngữ học ứng dụng và đào tạo ngoại ngữ.
• Mở ra hướng nghiên cứu tiếp nối trên các trường từ vựng chỉ bộ phận cơ thể khác (mắt, tay, đầu) và mở rộng so sánh đối chiếu với các ngôn ngữ khu vực như tiếng Trung, tiếng Pháp, tiếng Nga trong lộ trình nghiên cứu tương lai. Quý độc giả, giảng viên và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác trực tiếp toàn văn tư liệu luận văn thạc sĩ mã số 60.15 tại thư viện để phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST GRADUATE STUDIES NGUYỄN THỊ HUỆ ENGLISH IDIOMS CONTAINING THE WORD “HEART” AND ITS SYNONYMS IN VIETNAMESE IDIOMS: A CONTRASTIVE ANALYSIS FROM CULTURAL PERSPECTIVES (NHỮNG THÀNH NGỮ TIẾNG ANH CÓ CHỨA TỪ “HEART” VÀ TỪ ĐỒNG NGHĨA VỚI “HEART” TRONG THÀNH NGỮ TIẾNG VIỆT: ĐỐI CHIẾU NHÌN TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA) M. MINOR PROGRAM THESIS FIELD: ENGLISH LINGUISTICS CODE: 60.15 HA NOI- 2012 -1- LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST GRADUATE STUDIES NGUYỄN THỊ HUỆ ENGLISH IDIOMS CONTAINING THE WORD “HEART” AND ITS SYNONYMS IN VIETNAMESE IDIOMS: A CONTRASTIVE ANALYSIS FROM CULTURAL PERSPECTIVES (NHỮNG THÀNH NGỮ TIẾNG ANH CÓ CHỨA TỪ “HEART” VÀ TỪ ĐỒNG NGHĨA VỚI “HEART” TRONG THÀNH NGỮ TIẾNG VIỆT: ĐỐI CHIẾU NHÌN TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA) M. MINOR PROGRAM THESIS FIELD: ENGLISH LINGUISTICS CODE: 60.15 SUPERVISOR: NGUYỄN HUY KỶ, Ph.D HA NOI- 2012 -2- LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS PAGE ACKNOWLEDGEMENTS ii ABSTRACT iii TABLE OF CONTENTS iv PART 1: INTRODUCTION 1 1. Rationale for the study 1 2.

Objectives of the study and research questions 2 3. Scope of the study 3 4. Methods of the study 3 5. Significance of the study 4 6.

Organization of the study 4 PART 2: DEVELOPMENT 6 CHAPTER 1: THEORETICAL BACKGROUND AND 6 LITERATURE REVIEW 1. Culture and the relationship between Language and 6 Culture 1. Definitions of culture 6 1. The relationship between language and culture 7 1.

The relationship between language and idioms, 8 proverbs 1. Idioms versus proverbs 10 1. Characteristics of idioms 11 -6- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Idiomatic expressions containing the word “heart” in 13 English and its synonyms in Vietnamese 1.

Literal and figurative meanings of “heart” and its 13 synonyms in Vietnamese 1. Idiomatic expressions containing the word “heart” 14 and its synonyms in Vietnamese 1. Some characteristics of Vietnamese and English culture 15 1. Hofstede’s value dimensions 15 1.

Characteristics of Vietnamese and English culture 16 according to Hofstede’s value dimension 1. Other studies on English and Vietnamese culture 18 1. Summary 21 CHAPTER 2: SIMILARITIES AND DIFFERENCES OF IDIOMS CONTAINING THE WORD “HEART” AND ITS 23 SYNOMYMS IN VIETNAMESE IN THE LIGHT OF CULTURE 2. In terms semantics 23 2.

In terms of syntax 29 2. Individualism and collectivism in English and 29 Vietnamese culture 2. English and Vietnamese language 30 2. Summary 33 PART 3: CONCLUSION 34 1.

Recapitulation 34 -7- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Limitations of the study 34 3. Implications for learning and translating idioms in general 35 4. Suggestions for further studies 37 REFERENCES 38 APPENDICES Appendix 1: English idioms containing “heart” I Appendix 2: Vietnamese idioms containing synonyms of “heart” IV -8- LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PART 1: INTRODUCTION 1.

Rationale for the study It is undeniable to say that English has become an important international language; therefore, mastering this foreign language is of great importance. However, it is not easy to master all English aspects especially idioms. As a matter of fact, English idioms are figurative expressions with different meanings. Metaphor in idioms creates the richness, beauty, sophisticated and vivid way of communication and liveliness of English language in general.

In Vietnamese, idiom is a significant linguistic unit, which contributes to the diversification of not only language but also Vietnamese culture. Specifically, many words referring to parts of human body are used in both English and Vietnamese idioms. One very important part in human body is the heart. Having taken human- body- based idioms into consideration, the researcher found that there are many English idioms containing the word “heart” and their meanings are extremely interesting.

While the English use the word “heart” to reveal the world of deep emotions, feelings and attitudes; the psychological and spiritual world is generally expressed figuratively and metaphorically by many parts in the body such as “ stomach”, “ bowels” or “ liver” “ mind” ( bụng, ruột, gan, tâm) in Vietnamese. In fact, there are both similar and different points of idioms containing the word “heart” and its synonyms in Vietnamese in the light of culture. Regarding similarities, in both cultures, heart is considered as the centre of all things in material and mental life. Consequently, idioms containing “heart” in English and its synonyms in Vietnamese express the most important part in people’s body, very deep feelings in mental life such as love, happiness, sadness, determination and courage.

In terms of differences, -9- LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] the dissimilarities between Vietnamese and English cultures have big influence on the way of using idioms in general and heart- based idioms in particular. Specifically, the reason for using more words to indicate this most important part of the body in Vietnamese culture results from the richness in the treasure of folk literature. In other words, the differences between English and Vietnamese language specifically – it is idiom - lead to these differences in culture. From all these reasons above, the researcher has decided to choose the topic named “English idioms containing the word “heart” and its synonyms in Vietnamese idioms: A contrastive analysis from cultural perspectives ” to take detailed exploration.

Objectives of the study and research questions The study firstly aims to study idiomatic expressions containing the word “heart” in English and its synonyms in Vietnamese and then explore the similarities and differences in the light of culture basing on these idioms. As a matter of fact, both English and Vietnamese cultures have used the word “heart” and its synonyms to indicate the most important part in human body both physically and mentally. Some differences in terms of culture between these two cultures could also be drawn from these idioms. They are the differences regarding people’s characteristics, history origin and people’s way of thinking.

At the end of the study, some implications for teaching, learning and translating will be explored as useful resources. In order to cover all these matters, there are some research questions and issue covered through the study as follows: 1. What are the similarities and differences between idioms containing the word “heart” in English and its synonyms in Vietnamese in the light of culture? - 10 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. What are the implications of the study for teaching, learning and translating? 3.

Scope of the study In a scope of a minor study, it is impossible for the researcher to cover all English and Vietnamese idioms in general and human- body- based idioms in particular. Consequently, in this study, I would like to focus on a narrower aspect of human- body- based idioms as heart- based ones to take into consideration. 51 English idioms with the word “heart” and 148 Vietnamese idioms containing the synonyms of “heart” are collected from many reliable dictionaries and taken to the study as a source for contrasting. Therefore, the study would investigate some following points as follows:  General view of idioms in English and Vietnamese  A contrastive analysis of heart- based idioms in English and its synonyms in Vietnamese in the light of culture  Some pedagogical implications for teaching, learning and translating 4.

Methods of the study The main method applied in this thesis is contrastive analysis of idioms containing the word “heart” in English and its synonyms in Vietnamese from cultural perspectives. The steps to conduct the study include collecting, analyzing and contrasting. At first, English idioms with “heart” and Vietnamese idioms with “gan”, “tâm”, “dạ”, “lòng”, “bụng”, “ruột” are collected from some reliable dictionaries carefully and sorted out. Then colleted data is described, classified, generalized and analyzed systematically to find out the similarities and differences in the light of culture.

Supporting techniques including knowledge accumulated through lectures, books, - 11 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] materials and reference, valuable instructions from my lecturers especially my supervisor make great contribution to the completion of the thesis. Significance of the study As a matter of fact, there are not a few research concerning English idioms and Vietnamese ones in general and idioms containing some words in these two languages in particular such as “eye”, “hand” and so on. In these studies, collecting idioms in English and Vietnamese seems to be not a very difficult task because of the equivalence in meaning for example “eye”, “hand” in English and “mắt”, “tay” in Vietnamese. However, the word “heart” is not similar to these words above.

Having many synonyms of the word “heart” in Vietnamese such as “gan”, “tâm”, “dạ”, “lòng”, “bụng”, “ruột” has created one significant point for the study. Furthermore, that these idioms in two languages are contrasted to find out the similarities and differences in the light of culture is another significance of the research. In other words, the study is not simply a contrastive analysis from linguistic perspectives. Idioms in two languages are considered as the contrastive tool in order that similarities and differences in cultural perspectives can be drawn out.

Organization of the study The study includes three main parts as follows: Part 1 – Introduction – has covered some points including the rationale for the study, objectives and research questions, the scope, the methods, the significance and the organization of the study. Part 2 – Development – In this part, the researcher has elaborated two chapters: Chapter 1 – Theoretical background and Literature Review – provides the background of the study, including definitions of key concepts consisting of - 12 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] culture, language, idioms, idiomatic expressions containing the word “heart” in English and its synonyms in Vietnamese, some characteristics of Vietnamese and English culture. At the end of the chapter, a review of related studies is mentioned. Chapter 2 – Similarities and differences of idioms containing the word “heart” and its synonyms in Vietnamese in the light of culture – shows a contrastive analysis between English and Vietnamese culture basing on the tool as English idioms containing the word “heart” and its synonyms in Vietnamese.

Part 3 – Conclusion – concludes the main issues discussed in the paper, the limitations of the research, and implications for teaching, learning and translating idioms in general as well as some suggestions for further studies. Following this part are the References and Appendices. - 13 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PART 2: DEVELOPMENT CHAPTER 1: THEORETICAL BACKGROUND AND LITERATURE REVIEW 1. Culture and the relationship between Language and Culture 1.

Definitions of culture Many definitions of “culture” are given from different perspectives. The term was first used in this way by the pioneer English Anthropologist Edward B. Tylor in his book, Primitive Culture, published in 1871. Tylor said that culture is "that complex whole which includes knowledge, belief, art, law, morals, custom, and any other capabilities and habits acquired by man as a member of society." According to Boas (1989:82), “culture” embraces all the manifestation of social habits of a community, the reactions of the individual as affected by the habits of the group in which he lives, the products of human activity as determined by these habits.

Regarding to Linton (1989:80), “culture” is the sum total of ideas, conditioned emotional responses, and patterns of habitual behavior which the member of that society have acquired through instruction or imitation and which the share to a greater or less degree. In general, two definitions above focus on, which is called “habit” to signify culture. However, Nguyen Quang in many his books has emphasized the feature of “hidden patterns” of culture. As for him, “culture” refers to the informal and often hidden patterns of culture share.

The hidden nature of culture has been compared to an iceberg, most of which is hidden under water.