CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHIẾN LƯỢC THÂM NHẬP CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NƯỚC NGOÀI VÀO THỊ TRƯỜNG BÁN LẺ. Khái quát về chiến lược thâm nhập thị trường 1. Khái niệm chiến lược thâm nhập thị trường quốc tế 1. Chiến lược Thuật ngữ “Chiến lược” trong kinh doanh thương mại được hiểu theo nhiều cách khác nhau.
Alfred Chandler (1962) định nghĩa: “Chiến lược là tiến trình xác định các mục tiêu cơ bản dài hạn của tổ chức, lựa chọn các cách thức hoặc phương hướng hành động và phân bố các tài nguyên thiết yếu để thực hiện các mục tiêu đó”. Ông cho rằng chiến lược là một quá trình xuyên suốt nhằm định hình chuỗi mục tiêu của doanh nghiệp để từ đó thiết lập các phương án hay cách thức thực hiện để đạt được các mục tiêu mà doanh nghiệp đã đề ra. Porter (1996) lại cho rằng: “Chiến lược là việc tạo ra một sự hài hòa giữa các hoạt động của một công ty, qua đó sáng tạo ra vị thế có giá trị và độc đáo. Cốt lõi của chiến lược là tạo ra sự khác biệt trong cạnh tranh”.
Khác với Alfred Chandler, quan điểm về chiến lược của Michael E. Porter không hẳn là quá trình thiết lập mục tiêu hay lên kế hoạch cho doanh nghiệp mà là việc tạo nên sự hài hòa cân đối giữa các hoạt động trong công ty nhằm tạo ra giá trị khác biệt so với các doanh nghiệp khác từ đó nâng cao lợi thế cạnh tranh của tổ chức. Từ các cách định nghĩa này, có thể hiểu rằng chiến lược là một quá trình xác định mục tiêu và đảm bảo các nguồn lực cũng như những chính sách chủ yếu cần được tuân theo trong khi sử dụng các nguồn lực này để đạt được mục tiêu. Về hình thức, chiến lược có thể được định nghĩa như là kế hoạch hoặc sơ đồ tổng quát chỉ hướng cho tổ chức đi đến mục tiêu mong muốn.
Cách hiểu này sẽ được sử dụng trong toàn bộ bài khóa luận. Chiến lược thâm nhập thị trường quốc tế Dựa trên những quan điểm về chiến lược, khái niệm về chiến lược thâm nhập thị trường quốc tế được hình thành và hoàn thiện. 14 Theo quan điểm của Phạm Thị Hồng Yến (2012): “Chiến lược thâm nhập thị trường quốc tế hoặc toàn cầu phức tạp hơn nhiều so với chiến lược kinh doanh nội địa. Chiến lược thâm nhập thị trường quốc tế là một bộ phận của chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp, bao gồm kế hoạch, chương trình hành động của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế nhằm tối đa hóa giá trị của doanh nghiệp”.
Còn Trương Bình Chiến (2018) lại cho rằng: “Chiến lược thâm nhập thị trường quốc tế là việc tập trung cải thiện vị thế cho các sản phẩm hiện tại của doanh nghiệp khi doanh nghiệp muốn mở rộng thị trường”. Từ hai khái niệm trên, ta có thể hiểu về chiến lược thâm nhập thị trường quốc tế là quá trình xác định mục tiêu cơ bản và kế hoạch hoạt động của doanh nghiệp hoặc tổ chức khi tiếp cận một thị trường mới, thị trường mới này nằm tại một quốc gia hoặc một vùng lãnh thổ khác so với quốc gia và vùng lãnh thổ mà doanh nghiệp có trụ sở chính, nhằm mục tiêu gia tăng thị phần cho các sản phẩm hoặc dịch vụ hiện tại mà doanh nghiệp, tổ chức đang cung cấp. Chiến lược này được sử dụng rộng rãi như là một chiến lược đơn lẻ và liên kết với các chiến lược khác. Sự quyết định cách thức của một chiến lược thâm nhập phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố liên quan đến thị trường thâm nhập, các đối thủ cạnh tranh và bản thân năng lực của công ty.
Tóm lại, chiến lược thâm nhập thị trường quốc tế là một kế hoạch hành động chi tiết được hoạch định nhằm đạt được mục tiêu của doanh nghiệp, trong đó bao gồm cách làm thế nào để lựa chọn thị trường mục tiêu để đưa sản phẩm thâm nhập vào thị trường đó, làm thế nào để thỏa mãn khách hàng, để cạnh tranh thành công với đối thủ cạnh tranh và để thích ứng với điều kiện thị trường thay đổi nhằm mục đích thâm nhập thị trường mới thành công. Sự cần thiết của chiến lược thâm nhập thị trường quốc tế Trong nền kinh tế thị trường, thị trường được coi là vấn đề sống còn của mỗi doanh nghiệp, bởi vậy mà các doanh nghiệp luôn cố gắng có được thị trường và chiếm lĩnh nó với thị phần lớn. Trong xu thế toàn cầu hóa nền kinh tế hiện nay, nếu như các doanh nghiệp chỉ trông chờ vào thị trường nội địa với lượng người tiêu dùng có hạn, và ngày càng xuất hiện nhiều đối thủ cạnh tranh trong nước và nước ngoài thì mong muốn chiếm được thị phần lớn 15 khó có thể đạt được. Do đó, việc tìm kiếm và phát triển ra thị trường nước ngoài sẽ là một giải pháp hay bởi thị trường bên ngoài biên giới quốc gia là vô cùng rộng lớn với nhu cầu rất đa dạng, phong phú.
Thâm nhập thị trường quốc tế không chỉ mang lại nhiều lợi ích đối với doanh nghiệp mà còn có tác động tích cực đến nền kinh tế quốc gia. Đối với doanh nghiệp Thứ nhất, thâm nhập thị trường quốc tế giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp quốc tế thâm nhập vào thị trường bán lẻ Việt Nam, đối thủ cạnh tranh của họ không chỉ dừng lại là các đối thủ ở nội địa mà còn là toàn bộ các đối thủ cạnh tranh trên thị trường quốc tế, vì vậy quá trình mở rộng thị trường đòi hỏi phải đặt cơ cấu sản xuất trong mối quan hệ cạnh tranh của thị trường thế giới; các sản phẩm, dịch vụ phải luôn được nâng cao trình độ công nghệ và năng suất lao động, đáp ứng nhu cầu của thị trường trong nước và thế giới với mức giá hợp lý. Sự đòi hỏi này rất có lợi cho người tiêu dùng ở quốc gia sở tại triển của các doanh nghiệp, buộc các doanh nghiệp phải tự hoàn thiện mình để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Thứ hai, thâm nhập thị trường quốc tế giúp doanh nghiệp tìm kiếm khách hàng mới. Thị trường quốc tế là vô cùng rộng lớn, khi thâm nhập thị trường nước ngoài sản phẩm của doanh nghiệp có thể tiếp cận đến và đáp ứng được nhu cầu của những khách hàng mới ở những quốc gia khác và những phân đoạn thị trường khác nhau. Sản phẩm của doanh nghiệp đã quen thuộc với khách hàng trong nước song với thị trường nước ngoài, nó có thể là sản phẩm tiềm năng, hấp dẫn được thị hiếu người tiêu dùng, từ đó tăng doanh số bán và tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Thứ ba, thâm nhập thị trường quốc tế cho phép doanh nghiệp kéo dài vòng đời sản phẩm.
Khi sản phẩm của doanh nghiệp tiêu thụ tại thị trường nội địa đang ở giai đoạn trưởng thành và sắp đi đến thoái trào, doanh nghiệp có thể thông qua việc thâm nhập thị trường nước ngoài để giới thiệu và chào bán sản phẩm tại thị trường của quốc gia khác để bắt đầu lại một chu kỳ sống mới của sản phẩm đó bởi lẽ một sản phẩm có thể bị bão hòa ở thị trường này nhưng lại là sản phẩm tiềm năng ở thị trường khác. Dựa vào cơ sở đó doanh nghiệp có thể kéo dài vòng đời sản phẩm trên thị trường quốc tế. 16 Thứ tư, thâm nhập thị trường quốc tế giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất. Doanh nghiệp khi thâm nhập vào thị trường mới có thể tận dụng được máy móc sản xuất với quy mô lớn, kinh nghiệm tại các quốc gia phát triển hay nguồn nhân lực giá rẻ từ các quốc gia đang phát triển.
Từ đó doanh nghiệp có thể tiết kiệm và tối thiểu hóa chi phí sản xuất trên từng đơn vị sản phẩm và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế thông qua việc giảm chi phí đó. Đối với sự phát triển của quốc gia Khi một doanh nghiệp tham gia vào thị trường quốc tế có thể tận dụng được những lợi thế của quốc gia so với các quốc gia khác để nhanh chóng phát triển kinh tế, nâng vị thế của đất nước trên trường quốc tế. Trong trao đổi thương mại quốc tế, theo lý thuyết lợi thế so sánh, tất cả các bên tham gia đều có lợi ngay cả đối với những nước có năng suất lao động thấp hơn. Những nước này nếu biết chuyên môn hóa vào những lĩnh vực sản xuất có lợi nhất hoặc ít bất lợi nhất với chi phí cơ hội thấp nhất, thì dù trong điều kiện nào cũng có thể nhờ ngoại thương mà tiết kiệm chi phí.
Ngoài ra, sản phẩm được chuyên môn hóa sẽ có chất lượng cao, khi thâm nhập vào thị trường nước ngoài sẽ góp phần nâng cao vị thế, danh tiếng quốc gia với các quốc gia khác trên toàn thế giới. Thâm nhập thị trường quốc tế có ý nghĩa lớn trong việc thúc đẩy sản xuất trong nước và mở rộng thị trường tiêu thụ. Tăng cường thúc đẩy trao đổi thương mại quốc tế là những hướng đi không thể thiếu được để một quốc gia phát triển nền kinh tế. Tóm lại, tham gia mậu dịch quốc tế đem lại lợi ích cho cả quốc gia và doanh nghiệp để phát triển kinh tế, mở rộng thị trường tiêu thụ để đẩy mạnh sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm.
Vai trò của các phương thức thâm nhập thị trường quốc tế đối với doanh nghiệp Việc mở rộng hoạt động ra thị trường thế giới cho phép các doanh nghiệp lớn hoặc nhỏ tăng tỷ lệ lợi nhuận của mình bằng các cách mà các doanh nghiệp trong nước không có. Đối với doanh nghiệp, việc lựa chọn phương thức thích hợp thâm nhập vào thị trường nước ngoài là vô cùng quan trọng bởi nó ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cũng như sự thành công của doanh nghiệp trên thị trường đó sau này. Doanh nghiệp có thể đạt mức doanh số lớn hơn 17 Các doanh nghiệp hoạt động trên phạm vi quốc tế có thể đạt mức doanh số lớn hơn nhờ thực hiện chuyển giao các khả năng riêng biệt của mình. Các khả năng riêng biệt của doanh nghiệp được định nghĩa là những điểm mạnh duy nhất cho phép doanh nghiệp đạt được hiệu quả, chất lượng, đổi mới, hoặc sự nhạy cảm với khách hàng cao hơn.
Những điểm mạnh này thường được thể hiện trong sản phẩm đưa ra mà các doanh nghiệp khác khó làm theo hoặc bắt chước. Như vậy, các khả năng riêng biệt tạo nền tảng cho lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Chúng làm cho doanh nghiệp có thể hạ thấp chi phí trong việc tạo ra giá trị và hoặc thực hiện tạo ra giá trị theo cách dẫn đến sự khác biệt hóa và đặt giá cao hơn.