Phân Tích Các Quy Trình Ngôn Ngữ Trong Tiêu Đề Bài Viết Của Tờ Le Monde

Phân tích các quy trình ngôn ngữ trong tiêu đề bài báo của tờ Le Monde, khám phá cách thức thu hút độc giả và truyền tải thông điệp.

• Tác giả: Nguyễn Hải Ly
• Người hướng dẫn: Monsieur le Pr. Trịnh Đức Thái
• Trường học: Université Nationale de Hà Nội
• Chuyên ngành: Linguistique
• Đề tài: Phân Tích Các Quy Trình Ngôn Ngữ Trong Tiêu Đề Bài Viết Của Tờ Le Monde
• Loại tài liệu: Mémoire de Fin D’Études de Master
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan về Phân Tích Ngôn Ngữ trong Báo Chí Le Monde

Nghiên cứu phân tích ngôn ngữ báo chí, đặc biệt là trên các ấn phẩm uy tín như Le Monde, mở ra cánh cửa để hiểu sâu hơn về cách thông tin được cấu trúc và truyền tải. Báo chí, với vai trò là một trong những diễn ngôn thống trị của thời đại, có ảnh hưởng lớn đến cách chúng ta suy nghĩ và nhìn nhận thế giới. Tiêu đề bài viết, đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút độc giả, là một chiến lược ngôn ngữ quan trọng cần được phân tích kỹ lưỡng. Nguyễn Hải Ly đã thực hiện một nghiên cứu chuyên sâu về phân tích các quy trình ngôn ngữ được sử dụng trong tiêu đề bài viết Le Monde, đây là một tài liệu tham khảo giá trị để hiểu rõ hơn về vấn đề này.

1.1. Vai trò của Tiêu Đề Bài Viết trong Báo Chí Hiện Đại

Tiêu đề không chỉ đơn thuần là tóm tắt nội dung, mà còn là một lời mời gọi, một kỹ thuật viết tiêu đề báo chí nhằm khơi gợi sự tò mò và thúc đẩy độc giả đọc tiếp. Trong một số trường hợp, nó còn được ví như một 'mồi nhử' để thu hút sự chú ý. Vì vậy, việc nghiên cứu các chiến lược mà các nhà báo sử dụng để tạo ra những 'mồi nhử' này là vô cùng quan trọng. Le Monde, một trong những tờ báo uy tín và nổi tiếng nhất của Pháp, là một nguồn tài liệu phong phú để phân tích ngôn ngữ. Le Monde: Phân tích nội dung cho thấy tờ báo này có ảnh hưởng sâu rộng, được phân phối ở nhiều quốc gia trên thế giới, kể cả những quốc gia không nói tiếng Pháp.

1.2. Mục Tiêu và Câu Hỏi Nghiên Cứu về Tiêu Đề Le Monde

Câu hỏi lớn nhất đặt ra trong nghiên cứu là: Các nhà báo của Le Monde sử dụng quy trình ngôn ngữ trong báo chí như thế nào trong các tiêu đề bài viết để thu hút một lượng lớn độc giả? Nghiên cứu này hướng đến việc khám phá các chiến lược ngôn ngữ trong tiêu đề mà Le Monde sử dụng. Mục tiêu là nghiên cứu lý thuyết phân tích diễn ngôn Le Monde, hiểu cách các lý thuyết này được áp dụng trong thực tế, và tìm hiểu xu hướng sử dụng các phương tiện ngôn ngữ trong các tờ báo Pháp hiện nay.

II. Thách Thức Ảnh Hưởng của Tiêu Đề đến Nhận Thức Độc Giả

Một trong những thách thức lớn nhất trong phân tích ngôn ngữ báo chí là xác định ảnh hưởng của tiêu đề đến độc giả. Tiêu đề không chỉ truyền tải thông tin mà còn định hình cách độc giả tiếp nhận và hiểu thông tin đó. Việc lựa chọn từ ngữ, cấu trúc câu, và sử dụng các biện pháp tu từ đều có thể tác động đến thái độ và quan điểm của độc giả. Le Monde, với phong cách ngôn ngữ đặc trưng, có thể sử dụng các chiến lược ngôn ngữ tinh tế để gây ảnh hưởng của tiêu đề đến độc giả một cách hiệu quả.

2.1. Tính Khách Quan và Chủ Quan trong Tiêu Đề Báo Chí

Tiêu đề báo chí thường cố gắng đạt được sự cân bằng giữa tính khách quan và chủ quan. Một mặt, nó cần phải phản ánh chính xác nội dung của bài viết. Mặt khác, nó cần phải đủ hấp dẫn để thu hút sự chú ý của độc giả. Sự kết hợp này có thể tạo ra những thách thức đáng kể, đặc biệt khi đối diện với các vấn đề nhạy cảm hoặc gây tranh cãi. Phân tích ngữ nghĩa tiêu đề giúp làm rõ các yếu tố chủ quan và khách quan này.

2.2. Nguy Cơ của Tiêu Đề Gây Hiểu Lầm hoặc Sai Lệch Thông Tin

Một trong những rủi ro tiềm ẩn của kỹ thuật viết tiêu đề báo chí là nguy cơ gây hiểu lầm hoặc sai lệch thông tin. Do giới hạn về độ dài, tiêu đề có thể bỏ qua các chi tiết quan trọng hoặc sử dụng ngôn ngữ mơ hồ, dẫn đến việc độc giả hiểu sai ý định của tác giả. Phân tích cú pháp tiêu đề có thể giúp nhận diện và giảm thiểu những rủi ro này.

III. Phương Pháp Tiếp Cận Phân Tích Diễn Ngôn và Ngữ Pháp

Để phân tích các quy trình ngôn ngữ trong tiêu đề, cần áp dụng một phương pháp tiếp cận toàn diện, kết hợp phân tích diễn ngôn và ngữ pháp. Phân tích diễn ngôn tập trung vào cách ngôn ngữ được sử dụng trong một ngữ cảnh cụ thể, trong khi ngữ pháp tập trung vào cấu trúc và quy tắc của ngôn ngữ. Bằng cách kết hợp hai phương pháp này, có thể hiểu rõ hơn về cách tiêu đề bài viết Le Monde được xây dựng và cách chúng tác động đến độc giả. Cần chú trọng tới từ vựng và ngữ pháp trong tiêu đề Le Monde.

3.1. Áp Dụng Lý Thuyết Phân Tích Diễn Ngôn của Benveniste

Lý thuyết về sự thể hiện chủ thể trong diễn ngôn của Benveniste là một công cụ hữu ích để phân tích diễn ngôn Le Monde. Theo Benveniste, diễn ngôn là sự vận hành của ngôn ngữ thông qua một hành động cá nhân. Nó nhấn mạnh sự xuất hiện của chủ thể trong câu nói, mối quan hệ giữa chủ thể và người đối thoại, và thái độ của chủ thể đối với câu nói. Le Monde có thể sử dụng ngôn ngữ chính trị trong báo chí để truyền tải một quan điểm chính trị cụ thể.

3.2. Phân Tích Cú Pháp và Ngữ Nghĩa của Tiêu Đề

Phân tích cú pháp tiêu đề giúp xác định cấu trúc ngữ pháp của tiêu đề, bao gồm các thành phần như chủ ngữ, vị ngữ, tân ngữ, và các thành phần phụ. Phân tích ngữ nghĩa tiêu đề giúp xác định ý nghĩa của các từ và cụm từ trong tiêu đề, cũng như mối quan hệ giữa các ý nghĩa này. Việc kết hợp phân tích cú pháp và phân tích ngữ nghĩa có thể giúp hiểu rõ hơn về thông điệp mà tiêu đề muốn truyền tải. Cần chú trọng tới từ vựng và ngữ pháp trong tiêu đề Le Monde.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Thủ Pháp Ngôn Ngữ Đặc Trưng của Le Monde

Nghiên cứu về phân tích ngôn ngữ trong báo chí, đặc biệt là trên tiêu đề bài viết Le Monde, có thể cho thấy những thủ pháp ngôn ngữ đặc trưng được tờ báo này sử dụng. Có thể thấy được cách Le Monde sử dụng các biện pháp tu từ, cách họ lựa chọn từ ngữ, và cách họ xây dựng cấu trúc câu để thu hút độc giả và truyền tải thông điệp của mình. Nghiên cứu này cũng có thể giúp xác định những xu hướng mới trong ngôn ngữ học báo chí.

4.1. Sử Dụng Biện Pháp Tu Từ và Ẩn Dụ Trong Tiêu Đề

Le Monde có thể sử dụng các biện pháp tu từ như ẩn dụ, hoán dụ, so sánh, và nhân hóa để làm cho tiêu đề trở nên sinh động và hấp dẫn hơn. Các biện pháp tu từ này có thể giúp tạo ra những hình ảnh mạnh mẽ và khơi gợi cảm xúc của độc giả. Ví dụ, một tiêu đề có thể sử dụng ẩn dụ để mô tả một tình huống chính trị phức tạp hoặc sử dụng nhân hóa để làm cho một vấn đề xã hội trở nên gần gũi hơn với độc giả. Ngôn ngữ chính trị trong báo chí thường sử dụng các biện pháp tu từ này.

4.2. Lựa Chọn Từ Ngữ Gây Ấn Tượng và Khơi Gợi Cảm Xúc

Việc lựa chọn từ ngữ là một yếu tố quan trọng trong việc tạo ra một tiêu đề hiệu quả. Le Monde có thể lựa chọn các từ ngữ có tính biểu cảm cao, các từ ngữ mang ý nghĩa mạnh mẽ, hoặc các từ ngữ có khả năng khơi gợi cảm xúc của độc giả. Ví dụ, một tiêu đề có thể sử dụng các từ ngữ như 'khủng hoảng', 'thách thức', 'cơ hội', hoặc 'hy vọng' để tạo ra những ấn tượng khác nhau đối với độc giả. Phân tích ngôn ngữ báo chí cho thấy sự quan trọng của việc lựa chọn từ ngữ.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Hướng Dẫn Viết Tiêu Đề Báo Chí Hấp Dẫn

Việc phân tích các quy trình ngôn ngữ được sử dụng trong tiêu đề bài viết Le Monde có thể cung cấp những bài học quý giá cho những người làm báo chí và những người viết nội dung. Có thể rút ra những nguyên tắc và hướng dẫn viết tiêu đề báo chí hấp dẫn, hiệu quả, và có khả năng thu hút độc giả. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh thông tin ngày càng gay gắt.

5.1. Nguyên Tắc Tối Ưu Hóa Tiêu Đề Cho SEO và Người Đọc

Tiêu đề báo chí cần phải được tối ưu hóa cho cả công cụ tìm kiếm (SEO) và người đọc. Điều này có nghĩa là tiêu đề cần phải chứa các từ khóa liên quan đến nội dung của bài viết, nhưng đồng thời cũng phải đủ hấp dẫn và dễ hiểu để thu hút độc giả. Cần tìm ra sự cân bằng giữa việc sử dụng các từ khóa và việc tạo ra một tiêu đề tự nhiên và hấp dẫn.

5.2. Bí Quyết Sử Dụng Ngôn Ngữ Mạnh Mẽ và Ngắn Gọn

Tiêu đề báo chí cần phải sử dụng ngôn ngữ mạnh mẽ và ngắn gọn. Mỗi từ trong tiêu đề cần phải được lựa chọn cẩn thận để truyền tải thông điệp một cách hiệu quả nhất. Tránh sử dụng các từ ngữ mơ hồ hoặc không cần thiết. Sử dụng các động từ mạnh và các danh từ cụ thể để làm cho tiêu đề trở nên sống động và ấn tượng hơn.

VI. Kết Luận Tương Lai của Phân Tích Ngôn Ngữ Báo Chí Le Monde

Phân tích ngôn ngữ báo chí, đặc biệt là tiêu đề bài viết Le Monde, là một lĩnh vực nghiên cứu đầy tiềm năng. Với sự phát triển của công nghệ và sự thay đổi của thói quen đọc của độc giả, các quy trình ngôn ngữ được sử dụng trong báo chí cũng sẽ tiếp tục phát triển và thay đổi. Việc tiếp tục nghiên cứu và phân tích các xu hướng này là vô cùng quan trọng để hiểu rõ hơn về vai trò của báo chí trong xã hội hiện đại.

6.1. Tầm Quan Trọng của Nghiên Cứu Ngôn Ngữ Học Báo Chí

Nghiên cứu ngôn ngữ học báo chí không chỉ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cách thông tin được truyền tải, mà còn giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cách xã hội vận hành. Báo chí đóng vai trò quan trọng trong việc định hình dư luận và ảnh hưởng đến các quyết định chính trị và xã hội. Việc phân tích ngôn ngữ được sử dụng trong báo chí có thể giúp chúng ta nhận diện những thông điệp tiềm ẩn và những chiến lược diễn ngôn được sử dụng để thao túng dư luận.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Mới trong Phân Tích Ngôn Ngữ Báo Chí

Các hướng nghiên cứu mới trong phân tích ngôn ngữ báo chí có thể tập trung vào việc sử dụng các công cụ phân tích ngôn ngữ tự động (NLP) để phân tích lượng lớn dữ liệu báo chí, nghiên cứu ảnh hưởng của mạng xã hội đến ngôn ngữ báo chí, hoặc phân tích ngôn ngữ được sử dụng trong các loại hình báo chí mới như báo chí dữ liệu và báo chí di động. Phân tích diễn ngôn Le Monde có thể sử dụng các công cụ NLP để hỗ trợ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITÉ NATIONALE DE HA NOI UNIVERSITÉ DE LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT POST-UNIVERSITAIRE NGUYỄN HẢI LY ANALYSE DES PROCÉDÉS LINGUISTIQUES DANS LES TITRES DES ARTICLES DE JOURNAUX (CAS DES ARTICLES DU JOURNAL “LE MONDE”) PHÂN TÍ CH CÁ C PHƯƠNG TIỆN NGÔN NGỮ SỬ DỤNG TRONG TIÊU ĐỀ BÁ O CHÍ (TIÊU ĐỀ CÁ C BÀ I BÁ O CỦ A TỜ « LE MONDE ») MÉMOIRE DE FIN D’ÉTUDES DE MASTER Spécialité : Linguistique Code : 60220203 Hà Nội – 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] UNIVERSITÉ NATIONALE DE HA NOI UNIVERSITÉ DE LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT POST-UNIVERSITAIRE NGUYỄN HẢI LY ANALYSE DES PROCÉDÉS LINGUISTIQUES DANS LES TITRES DES ARTICLES DE JOURNAUX (CAS DES ARTICLES DU JOURNAL “LE MONDE”) PHÂN TÍ CH CÁ C PHƯƠNG TIỆN NGÔN NGỮ SỬ DỤNG TRONG TIÊU ĐỀ BÁ O CHÍ (TIÊU ĐỀ CÁ C BÀ I BÁ O CỦ A TỜ « LE MONDE ») MÉMOIRE DE FIN D’ÉTUDES DE MASTER Spécialité : Linguistique Code : 60220203 Directeur : Monsieur le Pr. Trịnh Đức Thái Hà Nội – 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ATTESTATION DE NON-PLAGIAT Je soussignée Hai Ly NGUYEN, Auteurs du mémoire de master intitulé Analyse des procédés linguistiques dans les titres des articles de journaux (Cas des titres du journal « Le Monde ») Déclarons sur l‟honneur que ce mémoire est le fruit d‟un travail personnel, en binôme, que nous n‟avons ni contrefait, ni falsifié, ni copié tout ou partie de l‟œuvre d‟autrui afin de la faire passer pour nôtre. Toutes les sources d‟information utilisées et les citations d‟auteur ont été mentionnées conformément aux usages en vigueur. Nous sommes conscient(e)s que le fait de ne pas citer une source ou de ne pas la citer clairement et complètement est constitutif de plagiat, que le plagiat est considéré comme une faute grave au sein de l‟Université, pouvant être sévèrement sanctionnée par la loi.

Fait à Hanoï, le 14 décembre 2015 Signature de l‟étudiante i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] REMERCIEMENTS En préambule à ce mémoire, je souhaite adresser mes remerciements sincères à Monsieur Duc Thai TRINH, directeur de ce mémoire, qui m‟a guidé dans mon travail, m‟a aidé à trouver des solutions pour avancer, à dépasser mes freins psychologiques. Sans son encouragement, je n‟aurais jamais pu aller jusqu‟au bout du travail. Et je voudrais adresser également mes grands remerciements à mes parents et mes amis et m‟ont toujours soutenue et m‟encouragée pendant tout mon parcours de master, surtout au cours de la réalisation de ce mémoire. ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE DES MATIÈRES ATTESTATION DE NON-PLAGIAT .ii TABLE DES MATIÈRES.

Raison de choix du sujet. Questions de recherche. Plan du mémoire. 3 CHAPITRE I CADRE THÉORIQUE.

Présentation générale de l‟Analyse du discours. Enonciation/Enoncé ou approche énonciative. Les modalités de l‟énonciation. Les modalités de l‟énoncé.

Les modes de la citation. 32 CHAPITRE 2 PRÉSENTATION DU CORPUS. Le contrat de communication médiatique. Les titres de presse et les titres dans la presse.

La dimension pragmatique des titres dans les articles de journaux. Présentation du corpus. Le choix du corpus. Liste des titres d‟articles de journaux du corpus.

49 CHAPITRE 3 ANALYSE DU CORPUS. Les modalités de l‟énonciation. Les modalités de l‟énoncé. 60 iii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Les marqueurs modaux. Les modes de la citation. Le discours rapporté. Les autres procédés .XIX iv TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Raison de choix du sujet Une recherche n‟est pas quelque chose d‟évident, elle ne peut pas être réussie si elle ne vient pas de l‟intérêt et des motivations personnelles de son auteur. Les titres des articles de journaux, depuis le début de mes études post- universitaires, sont toujours un des sujets qui me rendent curieuse. La presse, ayant une grande influence sur la façon de penser et le point de vue des lecteurs, est donc considérée comme un des discours dominants de notre époque. Les titres, qui ont deux fonctions : résumer tout l‟article et/ou attirer l‟attention, sont utilisés comme une invitation, une incitation à lire, même un hameçon pour certains cas.

C‟est pourquoi nous voudrions étudier, dans cette recherche, quelles sont les stratégies des journalistes en créant ce type d‟ « hameçon ». Il existe maintenant des milliers quotidiens et magazines en France mais un des journaux les plus connus et prestigieux, c‟est toujours « Le Monde ». Créé en 1944, depuis plusieurs décennies, ce quotidien devient un journal de référence qui est diffusé dans beaucoup de pays, même dans les non-francophones. C‟est pourquoi nous voulons prendre les titres de ses articles comme corpus pour pouvoir chercher les stratégies des journalistes.

Questions de recherche La plus grande question qui s‟est posée à nous alors était la suivante : Comment utilisent les journalistes du Monde les procédés linguistiques dans les titres des articles pour un tel nombre de lecteurs ? 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Hypothèses : Les procédés linguistiques et discursifs qui vont apparaître dans les titres des articles de journaux sont comme ceux des autres types de discours : les modalités de l‟énonciation, de l‟énoncé ou les thématisations,… Mais pour créer les titres intéressants dans « Le Monde », les journalistes ne peuvent pas appliquer trop servilement les procédés mentionnés dans la partie du cadre théorique. Ils peuvent les combinent avec d‟autres stratégies qu‟on ne trouve pas encore dans la théorie. Objectifs : - Étudier la théorie de l‟analyse du discours et des théories d‟énonciation.

- Savoir comment ces théories sont appliquées dans le discours de la vie quotidienne, dans les titres des articles de journaux en commun et ceux du « Monde » en particulier. - Connaître la tendance d‟utilisation des procédés linguistiques dans chaque rubrique de quelques journaux français de nos jours. Méthodologie  Objet de recherche Pour répondre aux questions de recherche, nous recourrons à deux corpus dont les bases de données sont les titres des articles en faisant l‟hypothèse que les traces des outils linguistiques et discursifs y sont représentées. Nous avons procédé d‟abord à la constitution d‟un premier corpus qui englobe des titres que nous trouvions intéressants dans toutes les rubriques dans les journaux ou magazines que nous avons consultés depuis mai jusqu‟à octobre 2015.

Cela nous a aidé à acquérir une vue globale sur les stratégies qui, utilisées par les journalistes dans les titres de plusieurs aspects de la vie, vont être choisies comme notions pour former notre base théorique.monde) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) Le deuxième corpus, que nous présentons dans l‟annexe, est une collection de cent vingt titres des articles qui viennent de douze rubriques du journal numérique lemonde. Afin de garantir l‟objectivité, les titres sont choisis par hasard selon la date : dix titres parus aux différentes années pour chaque rubrique. Il est indéniable qu‟on ne pouvait pas trouver dans ce premier corpus toutes les stratégies, le corpus principal va donc nous permettre de vérifier les « anciennes » stratégies et d‟en découvrir de « nouvelles ».  Méthode de recherche La méthode que nous recourons dans notre recherche est la méthode descriptive.

Comme déjà représentée par son nom, cette méthode aide le chercheur à présenter une situation, à décrire, à présenter les circonstances, à fournir une image précise d‟un phénomène ou d‟une situation particulière. « La recherche descriptive est associée aux hypothèses de recherche statistique, c‟est-à-dire celles qui posent des questions sur les états plutôt que sur les changements d‟états » (Nguyen Quang Thuan, 2007, p. Alors à travers le corpus qui compose des titres sélectionnés, nous allons dresser un tableau combiné des unités de l‟analyse du discours et des théories énonciatives qui donnerai une vision plus générale par la statistique, le pourcentage de chaque unité utilisée dans les titres dans la presse. Plan du mémoire Par rapport aux questions posées afin de résoudre la problématique, nous avons divisé notre recherche en trois parties principales.

Le premier chapitre va s‟interroger sur le cadre théorique dans lequel figurent les notions de l‟analyse du discours et des théories énonciatives qu‟on a trouvées dans l‟approche du premier corpus : il s‟agit des modalités de l‟énonciation et de l‟énoncé. D‟ailleurs, plusieurs titres se composent de la formule « sujet – prédicat » ou de guillemets qui ne font pas partie des modalités. C‟est pourquoi nous tenons également à aborder les thématisations et les modes 3 (LUAN.monde) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) de citations dans une sous-partie de même niveau que les deux parties sur les modalités. Avant d‟entrer dans l‟analyse du corpus, il nous a semblé aussi nécessaire de procéder d‟abord dans le deuxième chapitre à une petite présentation du journal « Le Monde » pour mieux comprendre le contexte, l‟environnement dans lesquels les articles de journaux et leurs titres fonctionnent.

Nous allons expliquer plus précisément notre choix et son résultat. La dernière sous-partie est exclusivement destinée à l‟analyse des titres des articles présentés dans le corpus en se basant sur les théories présentées dans la partie précédente. Nous essayerons de trouver des autres stratégies auxquelles les journalistes ont recouru dans les titres choisis.monde) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) CHAPITRE I CADRE THÉORIQUE Notre recherche porte sur les titres des articles de journaux qui, on le sait, en tant que formules brèves, obéissent à un type de discours spécifique. Ce choix s‟explique par l‟abondance et la variété des titres dans la presse française notamment.

Elle frappe notre esprit, nous impressionne et attire les yeux. Afin de mieux comprendre ce discours, il nous semble important de faire appel aux théories qui nous ont semblé les plus utiles pour cet objectif, à savoir les théories énonciatives, les théories et outils de l‟analyse du discours. Présentation générale de l’Analyse du discours « Faire de l‟analyse du discours, c‟est apprendre à délinéariser le texte pour restituer sous la surface lisse des mots la profondeur enchevêtrée des indices d‟un passé.37) En se présentant ainsi comme l‟un des éléments indispensables dans les sciences sociales et humaines mais en s‟opposant à l‟analyse de contenu, l‟analyse du discours (couramment abrévié AD) ne traite pas la question de ce que le texte dit mais plutôt comment il le dit, autrement dit elle porte sur les marques énonciatives, sur les liens qui unissent le destinateur et le destinateur, ou encore sur le contrat qui les lie dans une situation particulière.18) : « ce qui distingue l‟analyse du discours d‟autres pratiques d‟analyse du texte, c‟est l‟utilisation de la linguistique ». Néanmoins le terme de « discours », qui est au centre de cette discipline, varie selon les contextes et est une notion complexe dont la signification a besoin d‟être précisée.

Ainsi dans la vie courante, par exemple, il peut être utilisé pour 5 (LUAN.monde) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) parler d‟un énoncé solennel, prononcé lors d‟événements particuliers, devant une grande audience. Il peut être perçu comme quelque chose de négatif, « il fait des discours, beaucoup de discours mais n‟agit pas ». Ce n‟est pas ce sens qui nous intéresse dans ce mémoire, notre objet d‟étude s‟inscrit dans les approches des sciences du langage où la notion de « discours », est beaucoup plus complexe, définie par des multiples courants linguistiques qui se complètent mais parfois s‟opposent l‟un l‟autre. Dans L’Analyse du discours (1991, p.15), Dominique Maingueneau cite au moins sept emplois du terme « discours » depuis la fin des années 1960 :  Discours 1 : équivalent de la « parole » (l‟usage de la langue par un individu donné selon des contextes) de l‟opposition « langue / parole » de Saussure.

 Discours 2 : tout énoncé supérieur à la phrase, équivalent du « texte ».  Discours 3 : au point de vue des théories de l‟énonciation ou de la pragmatique, en comparaison avec l‟énoncé, le « discours » insiste plus sur le caractère dynamique de l‟énonciation, son pouvoir faire agir l‟autre dans sa dimension interactive.