Chương 1 TỎNG QUAN 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu 1. Nghiên cứu quốc tế Kim và cộng sự (2009) đã thực hiện nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng thanh toán di động tại Hàn Quốc. Nghiên cứu đã vận dụng lý thuyết nền là mô hình chấp nhận công nghệ TAM trong quá trình xác định các biến mô hình nghiên cứu.
Trên cở sở bảng câu hỏi soạn sẵn, nghiên cứu đã khảo sát 320 người dân nhằm xác định mức độ tác động của các yếu tố đến ý định sử dụng thanh toán di động. Sau khi thu thập di liệu, nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích nhân tố khám phá EFA để phân tích dit liệu thu thập. Kết quả phân tích cho thấy 04 yếu tố anh hưởng đến ý định sử dụng thanh toán di động tại Hàn Quốc được sắp theo thứ tự giảm dần về mức độ tác động như sau: (1) Kiến thức về thanh toán di động: (2) nhận thức hữu ích; (3) nhận thức dé sử dung; (4) sự tiện lợi, khả năng tiếp cận. John Marumbwa và Munyaradzi Mutsikiwa (2013) nghiên cứu các yếu tô ảnh hưởng đến việc người tiêu dùng chấp nhận dich vụ Mobile-Money ở đô thị Masvingo Zimbabwe.
Tác giả sử dụng mô hình TAM làm cơ sở để xây dựng mô hình nghiên cứu. Nghiên cứu đã tiền hành khảo sát 500 người tiêu dùng ở nam Zimbabwe dé đánh giá các yếu tố anh hưởng đến việc người tiêu dùng chấp nhận dịch vụ Mobile-Money. Sau khảo sát nghiên cứu đã vận dụng phương pháp phân tích tương quan Pearson trong phân tích dữ liệu, kết quả phân tích cho thấy có 05 yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng Mobile-Money của người tiêu dùng ở Zimbabwe bao gồm: (1) Tuổi, (2) giới tính, (3) mức thu nhập, (4) trình độ học vấn, (5) tình trạng việc làm. Tadesse (2019) đã nghiên cứu các yêu tô ảnh hưởng đến việc chấp nhận công nghệ thanh toán không dùng tiền mặt tại Ethiopia.
Nghiên cứu đã khảo sát 312 khách hàng của ngân hàng thương mại Ethiopia. Nghiên cứu đã vận dụng lý thuyết mô hình UTAUT và lý thuyết hành vi dự định TPB nhằm xác định các biến trong mô hình nghiên cứu. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng kiểm tra sự ảnh hưởng của các yếu tổ cá nhân đến quyết định sử dụng công nghệ thanh toán không dùng tiền mặt. Mô hình hồi quy Binary Logistic được sử dụng nhằm phân tích dữ liệu.
Kết quả phân tích cho thấy có 6 nhân tố (1) tuổi tác, (2) thu nhập, (3) tính hữu ich, (4) rủi ro nhận thức, (5) chỉ phí nhận thức và (6) tính đễ sử dụng có ảnh hưởng đến việc chấp nhận công nghệ thanh toán không dùng tiền mặt tại Ethiopia. Pailin Kunnawat, Trần Kim Thuỷ (2020) nghiên cứu các yếu tô ảnh hưởng đến ý định sử dụng thanh toán di động của người tiêu dùng tại Thái Lan và Việt Nam. Nghiên cứu đã vận dụng lý thuyết mô hình C-TAM-TPB và mô hình UTAUT nhằm xác định các biến trong mô hình nghiên cứu. Nghiên cứu đã tiến hành khảo sát 400 người nhằm xác định mức độ ảnh hưởng đến ý định sử dụng thanh toán di động của người tiêu dùng tại Thái Lan và Việt Nam.
Sau khảo sát nghiên cứu đã vận dụng phương pháp phân tích nhân tố khám pha EFA trong phân tích dữ liệu. Kết quả phân tích cho thấy có 06 yếu tố ảnh hưởng bao gồm: (1) Thái độ, (2) Nhận thức về sự hữu ích, (3) nhận thức về mức độ dễ sử dụng, (4) nhận thức vé rủi ro, (5) nhận thức về chuẩn chủ quan, (6) chỉ phí. Nghiên cứu trong nước Nhóm tác giả Nguyễn Thanh Liêm cùng cộng sự (2019) đã nghiên cứu Mo- bile-Money với giao dịch thanh toán số và tài chính toàn diện Việt Nam. Tác giả đã vận dụng lý thuyết mô hình C-TAM-TPB nhằm xác định các biến trong mô hình nghiên cứu.
Nghiên cứu đã tiến hành khảo sát 1.020 người nhằm phân tích mối liên hệ giữa việc sử dụng dịch vụ mobile money với tài chính toàn diện và các hoạt động thanh toán số tại Việt Nam. Nghiên cứu đã vận dụng phương pháp hồi quy Binary Logistic trong phân tích dữ liệu. Kết quả phân tích cho thấy có 07 yếu tố bao gồm: (1) Trinh độ. Vũ và cộng sự (2019) phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng thanh toán di động của người tiêu dùng.
Tác giả đã áp dụng mô hình C-TAM-TPB nhằm xác định các biến trong mô hình nghiên cứu. Nghiên cứu đã tiễn hành khảo sát 450 người nhằm phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng thanh toán di động của người tiêu dùng. Tác giả đã vận dụng phương pháp phân tích nhân tố khám phá EFA trong phân tích dữ liệu. Kết quả nghiên cứu cho thấy có 08 yếu tô ảnh hưởng đến đề tài bao gồm: (1) thái độ.
(2) chuẩn chủ quan, (3) nhận thức kiểm soát hành vi. Lê Hồ Thi Phương Hiệp (2021) đã nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng phương thức thanh toán điện tử của người tiêu dung tại tinh Ninh Thuận. Tác giả đã vận dụng lý thuyết mô hình C-TAM-TPB nhằm xác định các biến trong mô hình nghiên cứu. Nghiên cứu đã tiến hành khảo 200 người tiêu dùng đang sinh sống tại tỉnh Ninh Thuận nhằm nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng phương thức thanh toán điện tử của người tiêu dùng tại tỉnh Ninh Thuận.
Nghiên cứu đã vận dụng phương pháp hồi quy Binary Logistic trong phân tích dit liệu. Kết quả phân tích cho thấy có 09 yếu tố bao gồm: (1) Nhận thức sự hữu ích, (2) Trình độ học van, (3) Nghề nghiệp; (4) Nhận thức tinh dé sử dụng, (5) Độ tuổi, (6) Ảnh hưởng xã hội, (7) Điều kiện thuận lợi, (8) Nhận thức sự tin tưởng: (9) Nhận thức phí dịch vụ. Nguyễn Thị Thuý Đài, Nguyễn Ngọc Long (2021) nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng Mobile money của sinh viên trường đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (IUH). Nghiên cứu đã sử dụng mô hình TRA, mô hình TPB và mô hình TAM nhằm xác định các biến trong mô hình nghiên cứu.
Nghiên cứu đã khảo sát 224 sinh viên có ý định định sử dụng Mobile money theo bảng câu hỏi soạn san. Dữ liệu khảo sát được sử dụng phương pháp nhân tố khám pha EFA. Kết qua phân tích cho thấy các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng dịch vụ Mobile money của sinh viên trường đại học IUH gồm: (1) nhận thức về tính dễ sử dụng, (2) nhận thức hữu ích, (3) ảnh hưởng xã hội, (4) nhận thức về sự tin tưởng, (5) bảo mật và quyền riêng tư, (6) nhận thức về rủi ro covid. Trịnh Phước Nguyên và Nguyễn Thị Diễm Hằng (2022) nghiên cứu các yêu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng Mobile money của nông dân tỉnh An Giang.
Nghiên cứu đã sử dụng mô hình Lý thuyết hành vi kế hoạch (TPB) nhằm xác định các biến trong mô hình nghiên cứu. Nghiên cứu đã khảo sát 360 người nông dân theo bảng câu hỏi soạn sẵn. Dữ liệu khảo sát được sử dụng phương pháp phân tích nhân tố khám phá EFA và phân tích hồi qui tuyến tính. Kết qua phân tích cho thấy các yếu tố anh hưởng đến ý định sử dụng dịch vụ Mobile money của nông dân tỉnh An Giang gồm: (1) nhận thức dễ sử dụng, (2) nhận thức hữu ích, (3) ảnh hưởng xã hội, (4) nhận thức độ tin cậy, (5) nhận thức chi phí, (7) nhận thức về rủi ro covid.
Võ Văn Quyền (2022) đã nghiên cứu các yếu tố anh hưởng đến quyết định sử dụng ví điện tử của người tiêu dùng tại Thành phố Hồ Chí Minh: khảo sát trường hợp sử dụng ví điện tử MoMo, Moca và Zalopay. Nghiên cứu đã sử dụng mô hình UTAUT và mô hình C-TAM-TPB nhằm xác định các biến trong mô hình nghiên cứu. Nghiên cứu đã tiễn hành thu thập, xử lý và phân tích số liệu khảo sát được từ 346 khách hàng là cá nhân sinh sống, làm việc tại TP. Hồ Chí Minh đang sử dụng hoặc đã từng sử dụng ít nhất một trong ba loại ví điện tử là MoMo, Moca và Zalopay.
Dữ liệu được xử lý và phân tích bằng phần mềm SPSS 20. Thông qua phân tích EFA, hệ số Cronbach’s Alpha và thực hiện phân tích hồi quy nhị phân (Binary Logistic) nhằm kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Kết qua chỉ ra rằng các yếu tố về: (1) niềm tin, (2) anh hưởng xã hội, (3) thái độ, (4) nhận thức rủi ro, (5) giới tinh va (6) nghề nghiệp là có tác động đến quyết định sử dụng ví điện tử. Đánh giá, đúc rút về tài liệu nghiên cứu Trên cơ sở các các nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước liên quan đến các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng dịch vụ Mobile Money và được tong hợp trong Bảng 1.
Tổng hợp các nghiên cứu có liên quan Tên tác giả - công trình Mô hình xử STT Tu Lý thuyétnén | x. Nhân tố anh hưởng nghiên cứu lý sô liệu 1 Các yeu 1Ô ảnh IONS „TM Thân đên ý định sử dụng thanh R ; thức fe hữu AR at ích; nhận ; 7 ie gna kham pha thức dé sử dung; sự toán di động tại Hàn are lu uc dh Z EFA tiện lợi, khả nang tiép Quoc. a John Marumbwa va ANH yeratsi TS II Tuổi, giới tính, thu (2015) = bac you lo anh phan tich nhập, trình độ học 2 HƯỚNG eri TIỀN apace Mô hình [AM tiêu dùng chấp nhận dịch tương quan vấn, ‘ tình 5 trạng: việc Pearson lam, str dung dich vu, vụ chuyên tiền di động ở dải öx giận dinh vũ đô thị Masvingo Zimba- a" - bwe Tadesse (2019) - các yêu Phân tích tuôi tác, thu nhập, tô ảnh hưởng đên việc mô hình TPB Gai sợ Bè tính hữu ích, rủi ro 3 châp nhận công nghệ và mô hình nạr ch nhận thức, chi phí thanh toán không dùng UTAUT | nhận thức, tinh dé sử oh Sig ist gistic tién mat tai Ethiopia. Ộ dụng Pailin Kunnawat, Trân ảnh hưởng xã Hi Ken Khu (2UAU}> SE mang yếu tổ ảnh hưởng đến ý pitti , HhổigusrmeuDidluB.
TẢ : TAM-TPBvà nhân tô điêu kiện thuận lợi, 4 định sử dụng thanh toán ô hình Ehẩmg nhỏ Pu x : di động của người tiêu — ae E am pia ee ae Tố Me ky ding tú Thai Lan gi Ưiệt °°> ĐÁ Mà ing hye tine Nam. động Trình độ, nhóm thu nhập, vay tiên từ tô Nhóm tác giả Nguyễn chức tải chính, có Thanh Liêm cùng cộng 1 lên Phân tích nhận lương trong : M6 hinh Xử ã : ; : sự (2019) - Mobile- hôi quy Bi- vòng 12 tháng vừa 5 An.