Pháp luật nhượng quyền thương mại và thực tiễn giải quyết tranh chấp tại hoa kỳ bài học kinh nghiệm cho việt nam

Khám phá pháp luật nhượng quyền thương mại và thực tiễn giải quyết tranh chấp tại Hoa Kỳ, rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.

• Tác giả: Bùi Võ Phương Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Trần Việt Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Luật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Quốc Tế
• Đề tài: Pháp Luật Nhượng Quyền Thương Mại Và Thực Tiễn Giải Quyết Tranh Chấp Tại Hoa Kỳ: Bài Học Kinh Nghiệm Cho Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục tiêu và đối tượng nghiên cứu
• Tình hình nghiên cứu của đề tài
• Phạm vi nghiên cứu
• Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong khóa luận
• Ý nghĩa khoa học và giá trị ứng dụng của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái niệm nhượng quyền thương mại
• 1.1.1. Khái niệm nhượng quyền thương mại của một số tổ chức quốc tế trong lĩnh vực nhượng quyền thương mại
• 1.1.2. Khái niệm nhượng quyền thương mại của Hội đồng thương mại liên bang Hoa Kỳ (Federal Trade Commission)
• 1.1.3. Khái niệm nhượng quyền thương mại trong pháp luật Việt Nam
• 1.1.4. Đặc điểm cơ bản của nhượng quyền thương mại
• 1.2. Tranh chấp trong hoạt động kinh doanh nhượng quyền thương mại
• 1.2.1. Nguyên nhân dẫn đến tranh chấp trong nhượng quyền thương mại
• 1.2.2. Nhận dạng những lý do làm phát sinh tranh chấp giữa các chủ thể trong quan hệ kinh doanh nhượng quyền thương mại
• 1.2.3. Một số tranh chấp phổ biến trong hoạt động kinh doanh nhượng quyền
• 1.2.4. Khả năng các dạng tranh chấp phổ biến này sẽ phát sinh tại Việt Nam
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TRANH CHẤP VỀ QUYỀN SỬA ĐỔI NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA HỆ THỐNG NHƯỢNG QUYỀN TRONG THỜI HẠN HỢP ĐỒNG
• 2.1. Quy định của pháp luật Việt Nam
• 2.1.1. Quy định của pháp luật nhượng quyền thương mại
• 2.1.2. Các quy định khác có liên quan
• 2.2. Quy định của pháp luật Hoa Kỳ trong so sánh với pháp luật Việt Nam
• 2.2.1. Tổng quan về hệ thống pháp luật nhượng quyền thương mại tại Hoa Kỳ
• 2.2.2. So sánh pháp luật nhượng quyền thương mại Hoa Kỳ và Việt Nam
• 2.3. Thực tiễn tranh chấp và giải quyết tranh chấp tại Hoa Kỳ
• 2.4. Hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam và kinh nghiệm cho các doanh nghiệp kinh doanh nhượng quyền thương mại
• 2.4.1. Hướng hoàn thiện pháp luật nhượng quyền thương mại tại Việt Nam
• 2.4.2. Một số lưu ý đối với các doanh nghiệp kinh doanh nhượng quyền
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: TRANH CHẤP VỀ BÍ MẬT KINH DOANH TRONG NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI
• 3.1. Quy định của pháp luật Việt Nam
• 3.2. Quy định về bí mật kinh doanh trên thế giới và theo pháp luật Hoa Kỳ trong so sánh với quy định của pháp luật Việt Nam
• 3.2.1. Quy định về bí mật kinh doanh của Hiệp định TRIPS
• 3.2.2. Quy định về bí mật kinh doanh theo pháp luật Hoa Kỳ
• 3.2.3. So sánh quy định của Hiệp định TRIPS và pháp luật Hoa Kỳ về bí mật kinh doanh với quy định pháp luật Việt Nam
• 3.3. Thực tiễn tranh chấp và giải quyết tranh chấp tại Hoa Kỳ
• 3.3.1. Liên quan đến tính không phổ biến của bí mật kinh doanh
• 3.3.2. Liên quan đến nghĩa vụ kiểm soát thông tin của bên nhượng quyền
• 3.4. Hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam và kinh nghiệm cho các doanh nghiệp kinh doanh nhượng quyền thương mại
• 3.4.1. Hướng hoàn thiện các quy định pháp luật Việt Nam
• 3.4.2. Một số lưu ý đối với chủ sở hữu bí mật kinh doanh trong quá trình kinh doanh nhượng quyền
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: TRANH CHẤP VỀ PHÍ NHƯỢNG QUYỀN HÌNH THÀNH TRONG TƯƠNG LAI
• 4.1. Tổng quan về phí nhượng quyền trong kinh doanh nhượng quyền thương mại và quyền của bên nhượng quyền được hưởng phí nhượng quyền hình thành trong tương lai theo pháp luật Hoa Kỳ và pháp luật Việt Nam
• 4.1.1. Tổng quan về phí nhượng quyền trong nhượng quyền thương mại
• 4.1.2. Quy định của pháp luật Việt Nam và pháp luật Hoa Kỳ về quyền của bên nhượng quyền liên quan đến phí nhượng quyền hình thành trong tương lai
• 4.2. Thực tiễn tranh chấp và giải quyết tranh chấp tại Hoa Kỳ
• 4.3. Hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam và kinh nghiệm cho các doanh nghiệp kinh doanh nhượng quyền thương mại
• 4.4. Tiểu kết chương 4
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• A - VĂN BẢN PHÁP LUẬT
• LUẬT VIỆT NAM
• ĐIỀU ƯỚC QUỐC TẾ
• LUẬT HOA KỲ
• B - SÁCH, BÀI VIẾT VÀ BẢN ÁN
• TIẾNG VIỆT
• TIẾNG ANH
• PHỤ LỤC 1: CÁC KHÁI NIỆM VÀ QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT NƯỚC NGOÀI
• PHỤ LỤC 2: TRÍCH DẪN CÁC BẢN ÁN

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhượng quyền thương mại tại Hoa Kỳ

Nhượng quyền thương mại là một mô hình kinh doanh phổ biến tại Hoa Kỳ, nơi mà các thương hiệu lớn phát triển thông qua việc cấp quyền cho các nhà đầu tư độc lập. Mô hình này không chỉ mang lại lợi ích cho bên nhượng quyền mà còn cho bên nhận quyền, giúp họ tiếp cận thị trường nhanh chóng và hiệu quả. Theo thống kê, khoảng 92% các doanh nghiệp nhượng quyền thương mại tồn tại sau 5 năm, so với chỉ 23% của các doanh nghiệp độc lập.

1.1. Khái niệm nhượng quyền thương mại

Nhượng quyền thương mại được định nghĩa là một thỏa thuận giữa bên nhượng quyền và bên nhận quyền, cho phép bên nhận quyền kinh doanh dưới thương hiệu của bên nhượng quyền. Điều này bao gồm việc sử dụng tên thương mại, sản phẩm và phương thức kinh doanh đã được chứng minh.

1.2. Lịch sử phát triển nhượng quyền tại Hoa Kỳ

Mô hình nhượng quyền thương mại bắt đầu phát triển mạnh mẽ từ những năm 1950 tại Hoa Kỳ, với sự ra đời của các thương hiệu nổi tiếng như McDonald's. Sự phát triển này đã tạo ra một xu hướng toàn cầu, ảnh hưởng đến nhiều quốc gia khác, trong đó có Việt Nam.

II. Vấn đề và thách thức trong nhượng quyền thương mại tại Hoa Kỳ

Mặc dù nhượng quyền thương mại mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức. Các tranh chấp giữa bên nhượng quyền và bên nhận quyền thường xảy ra do sự không đồng nhất trong việc thực hiện các quy định hợp đồng. Điều này có thể dẫn đến những rủi ro pháp lý và tài chính cho cả hai bên.

2.1. Nguyên nhân dẫn đến tranh chấp

Tranh chấp thường phát sinh từ việc bên nhận quyền không tuân thủ các quy định của bên nhượng quyền, hoặc do sự không rõ ràng trong hợp đồng. Những vấn đề này có thể gây ra thiệt hại lớn cho cả hai bên.

2.2. Các loại tranh chấp phổ biến

Một số tranh chấp phổ biến bao gồm việc không thanh toán phí nhượng quyền, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, và không tuân thủ tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm. Những tranh chấp này có thể dẫn đến kiện tụng và tổn thất tài chính.

III. Phương pháp giải quyết tranh chấp trong nhượng quyền thương mại

Để giảm thiểu rủi ro và tranh chấp, các bên cần có những phương pháp giải quyết hiệu quả. Việc áp dụng các phương thức như hòa giải, trọng tài có thể giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả hai bên.

3.1. Hòa giải và trọng tài

Hòa giải là một phương pháp hiệu quả để giải quyết tranh chấp mà không cần phải ra tòa. Trọng tài cũng là một lựa chọn phổ biến, giúp các bên giải quyết vấn đề một cách nhanh chóng và bí mật.

3.2. Tư vấn pháp lý

Sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý có thể giúp các bên hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong hợp đồng nhượng quyền, từ đó giảm thiểu rủi ro phát sinh tranh chấp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về nhượng quyền tại Hoa Kỳ

Nghiên cứu về nhượng quyền thương mại tại Hoa Kỳ cho thấy rằng các doanh nghiệp nhượng quyền thành công thường có hệ thống hỗ trợ mạnh mẽ cho bên nhận quyền. Điều này không chỉ giúp duy trì chất lượng mà còn tạo ra sự đồng nhất trong trải nghiệm khách hàng.

4.1. Hệ thống hỗ trợ bên nhận quyền

Các bên nhượng quyền thường cung cấp đào tạo, hỗ trợ marketing và quản lý cho bên nhận quyền. Điều này giúp bên nhận quyền hoạt động hiệu quả hơn và giảm thiểu rủi ro.

4.2. Kết quả từ các nghiên cứu điển hình

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng các thương hiệu nhượng quyền thành công tại Hoa Kỳ có tỷ lệ tăng trưởng doanh thu cao hơn so với các doanh nghiệp độc lập. Điều này cho thấy sức mạnh của mô hình nhượng quyền trong việc phát triển kinh doanh.

V. Kết luận và tương lai của nhượng quyền thương mại tại Việt Nam

Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Việc học hỏi từ kinh nghiệm của Hoa Kỳ có thể giúp Việt Nam xây dựng một hệ thống nhượng quyền thương mại hiệu quả hơn, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế.

5.1. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Việt Nam có thể học hỏi từ các mô hình nhượng quyền thành công tại Hoa Kỳ để phát triển hệ thống pháp lý và hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhượng quyền trong nước.

5.2. Triển vọng tương lai

Với sự phát triển của nền kinh tế và sự gia tăng nhu cầu tiêu dùng, nhượng quyền thương mại tại Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển trong tương lai. Các doanh nghiệp cần chuẩn bị tốt để tận dụng cơ hội này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động nhượng quyền thương mại (franchise) bắt đầu du nhập vào Việt Nam từ giữa những năm 1990 và ghi nhận sự phát triển rõ nét sau khi Luật Thương mại số 36/2005/QH11 được ban hành (có hiệu lực từ ngày 01/01/2006) cùng sự kiện Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2007. Theo thống kê được tác giả trích dẫn, nếu như tính đến năm 2006 tại Việt Nam mới chỉ có 23 hệ thống nhượng quyền, thì trong giai đoạn 2006 – 2011, con số này đã tăng lên 96 hệ thống (gấp hơn 4 lần). Thống kê của Bộ Công Thương tại thời điểm nghiên cứu cho thấy có 79 thương hiệu nước ngoài thực hiện nhượng quyền tại Việt Nam, trong đó các đối tác đến từ Hoa Kỳ chiếm vị trí dẫn đầu với 23 thương hiệu, tiếp theo là Singapore (18 thương hiệu), Vương quốc Anh và Canada (mỗi quốc gia 5 thương hiệu), Úc, Ý và Hàn Quốc (mỗi quốc gia 4 thương hiệu).

Tại Hoa Kỳ – nơi khởi nguồn của mô hình và hệ thống pháp luật về nhượng quyền thương mại, thống kê cho thấy trung bình chỉ khoảng 23% doanh nghiệp kinh doanh độc lập duy trì hoạt động sau 5 năm, trong khi tỷ lệ này ở mô hình nhượng quyền thương mại lên tới 92%. Tuy nhiên, hoạt động này luôn tiềm ẩn mâu thuẫn nội tại giữa mong muốn kiểm soát tính đồng bộ toàn hệ thống của bên nhượng quyền và nhu cầu tự chủ, tối đa hóa lợi nhuận của bên nhận quyền.

Tại Việt Nam, khung pháp lý chuyên ngành còn ở mức độ khái quát, tập trung chủ yếu vào thủ tục đăng ký và hướng dẫn công khai thông tin ban đầu, thiếu các quy định chi tiết điều chỉnh quá trình thực hiện hợp đồng, chấm dứt hợp đồng và giải quyết tranh chấp. Do các doanh nghiệp Hoa Kỳ áp dụng thống nhất mẫu hợp đồng và phương thức vận hành khi đầu tư vào Việt Nam, các dạng tranh chấp đã và đang xảy ra tại Hoa Kỳ có khả năng phát sinh tại thị trường Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Phân tích thực tiễn xét xử và đường lối giải quyết tranh chấp nhượng quyền thương mại tại hệ thống tư pháp Hoa Kỳ.
2. Đánh giá thực trạng các quy định pháp luật điều chỉnh hoạt động nhượng quyền thương mại tại Việt Nam.
3. Đề xuất định hướng hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam và rút ra các khuyến nghị thực tiễn cho doanh nghiệp Việt Nam khi tham gia quan hệ nhượng quyền thương mại, đặc biệt là quan hệ có yếu tố nước ngoài với đối tác Hoa Kỳ.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các quy định pháp luật về nhượng quyền thương mại của Việt Nam, Hoa Kỳ, các điều ước quốc tế liên quan, cùng các bản án, án lệ giải quyết tranh chấp điển hình tại Hoa Kỳ.
• Phạm vi nghiên cứu: Khóa luận giới hạn phạm vi vào 3 nhóm tranh chấp điển hình:
  1. Tranh chấp về quyền sửa đổi những quy định của hệ thống nhượng quyền trong thời hạn hợp đồng.
  2. Tranh chấp về bảo hộ bí mật kinh doanh trong hoạt động nhượng quyền thương mại.
  3. Tranh chấp về phí nhượng quyền hình thành trong tương lai khi hợp đồng chấm dứt trước thời hạn.

---

Cơ sở pháp lý và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận thuộc loại hình nghiên cứu pháp lý lý luận kết hợp luật học so sánh (comparative law) và phân tích án lệ (case-law analysis).

Khung pháp lý và tài liệu sử dụng:

• Pháp luật Việt Nam: Luật Thương mại số 36/2005/QH11 (Mục 8 Chương VI); Bộ luật Dân sự số 33/2005/QH11 (Điều 423); Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11 (sửa đổi, bổ sung theo Luật số 36/2009/QH12 - Điều 6, Điều 23, Điều 84); Nghị định số 35/2006/NĐ-CP ngày 31/03/2006 của Chính phủ quy định chi tiết Luật Thương mại về hoạt động nhượng quyền thương mại; Thông tư số 09/2006/TT-BTM ngày 25/05/2006 của Bộ Thương mại hướng dẫn đăng ký hoạt động nhượng quyền thương mại.
• Pháp luật Hoa Kỳ và quốc tế: Quy định của Hội đồng Thương mại Liên bang Hoa Kỳ (FTC Rules, 16 CFR 436); Đạo luật Thống nhất về Bí mật Thương mại Hoa Kỳ (Uniform Trade Secrets Act – UTSA 1979/1985); Luật của các tiểu bang (Luật Đầu tư Nhượng quyền bang California, Hawaii, Michigan, New Jersey NJFPA, Rhode Island, North Dakota, Tennessee, South Dakota...); Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ của WTO (Hiệp định TRIPS, Điều 39.2).
• Quy tắc và chuẩn mực quốc tế: Định nghĩa và nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp của Hiệp hội Nhượng quyền Thương mại Quốc tế (IFA), Hội đồng Nhượng quyền Thương mại Thế giới (WFC), Liên đoàn Nhượng quyền Thương mại Châu Âu (EFF).

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Sử dụng để hệ thống hóa cơ sở lý luận về nhượng quyền thương mại, quyền sở hữu trí tuệ và cơ cấu hợp đồng.
• Phương pháp so sánh pháp luật: So sánh đối chiếu giữa pháp luật Việt Nam với quy định liên bang và bang của Hoa Kỳ, cùng các chuẩn mực của Hiệp định TRIPS.
• Phương pháp nghiên cứu án lệ (Case study): Mổ xẻ các phán quyết thực tế của tòa án liên bang và tòa án tiểu bang tại Hoa Kỳ để nhận diện cách phân xử và xung đột lợi ích giữa bên nhượng quyền và bên nhận quyền.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về nhượng quyền thương mại

Chương 1 hệ thống hóa các định nghĩa quốc tế và pháp luật trong nước về nhượng quyền thương mại, đồng thời phân loại nguyên nhân phát sinh tranh chấp.

Nguồn/Tổ chức	Cách tiếp cận khái niệm	Trọng tâm định nghĩa
IFA (Hiệp hội Quốc tế)	Thỏa thuận/Sự cấp phép giữa hai thực thể độc lập	Quyền kinh doanh theo phương thức của bên nhượng quyền, gắn với nhãn hiệu, tên thương mại và nghĩa vụ trả phí
WFC (Hội đồng Thế giới)	Chiến lược phát triển thương mại	Mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau hướng đến thành công chung
EFF (Liên đoàn Châu Âu)	Hệ thống tiếp thị hàng hóa/dịch vụ/công nghệ	Tính độc lập pháp lý/tài chính, nghĩa vụ tuân thủ hệ thống và hỗ trợ thương mại/kỹ thuật liên tục
FTC (Hoa Kỳ - 16 CFR 436)	Quan hệ thương mại liên tục/Thỏa thuận	Nhận diện thương hiệu, sự kiểm soát chặt chẽ hoặc trợ giúp đáng kể, và nghĩa vụ thanh toán bắt buộc
Điều 284 Luật Thương mại 2005 (VN)	Hoạt động thương mại	Mua bán hàng hóa/dịch vụ theo cách thức của bên nhượng quyền, gắn với đối tượng SHTT, chịu sự kiểm soát và trợ giúp

Tác giả chỉ ra Điều 284 Luật Thương mại 2005 còn thiếu sót khi chưa đưa nghĩa vụ trả phí nhượng quyền của bên nhận quyền vào nội hàm của định nghĩa.

Về nguyên nhân tranh chấp, chương 1 phân tích 3 đặc thù cấu thành rủi ro:

• Tính chất dài hạn của hợp đồng: Đòi hỏi vốn đầu tư lớn và các nghĩa vụ định kỳ kéo dài, làm tăng nguy cơ vi phạm nghĩa vụ theo thời gian.
• Gắn liền với việc chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ: Pháp luật nhượng quyền dẫn chiếu sang Luật Sở hữu trí tuệ 2005, trong khi việc quản trị và thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam còn nhiều hạn chế.
• Mối quan hệ pháp lý phức tạp: Sự nhầm lẫn giữa nhượng quyền thương mại với hợp đồng đại lý, hợp đồng cấp phép li-xăng (licensing), chuyển giao công nghệ hoặc chuỗi chi nhánh trực thuộc.

Các ví dụ thực tiễn tại Việt Nam được viện dẫn nhằm minh chứng rủi ro: chuỗi cà phê Gloria Jean’s sau 6 năm kinh doanh chưa đạt điểm hòa vốn; một đối tác nhận quyền của Kinh Đô Bakery phải thanh lý hợp đồng trước thời hạn do vị trí kinh doanh và kinh phí duy trì không đạt hiệu quả.

---

Chương 2: Tranh chấp về quyền sửa đổi những quy định của hệ thống nhượng quyền trong thời hạn hợp đồng

Chương 2 làm rõ xung đột giữa yêu cầu đổi mới hệ thống để thích ứng thị trường của bên nhượng quyền và sự bảo vệ quyền lợi tài chính của bên nhận quyền.

Thực trạng quy định pháp luật:

• Việt Nam: Luật Thương mại 2005 và Nghị định số 35/2006/NĐ-CP không quy định trực tiếp về quyền sửa đổi. Bản giới thiệu nhượng quyền thương mại (kèm Thông tư số 09/2006/TT-BTM) chỉ yêu cầu công khai thông tin việc có được chỉnh sửa hệ thống liên quan đến việc mua/thuê trang thiết bị hay không. Nghị định 35 (Điều 8.2) quy định nghĩa vụ thông báo thay đổi quan trọng nhưng không định nghĩa tiêu chí "thay đổi quan trọng". Điều 423 Bộ luật Dân sự 2005 đặt việc sửa đổi hợp đồng vào sự tự do thỏa thuận.
• Hoa Kỳ: Luật tiểu bang có các quy định cụ thể: Bang California yêu cầu thông báo trước bằng văn bản 5 ngày làm việc trước khi thực hiện các sửa đổi quan trọng (material modification), và bên nhận quyền có quyền từ chối; Bang Hawaii, Michigan, New Jersey (NJFPA Điều 56:10-7(e)) và Rhode Island cấm các sửa đổi bất hợp lý (unreasonable) hoặc mang tính độc đoán (arbitrary).

Thực tiễn xét xử tại Hoa Kỳ qua các án lệ:

1. Xu hướng bảo vệ bên nhượng quyền:
   • In re Conoco Phillips Co. Service Station Rent Contract (2010): Tòa án bác bỏ khiếu nại của bên nhận quyền khi bên nhượng quyền tăng giá thuê và thu phí xử lý thẻ tín dụng, cho rằng Điều 31101 Luật bang California chỉ cho phép bên nhận quyền lựa chọn chấp nhận hoặc rời khỏi hệ thống chứ không được khởi kiện đòi bồi thường khi không đồng ý sửa đổi.
   • Trail Burger King, Inc. v. Burger King of Miami, Inc.: Tòa án xác nhận bên nhượng quyền có quyền thay đổi các chi tiết, tiêu chuẩn kỹ thuật (tăng định lượng thịt trong bánh hamburger) nhằm bảo đảm tính đồng bộ toàn hệ thống; nếu bên nhận quyền không tuân thủ thì hợp đồng bị chấm dứt.
   • Economou v. Physicians Weight Loss Centers of America (1991) và La Quinta Corp. v. Heartland Properties LLC (2010): Tiếp tục thừa nhận quyền áp đặt các quy chuẩn vận hành mới.
2. Xu hướng bảo vệ bên nhận quyền:
   • Bird Hotel Corp. v. Super 8 Motels, Inc.: Bên nhượng quyền áp đặt chương trình khách hàng thân thiết mới và tăng phí từ 2% lên 7% tổng doanh thu tiền phòng (gross room sales). Tòa án liên bang South Dakota phán quyết rằng điều khoản chấp nhận sửa đổi hệ thống không cho phép bên nhượng quyền đơn phương đặt ra mức phí mới cao hơn thỏa thuận hợp đồng ban đầu.
   • Beilowitz v. General Motors Corp.: Tòa án liên bang tại New Jersey áp dụng Điều 56:10-7(e) NJFPA, phán quyết việc bên nhượng quyền thay đổi địa giới phân phối khiến bên nhận quyền thiệt hại từ 1 đến 1,6 triệu USD doanh số trong 3 năm đầu là một sửa đổi bất hợp lý và không được chấp nhận.

---

Chương 3: Tranh chấp về bí mật kinh doanh trong nhượng quyền thương mại

Chương 3 so sánh tiêu chí bảo hộ bí mật kinh doanh giữa pháp luật Việt Nam, Hoa Kỳ và điều ước quốc tế, phân tích nguy cơ rò rỉ bí quyết khi chuyển giao cho bên nhận quyền.

So sánh các tiêu chuẩn pháp lý về bí mật kinh doanh:

Tiêu chí	Pháp luật Việt Nam (Luật SHTT 2005)	Hiệp định TRIPS (Điều 39.2)	Pháp luật Hoa Kỳ (UTSA 1979/1985)
Khái niệm & Đối tượng	Thông tin thu được từ đầu tư tài chính, trí tuệ, chưa bộc lộ, có khả năng dùng trong kinh doanh (Đ23.4)	Thông tin có tính chất bí mật được kiểm soát hợp pháp	Liệt kê cụ thể: công thức, mẫu hình, tài liệu sưu tập, chương trình, thiết bị, biện pháp, công nghệ, quy trình (Đ1.4)
Tính không phổ biến	Không phải hiểu biết thông thường và không dễ dàng có được (Đ84.1)	Không được biết đến rộng rãi hoặc không dễ tiếp cận đối với người thường xuyên xử lý loại thông tin đó	Không được biết đến phổ biến và không dễ dàng tiếp cận bởi người có thể thu lợi từ việc sử dụng
Giá trị kinh tế	Tạo cho người nắm giữ lợi thế so với người không nắm giữ (Đ84.2)	Có giá trị thương mại vì có tính chất bí mật	Thực tế hoặc tiềm năng tạo ra giá trị thương mại độc lập
Nghĩa vụ bảo mật	Được chủ sở hữu bảo mật bằng các biện pháp cần thiết (Đ84.3, Đ6.3.c)	Được giữ bí mật bằng những biện pháp phù hợp thực tế	Được duy trì bí mật với những nỗ lực hợp lý (reasonable efforts)

Pháp luật Việt Nam tự động xác lập quyền sở hữu công nghiệp đối với bí mật kinh doanh khi đáp ứng đủ 3 điều kiện tại Điều 84 mà không cần đăng ký. Tuy nhiên, định nghĩa tại Luật Sở hữu trí tuệ 2005 còn chung chung so với phương pháp liệt kê cụ thể của UTSA (hiện đã được 46/50 bang Hoa Kỳ phê chuẩn, trừ Massachusetts, New York, North Carolina và Texas). Ngoài ra, tiêu chuẩn của TRIPS giới hạn phạm vi "không phổ biến" đối với nhóm đối tượng chuyên môn cụ thể, mang tính thực tế và chặt chẽ hơn so với quy định chung của Việt Nam.

---

Chương 4: Tranh chấp về phí nhượng quyền hình thành trong tương lai

Chương 4 nghiên cứu các mâu thuẫn phát sinh khi hợp đồng nhượng quyền bị chấm dứt trước hạn do hành vi vi phạm của bên nhận quyền.

Nội dung pháp lý chính:

• Cơ cấu phí nhượng quyền: Bao gồm phí ban đầu (initial fee/franchise fee) trả một lần khi ký kết và phí định kỳ (royalty fee) tính theo tỷ lệ phần trăm doanh thu hoặc một khoản tiền cố định theo kỳ.
• Bản chất tranh chấp: Khi bên nhận quyền vi phạm nghĩa vụ và bên nhượng quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng hợp pháp, bên nhượng quyền thường yêu cầu bên nhận quyền bồi thường khoản thiệt hại là toàn bộ phí định kỳ dự kiến thu được trong khoảng thời gian còn lại của thời hạn hợp đồng (phí hình thành trong tương lai). Phía bên nhận quyền thường phản bác rằng hợp đồng đã chấm dứt thì nghĩa vụ trả phí định kỳ cũng không còn hiệu lực.
• Thực tiễn giải quyết: Khóa luận đối chiếu quy định về bồi thường thiệt hại trong hợp đồng thương mại của Việt Nam và các án lệ tại Hoa Kỳ, Anh, Úc để làm rõ điều kiện xác định thiệt hại thực tế, trực tiếp và nghĩa vụ giảm thiểu thiệt hại (mitigation of damages) của bên nhượng quyền.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính:

• Khóa luận làm rõ bức tranh toàn cảnh về thị trường nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trong giai đoạn 2006 – 2011 với 96 hệ thống đăng ký hoạt động, trong đó các thương hiệu Hoa Kỳ dẫn đầu danh mục nhượng quyền nước ngoài (23/79 thương hiệu).
• Phân loại và chỉ ra bản chất pháp lý của 3 nhóm tranh chấp mang tính đặc thù cao trong quan hệ nhượng quyền thương mại mà thực tiễn tư pháp Việt Nam chưa có tiền lệ xét xử rõ ràng.

Giải pháp và kiến nghị hoàn thiện pháp luật Việt Nam:

1. Về quyền sửa đổi hệ thống:
   • Bổ sung quy định ghi nhận quyền của bên nhượng quyền được sửa đổi các quy chuẩn trong hệ thống để đáp ứng thực tiễn kinh doanh.
   • Thiết lập giới hạn pháp lý đối với quyền sửa đổi (không được áp đặt thêm nghĩa vụ tài chính bất hợp lý hoặc thay đổi cơ cấu cốt lõi gây thiệt hại nghiêm trọng cho bên nhận quyền).
   • Quy định chi tiết thủ tục thông báo (hình thức văn bản, thời hạn báo trước tối thiểu) và cơ chế phản hồi/lựa chọn của bên nhận quyền.
2. Về bảo hộ bí mật kinh doanh:
   • Hoàn thiện khái niệm bí mật kinh doanh theo hướng tiếp cận của Hiệp định TRIPS và UTSA, cụ thể hóa các danh mục thông tin và xác định rõ tiêu chí "nỗ lực bảo mật hợp lý" của chủ sở hữu.
3. Khuyến nghị thực tiễn cho doanh nghiệp:
   • Doanh nghiệp nhận quyền Việt Nam cần tránh ký kết các điều khoản trao quyền sửa đổi tuyệt đối cho bên nhượng quyền; nên đàm phán đưa vào hợp đồng các giới hạn định lượng (hạn mức chi phí phát sinh hoặc tỷ lệ % thay đổi tối đa).
   • Doanh nghiệp nhượng quyền cần thiết lập các quy trình bảo mật nội bộ nghiêm ngặt, ký kết thỏa thuận không tiết lộ (NDA) và lưu trữ chứng cứ chứng minh nỗ lực bảo mật để được pháp luật bảo vệ khi có hành vi xâm phạm.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi nghiên cứu của khóa luận tập trung sâu vào 3 nhóm tranh chấp điển hình và chủ yếu sử dụng án lệ từ hệ thống tư pháp Hoa Kỳ. Các số liệu thị trường và thống kê của Bộ Công Thương phản ánh bối cảnh đến năm 2012.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu các dạng tranh chấp khác như: hạn chế cạnh tranh sau khi chấm dứt hợp đồng (non-compete clauses), xâm phạm khu vực địa lý độc quyền (territory encroachment), và chuyển nhượng hợp đồng cho bên thứ ba; so sánh kinh nghiệm giải quyết tranh chấp nhượng quyền với các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á như Malaysia, Singapore.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Giảng viên, sinh viên chuyên ngành Luật Thương mại Quốc tế, Luật Sở hữu trí tuệ; các luật sư và chuyên gia tư vấn pháp lý hợp đồng thương mại; các doanh nghiệp Việt Nam đang chuẩn bị tham gia mạng lưới nhượng quyền thương mại quốc tế.
• Nội dung tham khảo giá trị: Hệ thống án lệ Hoa Kỳ được lược dịch và phân tích chi tiết (Chương 2); bảng so sánh tiêu chí bảo hộ bí mật kinh doanh theo TRIPS, UTSA và Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (Chương 3); các gợi ý điều khoản hợp đồng nhằm phòng ngừa rủi ro tài chính và quyền sở hữu trí tuệ.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ sống sót sau 5 năm của doanh nghiệp nhượng quyền thương mại so với doanh nghiệp độc lập tại Hoa Kỳ được nêu trong văn bản là bao nhiêu? Theo số liệu thống kê tại Hoa Kỳ được trích dẫn từ tài liệu của tác giả Lý Quý Trung (2006), trung bình chỉ khoảng 23% các doanh nghiệp kinh doanh độc lập tồn tại sau 5 năm hoạt động, trong khi tỷ lệ này lên tới 92% đối với các doanh nghiệp kinh doanh theo mô hình nhượng quyền thương mại.

2. Tiêu chí nào được Tòa án bang New Jersey sử dụng để bác bỏ yêu cầu sửa đổi của bên nhượng quyền trong vụ Beilowitz v. General Motors Corp.? Tòa án liên bang tại New Jersey đã căn cứ vào Điều 56:10-7(e) của Đạo luật Nhượng quyền thương mại bang New Jersey (NJFPA), xác định rằng yêu cầu thay đổi địa giới phân phối của bên nhượng quyền buộc bên nhận quyền phải chịu thiệt hại thực tế từ 1 đến 1,6 triệu USD doanh số trong 3 năm đầu cho một chiến lược marketing chưa được kiểm chứng là một "sửa đổi bất hợp lý" (unreasonable), do đó không được chấp nhận.

3. Theo Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam năm 2005, thông tin cần đáp ứng những điều kiện nào để được bảo hộ là bí mật kinh doanh? Theo Điều 84 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, thông tin phải đáp ứng đủ 3 điều kiện: (1) Không phải là hiểu biết thông thường và không dễ dàng có được; (2) Khi được sử dụng trong kinh doanh sẽ tạo cho người nắm giữ lợi thế so với người không nắm giữ hoặc không sử dụng; (3) Được chủ sở hữu bảo mật bằng các biện pháp cần thiết để không bị bộc lộ và không dễ dàng tiếp cận được.

4. Phán quyết trong vụ Bird Hotel Corp. v. Super 8 Motels, Inc. đưa ra nguyên tắc gì về quyền sửa đổi hệ thống của bên nhượng quyền? Tòa án liên bang South Dakota phán quyết rằng điều khoản hợp đồng cho phép bên nhượng quyền sửa đổi quy chế hệ thống không đồng nghĩa với việc bên nhượng quyền có quyền đơn phương áp đặt một khoản phí mới cao hơn thỏa thuận ban đầu (tăng từ 2% lên 7% doanh thu tiền phòng). Đây là sự sửa đổi điều khoản hợp đồng quan trọng và bắt buộc phải có sự đồng thuận của bên nhận quyền.

5. Cơ cấu nguồn thương hiệu nhượng quyền nước ngoài tại Việt Nam theo số liệu Bộ Công Thương được ghi nhận trong khóa luận như thế nào? Tại thời điểm nghiên cứu, có 79 thương hiệu nước ngoài thực hiện nhượng quyền tại Việt Nam. Trong đó, Hoa Kỳ đứng đầu với 23 thương hiệu, tiếp theo là Singapore (18 thương hiệu), Vương quốc Anh và Canada (mỗi nước 5 thương hiệu), Úc, Ý và Hàn Quốc (mỗi nước 4 thương hiệu).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Bùi Võ Phương Thảo đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và khung pháp lý điều chỉnh hoạt động nhượng quyền thương mại tại Việt Nam và Hoa Kỳ. Thông qua việc mổ xẻ các án lệ thực tế của tư pháp Hoa Kỳ, công trình đã nhận diện 3 nhóm tranh chấp trọng tâm liên quan đến quyền sửa đổi hệ thống, bí mật kinh doanh và phí nhượng quyền tương lai. Các đề xuất hoàn thiện luật pháp và khuyến nghị kỹ thuật soạn thảo hợp đồng trong khóa luận mang giá trị thực tiễn đối với tiến trình hoàn thiện thể chế kinh tế và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam hội nhập thương mại quốc tế an toàn, bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài “Sự lặp lại của thành công”, “Cho phép ngƣời khác thành công giống nhƣ chúng ta đã thành công” là những cái tên thƣờng đi kèm khi nhắc đến loại hình kinh doanh franchise hay còn gọi là nhƣợng quyền thƣơng mại, mô hình kinh doanh mới du nhập vào Việt Nam từ những năm 90 của thập niên trƣớc và hiện đang thu hút rất nhiều sự quan tâm của giới kinh doanh trong và ngoài nƣớc. Nhƣợng quyền thƣơng mại mang đến cho ngƣời đầu tƣ những lợi thế kinh doanh đáng kể trong thời buổi kinh tế cạnh tranh hiện nay, đặc biệt là với các doanh nghiệp mới bắt đầu kinh doanh và các thƣơng hiệu nổi tiếng có tham vọng phát triển toàn cầu. Trong quan hệ kinh doanh này, bên nhƣợng quyền có cơ hội phát triển đƣợc thƣơng hiệu của mình thông qua hệ thống nhƣợng quyền tại nhiều vùng lãnh thổ khác nhau, tận dụng lợi thế của doanh nghiệp bản địa.

Việc đầu tƣ nhƣợng quyền cũng tạo ra độ an toàn khá cao cho bên nhận quyền do lợi thế kinh doanh thƣơng hiệu đã nổi tiếng. Theo một thống kê tại Hoa Kỳ, trung bình chỉ khoảng 23% các doanh nghiệp kinh doanh độc lập có thể tồn tại sau năm năm kinh doanh, trong khi con số này là 92% đối với các doanh nghiệp kinh doanh nhƣợng quyền thƣơng mại.1 Tại Đông Nam Á, nhƣợng quyền thƣơng mại bắt đầu phát triển từ thập niên 90, đầu tiên tại Malaysia, sau đó là Singapore, Thái Lan hiện nay mô hình kinh doanh này đã phát triển rất thành công.2 Tuy nhiên, kinh doanh nhƣợng quyền thƣơng mại không hoàn toàn là sự đảm bảo của thành công. Các quy định tạo nên lợi thế cạnh tranh trong loại hình kinh doanh này đều có tính hai mặt của nó. Xu hƣớng của ngƣời nhƣợng quyền luôn muốn kiểm soát hệ thống kinh doanh của mình một cách thống nhất, ngƣợc lại ngƣời nhận quyền muốn 1 Lý Quý Trung, “Mua franchise – Cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam”, NXB Trẻ (2006).com/banquyen/tin-chi-tiet/lich-su-nhuong-quyen-thuong-mai/514.

2 giữ bản sắc riêng của mình và thoát ly ở mức độ có thể so với các quy định bắt buộc chính là nguồn gốc làm nảy sinh rất nhiều tranh chấp về nhƣợng quyền thƣơng mại.3 Tại Việt Nam hiện nay, nhƣợng quyền thƣơng mại vẫn còn là một lĩnh vực mới mẻ mặc dù nó đã thâm nhập vào nƣớc ta từ giữa những năm 1990.4 Nhƣợng quyền thƣơng mại bắt đầu phát triển mạnh mẽ kể từ sau khi Luật Thƣơng mại của Quốc hội số 36/2005/QH11 ngày 14 tháng 6 năm 2005 (“Luật Thƣơng mại 2005”) chính thức đƣa loại hình kinh doanh mới này vào điều chỉnh trong hệ thống pháp luật Việt Nam, và tiếp sau đó là sự kiện Việt Nam gia nhập vào Tổ chức thƣơng mại thế giới WTO năm 2007. Tính đến năm 2006 chỉ có 23 hệ thống nhƣợng quyền thƣơng mại tại Việt Nam thì trong vòng năm năm sau kể từ năm 2006 – 2011 (sau khi pháp luật nhƣợng quyền thƣơng mại Việt Nam ra đời), nhƣợng quyền thƣơng mại ở nƣớc ta đã phát triển lên đến 96 hệ thống, tăng gấp 4 lần so với giai đoạn phát triển mƣời năm đầu.5 Việt Nam cũng đã nỗ lực xây dựng và phát triển hành lang pháp lý cho hoạt động kinh doanh nhƣợng quyền thƣơng mại với cơ sở pháp lý nền tảng là Chƣơng VI, Mục 8 của Luật Thƣơng mại 2005. Các quy định liên quan của Luật Thƣơng mại 2005 tiếp tục đƣợc giải thích và chi tiết hóa tại Nghị định của Chính phủ số 35/2006/NĐ-CP ngày 31 tháng 3 năm 2006 quy định chi tiết Luật Thƣơng mại về hoạt động nhƣợng quyền thƣơng mại (“Nghị định 35”) và Thông tƣ của Bộ Thƣơng mại số 09/2006/TT-BTM ngày 25 tháng 5 năm 2006 hƣớng dẫn đăng ký hoạt động nhƣợng quyền thƣơng mại (“Thông tƣ 09”) nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tƣ tiếp cận và phát triển nhƣợng quyền thƣơng mại tại Việt Nam. Tuy nhiên pháp luật nhƣợng quyền thƣơng mại Việt Nam hiện nay còn khá đơn giản và chƣa đƣợc cụ thể.

Ngoài một số quy định chi tiết về hƣớng dẫn đăng ký đầu tƣ 3 Nguyễn Hồng Thanh (2009) “Nhượng quyền thương mại – Một số lưu ý cho các nhà nhận quyền” [http://www.net/Nhuong-quyen-thuong-hieu/nhuong-quyen-thuong-mai-mot-so-luu-y-cho-cac-nha- nhan-quyen.php?Module=Content&Action=view&id=289 (truy cập ngày 04/7/2012).vn/The-thao/Bong-da-VN/VFF-khong-nhuong-quyen-thuong-mai-cho-AVG/99980. 3 đã đƣợc ban hành nhằm kịp thời đáp ứng làn sóng đầu tƣ nhƣợng quyền ào ạt tại Việt Nam trong thời gian qua, các quy định còn lại hầu nhƣ chỉ đƣợc nêu rất khái quát và đa phần hƣớng đến cho các bên tự thỏa thuận khi ký kết hợp đồng, đặc biệt các quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ hợp đồng, các quy định về chấm dứt hợp đồng và giải quyết tranh chấp còn rất hạn chế. Hoa Kỳ là nơi bắt nguồn cho sự phát triển của nhƣợng quyền thƣơng mại và cũng là nơi pháp luật nhƣợng quyền thƣơng mại lần đầu tiên xuất hiện. Việc kinh doanh nhƣợng quyền tại đây phát triển mạnh mẽ dẫn đến (1) các tranh chấp đã xảy ra ở quốc gia này là rất phong phú và điển hình.

Đáng chú ý hơn nữa (2) Hoa Kỳ hiện nay đang là quốc gia đầu tƣ chủ yếu trong lĩnh vực này tại Việt Nam,6 do bản chất của nhƣợng quyền thƣơng mại là mang tính thống nhất nên (3) các dạng hợp đồng nhƣợng quyền thƣơng mại của các thƣơng hiệu từ Hoa Kỳ sẽ đƣợc áp dụng tƣơng tự tại Việt Nam khi họ đầu tƣ nhƣợng quyền tại Việt Nam. Với ba lý do nhƣ trên thì rõ ràng các tranh chấp đã xảy ra tại Hoa Kỳ rất có khả năng sẽ lại xuất hiện tại Việt Nam trên con đƣờng phát triển nhƣợng quyền thƣơng mại của mình hiện nay. Chính vì các lý do nêu trên, tác giả chọn đề tài “PHÁP LUẬT NHƢỢNG QUYỀN THƢƠNG MẠI VÀ THỰC TIỄN GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TẠI HOA KỲ: BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM” để thực hiện khóa luận tốt nghiệp của mình, dựa vào thực tiễn giải quyết một số tranh chấp nhƣợng quyền thƣơng mại điển hình tại Hoa Kỳ - quốc gia đang dẫn đầu thế giới trong lĩnh vực này để rút ra bài học kinh nghiệm và đƣa ra định hƣớng hoàn thiện pháp luật Việt Nam, thúc đẩy nhƣợng quyền thƣơng mại nƣớc ta phát triển toàn diện hội nhập với thế giới. 6 Theo thống kê của Bộ Công Thƣơng, hiện nay có 79 thƣơng hiệu nƣớc ngoài đang thực hiện nhƣợng quyền thƣơng mại tại Việt Nam, trong đó Hoa Kỳ dẫn đầu với 23 thƣơng hiệu, tiếp theo là Singapore với 18 thƣơng hiệu và sau đó là Anh, Canada với 5 thƣơng hiệu, Úc, Italy, Hàn Quốc với 4 thƣơng hiệu [http://tttm.

Mục tiêu và đối tƣợng nghiên cứu Mục tiêu đặt ra của đề tài là dựa vào thực tiễn xét xử tranh chấp nhƣợng quyền thƣơng mại tại Hoa Kỳ để đƣa ra hƣớng hoàn thiện hệ thống pháp luật nhƣợng quyền thƣơng mại tại Việt Nam, đồng thời rút ra một số kinh nghiệm thực tiễn áp dụng cho các doanh nghiệp Việt Nam trong quan hệ kinh doanh nhƣợng quyền thƣơng mại hiện nay, đặc biệt là các quan hệ kinh doanh với đối tác Hoa Kỳ. Đối tƣợng nghiên cứu của khóa luận là một số vấn đề pháp lý về nhƣợng quyền thƣơng mại tại Việt Nam, Hoa Kỳ và các tranh chấp điển hình trong loại hình kinh doanh này tại Hoa Kỳ hiện nay. Tình hình nghiên cứu của đề tài Trong thời gian qua, từ thực tiễn nhƣợng quyền thƣơng mại phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam đã có khá nhiều bài viết chuyên khảo cũng nhƣ các khóa luận tốt nghiệp, luận văn thạc sỹ nghiên cứu về lĩnh vực này, cụ thể nhƣ Khóa luận tốt nghiệp “Nhƣợng quyền kinh doanh tại Việt Nam – Thực trạng và giải pháp” của tác giả Nguyễn Minh Châu năm 2006, Luận văn “Hợp đồng nhƣợng quyền thƣơng mại theo pháp luật Việt Nam” của tác giả Hồ Vĩnh Long năm 2006, bài viết “Hoàn thiện khung pháp lý về nhƣợng quyền thƣơng mại” của Tiến sĩ Bùi Ngọc Cƣờng đăng trên Tạp chí nghiên cứu lập pháp số 103, tháng 8 năm 2007 và một số các bài nghiên cứu khác. Đa phần các bài nghiên cứu trên đều tập trung viết về mặt kinh tế của việc kinh doanh nhƣợng quyền, về bản chất của hợp đồng nhƣợng quyền thƣơng mại và về các quy định pháp luật điều chỉnh hoạt động nhƣợng quyền thƣơng mại tại Việt Nam hiện nay.

Tính đến thời điểm hiện nay chƣa có đề tài nghiên cứu nào tập trung phân tích về các vấn đề mâu thuẫn, tranh chấp có khả năng phát sinh trong quan hệ kinh doanh nhƣợng quyền thƣơng mại giữa các bên, đặc biệt là tranh chấp với các đối tác nƣớc ngoài - mặc dù đây là một vấn đề quan trọng và cần thiết có sự nghiên cứu, điều chỉnh của pháp luật nhằm đảm bảo quan hệ nhƣợng quyền thƣơng mại diễn ra một cách phù hợp và giúp các doanh nghiệp 5 Việt Nam tránh vƣớng phải những rủi ro không đáng có do thiếu kiến thức và kinh nghiệm về pháp luật nhƣợng quyền thƣơng mại trong quá trình kinh doanh của mình. Phạm vi nghiên cứu Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, khóa luận sẽ tập trung nghiên cứu và phân tích ba vấn đề pháp lý mang tính điển hình và đã có nhiều tranh chấp trong thực tiễn kinh doanh nhƣợng quyền thƣơng mại nhƣ sau: (1) Quyền sửa đổi những quy định của hệ thống nhƣợng quyền trong thời hạn hợp đồng; (2) Bí mật kinh doanh trong nhƣợng quyền thƣơng mại; (3) Phí nhƣợng quyền hình thành trong tƣơng lai. Các phƣơng pháp nghiên cứu đƣợc sử dụng trong khóa luận Trong khóa luận, tác giả sử dụng ba phƣơng pháp cơ bản là tổng hợp, phân tích và so sánh các quy định pháp luật về nhƣợng quyền thƣơng mại của Việt Nam và Hoa Kỳ; tác giả cũng sẽ vận dụng phƣơng pháp phân tích án lệ để tìm hiểu các thực tiễn tranh chấp và giải quyết tranh chấp trong hoạt động kinh doanh nhƣợng quyền thƣơng mại tại Hoa Kỳ, từ đó so sánh và rút ra bài học kinh nghiệm cho pháp luật Việt Nam. Ý nghĩa khoa học và giá trị ứng dụng của đề tài Trong giai đoạn hiện nay khi nhƣợng quyền thƣơng mại đang trên đà phát triển và sẽ tiếp tục lớn mạnh tại Việt Nam cũng nhƣ trên thế giới, đề tài nghiên cứu này sẽ góp phần giúp cho hoạt động kinh doanh nhƣợng quyền thƣơng mại tại Việt Nam, đặc biệt là các quan hệ nhƣợng quyền thƣơng mại có yếu tố nƣớc ngoài phát triển tích cực; doanh nghiệp Việt Nam kinh doanh nhƣợng quyền có điều kiện nhận biết đƣợc các trƣờng hợp có khả năng phát sinh mâu thuẫn, tự bảo vệ mình tránh vƣớng phải tranh chấp và thiệt hại trong quá trình kinh doanh.