Luận Văn Thạc Sĩ Về Thỏa Thuận Hạn Chế Cạnh Tranh Trong Hợp Đồng Nhượng Quyền Thương Mại Ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích vnu ls thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng nhượng quyền thương mại ở việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi

• Tác giả: Trần Tiến Quang
• Người hướng dẫn: Ts. Trần Văn Biên
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Thỏa Thuận Hạn Chế Cạnh Tranh Trong Hợp Đồng Nhượng Quyền Thương Mại ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỎA THUẬN HẠN CHẾ CẠNH TRANH TRONG HỢP ĐỒNG NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI
• 1.1. Về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh
• 1.2. Khái niệm thỏa thuận hạn chế cạnh tranh
• 1.3. Những đặc trưng pháp lý cơ bản của thỏa thuận hạn chế cạnh tranh
• 1.4. Phân loại thỏa thuận cạnh tranh
• 1.5. Về hợp đồng nhượng quyền thương mại
• 1.6. Khái niệm về hợp đồng nhượng quyền thương mại
• 1.7. Đặc điểm hợp đồng nhượng quyền thương mại
• 1.8. Nội dung hợp đồng nhượng quyền thương mại
• 1.9. Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng nhượng quyền thương mại và mối liên hệ
• 1.10. Khái niệm về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng nhượng quyền thương mại
• 1.11. Đặc điểm của thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng nhượng quyền thương mại
• 1.12. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ THỎA THUẬN HẠN CHẾ CẠNH TRANH TRONG HỢP ĐỒNG NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM
• 2.1. Pháp luật Việt Nam hiện hành điều chỉnh thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng nhượng quyền thương mại
• 2.2. Thực tiễn thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hoạt động nhượng quyền thương mại ở nước ta thời gian qua
• 2.3. Ưu điểm và hạn chế của pháp luật Việt Nam hiện hành điều chỉnh thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng nhượng quyền thương mại
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ THỎA THUẬN HẠN CHẾ CẠNH TRANH TRONG HỢP ĐỒNG NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Những yêu cầu đối với việc hoàn thiện pháp luật về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng nhượng quyền thương mại
• 3.2. Một số kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật điều chỉnh thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng nhượng quyền thương mại
• 3.3. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Thỏa Thuận Hạn Chế Cạnh Tranh Trong Hợp Đồng Nhượng Quyền Thương Mại

Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng nhượng quyền thương mại là một vấn đề quan trọng trong lĩnh vực pháp luật cạnh tranh tại Việt Nam. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, việc hiểu rõ về các thỏa thuận này giúp các doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn. Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh có thể dẫn đến những hệ lụy tiêu cực cho thị trường, như việc tạo ra độc quyền và làm giảm sự cạnh tranh lành mạnh. Do đó, việc nghiên cứu và phân tích các quy định pháp luật liên quan là cần thiết.

1.1. Khái niệm và Đặc điểm của Thỏa Thuận Hạn Chế Cạnh Tranh

Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh được hiểu là các thỏa thuận giữa hai hoặc nhiều doanh nghiệp nhằm mục đích hạn chế hoặc kiểm soát cạnh tranh trên thị trường. Đặc điểm của thỏa thuận này bao gồm sự thống nhất ý chí giữa các bên tham gia và có thể được thể hiện qua nhiều hình thức khác nhau, từ văn bản đến hành động ngầm.

1.2. Phân loại Thỏa Thuận Hạn Chế Cạnh Tranh

Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh có thể được phân loại thành nhiều loại khác nhau, bao gồm thỏa thuận ấn định giá, phân chia thị trường, và hạn chế sản xuất. Mỗi loại thỏa thuận đều có những đặc điểm và tác động riêng đến thị trường và người tiêu dùng.

II. Vấn đề và Thách thức Liên Quan Đến Thỏa Thuận Hạn Chế Cạnh Tranh

Mặc dù pháp luật Việt Nam đã có những quy định về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực thi và giám sát. Các doanh nghiệp thường tìm cách lách luật để thực hiện các thỏa thuận này, gây khó khăn cho cơ quan quản lý. Hơn nữa, sự thiếu hiểu biết về pháp luật cạnh tranh cũng là một vấn đề lớn.

2.1. Những Thách Thức Trong Việc Thực Thi Pháp Luật

Việc thực thi pháp luật về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh gặp nhiều khó khăn do sự phức tạp trong các thỏa thuận và sự thiếu minh bạch trong hoạt động của các doanh nghiệp. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

2.2. Tác Động Đến Người Tiêu Dùng và Thị Trường

Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh không chỉ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp mà còn tác động tiêu cực đến người tiêu dùng. Khi thị trường bị kiểm soát, giá cả có thể tăng cao và sự lựa chọn của người tiêu dùng bị hạn chế.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Thỏa Thuận Hạn Chế Cạnh Tranh

Để giải quyết vấn đề thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, cần có những biện pháp cụ thể nhằm tăng cường hiệu quả thực thi pháp luật. Các cơ quan chức năng cần nâng cao năng lực giám sát và xử lý vi phạm, đồng thời tăng cường tuyên truyền về pháp luật cạnh tranh cho doanh nghiệp.

3.1. Tăng Cường Giám Sát và Xử Lý Vi Phạm

Cần có các biện pháp mạnh mẽ hơn trong việc giám sát các thỏa thuận giữa các doanh nghiệp. Việc áp dụng các hình thức xử lý nghiêm khắc sẽ giúp ngăn chặn các hành vi vi phạm và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

3.2. Đào Tạo và Tuyên Truyền Pháp Luật Cạnh Tranh

Đào tạo và tuyên truyền về pháp luật cạnh tranh cho các doanh nghiệp là rất cần thiết. Điều này giúp nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về các quy định pháp luật và trách nhiệm của họ trong việc tuân thủ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Về Thỏa Thuận Hạn Chế Cạnh Tranh

Nghiên cứu về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng nhượng quyền thương mại đã chỉ ra nhiều vấn đề cần được giải quyết. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng pháp luật hiện hành còn nhiều hạn chế và cần được cải thiện để phù hợp với thực tiễn.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Từ Thực Tiễn

Các nghiên cứu thực tiễn cho thấy rằng nhiều doanh nghiệp vẫn chưa hiểu rõ về các quy định liên quan đến thỏa thuận hạn chế cạnh tranh. Điều này dẫn đến việc họ dễ dàng vi phạm mà không nhận thức được.

4.2. Các Giải Pháp Đề Xuất Từ Nghiên Cứu

Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, bao gồm việc cải thiện quy định pháp luật và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Thỏa Thuận Hạn Chế Cạnh Tranh Tại Việt Nam

Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng nhượng quyền thương mại là một vấn đề phức tạp và cần được giải quyết một cách đồng bộ. Tương lai của vấn đề này phụ thuộc vào sự cải thiện của hệ thống pháp luật và sự nhận thức của các doanh nghiệp.

5.1. Tương Lai Của Pháp Luật Về Thỏa Thuận Hạn Chế Cạnh Tranh

Pháp luật về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh cần được cập nhật và hoàn thiện để phù hợp với xu hướng phát triển của thị trường. Điều này sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và thúc đẩy sự cạnh tranh lành mạnh.

5.2. Vai Trò Của Doanh Nghiệp Trong Việc Tuân Thủ Pháp Luật

Doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu và tuân thủ các quy định pháp luật về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh. Việc này không chỉ giúp họ tránh được các rủi ro pháp lý mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động nhượng quyền thương mại tại Việt Nam ghi nhận tốc độ tăng trưởng ấn tượng từ 15% đến 20% mỗi năm kể từ khi Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới vào năm 2007 với tư cách thành viên thứ 150. Cùng với việc tham gia Cộng đồng Kinh tế ASEAN vào tháng 12 năm 2015 và ký kết Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EU vào tháng 8 năm 2015, làn sóng các thương hiệu quốc tế thâm nhập thị trường nội địa ngày càng mạnh mẽ. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng này kéo theo nhiều tranh chấp phức tạp khi có tới hơn 80% hợp đồng nhượng quyền thương mại xuất hiện các điều khoản hạn chế quyền tự do kinh doanh của các bên tham gia.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự mâu thuẫn giữa nhu cầu kiểm soát hệ thống, bảo vệ bí quyết kinh doanh của bên nhượng quyền và yêu cầu duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh theo pháp luật cạnh tranh. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của luận văn là làm sáng tỏ cơ sở lý luận, đánh giá toàn diện thực trạng quy định pháp luật giai đoạn 2005 - 2017, từ đó chỉ ra những kẽ hở pháp lý và đề xuất giải pháp hoàn thiện khung khổ pháp lý tại Việt Nam. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi hướng tới mục tiêu giảm thiểu từ 35% đến 40% rủi ro pháp lý cho các bên tham gia giao kết, tạo nền tảng cân bằng lợi ích giữa thương nhân và người tiêu dùng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên 2 nền tảng lý thuyết chủ đạo: Lý thuyết về quyền tự do hợp đồng trong luật thương mại và Lý thuyết về kiểm soát cấu trúc thị trường trong luật cạnh tranh. Mô hình nghiên cứu phân tích tương quan giữa các điều khoản thỏa thuận trong hợp đồng nhượng quyền với mức độ ảnh hưởng đến cấu trúc cạnh tranh trên thị trường liên quan.

Luận văn tập trung làm rõ 4 khái niệm pháp lý then chốt:

1. Hợp đồng nhượng quyền thương mại theo quy định tại Điều 284 Luật Thương mại năm 2005.
2. Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh theo Điều 8 Luật Cạnh tranh năm 2004, bao gồm cả thỏa thuận theo chiều dọc giữa các chủ thể ở các công đoạn sản xuất, phân phối khác nhau và thỏa thuận theo chiều ngang giữa các đối thủ cạnh tranh.
3. Thị trường liên quan, bao gồm thị trường sản phẩm liên quan và thị trường địa lý liên quan theo Điều 3 Luật Cạnh tranh năm 2004.
4. Ngưỡng thị phần kết hợp 30%, làm ranh giới xác định các thỏa thuận hạn chế cạnh tranh bị cấm có điều kiện.

Bên cạnh đó, nghiên cứu áp dụng nguyên tắc phân loại giữa thỏa thuận bị cấm mặc nhiên và thỏa thuận bị cấm theo quy tắc hợp lý để đánh giá tính hợp pháp của từng điều khoản hợp đồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu khai thác nguồn dữ liệu toàn diện bao gồm 45 văn bản quy phạm pháp luật trong nước, 6 hiệp định thương mại quốc tế, cùng các tiền lệ pháp lý của Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ và Nhật Bản. Nghiên cứu tiến hành khảo sát trên cỡ mẫu gồm 60 hợp đồng nhượng quyền thương mại và tài liệu công khai của các chuỗi kinh doanh đang vận hành tại Việt Nam trong giai đoạn 12 năm, từ năm 2005 đến năm 2017.

Phương pháp chọn mẫu được áp dụng là chọn mẫu có chủ đích, tập trung vào 3 lĩnh vực chiếm tỷ trọng nhượng quyền lớn nhất: ngành thực phẩm đồ uống F&B (chiếm 55% mẫu), ngành bán lẻ hàng tiêu dùng (chiếm 25% mẫu) và ngành dịch vụ đào tạo, làm đẹp (chiếm 20% mẫu). Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho các mô hình kinh doanh nhượng quyền thực tế có quy mô từ 5 điểm bán trở lên.

Nghiên cứu sử dụng tổng hợp các phương pháp phân tích luật học so sánh, đối chiếu quy phạm, phân tích án lệ và phương pháp duy vật biện chứng. Việc lựa chọn phương pháp phân tích quy phạm kết hợp tình huống thực tiễn giúp phân định chính xác ranh giới giữa những thỏa thuận hợp lý nhằm bảo vệ thương hiệu và những thỏa thuận lạm dụng nhằm phong tỏa thị trường.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng về thực trạng thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong các hợp đồng nhượng quyền thương mại tại Việt Nam:

Thứ nhất, thỏa thuận phân chia lãnh thổ và độc quyền khu vực xuất hiện trong 85% hợp đồng được khảo sát. Các điều khoản này bảo đảm cho bên nhận quyền vị thế độc quyền khai thác trong phạm vi địa lý nhất định, đồng thời cấm tuyệt đối việc mở điểm bán thứ hai hoặc bán hàng ra ngoài ranh giới được chỉ định.

Thứ hai, điều khoản ràng buộc bán kèm và độc quyền cung ứng hàng hóa chiếm tỷ lệ 78%. Bên nhận quyền bị bắt buộc phải mua tới 100% nguyên liệu, phụ liệu hoặc trang thiết bị máy móc từ bên nhượng quyền hoặc đối tác thứ ba do bên nhượng quyền chỉ định, ngay cả khi các mặt hàng đó không trực tiếp cấu thành bí quyết kinh doanh cốt lõi.

Thứ ba, thỏa thuận ấn định giá bán lại trực tiếp hoặc gián tiếp hiện diện trong hơn 72% số hợp đồng. Bên nhượng quyền áp đặt mức giá cố định hoặc giá sàn cho toàn hệ thống nhằm đồng nhất hình ảnh thương hiệu, làm mất đi quyền tự chủ định giá của bên nhận quyền theo quy luật cung cầu địa phương.

Thứ tư, lỗ hổng lớn nhất nằm ở ngưỡng thị phần kết hợp 30% theo Luật Cạnh tranh năm 2004. Có tới hơn 90% doanh nghiệp nhượng quyền tại Việt Nam thuộc nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ, sở hữu thị phần riêng lẻ dưới 10% nên các thỏa thuận hạn chế cạnh tranh chiều dọc mặc nhiên thoát khỏi sự điều chỉnh của luật, dù trên thực tế hành vi này gây méo mó phân khúc thị trường cục bộ.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên có thể được hệ thống hóa và minh họa trực quan thông qua bảng đối chiếu 5 nhóm thỏa thuận hạn chế cạnh tranh chính, kết hợp biểu đồ cột thể hiện mức độ vi phạm giữa các nhóm ngành: ngành F&B chiếm tỷ lệ cao nhất với 88%, ngành bán lẻ chiếm 82% và nhóm ngành dịch vụ khác chiếm 65%.

Nguyên nhân căn bản của thực trạng này xuất phát từ việc pháp luật Việt Nam thời kỳ này chưa phân biệt rõ ràng giữa bản chất tích cực của hợp đồng nhượng quyền và hành vi phản cạnh tranh. Khi so sánh với khung pháp lý của Liên minh châu Âu theo Quy định miễn trừ theo khối đối với các hạn chế theo chiều dọc, pháp luật Việt Nam năm 2004 thiếu cơ chế đánh giá tác động cạnh tranh đáng kể. Quy định quá cứng nhắc dựa vào tiêu chí thị phần 30% đã vô tình tạo ra vùng trống pháp lý, khiến bên nhận quyền vốn ở thế yếu phải chấp nhận mọi điều khoản áp đặt từ bên nhượng quyền mà không có cơ chế bảo vệ hữu hiệu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Sửa đổi tiêu chí xác định hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh bị cấm: Quốc hội và Bộ Công Thương cần chuyển đổi cách tiếp cận từ việc căn cứ cơ học vào ngưỡng thị phần 30% sang đánh giá bản chất khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh một cách đáng kể trên thị trường liên quan. Mục tiêu đặt ra là kiểm soát được 100% các thỏa thuận có khả năng phong tỏa thị trường, thực hiện hoàn thành trong giai đoạn 2018 - 2020.

2. Ban hành quy định hướng dẫn chi tiết về các trường hợp miễn trừ trong hợp đồng nhượng quyền thương mại: Bộ Công Thương cần xây dựng văn bản hướng dẫn rõ ràng danh mục các thỏa thuận hợp pháp như bảo vệ bí mật kinh doanh, kiểm soát chất lượng đồng bộ và danh mục các thỏa thuận cấm tuyệt đối như ấn định giá bán lại tối thiểu cố định. Thời hạn hoàn thành trong vòng 12 tháng, nhằm nâng tỷ lệ hợp đồng chuẩn hóa đạt trên 90%.

3. Tăng cường năng lực thanh tra, giám sát của Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng: Cơ quan quản lý cạnh tranh cần chủ động thiết lập cơ chế rà soát định kỳ tối thiểu 2 đợt thanh tra mỗi năm đối với các chuỗi nhượng quyền có trên 20 chi nhánh, phấn đấu giảm 40% số vụ việc tranh chấp liên quan đến thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong vòng 3 năm.

4. Xây dựng bộ hợp đồng nhượng quyền tiêu chuẩn và đào tạo doanh nghiệp: Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cùng các hiệp hội ngành nghề cần tổ chức tối thiểu 10 khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm cho ít nhất 500 doanh nghiệp vừa và nhỏ, nâng tỷ lệ doanh nghiệp nhận quyền có khả năng tự đàm phán loại bỏ các điều khoản bất bình đẳng lên mức 75%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Luật Kinh tế: Nghiên cứu cung cấp tài liệu học thuật giá trị, hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận và phương pháp phân tích chuyên sâu về sự giao thoa giữa pháp luật cạnh tranh và pháp luật thương mại.
2. Luật sư và chuyên gia tư vấn pháp lý doanh nghiệp: Cung cấp góc nhìn thực tiễn hữu ích trong việc rà soát, thẩm định và soạn thảo các điều khoản hợp đồng nhượng quyền thương mại, giúp khách hàng phòng tránh các chế tài xử phạt hành chính về cạnh tranh.
3. Doanh nghiệp nhượng quyền và doanh nghiệp nhận quyền: Giúp chủ doanh nghiệp hiểu rõ ranh giới pháp lý giữa các biện pháp duy trì tính thống nhất thương hiệu và các hành vi vi phạm pháp luật cạnh tranh, nâng cao hiệu quả đàm phán hợp đồng.
4. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Đóng góp cơ sở thực tiễn và các luận cứ khoa học vững chắc phục vụ công tác sửa đổi, bổ sung Luật Cạnh tranh và các nghị định hướng dẫn thi hành.

Câu hỏi thường gặp

Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng nhượng quyền là gì?
Đó là sự thống nhất ý chí giữa bên nhượng quyền và bên nhận quyền nhằm mục đích hạn chế quyền tự chủ kinh doanh của các bên hoặc loại bỏ đối thủ cạnh tranh trên thị trường. Các biểu hiện điển hình gồm phân chia khu vực địa lý, ấn định giá bán và ràng buộc mua hàng.

Tại sao ngưỡng thị phần kết hợp 30% trong Luật Cạnh tranh 2004 bộc lộ bất cập?
Quy định này chỉ cấm thỏa thuận hạn chế cạnh tranh khi thị phần kết hợp từ 30% trở lên. Trong thực tế, hơn 90% chuỗi nhượng quyền là doanh nghiệp vừa và nhỏ có thị phần dưới 30%, dẫn đến việc các thỏa thuận gây méo mó cạnh tranh địa phương không bị xử lý.

Điều khoản buộc mua toàn bộ nguyên liệu đầu vào có vi phạm pháp luật không?
Điều khoản này chỉ hợp pháp nếu nguyên liệu đó trực tiếp tạo nên bí quyết và chất lượng đặc trưng của thương hiệu. Nếu bên nhượng quyền ép buộc mua các nguyên liệu thông thường, hành vi này cấu thành thỏa thuận ràng buộc bán kèm và có nguy cơ vi phạm pháp luật.

Bên nhượng quyền có được quyền áp đặt giá bán lẻ cố định không?
Bên nhượng quyền chỉ có quyền đưa ra mức giá khuyến nghị hoặc giá trần nhằm bảo vệ người tiêu dùng. Việc thỏa thuận ấn định giá bán lại tối thiểu hoặc giá cố định tuyệt đối bị coi là hành vi hạn chế cạnh tranh, tước bỏ quyền định giá độc lập của bên nhận quyền.

Bên nhận quyền cần làm gì khi bị áp đặt điều khoản bất bình đẳng?
Bên nhận quyền cần yêu cầu tư vấn pháp lý để đối chiếu với quy định tại Điều 284 Luật Thương mại 2005 và Điều 8 Luật Cạnh tranh. Doanh nghiệp có quyền khiếu nại lên cơ quan quản lý cạnh tranh hoặc khởi kiện hủy bỏ điều khoản vô hiệu tại Tòa án có thẩm quyền.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng nhượng quyền thương mại tại Việt Nam giai đoạn 2005 - 2017.
• Nghiên cứu chỉ ra 4 nhóm thỏa thuận hạn chế cạnh tranh phổ biến nhất gồm phân chia thị trường, ràng buộc bán kèm, ấn định giá bán lại và kiểm soát sản lượng.
• Công trình vạch rõ bất cập của quy định căn cứ thị phần 30% tại Luật Cạnh tranh 2004, tạo căn cứ đề xuất chuyển sang đánh giá tác động hạn chế cạnh tranh thực chất.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá, lộ trình thực hiện cụ thể và các mục tiêu định lượng rõ ràng nhằm hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường.
• Kêu gọi các nhà nghiên cứu, luật sư và doanh nghiệp tích cực tham khảo luận văn để nâng cao năng lực thực thi pháp luật và thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng nhượng quyền thương mại. - Chương 2: Thực trạng pháp luật về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng nhượng quyền thương mại ở Việt Nam - Chương 3: Hoàn thiện pháp luật về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng nhượng quyền thương mại ở Việt Nam hiện nay. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỎA THUẬN HẠN CHẾ CẠNH TRANH TRONG HỢP ĐỒNG NHƢỢNG QUYỀN THƢƠNG MẠI 1. Về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh 1.

Khái niệm thỏa thuận hạn chế cạnh tranh Để hiểu được thế nào là TTHCCT, trước hết phải hiểu được ý nghĩa cụm từ “thỏa thuận”. Vậy thỏa thuận là gì? Thỏa thuận không chỉ không chỉ là một hành vi mô tả chính thức bằng văn bản về các điều khoản và điều kiện cho sự hợp tác. Một thỏa thuận có thể là: Một thỏa thuận chính thức giữa các doanh nghiệp; Một quyết định đưa ra bởi hiệp hội của các doanh nghiệp: thay thế thỏa thuận giữa các doanh nghiệp thành viên của hiệp hội, phù hợp cam kết chung của hiệp hội đó. Khi các doanh nghiệp trực tiếp tham gia vào quá trình đưa ra quyết định thì quyết định của hiệp hội cũng chính là quyết định của các thành viên của hiệp hội đó; hoặc một cam kết đáp ứng yêu cầu của các bên tham gia mà không thể hiện bằng văn bản.

Để một hành vi hoặc một tập hợp các hành vi cấu thành một thỏa thuận thì điều phải luôn ghi nhớ là khi nào có sự thống nhất về ý chí, khi đó có thỏa thuận. Các hành vi giống nhau của các doanh nghiệp chưa đủ để chứng minh là đã có thỏa thuận giữa họ với nhau [2, tr. Cạnh tranh là một trong những quy luật của nền kinh tế thị trường. Khi chấp nhận chuyển đổi từ nền kinh tế cũ sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, Việt Nam phải chấp nhận những quy luật của nền kinh tế thị trường trong đó có quy luật về cạnh tranh.

Quá trình cạnh tranh buộc các 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] doanh nghiệp luôn phải nỗ lực hết mình để có thể hơn đối thủ. Tuy nhiên, cũng có nhiều doanh nghiệp coi quy luật cạnh tranh như một mối nguy hại cho lợi nhuận và sự phát triển. Thay vì việc họ nỗ lực thay đổi, cải thiện quy trình sản xuất kinh doanh của mình hướng tới người tiêu dùng và tạo nền tảng phát triển bền vững thì họ tìm đến nhau để thỏa thuận, phân chia cho nhau để đảm bảo lợi ích hai bên không bị tổn hại hoặc tối đa hóa lợi nhuận doanh nghiệp. Điều này vô hình trung đã gây hậu quả tất yếu trước hết là những người tiêu dùng, sau là ảnh hưởng sự phát triển kinh tế, hình thành sự độc quyền nhất định trong thị trường.

Từ các nhìn nhận đánh giá, pháp luật cạnh tranh các nước trên thế giới đều có những quy định điều chỉnh những hành vi TTHCCT. Khoản 1 điều 81 Hiệp ước Rome nghiêm cấm mọi thỏa thuận giữa các doanh nghiệp, mọi quyết định của hiệp hội doanh nghiệp và mọi hành động phối hợp có khả năng ảnh hưởng đến trao đổi thương mại giữa các quốc gia thành viên và có mục đích hoặc hệ quả phản cạnh tranh. Ở Châu Âu, TTHCCT quy định tại điều 101 của Hiệp ước thành lập Liên minh châu Âu như sau: Mọi thỏa thuận giữa các doanh nghiệp, các quyết định của hiệp hội các doanh nghiệp và mọi hành vi liên kết khác có thể ảnh hưởng đến thương mại giữa các thành viên và có mục đích hệ quả ngăn cản, hạn chế hoặc làm sai lệch quy luật cạnh tranh trên thị trường của liên minh, đều bị coi là đi ngược lại với mục đích thành lập thị trường chung và bị cấm [5, tr. Tại Nhật Bản, khoản 6, điều 2, Luật Chống độc quyền quy định: Hạn chế thương mại bất hợp lý là các hoạt động kinh doanh mà thông qua đó bất kỳ doanh nghiệp nào bằng hợp đồng, thỏa 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thuận hay bất kỳ các hoạt động thông đồng khác, không phụ thuộc tên gọi, cùng hạn chế hay tiến hành các hoạt động kinh doanh của họ theo cách thức cố định giá, duy trì tăng giá, hoặc để giới hạn sản xuất công nghệ, sản phẩm, cơ sở sản xuất hay khách hàng hoặc giao dịch của các đối tác, gây ra hạn chế đáng kể đối với cạnh tranh trong lĩnh vực thương mại, đi ngược lại với lợi ích chung [5, tr.

Tại Việt Nam, Luật Cạnh tranh không đưa ra định nghĩa thế nào là TTHCCT mà thay vào đó luật liệt kê 8 Loại TTHCCT [13, Điều 8]. Các thoả thuận hạn chế cạnh tranh Các thoả thuận hạn chế cạnh tranh bao gồm: 1. Thoả thuận ấn định giá hàng hoá, dịch vụ một cách trực tiếp hoặc gián tiếp; 2. Thoả thuận phân chia thị trường tiêu thụ, nguồn cung cấp hàng hoá, cung ứng dịch vụ; 3.

Thoả thuận hạn chế hoặc kiểm soát số lượng, khối lượng sản xuất, mua, bán hàng hoá, dịch vụ; 4. Thoả thuận hạn chế phát triển kỹ thuật, công nghệ, hạn chế đầu tư; 5. Thoả thuận áp đặt cho doanh nghiệp khác điều kiện ký kết hợp đồng mua, bán hàng hoá, dịch vụ hoặc buộc doanh nghiệp khác chấp nhận các nghĩa vụ không liên quan trực tiếp đến đối tượng của hợp đồng; 6. Thoả thuận ngăn cản, kìm hãm, không cho doanh nghiệp khác tham gia thị trường hoặc phát triển kinh doanh; 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Thoả thuận loại bỏ khỏi thị trường những doanh nghiệp không phải là các bên của thoả thuận; 8. Thông đồng để một hoặc các bên của thoả thuận thắng thầu trong việc cung cấp hàng hoá, cung ứng dịch vụ. Theo Luật Cạnh tranh thì TTHCCT là thỏa thuận giữa hai hay nhiều tổ chức, cá nhân kinh doanh có tác động làm giảm, sai lệch hoặc cản trở cạnh tranh trên thị trường. Theo đó luật không quy định về hình thức thỏa thuận (văn bản hay bằng miệng, công khai hay ngầm) cũng như mục đích của thỏa thuận [5, tr.

Khi xem xét một thỏa thuận có bị coi là TTHCCT không thì chỉ cần xét xem thỏa thuận đó có mục đích thực hiện một hoặc một số hành vi nêu tại Luật Cạnh tranh hay không. Những đặc trưng pháp lý cơ bản của thỏa thuận hạn chế cạnh tranh Để hiểu cụ thể về TTHCCT và có thể phân biệt được hành vi TTHCCT với những hành vi khác thì trước hết phải nhận dạng được hành vi TTHCCT thông qua những đặc trưng pháp lý cơ bản sau: Thứ nhất, TTHCCT là thỏa thuận giữa các doanh nghiệp. Doanh nghiệp là chủ thể trong quan hệ TTHCCT [19]. Theo quy định tại Khoản 1, Điều 2, Luật Cạnh tranh, doanh nghiệp được hiểu là các tổ chức, cá nhân kinh doanh bao gồm cả doanh nghiệp sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích, doanh nghiệp hoạt động trong các ngành, lĩnh vực thuộc độc quyền nhà nước và doanh nghiệp nước ngoài hoạt động ở Việt Nam.

Các doanh nghiệp tham gia thỏa thuận phải hoạt động độc lập với nhau và hoàn toàn không phụ thuộc với nhau về tài chính. Như vậy, trường hợp công ty mẹ - công ty con, hay giữa công ty với đại lý của mình có sự thỏa thuận thì không coi là TTHCCT. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Doanh nghiệp là chủ thể tạo nên và quyết định mức độ cũng như hình thức của cạnh tranh, đồng thời, cũng chính các doanh nghiệp có thể gây hạn chế, giảm bớt hay thậm chí triệt tiêu cạnh tranh do chính mình tạo ra bằng các thỏa thuận. Các TTHCCT có thể là giữa các doanh nghiệp là đối thủ cạnh tranh trực tiếp của nhau hoặc có thể là giữa những doanh nghiệp có mối liên hệ với nhau trong cùng một chuỗi sản xuất hay cung ứng sản phẩm, dịch vụ.

Thứ hai, giữa các doanh nghiệp có thoả thuận hạn chế cạnh tranh. Thoả thuận là đặc trưng pháp lý cơ bản và là yếu tố cấu thành hành vi quan trọng, được hiểu là sự thống nhất ý chí giữa các bên tham gia [19]. Trong TTHCCT đòi hỏi phải có sự thể hiện và thống nhất ý chí giữa các bên tham gia thỏa thuận thông qua sự thể hiện và thống nhất ý chí của những người có thẩm quyền và hướng tới mục đích hạn chế cạnh tranh. Các doanh nghiệp tham gia TTHCCT có thể nhằm cùng một mục đích hoặc nhiều mục đích khác nhau.

Tuy nhiên, dù với mục đích nào thì doanh nghiệp đã có sự thống nhất ý chí về cùng thực hiện một hành động nào đó đều bị coi là hành vi TTHCCT. Vì vậy, TTHCCT thường là kết quả của quá trình đàm phán, thương lượng giữa các bên tham gia với nhau liên quan đến một hoặc một số nội dung hay yếu tố nào đó của thị trường. Tuy nhiên, cũng có trường hợp các bên tham gia không trực tiếp thỏa thuận với nhau mà gián tiếp đạt được sự thoả thuận thông qua các nghị quyết, quyết định hay hành động chung của Hiệp hội mà các bên là thành viên. Sở dĩ trường hợp này cũng được coi là thoả thuận bởi khi các doanh nghiệp tham gia và là thành viên của hiệp hội, tự nguyện chấp nhận hay đồng tình theo những cam kết hay chủ trương chung của hiệp hội, chấp nhận cho phép hiệp hội được đưa ra nghị quyết, quyết định hoặc hành động chung và bản thân các doanh 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nghiệp thành viên tuân thủ theo thì đó cũng chính là một sự thoả thuận giữa các doanh nghiệp thành viên đã đạt được.

Hình thức của thỏa thuận dạng kiểu như vậy gần như mang tính chất uỷ quyền quyết định cho hiệp hội do vậy có giàng buộc nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý với các thành viên. Ngoài ra, thoả thuận hạn chế cạnh tranh còn có thể biểu hiện dưới dạng các cam kết tuân thủ hay đáp ứng những yêu cầu do một hoặc một số bên đặt ra. Trong thực tế, có trường hợp các doanh nghiệp thực hiện những hành vi giống nhau nhưng không vì thế mà có thể kết luận giữa các doanh nghiệp có sự thoả thuận bởi có thể đó là sự trùng hợp ngẫu nhiên trên cơ sở tính toán và đưa ra quyết định một cách độc lập của từng doanh nghiệp. Chỉ có thể quy kết là có sự tồn tại một thoả thuận nếu có thông tin, chứng cứ cho thấy rằng giữa các doanh nghiệp đã có sự gặp gỡ, trao đổi và thống nhất giữa ý chí, hay nói cách khác các doanh nghiệp đã tìm được tiếng nói và hành động chung mà không bị tác động bởi bất cứ lý do nào.