CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE HỢP BONG LAO ĐỘNG VÔ HIỆU VÀ DIEU CHỈNH PHÁP LUẬT 111. Một số vấn đề lý luận về hợp đẳng lao động vô. LIL Khái niệm đặc điễm hợp đông lao động vô hiệu. LLLL Khái niêm hợp đẳng lao động vô hiệu Hop đồng lao đông là hình thức pháp lý đóng vai trò trung tâm trong Bộ lut lao đông nhằm diéu chỉnh các quan hệ lao đồng trong nén kinh tế thị trường HĐLĐ ghi nhân sự thỏa thuận tư nguyện giữa các bên trên cơ sỡ quy.
định của pháp luất, là cơ sở cho việc thực hiện quyển và nghĩa vụ của các bên. Hiện nay, khái niệm vé HĐLĐ trên thé giới va tại Việt Nam đã tương, đổi rổ rang, Theo khái niêm của ILO thi: “HDLD là một sự răng buộc pháp If giữa một NSDLĐ và một người công nhân trong a xác lập các điều kiện và chế độ làm việc ' Khái niệm này đã thể hiện các đặc điểm, yêu tổ cơ bản của HĐLP, tuy nhiên, khái niệm trên lại chỉ nêu hai đối tương của HĐLĐ là “người sử dụng lao đồng" va "người công nhân". Vì ra đời từ năm 1906 nên. khái niệm trên của ILO đã không bao quát hết đối tượng được quyền ký kết và điều chỉnh bởi HĐLĐ nhưng tỉnh thải của nó đã gop phẩn hoàn thiến pháp luật về HĐLĐ cho các quốc gia thành viên.
Dua trên tính thân của Tổ chức lao động qui ma Việt Nam lả thành viên cũng như tham khảo các khải niệm từ các quốc gia có hệ thống luật tương đẳng, Bộ luật lao đông năm 2019 của Việt Nam đã đưa ra khái niệm về HĐLĐ như sau: “#Ð1Ð là swe thỏa thuận giữa NLD và NSDLB về việc làm có trả công, tiền lương, điều Miện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hé lao động, Trường lợp hai bên thôa thuận bằng tôn got Khác tương có nội dung thé hiện về việc làm có trả công. tiền lương và sự quấn lý Tổ đức họ động guctỉ (096), mật ng gom ngv cic Kins bên qua, Văn phông ong gu Đăng A,Bing Coe 7 điều hành, giám sát của một bên thi được coi là HĐLĐ”? Định nghĩa về HĐLĐ này đã nêu được các yêu tố cơ bản nhất của HĐLĐ như vẻ bản chất HDLD là su thương lương, thoả thuân, giao ước của các bên, chủ thể là NSDLD va NLĐ; nôi đụng lả việc làm có trả công, điểu kiện lao động, quyền. và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ lao đồng, Bên cạnh việc dé cao yếu tổ tự do thỏa thuận, để tránh sự lamdụng của. các bên, pháp lut lao đông quy định các điều kiện để HĐLĐ có hiệu lực, cu thể như sau.
Về nguyên tắc giao kết hợp đông: Xuất phát từ tính chất đặc tha của quan hệ lao động, các bên tham gia giao kết HĐLĐ cẩn đầm bao nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, hợp tác và trung thực Các bên được tự do giao kết HĐLĐ nhưng không được tréi pháp luật, thỏa tước lao động tấp thể và dao đức xã hội. Trong QHLĐ, dù xét trên phương diện nao, NLB luôn có sử phụ thuộc nhất định vào NSDLĐ vi NLD là đổi tượng có “sức lao động và sử dụng “sức iao động” để làm hàng hóa trao đổi với NSDLĐ. Còn NSDLD thường la đổi tương có tải sản lớn, có trình độ cao hơn, sẵn sảng chỉ trả tiên để mua lại sức lao đông của NLD. Bên cạnh đó khi NLD đồng ÿ lam việc cho NSDLĐ thi NLD cũng phải chấp nhân sự quan lý, bổ trí, sắp xếp để quả trình sản xuất, kinh doanh diễn ra thuận lợi.
NSDLĐ có xu hướng lạm dụng quyển lực để bóc lột sức lao đông của NLD, còn NLD có zu hướng lệ thuộc, chịu thiết thoi hơn. Vì vậy, việc đặt ra vả áp dung các nguyên tắc khi giao kết HBLD lả vô cing cần thiết Về chi thé giao kết hợp đông: Chủ thé giao kết hợp dang phải la người co đủ năng lực pháp luật dân sự va thẩm quyên để ký kết hợp đồng, Đổi với NSDLĐ: Toàn bộ doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức, hop tác xã, hộ gia đính, cả nhân có thuê mướn, sử dung NLD làm việc cho mình theo théa thuận, trường hop NSDLĐ là cả nhân thi phải có năng lực hành vi dân. su day di. Co thé thay, quy định vẻ năng lực chủ thể cia NSDLD khá rộng, Thuần 1 iba 13 Bộ hột To động nấm 2019 do đó, pháp luật tập trung điều chỉnh vẻ thẩm quyền ký kết HĐLĐ.
Người có đủ thẩm quyển ký kết hợp đồng lả người đại điện theo pháp luật của tổ chức, doanh nghiệp hoặc đích danh cá nhân sử dụng lao đông hoặc người được người sử dụng lao động ủy quyên. Đổi với NLD: Trong quan hệ lao đông, NLD sử đụng sức lao động của minh để thực hiên HĐLĐ. Sức lao động được coi là một loại hàng hóa đặc biết, luôn gắn liễn với NLD và được chuyển giao dẫn trong quá trình lao đông. Như vây, người đủ thẩm quyển ký kết HĐLĐ phải lả người có khả năng lao đồng phù hợp với yêu cầu của NSDLĐ.
NLD phải trực tip tham gia giao kết HBLD trữ trường hop được uỷ quyển hợp pháp giao kết HBL Vé nội ding hop đồng: HELD là sự théa thuận hy nguyện giữa các bên về các nội dung liên quan đến việc xác lap, thực hiện hoạt động lao đông. NSDLĐ và NLD được tư do thỏa thuận nội dung của HĐLĐ để dam bảo tối đa quyền lợi của mình. Tuy nhiên để tránh trường hap các bên thỏa thuận các nội dụng vi phạm pháp luật, xm phạm đến lợi ích công công, pháp luật quy. định nội dung hợp đồng không được trái với quy định của pháp luật, théa ước lao động tập thé va đạo đức xã hội.
Về hình thức hop đồng: Hình thức hợp đồng ma hau hết các nước dang áp dung bao gồm: HĐLĐ bằng lời nói, HĐLĐ bing văn bản và HĐLĐ được. giao kết thông qua phương tiện điện từ. Hình thức HĐLĐ mã các bên kí kết phải phù hop với yêu cầu của pháp luật tùy thuộc vảo đối tượng, thời hạn và công việc phải làm, nhưng do QHLĐ là quan hệ đặc biệt hướng tới sự lâu dài cũng như để đâm bảo quyển lợi của NLD nên HĐLĐ bằng văn bản là hình thức hợp đồng chủ yêu va được wu tiên áp dung Đô một HĐLĐ có hiệu lực cén phải đáp ứng những điều kiện nêu trên "Nếu các bên không tuân thủ đúng các quy định của pháp luật lao động, không, đáp ứng một trong các êu kiên nêu trên thì sé dẫn đến hậu quả làm HDLD vô hiệu. Khai niệm “Hop đồng lao động vô iệu “ được sử dụng khá phổ biển trong các văn bản pháp luật, khoa học pháp lý và thực tiễn giải quyết các khiếu nai, tranh chấp vẻ hợp đồng lao đông.
Tuy nhiên, hiện nay ở pháp luật quốc tế va các quốc gia chưa đưa ra được khái niêm chính thức về HĐLĐ vô hiệu, chủ yéu được quy định gián tiếp thông qua việc dé cập đền các trường, hợp vô hiệu của HBLD. Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) chỉ mới quy định khái niệm về “Hợp đồng lao đông” mà chưa quy định khái niêm “Hop đồng. Jao động vô hiệu”. Ở Trung Quốc, HĐLĐ được điều chỉnh bởi Luật lao động, Trung Quốc 2018? và Luật Hợp đồng lao đông của Công hòa Nhân dân Trung Hoa’, Theo đó trong hai Luật này déu không có điển khoản nao quy định định nghĩa về HĐLĐ vô hiệu mà chỉ ghi nhân các trường hợp vô hiện và cách xử ly.
Tương tư Trung Quốc, ở nước Pháp, định nghĩa về HĐLĐ vô hiệu cũng không được quy định trong Bé luật Lao động Pháp ma chỉ ghỉ nhân các trường hợp vô hiệu va cách xử lý, Ở Nhật Bản, khái niệm HĐLĐ vô hiệu được định nghĩa rai rác các văn bản như. Luật Bảo hồ lao động, Luật điểu chỉnh quan hệ lao động, Luật tiêu chuẩn lao động, Theo đó tại Luật tiêu chuẩn lao đông Nhật Bản quy định: “Hop đồng lao động nảo guy đinh những “điều kiện lao động thắp hơn tiêu chuẩn của Luật này thi hop đồng a6 coi là võ hiệu và trong trường hop đô nó bt thay thé bat những điều kiện tương ứng của Luật này “5. Khải niệm HĐLĐ vô hiệu này mới chỉ quy định các trường, hop vô hiểu do nội dung cua hop đồng, chưa quy định các yếu té khác như. chủ thể giao kết, nguyên tắc giao kết hay hình thức của HELD.
G Việt Nam, do chưa có khái niệm chỉnh thức về HĐLĐ vô hiệu nên con tại nhiều cách hiểu khác nhau về HĐLĐ vô hiệu. Căn cứ theo cách. hiểu của Từ điển Tiếng Việt, iện “ có nghĩa là không có hiệu lực pháp “Eni ho động tụng Qudc ape /imm c¿bx9:scboers cosy2nb2abs: bạ 2018123910 tuy ep gừy 1982033, "Tait Hep ding ao động cia Cộng hộ: Nhân din Trưng Hot eps Jonna comblog/ibor- cua Ca trợ cập ng 19802013 ˆ xpehj bom Sandard Lew, 1947 emamded 1995, pe sam i grgityvbelsxlac:fÙUES TESCT/7776166046/205 ENDL ha» trợ cặp ngày 18/9013 10 luậtế. Từ đó, có thể hiểu HĐLĐ vô hiệu là HĐLĐ đã được xác lập nhưng không có hiệu lực pháp luật.
Nói cách khác hop đồng không lam phát sinh quyên và ngiĩa vụ của các bên đối với nhau kể từ thời điểm xác lập, do vậy, hợp đồng đó sẽ không được pháp luật thừa nhận và bao vệ HĐLĐ võ hiệu khác với HĐLĐ bị mất hiệu lực và HĐLĐ bị chấm dứt hiệu lực”. Theo quan điểm của TS. Phạm Công Bảy thì HĐLĐ được hiểu là “Hop đông lao động vô hiệu là hop đồng lao đông vi phạm các quy ãïnh của "pháp luật về hợp đằng lao động, hoặc có nôi dùng trải với tha ước dang áp hung trong doanh nghiệp”. Về cơ ban, khái niệm mà tác gia đưa ra cũng dựa trên căn cứ và phạm vi vô hiệu.
Theo đó, HĐLĐ sẽ vô hiệu khi không thực. hiện hoặc thực hiện không đúng, không day đủ các quy định của pháp luật về HĐLP. Bên cạnh đó théa ước lao đồng là văn bản thỏa thuận giữa tập thé lao động và người sử dụng lao động, cụ thể hoa quy định của pháp luật vào điều kiện thực tế của đoanh nghiệp, có gia trị như nguồn luật, lả căn cứ pháp lý để của HDLD ma trái với thỏa ước đang áp dụng trong doanh nghiệp cũng. đến HĐLĐ vô hiệu.