Các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng kế toán quản trị chiến lược nghiên cứu tại các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch ở các tỉnh miền trung việt nam

Tài liệu nghiên cứu Các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng kế toán quản trị chiến lược nghiên cứu tại các doanh nghiệp, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Phan Thị Thùy Nga
• Người hướng dẫn: Lê Đình Trực
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Vận Dụng Kế Toán Quản Trị Chiến Lược Tại Doanh Nghiệp Du Lịch Miền Trung Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU & CÂU HỎI NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. PHẠM VI NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. NHỮNG ĐIỂM MỚI VÀ ĐÓNG GÓP KHOA HỌC CỦA LUẬN ÁN. KẾT CẤU CỦA LUẬN ÁN
• 2. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan nghiên cứu trên thế giới
• 2.2. Nghiên cứu về việc vận dụng KTQTCL
• 2.3. Nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQTCL
• 2.4. Nghiên cứu về lợi ích khi vận dụng KTQTCL
• 2.5. Tổng quan nghiên cứu trong nước
• 2.6. Nghiên cứu về việc vận dụng KTQT, KTQTCL
• 2.7. Nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQTCL trong DN
• 2.8. Nghiên cứu về lợi ích vận dụng KTQTCL
• 2.9. Nhận xét các nghiên cứu trước
• 2.10. Về đối tượng, phạm vi khảo sát
• 2.11. Về phương pháp nghiên cứu
• 2.12. Về nhân tố ảnh hưởng và thang đo của từng nhân tố
• 2.13. Khoảng trống nghiên cứu
• 2.14. Định hướng nghiên cứu của tác giả
• 3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 3.1. Cơ sở lý thuyết về KTQTCL
• 3.2. Khái niệm về KTQTCL
• 3.3. Vai trò thông tin của KTQTCL
• 3.4. Vận dụng KTQTCL
• 3.5. Khái quát về doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch
• 3.6. Đặc trưng sản phẩm du lịch và hoạt động kinh doanh du lịch
• 3.7. Khái quát đặc điểm DVDL và hoạt động kinh doanh DVDL ở các tỉnh Miền Trung
• 3.8. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.9. Đặc điểm của BGĐ, BQT và vận dụng KTQTCL
• 3.10. Sự tham gia vào quá trình ra QĐCL của kế toán và vận dụng KTQTCL
• 3.11. Phân cấp quản lý và vận dụng KTQTCL
• 3.12. Chất lượng thông tin của HTTT và vận dụng KTQTCL
• 3.13. Chiến lược kinh doanh và vận dụng KTQTCL
• 3.14. Quy mô và vận dụng KTQTCL
• 3.15. Cạnh tranh và vận dụng KTQTCL
• 3.16. Mạng lưới hợp tác và vận dụng KTQTCL
• 3.17. Vận dụng KTQTCL và HQHĐ
• 3.18. Mạng lưới hợp tác và HQHĐ
• 3.19. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 4.1. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.2. Thiết kế quy trình nghiên cứu
• 4.3. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 4.4. Tổng hợp các biến, biểu hiện đo và thang đo của từng biến trong mô hình nghiên cứu dự kiến
• 4.5. Thực hiện phỏng vấn chuyên gia
• 4.6. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 4.7. Thiết kế nội dung bảng câu hỏi chính thức
• 4.8. Khảo sát thử và đánh giá hiệu chỉnh nội dung Bảng khảo sát
• 4.9. Xác định cỡ mẫu
• 4.10. Khảo sát chính thức
• 4.11. Thu thập và xử lý dữ liệu
• 4.12. Kiểm định phương sai phương pháp chung
• 4.13. Kiểm định mô hình đa cấu trúc
• 5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 5.1. KẾT QUẢ NC VÀ BÀN LUẬN
• 5.2. Kết quả từ nghiên cứu định tính
• 5.3. Biến nghiên cứu
• 5.4. Biểu hiện đo của từng biến
• 5.5. Kết quả mô hình đề xuất
• 5.6. Kết quả từ nghiên cứu định lượng
• 5.7. Mô tả biểu hiện đo của từng biến
• 5.8. Kiểm định phương sai phương pháp chung
• 5.9. Kiểm định độ tin cậy của biểu hiện đo và độ hội tụ của biến
• 5.10. Kiểm định giá trị khác biệt
• 5.11. Kiểm định mô hình nghiên cứu đề xuất
• 5.12. Kiểm định mô hình nghiên cứu chính thức
• 5.13. Kiểm định vai trò trung gian của SMAu
• 5.14. Kiểm định giá trị khác biệt trung bình
• 5.15. Bàn luận về kết quả đạt được
• 5.16. Mức độ vận dụng của KTQTCL
• 5.17. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQTCL
• 5.18. Giá trị vận dụng của KTQTCL
• 5.19. Vai trò trung gian của KTQTCL
• 6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 6.1. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý
• 6.2. Về mục tiêu nghiên cứu và phát hiện chính của nghiên cứu
• 6.3. Đóng góp của nghiên cứu
• 6.4. Hàm ý từ kết quả nghiên cứu
• 6.5. Hàm ý về phương diện nghiên cứu và lý luận
• 6.6. Hàm ý quản trị
• 6.7. Hàm ý về hạn chế của không gian nghiên cứu trong nghiên cứu định lượng
• 6.8. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 8
• PHỤ LỤC 11
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TÓM TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vận Dụng Kế Toán Quản Trị Chiến Lược Tại Doanh Nghiệp Du Lịch

Kế toán quản trị chiến lược (KTQTCL) là một công cụ quan trọng giúp các doanh nghiệp du lịch tại miền Trung Việt Nam tối ưu hóa quy trình ra quyết định. Việc vận dụng KTQTCL không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh thị trường ngày càng khốc liệt. Nghiên cứu này sẽ phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng KTQTCL trong các doanh nghiệp du lịch.

1.1. Khái Niệm Về Kế Toán Quản Trị Chiến Lược

KTQTCL được định nghĩa là một hệ thống thông tin hỗ trợ các nhà quản lý trong việc ra quyết định chiến lược. Nó bao gồm việc thu thập, phân tích và trình bày thông tin tài chính và phi tài chính để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động.

1.2. Vai Trò Của KTQTCL Trong Doanh Nghiệp Du Lịch

KTQTCL đóng vai trò quan trọng trong việc giúp doanh nghiệp du lịch xác định chi phí, lợi nhuận và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Điều này giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác hơn trong việc phát triển chiến lược kinh doanh.

II. Những Thách Thức Trong Việc Vận Dụng Kế Toán Quản Trị Chiến Lược

Mặc dù KTQTCL mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong các doanh nghiệp du lịch miền Trung vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu nguồn lực, sự không đồng nhất trong thông tin và sự kháng cự từ nhân viên có thể cản trở quá trình này.

2.1. Thiếu Nguồn Lực Tài Chính Và Nhân Lực

Nhiều doanh nghiệp du lịch không có đủ nguồn lực tài chính để đầu tư vào hệ thống KTQTCL. Điều này dẫn đến việc không thể thu thập và phân tích thông tin một cách hiệu quả.

2.2. Sự Kháng Cự Từ Nhân Viên

Nhân viên có thể không đồng tình với việc áp dụng KTQTCL do lo ngại về thay đổi trong quy trình làm việc. Sự kháng cự này có thể làm giảm hiệu quả của việc áp dụng các kỹ thuật mới.

III. Phương Pháp Vận Dụng Kế Toán Quản Trị Chiến Lược Hiệu Quả

Để tối ưu hóa việc vận dụng KTQTCL, các doanh nghiệp du lịch cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện quy trình ra quyết định mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.

3.1. Đào Tạo Nhân Viên Về KTQTCL

Đào tạo nhân viên về các kỹ thuật KTQTCL là rất cần thiết. Điều này giúp họ hiểu rõ hơn về lợi ích của việc áp dụng KTQTCL và cách thức thực hiện.

3.2. Tích Hợp Công Nghệ Thông Tin

Sử dụng công nghệ thông tin để thu thập và phân tích dữ liệu sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và nâng cao độ chính xác trong việc ra quyết định.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Kế Toán Quản Trị Chiến Lược Tại Doanh Nghiệp Du Lịch

Việc áp dụng KTQTCL trong các doanh nghiệp du lịch miền Trung đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Các doanh nghiệp đã cải thiện được hiệu quả hoạt động và tăng cường khả năng cạnh tranh.

4.1. Cải Thiện Hiệu Quả Hoạt Động Kinh Doanh

Nhiều doanh nghiệp đã ghi nhận sự gia tăng doanh thu và lợi nhuận nhờ vào việc áp dụng KTQTCL. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc sử dụng thông tin chính xác trong ra quyết định.

4.2. Tăng Cường Khả Năng Cạnh Tranh

Việc áp dụng KTQTCL giúp doanh nghiệp du lịch phát triển các chiến lược kinh doanh hiệu quả hơn, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Kế Toán Quản Trị Chiến Lược

KTQTCL sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp du lịch tại miền Trung Việt Nam. Việc cải tiến và áp dụng các kỹ thuật mới sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững.

5.1. Tương Lai Của KTQTCL Trong Ngành Du Lịch

Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu ngày càng cao về thông tin, KTQTCL sẽ trở thành một công cụ không thể thiếu trong ngành du lịch.

5.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu về việc áp dụng KTQTCL trong các lĩnh vực khác nhau để hiểu rõ hơn về tác động của nó đến hiệu quả hoạt động kinh doanh.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu mang tên "Các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng kế toán quản trị chiến lược – Nghiên cứu tại các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch ở các tỉnh Miền Trung Việt Nam" do nghiên cứu sinh Phan Thị Thùy Nga thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Lê Đình Trực tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (chuyên ngành Kế toán, mã số đào tạo: 9340301, bảo vệ năm 2023). Công trình đại diện cho nỗ lực học thuật tiên phong trong việc giải mã cơ chế vận hành của Kế toán quản trị chiến lược (Strategic Management Accounting - SMA) trong khu vực kinh tế dịch vụ đặc thù tại một thị trường mới nổi.

Về mặt bối cảnh khoa học, nghiên cứu xuất phát từ thực tiễn: "KTQTCL ngày càng minh chứng là một công cụ cần thiết cho các nhà quản trị ở các cấp quản trị. Đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa, một nền kinh tế chia sẻ, xu thế liên kết kết nối giữa các đối tượng liên quan như hiện nay thì vai trò, vị trí của công cụ này càng được đánh giá cao hơn." Mặc dù SMA đã phát triển hơn 40 năm kể từ khởi xướng của Simmonds (1981), phần lớn các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế (Guilding et al., 2000; Cadez & Guilding, 2008; Cinquini & Tenucci, 2010) và trong nước (Đoàn Ngọc Phi Anh, 2012; Bùi Thị Trúc Quy, 2021; Lê Thị Mỹ Nương, 2021) chủ yếu tập trung vào các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp quy mô lớn hoặc khảo sát đa ngành. Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi được xác định là sự thiếu vắng các nghiên cứu chuyên sâu xem xét các đặc thù chuỗi cung ứng dịch vụ, tính liên kết liên tổ chức (inter-organizational networking) và cấu trúc quản trị đặc thù của ngành dịch vụ du lịch (DVDL) tại các vùng kinh tế trọng điểm đang phát triển như Miền Trung Việt Nam.

Luận án giải quyết hai câu hỏi nghiên cứu (CHNC) trọng tâm:

1. CHNC 1: Những nhân tố nội tại và môi trường nào tác động thuận chiều đến mức độ vận dụng các kỹ thuật KTQTCL trong các doanh nghiệp kinh doanh DVDL tại các tỉnh Miền Trung?
2. CHNC 2: Mức độ tác động cụ thể của từng nhân tố đến việc vận dụng KTQTCL ra sao, và liệu việc vận dụng KTQTCL có đóng vai trò trung gian thúc đẩy hiệu quả hoạt động (HQHĐ) kinh doanh trong mối quan hệ với mạng lưới hợp tác hay không?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu được xây dựng chặt chẽ trên nền tảng Lý thuyết ngẫu nhiên (Contingency Theory), Lý thuyết cấp trên (Upper Echelons Theory) và Lý thuyết đại diện (Agency Theory), kiểm định các mối quan hệ tác động từ: Đặc điểm Ban giám đốc/Ban quản trị, Sự phân cấp quản lý, Chất lượng hệ thống thông tin (HTTT), Chiến lược kinh doanh (CLKD), Cạnh tranh thị trường, và Mạng lưới hợp tác đến mức độ vận dụng KTQTCL và HQHĐ. Phạm vi không gian bao phủ các cơ sở lưu trú (CSLT) 4-5 sao và các đơn vị lữ hành tại các tỉnh/thành phố du lịch trọng điểm Miền Trung (Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Khánh Hòa, Bình Định,...), với khung thời gian thu thập dữ liệu định lượng thực hiện từ tháng 11/2019 đến tháng 12/2020 trên cỡ mẫu hợp lệ gồm 326 doanh nghiệp.

Literature Review và Positioning

Khảo lược y văn quốc tế cho thấy sự tiến hóa rõ nét của các dòng học thuyết KTQTCL qua bốn thập kỷ:

Trường phái khởi nguyên do Simmonds (1981) và Bromwich (1990) định hình xem KTQTCL là việc cung cấp và phân tích dữ liệu kế toán quản trị về doanh nghiệp và các đối thủ cạnh tranh (ĐTCT) nhằm phát triển và giám sát chiến lược kinh doanh. Guilding et al. (2000) đặt viên gạch đầu tiên cho nghiên cứu thực nghiệm đa quốc gia (Anh, Mỹ, New Zealand) khi lượng hóa 12 kỹ thuật KTQTCL cốt lõi, sau đó được Cadez & Guilding (2008) chuẩn hóa thành 16 kỹ thuật và Kalkhouran et al. (2017), Arunruangsirilert & Chonglerttham (2017) nâng lên 17 kỹ thuật.

Tổng quan y văn làm nổi bật 3 cuộc tranh luận học thuật kinh điển:

1. Bản chất của Kế toán chi phí dựa trên hoạt động (ABC): Kaplan et al. (1990) và Guilding et al. (2000) cho rằng ABC đơn thuần là kỹ thuật phân bổ chi phí tác nghiệp ngắn hạn, trong khi Langfield-Smith (2003), Cadez & Guilding (2008) và Pavlatos (2015) khẳng định ABC là công cụ chiến lược vì nó cung cấp dữ liệu nền tảng cho việc định giá chiến lược và tái cấu trúc chuỗi giá trị.
2. Cấu trúc nhóm Kế toán khách hàng: Cinquini & Tenucci (2010) gộp chung thành một biến đơn nhất, trong khi Cadez & Guilding (2008) phân rã thành ba kỹ thuật độc lập: phân tích khả năng sinh lời của khách hàng, phân tích khả năng sinh lời khách hàng trọn đời, và định giá khách hàng như tài sản.
3. Mối quan hệ giữa SMA và HQHĐ: Cadez & Guilding (2008) và Ojra et al. (2021) tìm thấy mối quan hệ tác động tích cực mạnh mẽ giữa SMA và HQHĐ toàn diện. Ngược lại, Turner et al. (2017) khi khảo sát các khách sạn tại Hy Lạp chỉ tìm thấy tác động thuận chiều đến hiệu quả tài chính ngắn hạn mà không tác động đến hiệu quả phi tài chính liên quan đến sự hài lòng của khách hàng.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Đoàn Ngọc Phi Anh (2012), Trịnh Hiệp Thiện (2018), Bùi Thị Trúc Quy (2021) và Lê Thị Mỹ Nương (2021) đã chứng minh vai trò của môi trường cạnh tranh, công nghệ và chiến lược đến việc vận dụng KTQTCL nhưng chủ yếu bó hẹp trong khối doanh nghiệp sản xuất công nghiệp vùng Đông Nam Bộ. Nghiên cứu của Phan Thị Thùy Nga (2023) tạo bước đột phá trong định vị học thuật bằng cách đưa biến số "Mạng lưới hợp tác" (Network collaboration) vào khung phân tích thực nghiệm trong ngành du lịch – một ngành kinh tế tổng hợp mang tính liên ngành, liên vùng cao, đặt trong bối cảnh các tỉnh Miền Trung vốn sở hữu lợi thế sinh thái và di sản độc nhất nhưng manh mún về liên kết chuỗi giá trị.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Lý thuyết ngẫu nhiên (Otley, 1980; Chenhall, 2003) bằng cách chứng minh rằng sự phù hợp (fit) giữa hệ thống kế toán quản trị không chỉ phụ thuộc vào các nhân tố cấu trúc tổ chức nội bộ truyền thống (quy mô, phân cấp quản lý) mà còn phụ thuộc mật thiết vào mối liên kết liên tổ chức (inter-firm network ties).

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp Lý thuyết cấp trên (Hambrick & Mason, 1984) để khẳng định các đặc tính tâm lý, nhận thức, trình độ học vấn và tính quyết đoán của Ban Giám đốc/Ban Quản trị (BGĐ/BQT) đóng vai trò bộ lọc định hình nhu cầu tiếp nhận thông tin chiến lược đa chiều. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm khẳng định luận điểm: "Để tiếp cận NC việc vận dụng KTQTCL trong các DN như các doanh nghiệp DVDL cần có sự nhìn nhận, chọn lọc các yếu tố từ bên trong lẫn từ bên ngoài môi trường kinh doanh, có sự phù hợp với đặc điểm hoạt động của các doanh nghiệp như chiến lược kinh doanh, phân cấp quản lý, mạng lưới hợp tác, cạnh tranh và đặc điểm của Ban giám đốc, Ban quản trị."

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa tầng ba lý thuyết nền tảng:

• Lý thuyết ngẫu nhiên (Contingency Theory): Đóng vai trò khung xương định hình mối quan hệ giữa các biến thể ngữ cảnh (Cạnh tranh, Phân cấp quản lý, Chiến lược) và cấu trúc KTQTCL.
• Lý thuyết cấp trên (Upper Echelons Theory): Giải thích cơ chế ra quyết định lựa chọn kỹ thuật kế toán xuất phát từ nền tảng tri thức của lãnh đạo.
• Lý thuyết mạng lưới và chuỗi giá trị (Porter, 1985): Giải thích cách thức thông tin kế toán vượt ra ngoài ranh giới pháp lý của doanh nghiệp để theo dõi chi phí chuỗi cung ứng dịch vụ.

Điều kiện biên (boundary conditions) của mô hình được xác định rõ: Khung phân tích áp dụng tối ưu cho các doanh nghiệp dịch vụ chịu áp lực mùa vụ cao, sản phẩm mang tính vô hình, không thể lưu kho, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa lưu trú, vận chuyển, lữ hành và điểm đến.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu tuân thủ thế giới quan thực chứng (positivism) kết hợp với chủ nghĩa hậu thực chứng (post-positivism), triển khai thiết kế nghiên cứu hỗn hợp tuần tự (sequential mixed-method design):

Quy trình nghiên cứu rigorous

1. Giai đoạn định tính (Tháng 9/2018 – Tháng 3/2019): Tiến hành phỏng vấn sâu nhóm chuyên gia gồm các nhà nghiên cứu kế toán đầu ngành, kiểm toán viên, Giám đốc điều hành (CEO) và Kế toán trưởng tại các khách sạn 4-5 sao và công ty lữ hành quốc tế ở miền Trung nhằm hiệu chỉnh bảng câu hỏi, xác định tính phù hợp của danh mục 17 kỹ thuật KTQTCL.
2. Giai đoạn điều tra thử nghiệm (Pilot test): Thực hiện trên mẫu $N = 30$ nhà quản lý để đánh giá độ rõ ràng của thuật ngữ, độ hội tụ sơ bộ và loại bỏ các biến quan sát gây nhiễu.
3. Giai đoạn điều tra chính thức (Tháng 11/2019 – Tháng 12/2020): Phát phiếu khảo sát trực tiếp kết hợp thư điện tử đến các đối tượng ra quyết định: Giám đốc, Phó Giám đốc, Kế toán trưởng, Trưởng bộ phận tài chính - kế toán. Thu về 326 phiếu hợp lệ phục vụ phân tích.

Data và phân tích

Quy trình xử lý dữ liệu được thực hiện tuần tự qua SPSS 22.0 và SmartPLS:

• Kiểm soát sai lệch phương pháp chung (Common Method Bias - CMB): Thực hiện kiểm định đơn nhân tố của Harman (Harman’s Single-Factor Test) và kiểm tra hệ số phóng đại phương sai toàn phần (Full Collinearity VIF); các giá trị VIF đều nhỏ hơn ngưỡng 3.3, khẳng định dữ liệu không bị sai lệch nghiêm trọng bởi phương pháp thu thập đơn nguồn.
• Đánh giá mô hình đo lường (Measurement Model):
  • Độ tin cậy nhất quán nội tại: Hệ số Cronbach’s Alpha ($\alpha > 0.70$) và Độ tin cậy tổng hợp ($CR > 0.70$).
  • Giá trị hội tụ (Convergent Validity): Hệ số tải ngoài (Outer Loadings) $> 0.708$ và Phương sai trích trung bình ($AVE > 0.50$).
  • Giá trị phân biệt (Discriminant Validity): Kiểm soát chặt chẽ bằng tiêu chí Fornell-Larcker và tỷ số Heterotrait-Monotrait ($HTMT < 0.85$).
• Đánh giá mô hình cấu trúc (Structural Model):
  • Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến bằng hệ số phóng đại phương sai ($VIF < 3.0$).
  • Ước lượng hệ số đường dẫn ($\beta$), hệ số xác định ($R^2$, $R^2$ hiệu chỉnh) và quy mô tác động ($f^2$).
  • Kỹ thuật phi tham số Bootstrapping với 5.000 mẫu lặp lại nhằm xác định giá trị thống kê $t$-value, giá trị xác suất $p$-value và khoảng tin cậy 95% (Bias-Corrected Confidence Intervals) cho các tác động trực tiếp và tác động gián tiếp cụ thể (Specific Indirect Effects).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả phân tích mô hình phương trình cấu trúc bình phương bé nhất từng phần (PLS-SEM) đem lại những phát hiện có tính đột phá:

Giả thuyết / Quan hệ tác động	Chiều hướng tác động	Mức ý nghĩa thống kê ($p$-value)	Kết luận thực nghiệm
Đặc điểm BGĐ/BQT $\rightarrow$ Vận dụng KTQTCL	Thuận chiều ($+$)	$p < 0.01$	Chấp nhận
Phân cấp quản lý $\rightarrow$ Vận dụng KTQTCL	Thuận chiều ($+$)	$p < 0.05$	Chấp nhận
Mức độ cạnh tranh $\rightarrow$ Vận dụng KTQTCL	Thuận chiều ($+$)	$p < 0.01$	Chấp nhận
Mạng lưới hợp tác $\rightarrow$ Vận dụng KTQTCL	Thuận chiều ($+$)	$p < 0.01$	Chấp nhận (Điểm mới cốt lõi)
Chiến lược khác biệt hóa $\rightarrow$ Vận dụng KTQTCL	Thuận chiều ($+$)	$p < 0.05$	Chấp nhận
Vận dụng KTQTCL $\rightarrow$ Hiệu quả hoạt động	Thuận chiều ($+$)	$p > 0.05$ (mờ nhạt)	Tác động yếu / Không có ý nghĩa lớn
Mạng lưới hợp tác $\rightarrow$ KTQTCL $\rightarrow$ HQHĐ	Trung gian gián tiếp	$p > 0.05$	Vai trò trung gian rất yếu (fragile)

1. Đặc điểm lãnh đạo và phân cấp quản lý là động lực nội tại then chốt: Trình độ học vấn, kinh nghiệm quản trị và tính cởi mở đổi mới của BGĐ/BQT thúc đẩy việc đầu tư triển khai các kỹ thuật KTQTCL phức tạp. Đồng thời, các doanh nghiệp trao quyền phân cấp ra quyết định cho các cấp quản lý bộ phận (F&B, buồng phòng, điều hành tour) có mức độ ứng dụng SMA cao hơn hẳn các đơn vị tập quyền.
2. Khám phá biến số mới - Mạng lưới hợp tác (Network Collaboration): Mạng lưới liên kết kinh doanh giữa doanh nghiệp DVDL với các hãng hàng không, nhà cung ứng địa phương, hiệp hội du lịch và các đối tác trong chuỗi giá trị kích thích nhu cầu sử dụng các kỹ thuật kế toán chi phí chuỗi giá trị, định giá thương hiệu và đánh giá chi phí đối thủ cạnh tranh.
3. Chiến lược khác biệt hóa chiếm ưu thế: Doanh nghiệp DVDL Miền Trung theo đuổi chiến lược tạo sự khác biệt về trải nghiệm dịch vụ, văn hóa bản địa có mức độ sử dụng kỹ thuật kế toán khách hàng và chi phí chất lượng vượt trội so với nhóm theo đuổi chiến lược chi phí thấp.
4. Phát hiện ngược kỳ vọng (Counter-intuitive Finding) về tác động của SMA lên HQHĐ: Tác giả ghi nhận một kết quả đáng chú ý: "việc vận dụng công cụ này lại ảnh hưởng khá mờ nhạt đến HQHĐ kinh doanh và vai trò trung gian của nó trong mối quan hệ giữa nhân tố mạng lưới hợp tác với HQHĐ kinh doanh cũng khá yếu." Điều này phản ánh thực trạng các doanh nghiệp du lịch Miền Trung áp dụng các kỹ thuật KTQTCL mới chỉ dừng lại ở mức độ rời rạc, hình thức hoặc thử nghiệm, chưa tích hợp triệt để vào hệ thống điều hành tác nghiệp hàng ngày để chuyển hóa thành lợi nhuận tài chính tức thì.

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Khẳng định tính đa dạng của Lý thuyết ngẫu nhiên trong bối cảnh dịch vụ du lịch tại các nền kinh tế đang chuyển đổi; bổ sung cấu trúc "Mạng lưới hợp tác" vào khung lý thuyết SMA toàn cầu.
• Về phương pháp luận: Cung cấp quy trình đo lường 17 kỹ thuật KTQTCL chuẩn hóa phù hợp với đặc thù ngành dịch vụ không khói tại các thị trường mới nổi.
• Về thực tiễn quản trị:
  • Doanh nghiệp DVDL cần dịch chuyển từ kế toán chi phí truyền thống sang phân tích chi phí vòng đời sản phẩm tour và định giá giá trị thương hiệu điểm đến.
  • Tăng cường cơ chế phân quyền gắn liền với hệ thống đo lường hiệu quả tích hợp (Integrated Performance Measurement / BSC).
  • Tối ưu hóa chuỗi cung ứng du lịch thông qua việc chia sẻ dữ liệu chi phí và phân tích khả năng sinh lời của từng phân khúc khách hàng mục tiêu.
• Về chính sách ngành du lịch: Các cơ quan quản lý nhà nước tại các tỉnh Miền Trung cần xây dựng các trung tâm dữ liệu thông tin du lịch dùng chung, hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận các chuẩn mực quản trị tiên tiến.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn thừa nhận 4 hạn chế chính:

1. Không gian nghiên cứu: Dữ liệu định lượng mới chỉ tập trung tại dải đất Miền Trung Việt Nam, chưa bao quát khu vực Đồng bằng Sông Hồng hay Đồng bằng Sông Cửu Long, làm giới hạn khả năng tổng quát hóa (generalizability) cho toàn bộ ngành du lịch cả nước.
2. Thiết kế nghiên cứu cắt ngang (Cross-sectional design): Dữ liệu thu thập tại một thời điểm (giai đoạn 2019-2020) chưa phản ánh được sự biến động động thái theo chu kỳ kinh tế dài hạn.
3. Đo lường tự đánh giá (Self-reported bias): Việc đo lường HQHĐ chủ yếu dựa trên thang đo Likert cảm nhận chủ quan của nhà quản lý thay vì kết hợp các chỉ số báo cáo tài chính kiểm toán khách quan (ROA, ROE, ROS).
4. Tác động của cú sốc ngoại sinh: Giai đoạn cuối thu thập dữ liệu (cuối năm 2020) bắt đầu chịu tác động ban đầu của đại dịch COVID-19, có thể tạo ra độ nhiễu nhất định đối với đánh giá HQHĐ.

Hướng nghiên cứu tương lai:

• Mở rộng phân tích so sánh đa nhóm (Multi-group Analysis - MGA) giữa CSLT và doanh nghiệp lữ hành, hoặc giữa doanh nghiệp có vốn FDI và doanh nghiệp tư nhân trong nước.
• Triển khai nghiên cứu theo chiều dọc (Longitudinal study) để đánh giá độ trễ thời gian (time-lag) khi các kỹ thuật SMA chuyển hóa thành giá trị tài chính thực tế.
• Khảo sát vai trò điều tiết của Chuyển đổi số (Digital Transformation), hệ thống ERP và Trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc tự động hóa thu thập dữ liệu KTQTCL.

Tác động và ảnh hưởng

• Học thuật: Đóng góp một công trình nghiên cứu quy mô mẫu lớn ($N = 326$) được kiểm định bằng PLS-SEM cho chuyên ngành Kế toán tại Việt Nam, mở ra hướng nghiên cứu mới về kế toán quản trị chuỗi cung ứng dịch vụ.
• Ngành Dịch vụ Du lịch: Thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong quản trị chi phí và định vị cạnh tranh cho hàng trăm cơ sở kinh doanh du lịch tại Miền Trung trong bối cảnh phục hồi kinh tế.
• Xây dựng chính sách và đào tạo: Cung cấp luận cứ khoa học cho Tổng cục Du lịch, Hiệp hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam (VAA), cũng như giáo trình đào tạo sau đại học tại các khối trường kinh tế trên cả nước.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giới học thuật: Tiếp cận mô hình nghiên cứu ngẫu nhiên hoàn chỉnh, thang đo 17 kỹ thuật SMA và bộ quy trình kiểm định PLS-SEM nghiêm ngặt.
• Lãnh đạo Doanh nghiệp Du lịch (CEOs/CFOs): Nhận diện được tầm quan trọng của việc phân cấp quản lý và kết nối mạng lưới hợp tác để tối ưu hóa chi phí chiến lược.
• Kế toán trưởng & Chuyên viên phân tích tài chính: Nắm bắt cách thức vận hành các công cụ phân tích lợi ích khách hàng, định giá thương hiệu và giám sát đối thủ cạnh tranh.
• Cơ quan hoạch định chính sách du lịch cấp tỉnh: Định hình các chương trình liên kết vùng dựa trên thông tin chi phí và giá trị chuỗi cung ứng thực tế.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Luận án đã mở rộng Lý thuyết ngẫu nhiên (Contingency Theory - Otley, 1980) bằng cách bổ sung nhân tố "Mạng lưới hợp tác" (Network Collaboration) vào mô hình dự phòng của KTQTCL trong ngành dịch vụ. Nghiên cứu chứng minh rằng trong một ngành kinh tế mạng lưới như du lịch, nhu cầu thông tin kế toán chiến lược không chỉ phát sinh từ áp lực cạnh tranh đối đầu (Simmonds, 1981) mà còn được thúc đẩy mạnh mẽ từ nhu cầu phối hợp liên tổ chức trong chuỗi giá trị dịch vụ.

2. Đột phá phương pháp luận của luận án so với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam là gì?

So với các nghiên cứu trước đây của Đoàn Ngọc Phi Anh (2012) (sử dụng CB-SEM/AMOS trên nhóm biến chi phí hẹp) hay Bùi Thị Trúc Quy (2021) (khảo sát doanh nghiệp sản xuất), luận án đã:

• Áp dụng quy trình chuẩn hóa PLS-SEM trên phần mềm SmartPLS kết hợp kiểm soát toàn diện phương sai phương pháp chung (CMB) và kiểm định ma trận HTMT để đảm bảo giá trị phân biệt tuyệt đối giữa các cấu trúc bậc cao.
• Khảo sát toàn diện danh mục 17 kỹ thuật KTQTCL phân loại theo 5 nhóm nghiệp vụ chuyên sâu, đặc thù hóa cho ngành dịch vụ du lịch.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực nghiệm là gì?

Phát hiện bất ngờ nhất là việc vận dụng KTQTCL tác động rất mờ nhạt đến hiệu quả hoạt động kinh doanh và vai trò trung gian của nó giữa mạng lưới hợp tác và hiệu quả hoạt động là rất yếu (fragile). Điều này thách thức kết luận kinh điển của Cadez & Guilding (2008) tại Slovenia nhưng lại tương đồng với phát hiện của Turner et al. (2017) tại Hy Lạp, phản ánh thực tế rằng tại các doanh nghiệp du lịch Miền Trung, việc ứng dụng SMA còn phân mảnh, mang tính kỹ thuật tác nghiệp rời rạc chứ chưa đạt đến độ chín muồi chiến lược để tối ưu hóa ngay lập tức kết quả kinh doanh.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (Replication Protocol) hoàn chỉnh không?

Luận án cung cấp hệ thống phụ lục minh bạch và đầy đủ cho phép tái lập nghiên cứu:

• Toàn bộ bảng câu hỏi khảo sát chi tiết với thang đo Likert 5 điểm.
• Bảng mã hóa toàn bộ các biến quan sát và nguồn gốc thang đo kế thừa.
• Danh mục các đơn vị mẫu khảo sát tại các tỉnh Miền Trung.
• Báo cáo đầy đủ kết quả kiểm định độ tin cậy, phân tích nhân tố, hệ số tải ngoài, ma trận HTMT, hệ số VIF và kết quả Bootstrapping 5.000 mẫu lặp lại.

5. Chương trình nghị sự nghiên cứu 10 năm tới được định hình như thế nào?

Luận án mở ra lộ trình nghiên cứu 10 năm với 3 trọng tâm:

• Nghiên cứu tác động của Kinh tế số và Dữ liệu lớn (Big Data Analytics) đến khả năng tích hợp thời gian thực của KTQTCL trong ngành du lịch thông minh.
• Nghiên cứu KTQTCL bền vững (Sustainable SMA) tích hợp các chỉ số môi trường, xã hội và quản trị (ESG) trong các khu nghỉ dưỡng sinh thái.
• Xây dựng mô hình chuỗi giá trị kế toán liên kết vùng cho 14 tỉnh duyên hải Miền Trung.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Phan Thị Thùy Nga đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu đề ra với 5 đóng góp học thuật và thực tiễn cụ thể:

1. Xác lập và kiểm định thành công mô hình ngẫu nhiên đa biến giải thích mức độ vận dụng 17 kỹ thuật KTQTCL trong ngành kinh doanh DVDL tại Việt Nam.
2. Chứng minh thực nghiệm tác động thuận chiều có ý nghĩa thống kê của 5 nhóm nhân tố: Đặc điểm BGĐ/BQT, Phân cấp quản lý, Mức độ cạnh tranh, Mạng lưới hợp tác và Chiến lược kinh doanh khác biệt hóa đến việc vận dụng KTQTCL.
3. Tiên phong phát hiện và lượng hóa vai trò của "Mạng lưới hợp tác" trong chuỗi giá trị du lịch như một tiền tố mới thúc đẩy thực hành kế toán quản trị chiến lược.
4. Làm sáng tỏ tính chất phức tạp, phi tuyến tính giữa mức độ vận dụng KTQTCL và HQHĐ kinh doanh, chỉ ra độ trễ chuyển hóa giá trị của các công cụ quản trị mới tại các thị trường mới nổi.
5. Đề xuất hệ thống khuyến nghị quản trị và hàm ý chính sách có tính ứng dụng cao nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả điều hành cho các doanh nghiệp du lịch tại Miền Trung Việt Nam.

Công trình mở ra các dòng nghiên cứu tiếp nối về kế toán quản trị liên tổ chức trong nền kinh tế chia sẻ, tạo dấu ấn học thuật vững chắc và đóng góp thiết thực cho sự phát triển của ngành kế toán quản trị Việt Nam trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Nội dung chương giới thiệu về bối cảnh chung về các NC liên quan trước đây, bao gồm các NC về lý thuyết lẫn thực nghiệm về KTQT nói chung và KTQTCL nói riêng, cụ thể: thứ nhất tổng quan về các NCvề việc vận dụng KTQTCL trong các DN, thứ hai tổng quan các nhóm nhân tố có ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQTCL trong các DN nói chung và các DN kinh doanh DVDLnói riêng, thứ ba là giá trị lợi ích của việc vận dụng KTQTCL trong DN. Trên cơ sở tổng quan, tác giả đưa ra các nhận xét những vấn đề về đối tượng, phạm vi NC, PPNC cũng như lý thuyết nền, đặc biệt là nhận xét những KQNC về các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQTCL, từ đó xác định khoảng trống trong cácNC trước làm định hướng NC của luận án. Tổng quan nghiên cứu trên thế giới 1. Nghiên cứu về việc vận dụng KTQTCL KTQTCL trong phạm vi NC này chỉ bàn về các kỹ thuật KTQTCL thay vì một khung lý thuyết chuẩn như KTQT truyền thống.

Các kỹ thuật trên được sử dụng như là một công cụ quản lý nhằm hỗ trợ cho các nhà quản trị trong việc cung cấp thông tin ở nhiều góc độ khác nhau, các kỹ thuật này cũng được thực hiện NC cho nhiều loại hình DN có đặc điểm, đặc thù khác nhau nhằm đánh giá giá trị thiết thực của công cụ này. Ví dụ ở Anh, Mỹ và New Zealand kỹ thuật xác định vị trí cạnh tranh là kỹ thuật được cho là sử dụng nhiều nhất (Guilding và cộng sự, 2000); Tại Ý thì kỹ thuật Điểm chuẩn được nhận định là có sử dụng nhiều hơn so với các kỹ thuật kế toán liên quan đến khách hàng, hay liên quan đến ĐTCT và chi phí chất lượng, trong đó chi phí dựa vào hoạt động, chi phí vòng đời, chi phí chất lượng, phân tích chi phí mục tiêu và phân tích chuỗi chi phí được nhận định là những kỹ thuật có ảnh hưởng đến chiến lược trong kinh doanh nhiều nhất (Cinquini &Tenucci, 2010). 9 Sự phát triển đa dạng của các kỹ thuật KTQTCL thể hiện được vị trí cũng như chức năng truyền tải thông tin liên quan đến nhiều đối tượng khác nhau nhằm cung cấp cho DN.Nhưng thực tế, việc vận dụng vẫn tồn tại sự lỏng lẻo về mặt nội dung vì bản chất vẫn chứa đựng sự mâu thuẫn giữa lý thuyết và thực tế mà mấu chốt chính là sự nhận định có độ lệch pha khi định vị KTQT trong mỗi DN (Nixon & Burns, 2012). Tổng hợp tài liệu cho thấyNCTNvề việc vận dụng KTQTCL có những vấn đề chính cụ thể sau: Thứ nhất, khái niệm về KTQTCL, hầu hết các NCTNliên quan dùng khái niệm về KTQTCL là tập hợp các kỹ thuật KTQTCL định hướng chiến lược nhằm hỗ trợ cho DN gia tăng hiệu quả.

Mục đích các NC này đều nhằm kiểm chứng những kỹ thuật nào được vận dụng phổ biến, mức độ vận dụng trong thực tế ra sao và những nhân tố có tác động thuận chiều đến việc vận dụng đó. Thứ hai:sự khác biệt về việc lựa chọn các kỹ thuật KTQTCL trong mỗi NCTN(Bảng 1. NCTNđầu tiên là của Guilding và cộng sự (2000), nhóm tác giảđã xác định 12 kỹ thuật để thực hiện trong NCvì họ cho rằng nhóm kỹ thuật này giúp đảm bảo việc định hướng môi trường, tiếp thị, định hướng dài hạn, có hướng tới tương lai và tập trung vào ĐTCT. Tiếp đến Guilding và cộng sự (2000) thì thực hiện cho ba quốc gia: New Zealand, Hoa Kỳ và Vương Quốc Anh, đây cũng là NC đầu tiên có sự đánh giá về mức độ thực tế của vận dụng các kỹ thuật KTQTCL giữa ba quốc gia khác nhau.

Điều đó cho thấy mức độ quan tâm và sự phổ biến rộng rãi của các kỹ thuật này trong các DN trên thế giới. Kết quả nàylà tiền đề, gợi mở cho các NC về vấn đề này, ví dụ Lisa Jack (2005) có xác định mức độ vận dụng tại các DN trong lĩnh vực nông nghiệp ở Hoa Kỳ, Vương Quốc Anh, Úc và New Zealand. Các kết quả cho thấy mức độ vận dụng còn khá hạn chế, lại được một số ít nhà sản xuất lớn trong ngành ở New Zealand và Mỹ quan tâm và có xu hướng vận dụng nhiều hơn. Bên cạnh đó, một số nông dân trẻ có sử dụng hệ thống chi phí lại rất tích cực tham gia chương trình thực hiện kỹ thuật chuẩn hóa tại các quốc gia này.1Tổng hợp về việc vận dụng các kỹ thuật KTQTCL trong các NC liên quan Arunruangsirilert Hasid & Marten Guilding và Cadez & Cinquini & Turner Kalkhouran Lisa Jack & Al – và cộng cộng sự Guilding Tenucci và cộng và cộng sự Chonglerttham(201 (2005) Sayed sự (2022) (2000) (2008) (2010) sự (2017) (2017) 7) Nhóm Kỹ thuật (2021) Kỹ thuật KTQTCL KTQTCL New Zealand, Anh, Úc, Vương Hoa kỳ và Slovenia Mỹ và New Ý Slovenia Malaysia ThaiLand Quốc Indonesia Vương Quốc & Úc Zealand Anh Anh 1.

Kế toán chi phí theo thuộc tính × × × × × × 2. Kế toán chi phí vòng đời sản phẩm × × × × × × × 3. Kế toán chi phí chất lượng × × × × × × × Chi phí 4. Kế toán chi phí mục tiêu × × × × × × × 5.

Kế toán chi phí theo chuỗi giá trị × × × × × × × × × 6. Kế toán chi phí dựa trên hoạt động × × × × Dự toán, kiểm soát 7. Điểm chuẩn × × × × × × × và đo lường hiệu quả 8. Đo lường hiệu quả tích hợp × × × × × × × Ra quyết định thực 9.

Kế toán chi phí chiến lược × × × × × × × hiện quản trị chiến 10. Chiến lược về giá × × × × × × lược 11. Định giá thương hiệu × × × × × 12. Đánh giá chi phí của ĐTCT × × × × × × × Kế toán liên quan 13.

Giám sát vị trí cạnh tranh × × × × × × × đến ĐTCT 14. Đánh giá hiệu quả của ĐTCT × × × × × × × Kế toán liên quan 15. Phân tích lợi ích khách hàng × × × × × × × đến khách hàng 16. Phân tích lợi ích khách hàng lâu đời × × × × 11 17.

Đánh giá khách hàng như tài sản × × × × (Nguồn: Tác giả tổng hợp) 12 Tiếp đến là Cadez & Guilding (2008), Cinquini & Tenucci (2010), Turner và cộng sự (2017);Kalkhouran và cộng sự (2017); Arunruangsirilert & Chonglerttham (2017); Ojra và cộng sự (2021); Marten và cộng sự (2021) cũng lần lượt công bố kết quả ở các quốc gia Slovenia, Úc, Ý, Malaysia, Thái Lan và Indonesia, đặc biệt NC của Kalkhouran và cộng sự (2017) và Arunruangsirilert & Chonglerttham (2017) bổ sung thêm kỹ thuật ABC, nâng số kỹ thuật KTQTCL là 17 trong NC so với số lượng mà Cadez & Guilding (2008) đề xuất là 16, kết quả cho thấy các kỹ thuật này đều được vận dụng ở Malaysia, Thailand(Bảng 1. Mặc dù tập hợp kỹ thuật này ngày càng phát triển và gia tăng về số lượng nhưng lại làm nảy sinh sự lo ngại về sự đồng thuận đối với tập hợp các kỹ thuật KTQTCL này (Cadez & Guilding, 2008). Tuy nhiên, trong các NCTNsau, các nhà NC không quá nhấn mạnh vào mức độ vận dụng của KTQTCL mà chỉ quan tâm đến những nhân tố có sự tương quan thuận chiều với việc vận dụng KTQTCL nhằm đưa ra các đề xuất, hàm ý để vận dụng công cụ được hiệu quả hơn (Arunruangsirilert & Chonglerttham, 2017; Kalkhouran và cộng sự, 2017; Ojar và cộng sự, 2021; Turner và cộng sự, 2017). Thứ ba, về sự lựa chọn nhóm kỹ thuật KTQTCL trong mỗiNC.

Tùy vào quan điểm NC kết hợp với đặc điểm của đối tượng NC khác nhau, mối NC sẽ lập luận, xem xét kỹ thuật đó có thuộc tập hợp này hay không, ví dụ việc nhận định kỹ thuật chi phí dựa trên hoạt động (ABC) là kỹ thuật KTQTCL tồn tại hai nhóm khác biệt, trong khi Kaplan và cộng sự (1990), Guilding và cộng sự (2000) cho rằng ABC chỉ là kỹ thuật tính giá cho mỗi hoạt động nhưng mang tính tức thời, tính chính xác về chi phí và phân bổ chi phí chứ không hỗ trợ thông tin cho chiến lược, ngược lại nhóm khác cho nhờ vào ABC mà hàm ý mang lại cho việc đưa raQĐCL được thực hiện dễ dàng hơn (Cadez & Guiding, 2008; Cinquici & Tenucci, 2010; Cravens& Guilding, 2001; Hasid & Al-Sayed, 2021; Langfield-Smith, 2003; Pavlatos, 2015). Ngoài ra, quan điểm về nhóm kế toán liên quan đến khách hàng cũng có sự điểm khác nhau, trong khi Cinquini & Tecnuci (2009) chỉ đơn thuần xem đó là một kỹ thuật thì nhóm tác giả khác lại tách ra thành 3 kỹ thuật riêng biệt bao gồm: kỹ thuật 13 phân tích lợi ích của khách hàng, kỹ thuật phân tích lợi ích của khách hàng lâu đời và kỹ thuật đánh giá tài sản khách hàng như Cadez & Guilding (2008). Một số NC còn bổ sung thêm một số kỹ thuật khác như Hasid & Al-Sayed (2021) ngoài sử dụng 9 kỹ thuật (Bảng 1.1) theo danh mục kỹ thuật được đề xuất của Cadez & Guilding (2008) còn bổ sung hai kỹ thuật (1) QTCP môi trường và (2) Chi phí giá trị gia tăng. Thứ tư, về mức độ vận dụng của từng kỹ thuật KTQTCL.

Các kết quả khác nhau giữa các NC chủ yếu phụ thuộc vào thang đo Likert mà nhóm tác giả sử dụng nhằm đảm bảo bối cảnh NC và đặc điểm kinh tế của từng nước thuộc phạm vi NC. Đơn cử như trong NC của Guilding và cộng sự (2000) nhóm kỹ thuật về chi phí và hai kỹ thuật chi phí chiến lược, chiến lược giá là những kỹ thuật được sử dụng rộng rãi và nhiều nhất ở các nước như Hoa Kỳ, Vương Quốc Anh và New Zealand. Trong khi đó, Lisa Jack (2005) thì cho rằng kỹ thuật chi phí theo chuỗi giá trị và đo lường hiệu quả tích hợp là có tiềm năng sử dụng các DN sản xuất nông nghiệp ở Úc, Mỹ, Vương Quốc Anh và New Zealand, nhưng đối với người quản lý thì họ lại quan tâm nhiều đến kỹ thuật chuẩn hóa hơn. Trái ngược với NC của Lisa Jack, Cinquini & Tenucci (2010) đã nhận thấy kỹ thuật đo lường hiệu suất tích hợp lại là kỹ thuật được sử dụng khá hạn chế ở các DN Ý, ngoài ra còn có chi phí vòng đời sản phẩm cũng tương tự nhưng hầu hết các DN Ý lại sử dụng nhiều các kỹ thuật chi phí chất lượng, đánh giá vị trí cạnh tranh và đánh giá hiệu quả ĐTCT.