CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THỰC HÀNH NGHỀ NGHIỆP VÀ DU LỊCH TÌNH NGUYỆN 1. Du lịch Khái niệm Theo Tổ chức Du lịch Thế giới (World Tourist Organization), một tổ chức thuộc Liên Hiệp Quốc, Du lịch bao gồm tất cả mọi hoạt động của những người du hành, tạm trú, trong mục đích tham quan, khám phá và tìm hiểu, trải nghiệm hoặc trong mục đích nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn; cũng như mục đích hành nghề và những mục đích khác nữa, trong thời gian liên tục nhưng không quá một năm, ở bên ngoài môi trường sống định cư; nhưng loại trừ các du hành mà có mục đích chính là kiếm tiền. Du lịch cũng là một dạng nghỉ ngơi năng động trong môi trường sống khác hẳn nơi định cư. Các Tổ chức Du lịch Thế giới định nghĩa khách du lịch như những người "đi du lịch đến và ở lại ở những nơi bên ngoài nơi cư trú thường xuyên của họ trong hơn 24 giờ và không quá một năm liên tiếp cho giải trí, kinh doanh và các mục đích khác không liên đến những nhân viên hướng dẫn viên du lịch của tổ chức thực hiện việc du lịch đó." Theo Luật Du lịch năm 2017: Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác.
Đặc điểm Du lịch là ngành không khói, ít gây ô nhiễm môi trường, giúp khách du lịch vừa được nghỉ ngơi, giảm strees vừa biết thêm nhiều điều hay mới lạ mà khách chưa biết. Du lịch còn góp phần phát triển kinh tế của đất nước, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người lao động (hướng dẫn viên, các dịch vụ liên quan. Hiện nay ngành du lịch đang phát triển mạnh ở các nước thuộc thế giới thứ ba. Nhu cầu về du lịch càng tăng thì vấn đề bảo vệ môi trường cần phải được coi trọng.
Có một dạng du lịch nữa, đó là du lịch xúc tiến thương mại, vừa đi du lịch vừa kết hợp làm ăn, cũng rất phổ biến tại Việt Nam. Du lịch tình nguyện 1. Khái niệm 5 Downloaded by MON MON (monmon2@gmail.com) lOMoARcPSD|39222638 GVHD.ThS PHẠM THỊ NHẠN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SVTT: TRẦN THỊ THÙY Trong tiếng Anh, có nhiều thuật ngữ để chỉ DLTN như: Volunteer tourism, voluntourism, Volunteer holidays, Volunteer vacations. Và cũng có khá nhiều định nghĩa trên thế giới về DLTN của rất nhiều tổ chức chính phủ và phi chính phủ đưa ra: Theo từ điển Wikipedia: “Du lịch tình nguyện là cơ hội cho mọi người tạo ra sự khác biệt tích cực trong cuộc sống của những người khác hoặc giúp họ cải thiện và đóng góp vào xã hội, văn hóa, hoặc môi trường khi đi du lịch.
Nó cũng là cơ hội cho mọi người ở hầu hết các lứa tuổi hòa mình vào đời sống ở nước ngoài đầy thách thức, trải nghiệm nền văn hóa khác một cách trực tiếp và học hỏi nhiều hơn về thế giới xung quanh.” Theo Jason Rolan - giám đốc công ty Bắc – Đông ở Thái Lan: “Du lịch tình nguyện là một loại hình mở rộng của các loại hình du lịch trọn gói theo chuẩn hiện nay. Nó sẽ không hoàn toàn thay thế những loại hình đang có mà chỉ thêm vào, góp phần giúp thị trường du lịch ổn định.” Theo trang web Voluntourism.org định nghĩa: “Du lịch tình nguyện là sự kết hợp lồng ghép giữa dịch vụ liên quan đến tình nguyện ở điểm đến với các yếu tố truyền thống của lữ hành và du lịch như nghệ thuật, văn hóa, địa lý, lịch sử và giải trí khi đang ở điểm đến”. Tuy nhiên, qua các quan điểm về du lịch tình nguyện của các tác giả nêu trên, nhận thấy việc lựa chọn sử dụng định nghĩa du lịch tình nguyện của tổ chức Peace Corps, tổ chức được coi là người sáng lập ra loại hình du lịch tình nguyện làm cách hiểu du lịch tình nguyện xuyên suốt tại nghiên cứu là phù hợp hơn cả. “Rất đơn giản, du lịch tình nguyện là sự kết hợp của hai từ du lịch và tình nguyện.
Du lịch tình nguyện là sự tổng hợp những yếu tố tốt nhất của lữ hành và du lịch như nghệ thuật, văn hóa, địa lí, các di sản, môi trường tự nhiên và giải trí với cơ hội để giúp đỡ và thúc đẩy điểm đến bao gồm cư dân, điểm tham quan và các yếu tố khác nữa”. Qua đó, tác giả cũng rút ra một số điểm tương đồng trong các định nghĩa DLTN: - Là một hình thức du lịch mà du khách tham quan đến và tham gia vào các dự án ở cộng đồng địa phương. - Là một nhánh của du lịch phi đại chúng, du lịch thay thế. - Các dự án này thường việc thiết kế cho khách du lịch tình nguyện làm công việc bảo tồn hoặc công việc phát triển.
Các công việc bảo tồn có thể là đi đến các địa điểm khác nhau ở vùng địa lý khác nhau như Châu Phi, Châu Á và Nam Mĩ giúp 6 Downloaded by MON MON (monmon2@gmail.com) lOMoARcPSD|39222638 GVHD.ThS PHẠM THỊ NHẠN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SVTT: TRẦN THỊ THÙY các vấn đề môi trường, động vật. Công việc phát triển thường là các trợ giúp về y tế, tham gia phát triển kinh tế, xã hội và giúp bảo tồn di sản, văn hóa. Đặc điểm của loại hình du lịch tình nguyện Đặc điểm về du khách Khách du lịch tình nguyện thường được yêu cầu phải có thời gian rỗi và tiền để chi tiêu cho những sự nỗ lực phát triển bền vững. Khách du lịch tình nguyện thường trả một khoản nhiều hơn khách du lịch trung bình phải trả cho một kỳ nghỉ khi đến với một địa điểm tương đương.
Thị trường du lịch tình nguyện bao gồm các du khách từ nhiều nhóm nhân khẩu học và đặc điểm cá nhân. Các học sinh trường cấp 3 và các sinh viên ở các trường đại học, cao đẳng là thành phần chính của thị trường. Điều này lý giải tại sao ngày càng nhiều những chương trình phát triển tuổi trẻ được tích hợp trong các chương trình tình nguyện. Ví dụ như tổ chức phi lợi nhuận YCI (Youth Challenge International), cung cấp các cơ hội hơn 4.000 người trong độ tuổi từ 17 đến 25 ở khắp nơi trên thế giới để làm việc với những dự án khác nhau trên 30 quốc gia.
Đặc điểm về điểm đến Những nơi phù hợp với loại hình du lịch tình nguyện thường là những vùng có điều kiện kinh tế còn hạn chế, đời sống người dân còn gặp nhiều khó khăn, tuy nhiên những vùng này phải có sự hấp dẫn lôi cuốn du khách bởi các yếu tố về mặt tự nhiên cũng như về các nét văn hóa độc đáo và đặc sắc. Mặt khác, những nơi trong thành phố cũng là điểm đến hấp dẫn của loại hình du lịch này, ví dụ như: trung tâm bảo trợ, những ngôi làng thuộc phạm vi ngoại thành (với những di tích nổi tiếng và phong cảnh đẹp) … Sự tham gia vì cộng đồng Tham gia loại hình du lịch này là cách để du khách tiếp cận trực tiếp với các đối tượng thực sự cần được giúp đỡ, từ sự tiếp cận đó du khách có thể sẽ thay đổi cách nghĩ của mình bằng cách họ sẽ tham gia vào các hoạt động mang tính tình nguyện để mang đến cho cộng đồng những điều thực sự tốt đẹp. Sự trải nghiệm, học hỏi Du khách được học hỏi các kỹ năng sống thông qua các hoạt động tình nguyện, cảm thấy chuyến hành trình của mình thật sự có ý nghĩa và bổ ích, không chỉ được du ngoạn ngắm cảnh thiên nhiên mà du khách còn học được nhiều điều từ chính việc làm tình 7 Downloaded by MON MON (monmon2@gmail.com) lOMoARcPSD|39222638 GVHD.ThS PHẠM THỊ NHẠN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SVTT: TRẦN THỊ THÙY nguyện của mình như: biết cách chăm sóc người khác, biết sống vì cộng đồng và đặc biệt hơn là biết cách đi du lịch một cách có trách nhiệm, góp phần phát triển du lịch một cách bền vững. Sự tương tác/trao đổi Người dân địa phương và du khách trao đổi một cách trực tiếp với nhau thông qua các hoạt động tình nguyện và các hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch tại điểm đến, điều này sẽ giúp cho người dân và du khách hiểu về nhau hơn, thu ngắn khoảng cách giữa du khách và cư dân bản địa.
Vai trò của loại hình du lịch tình nguyện Đối với du khách Khi tham gia một chương trình du lịch có sự kết hợp với các hoạt động tình nguyện, du khách có cơ hội được khám phá những điều mới mẻ và lý thú tại điểm đến, được nghỉ ngơi, thư giãn sau những ngày làm việc và học tập căng thẳng. Mặt khác cũng có cơ hội được hòa mình với cuộc sống của cư dân bản địa tại điểm đến du lịch, điều này thực sự mang lại ý nghĩa cho chuyến hành trình hành trình của du khách. Một tỷ lệ lớn những người trải nghiệm công tác tình nguyện trong kỳ nghỉ đều cảm thấy yêu thích và tình nguyện làm công tác này lâu dài, hơn thế nữa, họ cho rằng cuộc sống trở nên ý nghĩa hơn khi chuyến du hành của họ góp phần vào sự phát triển của cộng đồng. Các hoạt động tình nguyện của du khách trong chuyến hành trình thực sự có ích, lợi ích giữa người dân địa phương và du khách, trong khi mang lại sự phát triển cộng đồng, thì chính du khách được trải nghiệm một sự tương tác trực tiếp với ngưới dân bản địa, từ đó tạo ra những thay đổi về các giá trị, ý nghĩa, và cách sống của họ.
Đó là một tác động đáng kể đối với sự phát triển cá nhân. Họ thường cảm thấy có quyền lực, cảm thấy rằng họ làm được một sự khác biệt và trở nên tự tin hơn về những suy nghĩ và niềm tin của họ. Du lịch tình nguyện cũng là cách để du khách tự chăm sóc bản thân. Bởi lẽ, hầu hết mọi người đều cảm thấy hài lòng khi giúp đỡ người khác, theo các nghiên cứu khoa học, chính hoạt động tình nguyện đã tạo ra những lợi ích lành mạnh, giảm buồn chán, tăng cường cảm giác phấn khởi, giảm những cơn đau kinh niên.
Các khảo sát cũng cho thấy những cơn đau đớn về thể chất, cảm giác thất vọng và bất ổn nói chung đều giảm ở những người thường xuyên tham gia hoạt động tình nguyện. 8 Downloaded by MON MON (monmon2@gmail.com) lOMoARcPSD|39222638 GVHD.