PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Thời gian qua, Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp huyện trên địa bàn tỉnh Cà Mau nói chung và huyện Đầm Dơi nói riêng, trong hoạt động đạt được những kết quả quan trọng, là nơi cử tri gửi gấm niềm tin, là cầu nối đặc biệt quan trọng giữa của cử tri với đến Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, trong thực tế về tổ chức và hoạt động của HĐND cấp huyện vẫn còn những hạn chế nhất định. Một trong những hạn chế đó mà nhiều người đã cho là HĐND chỉ hoạt động “hình thức” - có nghĩa là có HĐND cũng được và không có HĐND cũng được.
Và đặc biệt hơn cũng có nhiều luận điểm cho rằng HĐND chưa thể hiện tốt vai trò, nhiệm vụ của mình trong phát triển kinh tế địa phương. Bản thân tôi là một công chức trực tiếp tham mưu giúp việc cho hoạt động của HĐND huyện, nên tôi quyết định chọn đề tài này nghiên cứu, với mục đích tìm ra nguyên nhân dẫn đến những tồn tại đã qua và thực tế của HĐND để đưa ra phương hướng khắc phục những hạn chế đó, góp phần giúp HĐND cấp huyện nói chung và huyện Đầm Dơi nói riêng thể hiện tốt vai trò, nhiệm vụ trong phát triển kinh tế địa phương. Câu hỏi cần nghiên cứu Nghiên cứu đề tài để làm rõ câu hỏi, tại sao vai trò của HĐND cấp huyện đối với sự phát triển kinh tế địa phương rất mờ nhạt? Từ đó tìm giải pháp để HĐND cấp huyện thể hiện tốt vai trò, nhiệm vụ đối với sự phát triển kinh tế địa phương. Để làm rõ hơn câu hỏi cần nghiên cứu, tác giả chia câu hỏi lớn này thành ba câu hỏi nhỏ tương ướng với ba chương của Luận văn: Thứ nhất: Trong thực thi chức năng quy hoạch chính sách kinh tế, ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) của HĐND cấp huyện có gì bất cập, cần được hoàn thiện thêm? Thứ hai: Trong thực thi chức năng quyết định các vấn đề quan trọng về kinh tế địa phương của HĐND cấp huyện có gì bất cập, cần được hoàn thiện thêm? Thứ ba: HĐND cấp huyện đã thực hiện tốt chức năng giám sát đối với hoạt động kinh tế tại địa phương hay chưa? 3.
Đối tƣợng nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu của đề tài là HĐND cấp huyện, cụ thể là HĐND huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau. - Phạm vi nghiên cứu của đề tài trên địa bàn huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau 123doc 2 4. Mục tiêu nghiên cứu - Mục mục tiêu chung: Nghiên cứu đề tài này với mục tiêu làm rõ hơn vai trò, nhiệm vụ của HĐND cấp huyện, cũng như những tồn tại, hạn chế trong hoạt động của HĐND đối với lĩnh vực kinh tế từ cơ chế, văn bản quy phạm pháp luật đến thực tiễn. Từ đó, có những giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện cơ chế, văn bản cũng như hoạt động thực tiễn của HĐND cấp huyện đối với lĩnh vực kinh tế đạt hiệu quả hơn.
- Mục tiêu cụ thể: Giúp HĐND huyện Đầm Dơi thể hiện tốt vai trò, nhiệm vụ trong việc quyết định và giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước địa phương đối với lĩnh vực kinh tế, góp phần quan trọng vào nhiệm vụ phát triển kinh tế địa phương. Phƣơng pháp nghiên cứu Tác giả nghiên cứu đề tài dự trên các quy định của pháp luật hiện hành và hình hình thực tế của địa phương. Từ đó áp dụng nhiều phương pháp để nghiên cứu, nhưng chủ yếu trong đề tài sử dụng nhiều nhất là phương pháp phân tích, so sánh. Phân tích, so sánh để thấy được những điểm còn hạn chế của các quy định pháp luật, từ đó đề ra một số giải pháp.
ngh a và khả năng ứng dụng Bản thân người nghiên cứu mong muốn đạt được ở đề tài này là góp phần làm rõ hơn nguyên nhân dẫn đến những tồn tại, hạn chế đã qua của HĐND cấp huyện trong việc phát triển kinh tế địa phương. Từ đó, có một số phương pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện cơ chế, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cũng như để HĐND cấp huyện thể hiện tốt vai trò, nhiệm vụ đối với việc phát triển kinh tế của huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau. 123doc 3 Chƣơng 1. Nhiệm vụ Hội đồng nhân dân cấp huyện trong vấn đề chính sách phát triển kinh tế và ban hành văn bản quy phạm pháp luật Hội đồng nhân dân là cơ quan có vị trí quan trọng trong bộ máy nhà nước, hệ thống chính trị, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế, văn hóa – xã hội, quốc phòng an ninh, thực thi pháp luật.
ở địa phương. Vì vậy, muốn tìm hiểu nhiệm vụ của HĐND đối với sự phát triển kinh tế địa phương trước hết cần phải hiểu về Hội đồng nhân dân. “Hội đồng nhân dân gồm các đại biểu Hội đồng nhân dân do cử tri ở địa phương bầu ra, là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên”1. Đại biểu HĐND là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân địa phương, chịu trách nhiệm trước cử tri địa phương và trước HĐND về thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn đại biểu của mình.
Đại biểu HĐND bình đẳng trong thảo luận và quyết định các vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân. Để điều hành các hoạt động của HĐND trong đó có lĩnh vực phát triển kinh tế địa phương, Luật quy định HĐND bầu ra cơ quan điều hành đó là Thường trực Hội đồng nhân dân. Thường trực HĐND là cơ quan thường trực của HĐND, thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật; chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Hội đồng nhân dân. Đối với huyện Đầm Dơi đến thời điểm hiện tại, Thường trực HĐND có 5 vị, đó là: Chủ tịch HĐND (đồng chí Bí thư Huyện ủy kiêm Chủ tịch HĐND), 2 vị Phó Chủ tịch HĐND (chuyên trách), Trưởng ban Kinh tế - Xã hội và Trưởng ban Pháp chế HĐND huyện (do Trưởng 2 ban của Huyện ủy kiêm Trưởng 2 ban của HĐND).
Nhiệm vụ chính của HĐND theo Luật định là quyết định các chỉ tiêu, nhiệm vụ trên các lĩnh vực do Nhà nước quản lý; đối với lĩnh vực kinh tế thì HĐND huyện quyết định các chính sách phát triển kinh tế, về dự toán, phân bổ dự toán, quyết toán ngân sách, đầu tư xây dựng. để Ủy ban nhân dân (UBND) tổ chức thực hiện; đồng thời HĐND huyện thực hiện chức năng giám sát việc tổ chức thực hiện của UBND đối với các chỉ tiêu, nhiệm vụ HĐND đề ra. 1 Theo Điều 6, Luật Tổ chức chính quyền địa phương đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 19 tháng 6 năm 2015 123doc 4 1. Quy định của pháp luật 1.
Luật tổ chức chính quyền địa phƣơng Theo quy định, “Chính quyền địa phương ở huyện là cấp chính quyền địa phương gồm có Hội đồng nhân dân huyện và Ủy ban nhân dân huyện”2. Vì thế, Hội đầng nhân dân và Ủy ban nhân dân huyện có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Chính quyền địa phương ở huyện có nhiệm vụ và quyền hạn sau: - Tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp và pháp luật trên địa bàn huyện. Vì vậy, HĐND huyện có nhiệm vụ tổ chức lấy ý kiến các dự thảo và triển khai thực hiện Hiến pháp và pháp luật trên địa bàn huyện khi các văn bản này có hiệu lực, để cán bộ và nhân dân hiểu, thực hiện đúng Hiến pháp và pháp luật.
- Quyết định các vấn đề của huyện trong phạm vi được phân quyền, phân cấp theo quy định. Cụ thể, đối với HĐND cấp huyện có quyền bầu Chủ tịch, các Phó chủ tịch và các Ủy viên UBND huyện để điều hành kinh tế - xã hội địa phương; quyết định việc miễn nhiệm, bãi nhiệm đại biểu HĐND huyện; quyết định các nội dung liên quan đến ngân sách huyện. - Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan hành chính nhà nước cấp trên ủy quyền. Chịu trách nhiệm trước chính quyền địa phương cấp tỉnh về kết quả thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương ở huyện.
- Quyết định và tổ chức thực hiện các biện pháp nhằm pháp huy quyền làm chủ của Nhân dân, huy động các nguồn lực xã hội để xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh trên địa bàn huyện. Riêng Hội đồng nhân dân huyện có 5 nhiệm vụ, quyền hạn sau: “1. Nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND huyện trong tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp, pháp luật và trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, xây dựng chính quyền: Ban hành Nghị quyết về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND huyện. Quyết định biện pháp thực hiện nhiệm vụ về quốc phòng, an ninh; biện pháp bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh, phòng, chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khác, phòng, chống quan liêu, tham nhũng trong phạm vi được phân quyền; biện pháp bảo vệ tài sản của cơ quan, tổ chức, bảo hộ tính mạng, tự do, danh dự, nhân phẩm, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của công dân trên địa bàn huyện theo quy định của pháp luật.
2 Theo Điều 23 Luật tổ chức chính quyền địa phương 123doc 5 Quyết định biện pháp để thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan nhà nước cấp trên phân cấp; quyết định việc phân cấp cho chính quyền địa phương, cơ quan nhà nước cấp dưới thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương ở huyện. Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch HĐND, Phó Chủ tịch HĐND, Trưởng ban, Phó Trưởng ban của HĐND huyện; bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch UBND, Phó Chủ tịch UBND và các Ủy viên UBND huyện; bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Hội thẩm Tòa án nhân dân (TAND) huyện. Lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với những người giữ chức vụ do HĐND bầu theo quy định tại Điều 88 và Điều 89 Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản trái pháp luật của UBND, Chủ tịch UBND huyện; bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản trái pháp luật của HĐND cấp xã.
Quyết định thành lập, bãi bỏ cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện. Giải tán HĐND cấp xã trong trường hợp HĐND đó làm thiệt hại nghiêm trọng đến lợi ích của Nhân dân và trình HĐND cấp tỉnh phê duyệt trước khi thi hành.