Nhận Xét Tình Hình Đẻ Non Tại Bệnh Viện Phụ Sản Hà Nội Từ Tháng 10/2018 Đến Tháng 4/2019

Luận văn thạc sĩ y tế nghiên cứu nhận xét tình hình đẻ non tại bệnh viện phụ sản hà nội từ tháng 10 2018 đến tháng 4 2019, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Tác giả: Phùng Văn Thuyết
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Duy Ánh
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Y Đa Khoa
• Đề tài: Nhận Xét Tình Hình Đẻ Non Tại Bệnh Viện Phụ Sản Hà Nội Từ Tháng 10/2018 Đến Tháng 4/2019
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Đại cương về đẻ non
• 1.2. Định nghĩa đẻ non
• 1.3. Tỷ lệ đẻ non
• 1.4. Cơ chế bệnh sinh của chuyển dạ đẻ non
• 1.5. Ảnh hưởng của đẻ non đối với sơ sinh
• 1.6. Các dấu hiệu dự báo nguy cơ đẻ non
• 1.7. Chẩn đoán dọa đẻ non
• 1.8. Chẩn đoán chuyển dạ đẻ non
• 1.9. Chẩn đoán tuổi thai
• 1.10. Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ đẻ non
• 1.10.1. Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ về phía mẹ
• 1.10.2. Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ về phía thai
• 1.10.3. Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ do phần phụ của thai
• 1.10.4. Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ do thầy thuốc
• 1.10.5. Không rõ nguyên nhân
• 1.11. Một số nghiên cứu trong nước và trên thế giới
• 1.11.1. Một số nghiên cứu trong nước
• 1.11.2. Một số nghiên cứu trên thế giới
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Nhóm thai phụ sau đẻ non
• 2.3. Nhóm thai phụ sau đẻ đủ tháng
• 2.4. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.5. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.6. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.6.2. Cỡ mẫu nghiên cứu
• 2.6.3. Các biến số nghiên cứu
• 2.6.4. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.6.5. Tham khảo hồ sơ bệnh án
• 2.6.6. Sai số và cách khống chế sai số
• 2.6.6.1. Khống chế sai số chọn
• 2.6.6.2. Khống chế sai số phỏng vấn
• 2.6.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.6.8. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.1.1. Đặc điểm về tiền sử sản khoa
• 3.1.2. Đặc điểm của sản phụ đẻ non khi vào viện
• 3.1.3. Nơi đầu tiên đến khám khi có các dấu hiệu cơ năng
• 3.1.4. Triệu chứng cơ năng khi vào viện
• 3.1.5. Triệu chứng thực thể khi vào viện
• 3.1.6. Đặc điểm nhiễm khuẩn sinh dục và tiết niệu
• 3.2. Một số yếu tố liên quan của đẻ non tại bệnh viện Phụ sản Hà Nội
• 3.2.1. Liên quan giữa đặc điểm chung của sản phụ với đẻ non
• 3.2.2. Liên quan giữa tiền sử của sản phụ với đẻ non
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tình Hình Đẻ Non Tại Bệnh Viện Phụ Sản Hà Nội

Tình hình đẻ non tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội trong giai đoạn 2018-2019 đã được nghiên cứu kỹ lưỡng. Đẻ non, được định nghĩa là việc sinh con trước tuần thứ 37 của thai kỳ, đang trở thành một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tỷ lệ đẻ non ở Việt Nam dao động từ 6,5% đến 16%. Tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, tỷ lệ này cũng không nằm ngoài xu hướng chung. Việc nhận diện và phân tích các yếu tố liên quan đến đẻ non là rất cần thiết để cải thiện tình hình sức khỏe cho mẹ và bé.

1.1. Định Nghĩa Và Tỷ Lệ Đẻ Non Tại Việt Nam

Đẻ non được định nghĩa là việc sinh con trước tuần thứ 37 của thai kỳ. Tỷ lệ đẻ non tại Việt Nam hiện nay vào khoảng 6,5-16%. Các yếu tố như tuổi mẹ, tiền sử sản khoa và điều kiện chăm sóc sức khỏe có ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ này.

1.2. Ảnh Hưởng Của Đẻ Non Đến Sức Khỏe Sơ Sinh

Đẻ non có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng cho trẻ sơ sinh, bao gồm bệnh màng trong, xuất huyết và nhiễm khuẩn. Nguy cơ tử vong của trẻ sơ sinh non tháng rất cao, chiếm tới 75,3-87,5% tử vong sơ sinh.

II. Nguyên Nhân Và Các Yếu Tố Nguy Cơ Đẻ Non Tại Bệnh Viện Phụ Sản Hà Nội

Nghiên cứu cho thấy có nhiều nguyên nhân và yếu tố nguy cơ dẫn đến tình trạng đẻ non. Các yếu tố này có thể được chia thành nhóm nguyên nhân từ mẹ, thai và các yếu tố do thầy thuốc. Việc hiểu rõ các nguyên nhân này sẽ giúp trong việc phát triển các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

2.1. Nguyên Nhân Từ Phía Mẹ

Các yếu tố như tuổi mẹ quá trẻ hoặc quá lớn, tiền sử đẻ non, và các bệnh lý kèm theo như tiểu đường, huyết áp cao có thể làm tăng nguy cơ đẻ non.

2.2. Nguyên Nhân Từ Phía Thai

Các yếu tố như đa thai, thai nhi phát triển không bình thường cũng có thể dẫn đến tình trạng đẻ non. Việc theo dõi sự phát triển của thai nhi là rất quan trọng.

2.3. Yếu Tố Do Thầy Thuốc

Sự thiếu sót trong việc chăm sóc và theo dõi thai kỳ từ phía thầy thuốc cũng có thể góp phần vào tình trạng đẻ non. Việc nâng cao nhận thức và kỹ năng của đội ngũ y tế là cần thiết.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tình Hình Đẻ Non Tại Bệnh Viện Phụ Sản Hà Nội

Để nghiên cứu tình hình đẻ non, một phương pháp nghiên cứu định lượng đã được áp dụng. Dữ liệu được thu thập từ hồ sơ bệnh án của các sản phụ đẻ non tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội trong khoảng thời gian từ tháng 10/2018 đến tháng 4/2019.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp hồi cứu, phân tích các hồ sơ bệnh án để thu thập thông tin về tình trạng sức khỏe của sản phụ và trẻ sơ sinh.

3.2. Cỡ Mẫu Nghiên Cứu

Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định dựa trên số lượng sản phụ đẻ non trong thời gian nghiên cứu. Số liệu được thu thập từ các hồ sơ bệnh án để đảm bảo tính chính xác.

3.3. Phương Pháp Phân Tích Dữ Liệu

Dữ liệu thu thập được phân tích bằng các phương pháp thống kê để xác định mối liên hệ giữa các yếu tố nguy cơ và tình trạng đẻ non.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tình Hình Đẻ Non Tại Bệnh Viện Phụ Sản Hà Nội

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều yếu tố liên quan đến tình trạng đẻ non tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội. Các yếu tố này bao gồm đặc điểm của sản phụ, tiền sử sản khoa và các triệu chứng khi vào viện.

4.1. Đặc Điểm Chung Của Sản Phụ Đẻ Non

Nghiên cứu chỉ ra rằng đa số sản phụ đẻ non có độ tuổi từ 20 đến 35, với tỷ lệ cao ở những người có tiền sử đẻ non trước đó.

4.2. Triệu Chứng Khi Vào Viện

Các triệu chứng thường gặp khi sản phụ vào viện bao gồm cơn co tử cung, đau bụng và ra máu. Việc nhận diện sớm các triệu chứng này là rất quan trọng.

4.3. Liên Quan Giữa Các Yếu Tố Với Tình Trạng Đẻ Non

Nghiên cứu cho thấy có mối liên hệ rõ ràng giữa các yếu tố như tuổi mẹ, tiền sử sản khoa và tình trạng đẻ non.

V. Giải Pháp Và Phương Pháp Chăm Sóc Trẻ Đẻ Non Tại Bệnh Viện Phụ Sản Hà Nội

Để cải thiện tình hình đẻ non, cần có các giải pháp chăm sóc và điều trị hiệu quả cho trẻ sơ sinh non tháng. Việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa và chăm sóc đặc biệt là rất cần thiết.

5.1. Biện Pháp Phòng Ngừa Đẻ Non

Các biện pháp phòng ngừa bao gồm việc theo dõi sức khỏe thai kỳ, giáo dục sức khỏe cho sản phụ và can thiệp kịp thời khi có dấu hiệu dọa đẻ non.

5.2. Chăm Sóc Trẻ Đẻ Non Tại Bệnh Viện

Chăm sóc trẻ đẻ non cần được thực hiện trong môi trường chuyên biệt với sự hỗ trợ của các thiết bị y tế hiện đại và đội ngũ y bác sĩ có kinh nghiệm.

5.3. Theo Dõi Và Đánh Giá Kết Quả Chăm Sóc

Việc theo dõi và đánh giá kết quả chăm sóc trẻ đẻ non là rất quan trọng để cải thiện chất lượng dịch vụ y tế và giảm thiểu tỷ lệ tử vong.

VI. Kết Luận Về Tình Hình Đẻ Non Tại Bệnh Viện Phụ Sản Hà Nội

Tình hình đẻ non tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội cần được quan tâm và cải thiện. Các nghiên cứu và giải pháp chăm sóc cần được triển khai để giảm thiểu tỷ lệ đẻ non và nâng cao sức khỏe cho mẹ và bé.

6.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Đẻ Non

Nghiên cứu về đẻ non cần tiếp tục được thực hiện để tìm ra các yếu tố mới và cải thiện các biện pháp chăm sóc sức khỏe cho sản phụ và trẻ sơ sinh.

6.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các chính sách và chương trình hỗ trợ cho sản phụ, đặc biệt là những người có nguy cơ cao để giảm thiểu tình trạng đẻ non.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (TCYTTG), đẻ non là cuộc chuyển dạ xảy ra từ tuần thứ 22 đến trước tuần thứ 37 của thai kỳ tính từ ngày đầu tiên của kỳ kinh cuối cùng. Tại Việt Nam, tỷ lệ đẻ non dao động trong khoảng 6,5% đến 16%. Đẻ non là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh tật và tử vong ở trẻ sơ sinh, chiếm 75,3% đến 87,5% tổng số ca tử vong sơ sinh. Trẻ sinh non đối mặt với nhiều bệnh lý nghiêm trọng như bệnh màng trong do thiếu hụt surfactant, xuất huyết não - phổi do thiếu hụt các yếu tố đông máu (yếu tố V, VII, prothrombin), nhiễm khuẩn, vàng da nhân và rối loạn chuyển hóa. Các nghiên cứu trước đây tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương chỉ ra rằng tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh có tuổi thai 26–27 tuần lên tới 100%, từ 28–30 tuần là 56% và từ 31–34 tuần là 15,5%. Trẻ non tháng sống sót thường phải đối diện với di chứng thần kinh kéo dài hoặc chỉ số thông minh thấp, tạo áp lực lớn cho gia đình và hệ thống y tế. Mặc dù các kỹ thuật dự báo và thuốc giảm co tử cung đã phát triển, tỷ lệ đẻ non trên thực tế vẫn chưa có sự suy giảm rõ rệt.

Để làm rõ thực trạng lâm sàng và các yếu tố nguy cơ tại cơ sở điều trị chuyên khoa, tác giả Phùng Văn Thuyết đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp Bác sĩ Đa khoa với đề tài: "Nhận xét tình hình đẻ non tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội từ tháng 10/2018 đến tháng 4/2019". Nghiên cứu giải quyết 2 mục tiêu cụ thể:

1. Mô tả một số triệu chứng khi vào viện của sản phụ đẻ non tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội từ tháng 10/2018 đến tháng 04/2019.
2. Nhận xét một số yếu tố liên quan đến đẻ non tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội từ tháng 10/2018 đến tháng 04/2019.

• Đối tượng nghiên cứu: Gồm 150 sản phụ sau sinh tại khoa Sản thường (A3), Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, chia thành 2 nhóm:
  • Nhóm đẻ non: 50 sản phụ sinh con ở tuổi thai từ 22 tuần đến 36 tuần 6 ngày (thai sống, không dị tật hay nghi ngờ bệnh lý, tự nguyện tham gia).
  • Nhóm đẻ đủ tháng (nhóm so sánh): 100 sản phụ sinh con ở tuổi thai từ 38 tuần trở lên (thai sống, không dị dạng hay bệnh lý, tự nguyện tham gia).
  • Tiêu chuẩn loại trừ: Sản phụ bị chấn thương cần phẫu thuật ngoại khoa; sản phụ được đình chỉ thai nghén do thai chết lưu hoặc thai dị dạng.
• Phạm vi không gian: Khoa Sản thường (A3), Bệnh viện Phụ sản Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Từ tháng 10/2018 đến tháng 04/2019.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và các khái niệm sử dụng

Khóa luận tổng hợp hệ thống lý luận sản khoa về định nghĩa, cơ chế sinh bệnh và chẩn đoán đẻ non:

• Định nghĩa và phân loại: Áp dụng định nghĩa của Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản - Bộ Y tế (2016) và TCYTTG: Đẻ non là trường hợp chuyển dạ sinh con từ đủ 22 tuần đến trước 37 tuần (dưới 259 ngày).
• Cơ chế bệnh sinh chuyển dạ đẻ non: Tổng hợp 6 giả thuyết chính gồm:
  1. Thuyết cơ học: Tử cung căng giãn quá mức (đa thai, đa ối, tử cung nhi tính).
  2. Thuyết estrogen và progesteron: Sự sụt giảm đột ngột của progesterone làm tăng tính nhạy cảm của cơ tử cung với oxytocin.
  3. Thuyết prostaglandin (PGE2, PGF2α): Kích thích dòng calci nội bào làm co cơ tử cung và thúc đẩy chín muồi cổ tử cung.
  4. Thuyết thần kinh: Các phản xạ thần kinh thực vật và kích thích tâm lý gây cơn co tử cung.
  5. Thuyết nhiễm khuẩn: Vi khuẩn sản sinh phospholipase A2 giải phóng acid arachidonic để tổng hợp prostaglandin, đồng thời tiết protease, mucinase, collagenase làm suy yếu màng ối và xóa mở cổ tử cung.
  6. Vai trò của oxytocin: Sự gia tăng thụ thể oxytocin ở cơ tử cung và sự tiết oxytocin từ phía thai nhi cũng như thùy sau tuyến yên mẹ.
• Công cụ chẩn đoán và dự báo:
  • Đánh giá dọa đẻ non và chuyển dạ đẻ non dựa trên cơn co tử cung ($\ge 3$ cơn/10 phút), độ xóa mở cổ tử cung ($\ge 2$ cm hoặc xóa 80%), tình trạng đầu ối.
  • Các chỉ dấu sinh học: Test Fibronectin trong dịch âm đạo/cổ tử cung ($> 50$ ng/ml), nồng độ hCG dịch cổ tử cung ($> 32$ mIU/ml), siêu âm đo chiều dài cổ tử cung ($< 35$ mm).
  • Thang điểm đánh giá tuổi thai sơ sinh sau đẻ của Bệnh viện Nhi Trung ương (dựa trên 7 tiêu chí hình thái và thần kinh: tư thế, nằm sấp, núm vú, móng, tai, cơ quan sinh dục, nếp lằn da lòng bàn chân).

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang hồi cứu có nhóm so sánh (tỷ lệ nhóm đẻ non : nhóm đủ tháng là 1:2).
• Cỡ mẫu và cách chọn mẫu:
  • Nhóm đẻ non: Chọn mẫu thuận tiện tất cả 50 sản phụ đẻ non điều trị tại khoa A3 trong thời gian nghiên cứu thỏa mãn tiêu chuẩn chọn mẫu.
  • Nhóm chứng: Lấy mẫu tỷ lệ 1:2 gồm 100 sản phụ đẻ đủ tháng cùng thời điểm có các đặc điểm tương đồng.
• Nguồn dữ liệu và kỹ thuật thu thập:
  • Phỏng vấn trực tiếp: Sử dụng phiếu điều tra soạn sẵn thu thập thông tin nhân khẩu học (tuổi, nghề nghiệp, học vấn, nơi ở), tiền sử sản phụ khoa (đẻ non, nạo hút thai, sẹo mổ tử cung, rối loạn kinh nguyệt), hành vi sử dụng chất kích thích, triệu chứng cơ năng khi khởi phát.
  • Hồi cứu hồ sơ bệnh án: Thu thập thông tin lâm sàng khách quan gồm tần số cơn co tử cung qua monitoring sản khoa, độ mở cổ tử cung, tình trạng màng ối, thể tích nước ối, tình trạng bánh rau và kết quả xét nghiệm viêm nhiễm sinh dục - tiết niệu.
• Xử lý số liệu: Nhập và phân tích dữ liệu trên phần mềm SPSS 16.0. Sử dụng thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ %, giá trị trung bình $\pm$ độ lệch chuẩn). So sánh tỷ lệ bằng kiểm định Chi-bình phương ($\chi^2$), tính tỷ suất chênh (Odds Ratio - OR) với khoảng tin cậy 95% ($95%CI$), xác định ý nghĩa thống kê khi $p < 0,05$.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan

Chương này tổng kết y văn về định nghĩa đẻ non qua các thời kỳ của TCYTTG (1948, 1961, hiện nay) và Bộ Y tế Việt Nam. Trình bày chi tiết cơ chế bệnh sinh của chuyển dạ đẻ non, các biến chứng nguy hiểm ở trẻ non tháng (suy hô hấp do bệnh màng trong, xuất huyết, nhiễm khuẩn huyết, vàng da nhân, rối loạn thân nhiệt và chuyển hóa) cùng các phương pháp dự báo nguy cơ (test Fibronectin, siêu âm đo chiều dài cổ tử cung, định lượng hCG dịch cổ tử cung). Đồng thời, chương 1 đối chiếu tỷ lệ đẻ non và các yếu tố nguy cơ từ các công trình trong nước (Trần Quang Hiệp: 10,3%; Nguyễn Văn Phong: 6,8%; Mai Trọng Dũng: 8,6%; Đỗ Thị Hồng Hạnh: 3,3%; Bùi Thị Thúy, Nguyễn Tiến Lâm, Nguyễn Thị Hồng Gấm) và nghiên cứu quốc tế (Creasy: 9,6%; Carey: 11,0%; Gustaaf A.D; Henderson J.J; Cook J.K).

Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Trình bày địa điểm nghiên cứu tại khoa Sản thường (A3) - Bệnh viện Phụ sản Hà Nội từ tháng 10/2018 đến tháng 04/2019. Mô tả chi tiết tiêu chuẩn lựa chọn và loại trừ cho 50 sản phụ đẻ non và 100 sản phụ đẻ đủ tháng. Định nghĩa cụ thể các biến số nghiên cứu: đặc điểm nhân khẩu học, các triệu chứng lâm sàng khi nhập viện (đau bụng, ra dịch, ra máu, tần số cơn co tử cung, độ mở cổ tử cung, tình trạng ối), các bệnh lý nhiễm khuẩn kèm theo. Quy định quy trình kiểm soát sai số chọn mẫu, sai số phỏng vấn, phương pháp xử lý thống kê bằng phần mềm SPSS 16.0 và các nguyên tắc đạo đức y sinh học (bảo mật danh tính, có sự đồng thuận của người bệnh và phê duyệt của bệnh viện).

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Trình bày kết quả nghiên cứu qua 22 bảng số liệu và 3 biểu đồ:

• Đặc điểm nhân khẩu và tiền sử nhóm đẻ non ($n=50$): Tuổi trung bình $29,26 \pm 5,56$ tuổi; nhóm $< 35$ tuổi chiếm 78,0%; học vấn phổ thông (cấp I, II, III) chiếm 38,0%; cư trú thành thị chiếm 64,0%; nghề nghiệp cán bộ/công chức chiếm 38,0%, tự do chiếm 32,0%, công nhân chiếm 20,0%, nông dân chiếm 10,0%. Về tiền sử, 32,0% có rối loạn kinh nguyệt; 22,0% từng đẻ non; 20,0% từng sẩy thai/nạo hút thai; 16,0% có bất thường cổ tử cung; 10,0% có sẹo mổ lấy thai cũ.
• Triệu chứng lâm sàng khi nhập viện: Lý do khám đầu tiên tại bệnh viện nhà nước là 66,0%, tư nhân 20,0%, trạm y tế 14,0%. Triệu chứng cơ năng phổ biến nhất là ra nước âm đạo (60,0%), tiếp theo là đau bụng (36,0%), ra chất nhầy hồng (30,0%), ra máu (26,0%), không có triệu chứng cơ năng (4,0%). Về khám thực thể, 74,0% có cơn co tử cung ($\ge 1$ cơn/10 phút); 72,0% có cổ tử cung mở $\le 2$ cm (trong đó mở 1 cm chiếm 32,0%, mở 0 cm chiếm 28,0%); 60,0% có bất thường màng ối (ối vỡ non 34,0%, ối vỡ hoàn toàn 12,0%, rỉ ối 8,0%, ối vỡ sớm 6,0%); 14,0% thiểu ối và 2,0% đa ối; 100% bánh rau bình thường. Viêm đường sinh dục dưới chiếm 54,0% và nhiễm khuẩn tiết niệu chiếm 12,0%. Tuổi thai trung bình khi nhập viện là $33,57 \pm 2,50$ tuần (nhỏ nhất 25 tuần, lớn nhất 36 tuần 4 ngày; nhóm $> 34$ tuần chiếm 64,0%, 28–34 tuần chiếm 32,0%, $< 28$ tuần chiếm 4,0%).
• Phân tích các yếu tố liên quan giữa nhóm đẻ non ($n=50$) và nhóm đủ tháng ($n=100$): Xác định mối liên quan có ý nghĩa thống kê ở 4 yếu tố: tiền sử đẻ non ($OR = 9,12; 95%CI: 2,41–34,47$), sử dụng chất kích thích ($OR = 4,19; 95%CI: 1,54–11,47$), rối loạn kinh nguyệt ($OR = 3,15; 95%CI: 1,37–7,24$), và trình độ văn hóa cấp I, II, III ($OR = 2,79; 95%CI: 1,29–6,01$). Các yếu tố khác như tuổi mẹ $\ge 35$, nơi ở, nghề nghiệp, tiền sử sẩy/hút thai, tiền sử mổ đẻ, bất thường cổ tử cung, viêm đường sinh dục dưới, nhiễm khuẩn tiết niệu chưa thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê trong mẫu nghiên cứu ($p > 0,05$).

Chương 4: Bàn luận

Tác giả phân tích, so sánh các phát hiện nghiên cứu với y văn trong và ngoài nước:

• Đặc điểm chung và tiền sử: Độ tuổi tập trung chủ yếu dưới 35 tuổi phù hợp với lứa tuổi sinh sản thông thường. Tỷ lệ đẻ non ở nhóm học vấn thấp cao hơn nhóm học vấn cao do khả năng tiếp cận kiến thức chăm sóc thai nghén. Tỷ lệ cán bộ công chức chiếm tỷ lệ cao trong mẫu nghiên cứu do đặc thù địa bàn Hà Nội. Nhóm sản phụ có tiền sử đẻ non có nguy cơ tái phát cao do các yếu tố giải phẫu hoặc tâm lý lo âu.
• Triệu chứng vào viện: Khác biệt với y văn thế giới (Iams D. cho rằng đau bụng là triệu chứng chính chiếm 40–60%), nghiên cứu ghi nhận ra nước âm đạo là triệu chứng hàng đầu (60,0%), phản ánh thói quen của sản phụ Việt Nam thường chỉ nhập viện khi các triệu chứng đã rõ ràng hoặc khi nghi ngờ rò rỉ ối. Tỷ lệ có cơn co tử cung trên monitoring (74,0%) cao hơn tỷ lệ tự cảm nhận đau bụng (36,0%).
• Khám cổ tử cung và màng ối: Đa số sản phụ vào viện khi cổ tử cung mở $\le 2$ cm (72,0%), cho thấy khả năng can thiệp điều trị giữ thai nếu được phát hiện sớm. Tác giả nhấn mạnh việc hạn chế thăm khám âm đạo nhiều lần bằng tay khi màng ối đã vỡ nhằm phòng tránh nhiễm trùng, thay vào đó nên ưu tiên siêu âm đo chiều dài cổ tử cung.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu kết quả thực nghiệm chính

Nhóm chỉ số	Đặc điểm / Biến số	Số lượng ($n=50$)	Tỷ lệ (%)
Triệu chứng cơ năng khi vào viện	Ra nước âm đạo	30	60,0%
	Đau bụng	18	36,0%
	Ra chất nhầy hồng	15	30,0%
	Ra máu âm đạo	13	26,0%
	Không có triệu chứng cơ năng	2	4,0%
Tần số cơn co tử cung / 10 phút	0 cơn co	13	26,0%
	1 cơn co	15	30,0%
	2 cơn co	10	20,0%
	$\ge 3$ cơn co	12	24,0%
Độ mở cổ tử cung khi vào viện	Cổ tử cung mở 0 cm	14	28,0%
	Cổ tử cung mở 1 cm	16	32,0%
	Cổ tử cung mở 2 cm	6	12,0%
	Cổ tử cung mở $\ge 3$ cm	14	28,0%
Tình trạng màng ối khi vào viện	Ối còn	20	40,0%
	Ối vỡ non	17	34,0%
	Ối vỡ hoàn toàn	6	12,0%
	Rỉ ối	4	8,0%
	Ối vỡ sớm	3	6,0%
Bệnh lý nhiễm trùng đi kèm	Viêm nhiễm đường sinh dục dưới	27	54,0%
	Nhiễm khuẩn tiết niệu	6	12,0%

Bảng tổng hợp phân tích các yếu tố liên quan đến đẻ non (So sánh nhóm đẻ non $n=50$ và nhóm đủ tháng $n=100$):

Yếu tố khảo sát	Nhóm đẻ non ($n=50$)	Nhóm đủ tháng ($n=100$)	OR ($95%CI$)	Ý nghĩa thống kê ($p<0,05$)
Tiền sử đẻ non (Có / Không)	11 / 39	3 / 97	9,12 (2,41 – 34,47)	Có ý nghĩa
Sử dụng chất kích thích (Có / Không)	12 / 38	7 / 93	4,19 (1,54 – 11,47)	Có ý nghĩa
Rối loạn kinh nguyệt (Có / Không)	16 / 34	13 / 87	3,15 (1,37 – 7,24)	Có ý nghĩa
Học vấn cấp I, II, III (so với $\ge$ Trung cấp)	19 / 31	18 / 82	2,79 (1,29 – 6,01)	Có ý nghĩa
Tuổi mẹ $\ge 35$ (so với $< 35$)	11 / 39	14 / 86	1,73 (0,66 – 4,52)	Không có ý nghĩa
Nơi ở thành thị (so với nông thôn)	32 / 18	57 / 43	1,34 (0,67 – 2,70)	Không có ý nghĩa
Nghề nghiệp khác (so với cán bộ/công chức)	31 / 19	53 / 47	1,45 (0,72 – 2,89)	Không có ý nghĩa
Tiền sử sẩy, hút thai (Có / Không)	12 / 38	27 / 73	1,17 (0,50 – 2,77)	Không có ý nghĩa
Tiền sử mổ lấy thai (Có / Không)	5 / 45	22 / 78	2,54 (0,89 – 7,17)	Không có ý nghĩa
Bất thường cổ tử cung (Có / Không)	8 / 42	8 / 92	2,19 (0,77 – 6,23)	Không có ý nghĩa
Viêm đường sinh dục dưới (Có / Không)	27 / 23	39 / 61	1,84 (0,93 – 3,65)	Không có ý nghĩa
Nhiễm khuẩn tiết niệu (Có / Không)	6 / 44	6 / 94	1,73 (0,66 – 4,52)	Không có ý nghĩa

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

1. Quản lý nhóm thai phụ nguy cơ cao: Cần thiết lập hồ sơ theo dõi chặt chẽ thai kỳ đối với những phụ nữ có tiền sử đẻ non, rối loạn kinh nguyệt, sử dụng chất kích thích (uống rượu bia, hút thuốc lá chủ động/thụ động) hoặc có trình độ học vấn thấp.
2. Tư vấn và giáo dục sức khỏe cộng đồng: Tăng cường tuyên truyền để sản phụ nhận biết sớm các dấu hiệu dọa đẻ non, đặc biệt là tình trạng ra nước âm đạo và cơn co bụng nhẹ, tránh tâm lý chủ quan chỉ đến khám khi cơn đau đã quá mạnh hoặc ối đã vỡ hoàn toàn.
3. Thăm khám chuyên khoa sớm: Khuyến cáo phụ nữ có rối loạn kinh nguyệt cần khám chuyên khoa phụ sản để xác định nguyên nhân và điều trị triệt để trước khi mang thai, không tự ý dùng thuốc.
4. Phương pháp thăm dò an toàn: Đề xuất ưu tiên kỹ thuật siêu âm đo chiều dài cổ tử cung để đánh giá nguy cơ đẻ non, hạn chế thăm khám cổ tử cung bằng tay nhiều lần trên các sản phụ nghi ngờ rỉ ối hoặc vỡ màng ối nhằm giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng ngược dòng cho mẹ và thai nhi.
5. Củng cố y tế cơ sở: Cần đầu tư nguồn lực và trang thiết bị cho y tế tuyến trạm/xã để nâng cao năng lực chẩn đoán sớm và chuyển tuyến kịp thời.

Đóng góp của đề tài

Khóa luận cung cấp bức tranh lâm sàng thực tế và các số liệu dịch tễ học về đẻ non tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội trong giai đoạn 2018–2019. Công trình xác định rõ vai trò của 4 yếu tố nguy cơ chính (tiền sử đẻ non, chất kích thích, rối loạn kinh nguyệt, trình độ học vấn) trong điều kiện thực tiễn tại bệnh viện chuyên khoa tuyến cuối, cung cấp bằng chứng phục vụ công tác phân loại nguy cơ và chẩn đoán sớm trong sản khoa.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế được văn bản đề cập:
  • Cỡ mẫu nghiên cứu còn nhỏ ($n=50$ đối tượng đẻ non và $n=100$ đối tượng đối chứng) do thực hiện theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện trong thời gian 6 tháng.
  • Phạm vi nghiên cứu mới chỉ tiến hành tại một khoa lâm sàng (khoa Sản thường A3) của Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, chưa bao quát toàn bộ các khoa tiếp nhận sản phụ khác trong bệnh viện.
  • Khảo sát tiền sử sẹo mổ tử cung mới chỉ dừng lại ở nguyên nhân mổ lấy thai cũ, chưa đánh giá hết các can thiệp phẫu thuật phụ khoa khác trên thân tử cung (như phẫu thuật bóc u xơ tử cung, tạo hình tử cung).
• Hướng nghiên cứu mở rộng:
  • Triển khai nghiên cứu với quy mô mẫu lớn hơn, đa trung tâm trên toàn địa bàn Hà Nội.
  • Đánh giá sâu hơn về hiệu quả của các biện pháp điều trị giữ thai, thuốc giảm co và theo dõi kết cục phát triển dài hạn của trẻ sơ sinh non tháng sau khi xuất viện.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo:
  • Sinh viên đại học ngành Y đa khoa, Bác sĩ nội trú, Học viên cao học chuyên ngành Sản phụ khoa và Nhi sơ sinh.
  • Bác sĩ lâm sàng sản khoa, nữ hộ sinh tại các bệnh viện phụ sản và trung tâm chăm sóc sức khỏe sinh sản.
  • Cán bộ y tế làm công tác quản lý thai nghén và dịch tễ học sức khỏe cộng đồng.
• Phần nội dung có giá trị sử dụng cao:
  • Khung lý thuyết tổng hợp về 6 cơ chế sinh bệnh học chuyển dạ đẻ non (prostaglandin, estrogen/progesterone, oxytocin, phản ứng viêm).
  • Bảng thang điểm 7 chỉ số đánh giá tuổi thai sơ sinh sau đẻ của Bệnh viện Nhi Trung ương.
  • Thiết kế nghiên cứu cắt ngang so sánh bệnh - chứng trong sản khoa, quy trình thu thập biến số lâm sàng và mô hình tính toán Odds Ratio trên phần mềm SPSS.
  • Bảng tổng hợp đối chiếu các dấu hiệu cơ năng và biến đổi thực thể của cổ tử cung, màng ối khi tiếp nhận sản phụ non tháng vào viện.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tiêu chuẩn chọn nhóm sản phụ đẻ non và nhóm đối chứng trong nghiên cứu là gì?
Trả lời: Nhóm đẻ non gồm 50 sản phụ sinh con từ đủ 22 tuần đến 36 tuần 6 ngày (xác định qua kỳ kinh cuối hoặc siêu âm 3 tháng đầu), thai sống, không dị tật bệnh lý, nằm tại khoa A3. Nhóm đối chứng gồm 100 sản phụ sinh con đủ tháng từ 38 tuần trở lên, thai sống không dị dạng, được chọn theo tỷ lệ 1:2 cùng thời điểm tại khoa. Cả hai nhóm đều tự nguyện tham gia và loại trừ các ca chấn thương ngoại khoa hoặc đình chỉ thai do dị tật/thai lưu.

2. Triệu chứng cơ năng nào phổ biến nhất khiến sản phụ đẻ non đến viện khám trong nghiên cứu?
Trả lời: Ra nước âm đạo là triệu chứng cơ năng phổ biến nhất, chiếm tỷ lệ 60,0% ($30/50$ sản phụ). Tiếp theo là đau bụng (36,0%), ra chất nhầy hồng (30,0%), ra máu âm đạo (26,0%), và có 4,0% sản phụ nhập viện không có triệu chứng cơ năng mà chỉ phát hiện qua dấu hiệu thực thể (cổ tử cung ngắn, tiền sản giật).

3. Những yếu tố nào có mối liên quan có ý nghĩa thống kê với tình trạng đẻ non?
Trả lời: Nghiên cứu chỉ ra 4 yếu tố có liên quan có ý nghĩa thống kê với đẻ non: Tiền sử từng đẻ non ($OR = 9,12; 95%CI: 2,41–34,47$), sử dụng chất kích thích trước/trong thai kỳ ($OR = 4,19; 95%CI: 1,54–11,47$), có tiền sử rối loạn kinh nguyệt ($OR = 3,15; 95%CI: 1,37–7,24$), và trình độ văn hóa cấp I, II, III ($OR = 2,79; 95%CI: 1,29–6,01$).

4. Tình trạng màng ối và độ mở cổ tử cung của sản phụ đẻ non khi nhập viện được ghi nhận ra sao?
Trả lời: Về màng ối, có 60,0% sản phụ bị bất thường màng ối khi vào viện (gồm ối vỡ non 34,0%, ối vỡ hoàn toàn 12,0%, rỉ ối 8,0%, ối vỡ sớm 6,0%) và 40,0% còn ối. Về cổ tử cung, 72,0% sản phụ vào viện khi cổ tử cung mở $\le 2$ cm (trong đó mở 0 cm chiếm 28,0%, mở 1 cm chiếm 32,0%, mở 2 cm chiếm 12,0%), nhóm mở $\ge 3$ cm chiếm 28,0%.

5. Tại sao tác giả đề xuất ưu tiên siêu âm đo chiều dài cổ tử cung thay vì thăm khám âm đạo bằng tay nhiều lần?
Trả lời: Thăm khám âm đạo nhiều lần bằng tay trên bệnh nhân đẻ non, đặc biệt là các trường hợp màng ối đã rách hoặc rỉ ối, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng ngược dòng cho cả mẹ và thai nhi. Siêu âm đo chiều dài cổ tử cung vừa an toàn, không xâm lấn, vừa cho kết quả định lượng chính xác để chẩn đoán và tiên lượng chuyển dạ.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Phùng Văn Thuyết đã mô tả chi tiết đặc điểm lâm sàng và các yếu tố liên quan đến tình trạng đẻ non trên 150 sản phụ tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội giai đoạn 2018–2019. Kết quả cho thấy ra nước âm đạo (60,0%) và cơn co tử cung trên monitoring (74,0%) là những dấu hiệu vào viện thường gặp nhất, trong khi phần lớn cổ tử cung còn mở $\le 2$ cm (72,0%). Nghiên cứu xác định tiền sử đẻ non, sử dụng chất kích thích, rối loạn kinh nguyệt và trình độ học vấn thấp là các yếu tố nguy cơ có ý nghĩa thống kê làm gia tăng đẻ non. Công trình là tài liệu tham khảo chuyên khảo hữu ích cho công tác quản lý thai nghén, sàng lọc nguy cơ và thực hành lâm sàng sản khoa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN 1. Đại cương về đẻ non 1. Định nghĩa đẻ non Định nghĩa ĐN không thống nhất trên thế giới, có nhiều tác giả định nghĩa khác nhau về ĐN. Hầu hết các tác giả định nghĩa ĐN bằng cách đánh giá tuổi thai dựa vào ngày đầu tiên của chu kỳ kinh nguyệt cuối cùng, trọng lượng sơ sinh và/hoặc dựa vào đặc điểm của sơ sinh sau khi đẻ.

- Theo Nguyễn Việt Hùng: ĐN là hiện tượng gián đoạn thai nghén khi tuổi thai có thể sống được [23]. - Theo TCYTTG: + Năm 1948: trẻ ĐN là những trẻ có trọng lượng khi đẻ ra dưới 2500 gram. Nhưng có thể gặp những sơ sinh có cân nặng dưới 2500 gram, nhưng là trẻ suy dinh dưỡng và đủ tháng [9]. + Năm 1961: trẻ ĐN là những trẻ đẻ ra có trọng lượng dưới 2500 gram và tuổi thai dưới 37 tuần [9].

- Sau đó người ta coi trẻ đẻ trước 37 tuần chậm kinh là trẻ ĐN [9].K: trẻ ĐN là trẻ khi sinh có tuổi thai từ 20 đến dưới 37 tuần chậm kinh [44]. - Sau đó có nhiều tác giả đưa ra tuổi thai từ 20-36 tuần, nhưng đa số các tác giả trên thế giới hiện nay đều quan niệm ĐN là cuộc đẻ diễn ra từ 20 đến 37 tuần [4, 30, 42]. - Ở Việt Nam, hầu hết các tác giả đều đưa ra định nghĩa ĐN là cuộc đẻ diễn ra từ 28 tuần đến 37 tuần. Hiện nay, do điều kiện chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ non tháng đã được cải thiện, nhiều trẻ có tuổi thai dưới 28 tuần sống được nên khái niệm về ĐN cũng thay đổi [4, 41, 42].

2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Theo Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ sinh sản - Bộ Y tế (2016): ĐN là khi trẻ sơ sinh được sinh ra còn sống từ khi đủ 22 tuần đến trước khi đủ 37 tuần thai kỳ [8]. - Tuy vậy, ở Việt Nam chỉ có ít các cơ sở có thể chăm sóc sơ sinh quá non, nên hầu như các tác giả vẫn coi trẻ đẻ ra ở khoảng từ 28 đến 37 tuần chậm kinh là trẻ ĐN (dưới 259 ngày) [4, 41, 42]. Tỷ lệ đẻ non Tỷ lệ ĐN không giống nhau ở nhiều nơi trên thế giới, phụ thuộc vào các yếu tố như dân trí, phát hiện các yếu tố nguy cơ, khả năng điều trị của cơ sở y tế, điều kiện kinh tế - xã hội của người bệnh. Tỷ lệ đẻ non theo một số tác giả Tác giả/ nơi nghiên cứu Tuổi thai khi đẻ Tỷ lệ (%) Trần Quang Hiệp (1998 - 2000) 28 tuần đến hết 37 tuần 10,3 Viện bảo vệ bà mẹ và trẻ sơ sinh [21] Nguyễn Văn Phong (2000 - 2002) 22 tuần đến hết 36 tuần 6,8 Bệnh viện Phụ sản Trung ương [42] Mai Trọng Dũng (2003 - 2004) 22 tuần đến hết 37 tuần 8,6 Bệnh viện Phụ sản Trung ương [15] Đỗ Thị Hồng Hạnh (2014) 22 đến 37 tuần tuổi 3,3 Bệnh viện Bạch Mai [20] Creasy và cộng sự (1993) [44] 20 tuần đến hết 36 tuần 9,6 Carey (2005) [29] 23 tuần đến hết 36 tuần 11,0 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Cơ chế bệnh sinh của chuyển dạ đẻ non Cơ chế bệnh sinh của chuyển dạ ĐN rất phức tạp, cho tới nay chưa có một cơ chế nào giải thích một cách đầy đủ. Có nhiều giả thuyết được đưa ra trong đó một số giả thuyết được thừa nhận rộng rãi. Thuyết cơ học Người ta cho rằng chuyển dạ ĐN xảy ra là do sự căng quá mức của tử cung. Các trường hợp như đa ối, song thai, tử cung nhi tính dễ phát sinh chuyển dạ ĐN.

Trong thực tế, người ta cũng có thể gây chuyển dạ bằng cách gây tăng áp lực buồng tử cung như phương pháp Kovac's cải tiến trong phá thai to [6]. Thuyết estrogen và progesteron Estrogen là một hormon có tác dụng làm phát triển cơ tử cung, đồng thời nó cũng có tác dụng làm tăng đáp ứng của cơ tử cung với oxytocin. Progesteron có tác dụng làm giảm đáp ứng của oxytocin trên cơ tử cung. Trong quá trình thai nghén, estrogen và progesteron tăng dần theo tuổi thai với một tỷ lệ nhất định.

Progesteron giảm đột ngột trước khi chuyển dạ vài ngày làm thay đổi tỷ lệ giữa estrogen và progesteron và điều này được coi như là nguyên nhân làm cho thúc tính của tử cung tăng lên, cơ tử cung dễ đáp ứng với các kích thích gây co và phát sinh chuyển dạ [24]. Thuyết prostaglandin Prostaglandin được tổng hợp ngay tại màng tế bào, đó là những acid béo không bão hòa và là dẫn xuất của acid prostanoic. Cho đến nay, người ta đã biết hơn 20 loại PG trong đó PGE2 và PGF2α được nghiên cứu nhiều [10, 41]. Prostaglandin có hai tác động lên tử cung.

Thứ nhất, các PG có tác dụng tăng cường mối liên kết giữa các sợi cơ ở các vị trí nối. Thứ hai, PGF2α kích thích dòng calci đi vào trong tế bào và kích thích giải phóng calci từ các lưới cơ tương. Sự tăng cao nồng độ calci trong tế bào hoạt hóa các chuỗi myosin và làm xuất hiện cơn co tử cung [10, 28, 41]. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong khi có thai, nồng độ PGE2 và PGF2α tăng dần, khi đạt tới một ngưỡng nào đó sẽ phát sinh chuyển dạ.

ĐN xuất hiện khi nồng độ PG tăng cao. Có nhiều nguyên nhân làm cho PG tăng cao như hậu quả của các phản ứng viêm, do dùng thuốc. Người ta có thể gây sẩy thai hay gây chuyển dạ ở bất cứ tuổi thai nào bằng cách sử dụng các PG. Mặt khác, người ta cũng ức chế chuyển dạ bằng cách ức chế tổng hợp các PG [10, 28, 41].

Thuyết thần kinh Tử cung là một cơ quan chịu sự chi phối của hệ thần kinh thực vật. Người ta cũng cho rằng tử cung còn có một hệ thần kinh tự động, cơ tử cung giống cơ tim và nó có thể tự hoạt động để điều khiển cơn co của nó. Chuyển dạ ĐN có thể phát sinh từ các phản xạ thần kinh sau những kích thích trực tiếp hoặc gián tiếp, đặc biệt là các stress về tâm lý [21, 42]. Thuyết nhiễm khuẩn Nhiễm khuẩn sinh ra phospholipase A2 catalase, chất này giải phóng acid arachidonic (trong lysosom, màng tế bào).

Arachidonic acid được sử dụng trong tổng hợp PG gây chuyển dạ. Phospholipase tìm thấy trong các vi khuẩn, các phospholipase A2 của các vi sinh vật này cao hơn nhiều so với trong màng ối và rau thai. Chính chất này được đưa đến trong quá trình viêm ống CTC và buồng tử cung. Các phản ứng viêm tại chỗ sẽ sinh ra các enzyme như protease, mucinase, collagenase.

Các enzym này tác động lên các mô liên kết làm suy yếu chúng, từ đó gây rỉ ối, vỡ ối, xóa mở CTC và gây chuyển dạ [37, 41, 42]. Vai trò của oxytocin Oxytocin là một hormon của vùng dưới đồi, được các sợi thần kinh dẫn xuống tích lũy ở thùy sau tuyến yên và có tác dụng co cơ tử cung. Người ta đã xác định được sự tăng tiết oxytocin ở thùy sau tuyến yên của người mẹ trong chuyển dạ đẻ, các đỉnh liên tiếp nhau của oxytocin có tần số tăng lên trong quá trình chuyển dạ và đạt mức tối đa khi rặn đẻ [46]. Oxytocin có cấu trúc phân tử nhỏ, đi qua được hàng rào rau thai.

5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Xét nghiệm cho thấy nồng độ oxytocin trong máu tĩnh mạch rốn cao hơn trong máu động mạch rốn và máu mẹ. Điều này gợi ý nguồn oxytocin gây chuyển dạ xuất phát từ phía thai [42]. Receptor của oxytocin ở màng tế bào cơ tử cung tăng dần theo tuổi thai làm cho cơ tử cung càng về cuối thai kỳ càng nhạy cảm với oxytocin. Ảnh hưởng của đẻ non đối với sơ sinh 1.

Một số bệnh lý thường gặp của sơ sinh non tháng * Bệnh lý hô hấp: là những bệnh lý hay gặp đối với sơ sinh non tháng, gây suy hô hấp ở trẻ sơ sinh. Các bệnh lý hay gặp gồm có [2, 46]: - Bệnh màng trong: nguyên nhân do thiếu hụt surfactan nên nhu mô phổi không giãn nở được, các phế nang tăng tính thấm, tổ chức kẽ dễ phù, các fibrin huyết tương dễ thoát mạch tràn vào trong lòng phế nang. Sau khi huyết tương rút, hồng cầu và fibrin đọng lại trong lòng phế nang tạo ra màng trong. + Ở tuổi thai càng nhỏ, trọng lượng thai càng thấp tỷ lệ mắc bệnh càng cao.

Bệnh thường xuất hiện vài giờ đến vài ngày sau đẻ. Trước đây bệnh gây tử vong 100%. Ngày nay, nhờ sự tiến bộ của khoa học như surfactan nhân tạo, máy thở nên có thể cứu sống được 70-80% trẻ bị bệnh. Để phòng bệnh màng trong, người ta khuyến cáo dùng corticoide trước sinh nhằm tăng khả năng tổng hợp surfactan.

- Tổ chức phổi quá non với đặc điểm là thành phế nang hẹp, mao mạch ít, tổ chức liên kết nhiều cũng là một nguyên nhân chính gây suy hô hấp sơ sinh. Đặc điểm của cơ quan hô hấp chưa trưởng thành làm cho phổi khó giãn nở, sự trao đổi khí bị hạn chế. * Xuất huyết: sự thiếu hụt của các yếu tố đông máu như yếu tố V, VII, prothrombin làm cho sơ sinh non tháng dễ bị xuất huyết đặc biệt là xuất huyết não và phổi. Nguy cơ xuất huyết càng cao đối với những trẻ bị sang chấn khi sinh.

* Nhiễm khuẩn: hệ thống miễn dịch của sơ sinh non tháng kém nên sơ sinh rất dễ bị nhiễm khuẩn (IgA của mẹ qua rau thai không đủ, IgM không qua được hàng 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] rào rau thai, hệ thống bổ thể có hàm lượng thấp). Nguy cơ nhiễm khuẩn càng cao đối với những trẻ non mà trong quá trình chuyển dạ có vỡ ối non, vỡ ối sớm. * Vàng da: là bệnh lý hay gặp với sơ sinh non tháng thiếu hoặc rối loạn các enzyme kết hợp. Thường là vàng da do tăng bilirubin gián tiếp.

* Rối loạn chuyển hoá: hay gặp là hạ calci huyết, hạ đường huyết. Nguyên nhân do sơ sinh non tháng ít dự trữ glycogen ở gan, hệ thống enzyme chuyển hoá chưa hoàn chỉnh làm trẻ khó thích nghi với đời sống độc lập. Nguy cơ tử vong của trẻ sơ sinh non tháng Với đặc điểm chưa có sự trưởng thành một cách hoàn chỉnh của các cơ quan, tổ chức trong cơ thể, tử vong của sơ sinh non tháng chiếm tỷ lệ lớn của tử vong sơ sinh chung. Trẻ tuổi thai càng nhỏ, trọng lượng càng thấp thì tỷ lệ tử vong càng cao.