Đặt vấn đề “ Môi trƣờng bao gồm các yếu tố tự nhiên và các yếu tố vật chất nhân tạo có quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con ngƣời, có ảnh hƣởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con ngƣời và thiên nhiên.” Môi trƣờng có mối quan hệ mật thiết với cuộc sống của con ngƣời, nơi cung cấp cho chúng ta không gian để sống, cung cấp những nguồn tài nguyên quý giá nhƣ: đất, nƣớc, không khí, khoáng sản. phục vụ cuộc sống sinh hoạt cũng nhƣ hoạt động sản xuất và là nơi chứa đựng chất thải. Tuy nhiên, con ngƣời đã tác động quá nhiều đến môi trƣờng, khai thác đến mức cạn kiệt các nguồn tài nguyên, thải nhiều chất độc làm cho môi trƣờng không còn khả năng tự phân hủy. Vì vậy, chúng ta cần có các biện pháp để bảo vệ và cải tạo môi trƣờng.
Bảo vệ môi trƣờng chính là bảo vệ sự sống của chúng ta. Nhà nƣớc đã ban hành hàng loạt các văn bản pháp luật về bảo vệ môi trƣờng nhằm xử lý, răn đe những tổ chức, cá nhân có hành vi làm tổn hại đến môi trƣờng và các công nghệ xử lý rác thải, phát minh khoa học ra đời nhằm giảm thiểu những tác động đến môi trƣờng. Những việc đầu tiên góp phần bảo vệ môi trƣờng đó là nâng cao nhận thức để mọi ngƣời cùng hiểu biết và hành động. Chỉ có nhận thức đúng, suy nghĩ đúng mới hành động đúng và mỗi hành động nhỏ sẽ góp phần lớn vào việc hình thành nếp sống văn minh, trách nhiệm với môi trƣờng.
Phƣờng Quang Vinh nằm ở phía Bắc thành phố Thái Nguyên có diện tích 3,1km2. Trong những năm gần đây, phƣờng đã bƣớc tiến đáng kể về kinh tế xã hội, đời sống nhân dân đƣợc cải thiện rõ rệt song song với sự phát triển 1 n 2 của nền kinh tế thì vấn đề môi trƣờng cũng ngày càng đƣợc xã hôi quan tâm và chú ý hơn. Trong những năm qua quá trình đô thị hóa tác động mạnh mẽ đến môi trƣờng của phƣờng gây ô nhiễm môi trƣờng đất, nƣớc, không khí ở các mức độ khác nhau. Ngoài nguyên nhân khách quan (nhƣ vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên), nguyên nhân chủ quan là sự gia tăng các hoạt động kinh tế - xã hội, dân cƣ, thiếu quy hoạch không gian lãnh thổ và thiếu quan tâm trong công tác quản lý môi trƣờng.
Xuất phát từ thực tế trên, đƣợc sự nhất trí của Ban giám hiệu nhà trƣờng, Ban chủ nhiêm Khoa Môi Trƣờng – Trƣờng Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dƣới sự hƣớng dẫn trực tiếp của cô giáo TS. Phan Thị Thu Hằng. Em đã tiến hành thực hiện đề tài “Tìm hiểu nhận thức của ngƣời dân về môi trƣờng trên địa bàn phƣờng Quang Vinh - Thành phố Thái Nguyên”. Mục tiêu của đề tài 1.
Mục tiêu tổng quát Xác định mức độ nhận thức của ngƣời dân về môi trƣờng, từ đó đề xuất các giải pháp giáo dục phù hợp nhằm nâng cao nhận thức của ngƣời dân về môi trƣờng và ý thức bảo vệ môi trƣờng sống tại địa bàn và đề xuất giải pháp cho công tác quản lí môi trƣờng nói chung và công tác cải thiện điều kiện vệ sinh môi trƣờng nói riêng. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá nhận thức của ngƣời dân về một số vấn đề ô nhiễm môi trƣờng, suy thoái môi trƣờng, các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trƣờng. - Đánh giá sự hiểu biết của ngƣời dân về Luật Môi trƣờng Việt Nam. - Đánh giá ý thức của ngƣời dân về công tác bảo vệ môi trƣờng trên địa bàn phƣờng Quang Vinh.
2 n 3 - Đánh giá hiện trạng môi trƣờng đất, nƣớc, không khí của phƣờng và hiện trạng môi trƣờng nƣớc sinh hoạt. - Điều tra, đánh giá chất lƣợng môi trƣờng đặc biệt là các vấn đề môi trƣờng bức xúc, các điểm nóng về môi trƣờng trên toàn phƣờng và hậu quả của nó. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong khoa học - Nâng cao kiến thức kỹ năng và rút ra những kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này.
- Vận dụng các kiến thức đã học tập và nghiên cứu rèn luyện về kỹ năng tổng hợp và phân tích số liệu. - Là tài liệu phục vụ quản lí môi trƣờng cấp cơ sở 1. Ý nghĩa thực tiễn - Đánh giá đƣợc nhận thức của ngƣời dân trên địa bàn phƣờng Quang Vinh – Thành phố Thái Nguyên – Tỉnh Thái Nguyên về môi trƣờng. Qua đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao nhận thức của ngƣời dân về bảo vệ môi trƣờng.
- Đề tài sẽ là căn cứ để Sở Tài nguyên và Môi trƣờng tăng cƣờng công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của ngƣời dân trong việc bảo vệ môi trƣờng. Yêu cầu - Phản ánh đúng hiện trạng môi trƣờng và nhận thức của ngƣời dân. - Đảm bảo tài liệu, số liệu đầy đủ khách quan. - Đảm bảo những kiến nghị, đề nghị đƣa ra có tính khả thi, phù hợp với điều kiện địa phƣơng.
- Các kiến nghị đƣợc đƣa ra phải phù hợp với tình hình địa phƣơng và có tính khả thi cao. 3 n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2. Cơ sở pháp lý Một số văn bản pháp luật liên quan tới ngành quản lý môi trƣờng đang hiện hành ở Việt Nam: - Luật Bảo vệ môi trƣờng đƣợc Chủ tịch nƣớc ký, ban hành số 09/2014/L-CTN, ngày 26/06/2014; - Nghị định số 127/2014/NĐ-CP, ngày 31/12/2014 quy định điều kiện của tổ chức thực hiện hoạt động quan trắc môi trƣờng; - Nghị định số 03/2015/NĐ-CP, ngày 06/01/2015 quy định về xác định thiệt hại đối với môi trƣờng; - Nghị định số 18/2015/NĐ-CP, ngày 14/02/2015 về quy hoạch BVMT, đánh giá môi trƣờng chiến lƣợc, đánh giá tác động môi trƣờng; - Nghị định số 19/2015/NĐ-CP, ngày 14/02/2015 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trƣờng; - Nghị định số 38/2015/NĐ-CP, ngày 24/04/2015 quy định về quản lý chất thải và phế liệu; - Chỉ thị số 26/CT- TTg của Thủ tƣớng Chính phủ ngày 26/08/2014 về việc triển khai thi hành Luật Bảo vệ môi trƣờng; - Nghị định số 80/2014/NĐ- CP, ngày 06/08/2014 về thoát nƣớc và xử lí nƣớc thải; - Nghị định số 25/NĐ-CP, ngày 29/03/2013 về phí bảo vệ môi trƣờng đối với nƣớc thải; - Quyết định 1788/Q Đ-TTg, ngày 01/10/2013 phê duyệt kế hoạch xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trƣờng nghiêm trọng đến năm 2020; 4 n 5 - Nghị định 179/2013/NĐ-CP, ngày 13/11/2013 quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trƣờng; - Quyết định số 73/2014/QĐ-TTg của Thủ tƣớng Chính phủ quy định danh mục phế liệu đƣợc phép nhập khẩu từ nƣớc ngoài làm nguyên liệu sản xuất; - Quyết định số 16/2015/QĐ-TTg của Thủ tƣớng Chính phủ ngày 22 tháng 5 năm 2015 quy định về thu hồi, xử lý sản phẩm thải bỏ; - Thông tƣ 11/2015/TT-BTNMT ngày 31/3/2015 của Bộ trƣởng Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trƣờng ban hành ( QCVN 01-MT : 2015/BTNMT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nƣớc thải sơ chế cao su thiên nhiên); - Thông tƣ 12/2015/TT-BTNMT ngày 31/3/2015 của Bộ trƣởng Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trƣờng (QCVN 12-MT : 2015/BTNMT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nƣớc thải công nghiệp giấy và bột giấy); - Thông tƣ 13/2015/TT-BTNMT ngày 31/3/2015 của Bộ trƣởng Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trƣờng (QCVN 13-MT: 2015/BTNMT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nƣớc thải công nghiệp dệt nhuộm); - Thông tƣ số 19/2015/TT-BTNMT quy định chi tiết việc thẩm định điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trƣờng và mẫu giấy chứng nhận đã đƣợc Bộ trƣởng ký ban hành ngày 23 tháng 4 năm 2015; - Thông tƣ số 22/2015/TT-BTNMT của Bộ trƣởng Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng ngày 28 tháng 5 năm 2015 quy định về bảo vệ môi trƣờng trong sử dụng dung dịch khoan; quản lý chất thải và quan trắc môi trƣờng đối với các hoạt động dầu khí trên biển; 5 n 6 - Thông tƣ số 26/2015/TT-BTNTM của Bộ trƣởng Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng ngày 28 tháng 5 năm 2015 quy định đề án bảo vệ môi trƣờng chi tiết, đề án bảo vệ môi trƣờng đơn giản; - Thông tƣ số 27/2015/TT-BTNTM của Bộ trƣởng Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng ngày 29 tháng 5 năm 2015 về đánh giá môi trƣờng chiến lƣợc, đánh giá tác động môi trƣờng và kế hoạch bảo vệ môi trƣờng; - Thông tƣ số 35/2015/TT-BTNMT ngày 30 tháng 6 năm 2015 của Bộ trƣởng Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng về bảo vệ môi trƣờng khu kinh tế, khu công nghiệp, khu chế xuất và khu công nghệ cao; Thông tƣ số 36/2015/TT- BTNMT ngày 30 tháng 6 năm 2015 của Bộ trƣởng Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng quy định về quản lý chất thải nguy hại; - Thông tƣ số 36/2015/TT-BTNMT ngày 30 tháng 6 năm 2015 của Bộ trƣởng Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng về quản lý chất thải nguy hại; - Thông tƣ số 38/2015/TT-BTNMT ngày 30 tháng 6 năm 2015 của Bộ trƣởng Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng về cải tạo, phục hồi môi trƣờng trong khai thác khoáng sản; - Thông tƣ số 41/2015/TT-BTNMT ngày 09 tháng 9 năm 2015 của Bộ trƣởng Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng về bảo vệ môi trƣờng trong nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất; 2.
Các khái niệm cơ bản - Môi trƣờng: + Theo UNESCO môi trƣờng đƣợc hiểu là “Toàn bộ các hệ thống tự nhiên và các hệ thống do con ngƣời tạo ra xung quanh mình trong đó con ngƣời sinh sống và bằng lao động của mình đã khai thác các tài nguyên thiên nhiên hoặc nhân tạo nhằm thỏa mãn những nhu cầu của con ngƣời” 6 n 7 + Môi trƣờng là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con ngƣời và sinh vật. + Môi trƣờng bao gồm các yếu tố tự nhiên và các yếu tố vật chất quan hệ mật thiết với nhau bao quanh con ngƣời có ảnh đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con ngƣời và thiên nhiên. - Ô nhiễm môi trường: + Ô nhiễm môi trƣờng, là hiện tƣợng môi trƣờng tự nhiên bị nhiễm bẩn, đồng thời các tính chất vật lý, hóa học, sinh học của môi trƣờng bị thay đổi gây tác hại tới sức khỏe con ngƣời và các sinh vật khác. + Ô nhiễm môi trƣờng là sự biến đổi của các thành phần môi trƣờng không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trƣờng và tiêu chuẩn môi trƣờng gây ảnh hƣởng xấu đến con ngƣời và sinh vật (Luật bảo vệ môi trƣờng 2015).