Luận văn thạc sĩ nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt trên địa bàn thành phố phan rang tháp chàm tỉnh ninh thuận

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt trên địa bàn, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Quý
• Người hướng dẫn: GS.TS Nguyễn Ngọc Anh
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm
• Đề tài: Nguyên Nhân và Điều Kiện Tình Hình Tội Xâm Phạm Sở Hữu Tại Phan Rang - Tháp Chàm
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nguyên Nhân Tình Hình Tội Xâm Phạm Sở Hữu Tại Phan Rang Tháp Chàm

Tình hình tội phạm xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt tại Phan Rang - Tháp Chàm đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng. Nghiên cứu này nhằm làm rõ nguyên nhân và điều kiện dẫn đến tình trạng này. Việc hiểu rõ các yếu tố này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn hỗ trợ trong việc xây dựng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.1. Khái Niệm Tội Xâm Phạm Sở Hữu Có Tính Chất Chiếm Đoạt

Tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt được định nghĩa là hành vi nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm quyền sở hữu tài sản. Các hành vi này thường được quy định trong Bộ luật hình sự, từ Điều 133 đến Điều 140 và từ Điều 168 đến Điều 175.

1.2. Ý Nghĩa Của Việc Nghiên Cứu Nguyên Nhân Tội Phạm

Nghiên cứu nguyên nhân tội phạm giúp xác định các yếu tố tác động đến tình hình tội phạm. Điều này không chỉ hỗ trợ trong việc phòng ngừa mà còn giúp cải thiện chính sách pháp luật liên quan đến tội xâm phạm sở hữu.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Tình Hình Tội Xâm Phạm Sở Hữu

Tình hình tội xâm phạm sở hữu tại Phan Rang - Tháp Chàm đang đối mặt với nhiều thách thức. Sự gia tăng tội phạm này không chỉ ảnh hưởng đến an ninh trật tự mà còn gây tâm lý hoang mang trong cộng đồng. Việc nhận diện rõ các vấn đề này là cần thiết để có biện pháp ứng phó kịp thời.

2.1. Tình Hình Tội Phạm Tăng Cao Trong Những Năm Gần Đây

Theo thống kê, từ năm 2013 đến 2017, tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt đã tăng 38,9% về số vụ. Điều này cho thấy sự gia tăng đáng lo ngại trong tình hình tội phạm tại địa phương.

2.2. Tác Động Của Tội Phạm Đến An Ninh Trật Tự

Tình trạng tội phạm xâm phạm sở hữu không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn làm giảm lòng tin của người dân vào pháp luật. Điều này tạo ra một môi trường sống không an toàn và bất ổn cho cộng đồng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Nguyên Nhân Tội Xâm Phạm Sở Hữu

Để hiểu rõ nguyên nhân của tình hình tội xâm phạm sở hữu, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Việc phân tích, tổng hợp và so sánh các dữ liệu sẽ giúp xác định rõ hơn các yếu tố tác động đến tình hình tội phạm.

3.1. Phân Tích Dữ Liệu Tội Phạm Tại Địa Phương

Phân tích dữ liệu từ các cơ quan chức năng như Tòa án, Viện kiểm sát sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình tội phạm. Điều này giúp xác định các xu hướng và đặc điểm của tội phạm xâm phạm sở hữu.

3.2. So Sánh Với Các Địa Phương Khác

So sánh tình hình tội phạm tại Phan Rang - Tháp Chàm với các địa phương khác sẽ giúp nhận diện các yếu tố đặc thù. Điều này có thể hỗ trợ trong việc xây dựng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Phòng Ngừa Tội Xâm Phạm Sở Hữu

Để giảm thiểu tình trạng tội xâm phạm sở hữu, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng và cải thiện chính sách pháp luật là những yếu tố quan trọng trong công tác phòng ngừa.

4.1. Tăng Cường Công Tác Giáo Dục Pháp Luật

Giáo dục pháp luật cho người dân về quyền sở hữu và các hình thức tội phạm xâm phạm sở hữu sẽ giúp nâng cao nhận thức. Điều này có thể giảm thiểu tình trạng tội phạm trong cộng đồng.

4.2. Cải Thiện Chính Sách Pháp Luật

Cần xem xét và cải thiện các quy định pháp luật liên quan đến tội xâm phạm sở hữu. Việc này sẽ tạo ra khung pháp lý chặt chẽ hơn để xử lý các hành vi vi phạm.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu sẽ được ứng dụng vào thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa tội xâm phạm sở hữu. Việc áp dụng các biện pháp đã đề xuất sẽ giúp cải thiện tình hình an ninh trật tự tại Phan Rang - Tháp Chàm.

5.1. Đánh Giá Hiệu Quả Các Biện Pháp Đã Thực Hiện

Đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa đã thực hiện sẽ giúp nhận diện những điểm mạnh và điểm yếu. Điều này cần thiết để điều chỉnh các chiến lược phòng ngừa trong tương lai.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Mới

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần đề xuất các giải pháp mới nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội xâm phạm sở hữu. Các giải pháp này cần phù hợp với thực tiễn địa phương.

VI. Kết Luận Về Tình Hình Tội Xâm Phạm Sở Hữu Tại Phan Rang Tháp Chàm

Tình hình tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt tại Phan Rang - Tháp Chàm đang diễn biến phức tạp. Việc nghiên cứu nguyên nhân và điều kiện của tình hình này là cần thiết để có các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Tương lai của công tác phòng ngừa tội phạm cần được chú trọng hơn nữa.

6.1. Tương Lai Của Công Tác Phòng Ngừa Tội Phạm

Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng trong công tác phòng ngừa tội phạm. Điều này sẽ tạo ra một môi trường sống an toàn hơn cho người dân.

6.2. Định Hướng Nghiên Cứu Trong Tương Lai

Nghiên cứu về tình hình tội xâm phạm sở hữu cần được tiếp tục mở rộng. Việc này sẽ giúp cập nhật các xu hướng mới và đề xuất các giải pháp phù hợp hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN CỦA TÌNH HÌNH CÁC TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU CÓ TÍNH CHẤT CHIẾM ĐOẠT 1. Khái niệm, ý nghĩa của việc nghiên cứu nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt 1. Khái niệm về tội phạm xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt Tội phạm là một khái niệm được đề cập đến trong BLHS, theo đó: “Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa”. Các hành vi xâm phạm sở hữu đến mức bị coi là tội phạm được quy định trong BLHS.

Đối với nhóm tội phạm xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt được quy định từ Điều 133 đến Điều 140 BLHS năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) và từ Điều 168 đến Điều 175 BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Mặc dù có nhiều tội danh khác nhau, nhưng chúng đều có một đặc điểm chung, đó là luôn luôn có hành vi chiếm đoạt. Chiếm đoạt (tài sản) là hành vi cố ý dịch chuyển một cách trái pháp luật tài sản đang thuộc sở hữu hoặc đang thuộc sự quản lý của chủ thể khác thành tài sản của mình. Hành vi chiếm đoạt xâm phạm đến quyền sở hữu tài sản.

Chiếm đoạt là quá trình vừa làm cho chủ tài sản, người quản lý hợp pháp mất 7 tài sản (mất khả năng thực tế thực hiện quyền sở hữu của mình) vừa tạo cho người chiếm đoạt có tài sản đó (có khả năng thực tế thực hiện việc chiếm hữu, việc sử dụng và việc định đoạt tài sản). Đối tượng của hành vi này chỉ có thể là tài sản còn trong sự chiếm hữu, sự quản lý của chủ tài sản hoặc người quản lý hợp pháp tài sản. Theo đó, về phương diện khách quan, hành vi chiếm đoạt được coi là bắt đầu khi người chiếm đoạt bắt đầu thực hiện việc làm mất khả năng chiếm hữu của chủ tài sản để tạo ra khả năng đó cho mình. Hành vi chiếm đoạt dù thực hiện bằng hình thức nào đều gây ra thiệt hại vật chất cho chủ sở hữu, thiệt hại đó biểu hiện dưới dạng mất mát, hao mòn, hao hụt, làm giảm bớt giá trị … Vì vậy, gây thiệt hại vật chất là dấu hiệu đặc trưng của hành vi chiếm đoạt.

Hành vi chiếm đoạt hoàn thành khi người chiếm đoạt đã làm chủ được tài sản chiếm đoạt (đã chiếm đoạt được), tức là đã gây ra thiệt hại vật chất. Tuy nhiên, trong một số trường hợp chiếm đoạt tuy chưa gây ra thiệt hại vật chất nhưng cũng được coi là hoàn thành (như tội cướp, bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản …). Hành vi chiếm đoạt có thể thực hiện bằng những thủ đoạn khác nhau như: dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, lén lút bí mật, lừa đảo … tùy thuộc vào thủ đoạn chiếm đoạt mà hành vi chiếm đoạt cấu thành các tội khác nhau trong các tội xâm phạm sở hữu được BLHS quy định. Hành vi chiếm đoạt bao giờ cũng được thực hiện do lỗi cố ý trực tiếp, tức là kẻ phạm tội nhận thức được hành vi của mình là trái pháp luật, nhưng vì động cơ vụ lợi mà lấy tài sản của người khác, ở đây có thể thấy động cơ và mục đích vụ lợi là dấu hiệu đặc trưng của hành vi chiếm đoạt.

Từ những phân tích trên, có thể đưa ra khái niệm sau: Tội phạm xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong mặt khách quan của các Điều từ 133 đến 140 BLHS năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) và các Điều từ 168 đến Điều 175 BLHS năm 8 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý, xâm phạm vào quyền sở hữu được pháp luật bảo vệ. Khái niệm nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt Khi tìm hiểu nguyên nhân và điều kiện của tội phạm nói chung, của từng nhóm tội phạm và tội phạm cụ thể nói riêng, Tội phạm học đã nghiên cứu nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh tội phạm. Muốn ngăn chặn, loại trừ tội phạm xảy ra thì trước hết phải làm sáng tỏ được lý do vì đâu mà tội phạm phát sinh, tồn tại, vận động trong đời sống xã hội. Do đó các nhà tội phạm học đã nghiên cứu nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội phạm để tìm ra những nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh tình hình tội phạm nói chung và các tội XPSH CTCCĐ nói riêng.

Theo từ điển tiếng Việt, thuật ngữ “nguyên nhân” được định nghĩa là: “Điều gây ra một kết quả hoặc làm xảy ra một việc, một hiện tượng” [49, tr. Triết học Mác – xít quan niệm cho rằng, nguyên nhân là phạm trù chỉ sự tác động qua lại giữa các mặt trong một sự vật, một hiện tượng hoặc giữa các sự vật, các hiện tượng với nhau gây ra sự biến đổi nhất định gọi là kết quả. Không có sự tác động qua lại thì không có nguyên nhân.Và để nguyên nhân sinh ra kết quả nhất định nào đó như tình hình tội phạm chẳng hạn, thì quá trình tương tác phải diễn ra thông qua ý thức của con người và trong điều kiện nhất định. Như vậy kết quả do nguyên nhân gây ra phụ thuộc vào những điều kiện nhất định.

Điều kiện, tuy không sản sinh ra kết quả, song tạo thuận lợi, hỗ trợ, thúc đẩy sự tương tác sinh ra kết quả. Về bản chất điều kiện là những sự kiện, hiện tượng, tình huống, hoàn cảnh nhất định. Theo GS,TS Võ Khánh Vinh: “Nguyên nhân của tình hình tội phạm là những hiện tượng xã hội tiêu cực ở trong mối liên hệ tương tác hai mức độ 9 sinh ra và tái xuất ra tình hình tội phạm như là hậu quả tất yếu của mình. Điều kiện của tình hình tội phạm là những hiện tượng xã hội tiêu cực, tự mình không sinh ra tình hình tội phạm và các tội phạm, mà là hỗ trợ, làm dễ dàng và tăng cường cho sự hình thành và hoạt động của các nguyên nhân”.

Với tính cách là những hiện tượng xã hội tiêu cực, nguyên nhân và điều kiện xuất hiện trong xã hội, tồn tại trong xã hội, có nguồn gốc và bản chất mang tính xã hội; chúng bao giờ cũng nằm trong hệ thống các mâu thuẫn xã hội trong tất cả mọi mặt, lĩnh vực của đời sống xã hội. Các hiện tượng tiêu cực này luôn tương tác qua lại với nhau sinh ra tình hình tội phạm. Đến lượt mình tình hình tội phạm cũng là một hiện tượng xã hội tiêu cực tham gia vào quá trình tương tác qua lại đó nên tái xuất ra tình hình tội phạm như là một kết quả tất yếu. Điều kiện của tình hình tội phạm cũng giống như nguyên nhân đó là hiện tượng xã hội tiêu cực, tuy nhiên điều kiện của tình hình tội phạm không sinh ra tình hình mà nó chỉ là chất xúc tác có tác dụng hỗ trợ, thúc đẩy tình hình tội phạm.

Ví dụ, đó là những khiếm khuyết, thiếu sót trong hoạt động kinh tế, cơ chế quản lý … Từ những khái quát nêu trên, có thể hiểu nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt là sự tác động qua lại giữa các hiện tượng, qúa trình xã hội tiêu cực của môi trường sống với các yếu tố tâm – sinh lý tiêu cực thuộc cá nhân con người, trong những tình huống, hoàn cảnh nhất định làm phát sinh tình hình các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt. Giữa nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội XPSH CTCCĐ có những phạm vi ảnh hưởng khác nhau. Trong thực tế, việc phân định rõ đâu là nguyên nhân đâu là điều kiện của tình hình các tội XPSH CTCCĐ là việc khó khăn và phức tạp. Điều kiện đưa đến tình hình các tội XPSH CTCCĐ cũng là 10 các hiện tượng xã hội tiêu cực, nhưng khác với nguyên nhân ở chỗ nó không làm phát sinh ra tội phạm mà nó chỉ tạo ra hoàn cảnh thuận lợi cho sự hình thành, tồn tại và phát triển của tình hình các tội XPSH CTCCĐ.

Trong thực tiễn cũng như trong lý luận giữa nguyên nhân và điều kiện của tình trạng tội phạm trong một số trường hợp đối với hiện tượng tội phạm này là nguyên nhân nhưng đối với hiện tượng tội phạm khác nó lại là điều kiện. Tóm lại, từ những phân tích khái quát trên đây có thể kết luận rằng: Nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội XPSH CTCCĐ là hai phạm trù khác nhau, giữ vai trò khác nhau trong việc sinh ra kết quả là tình hình các tội XPSH CTCCĐ, sự phân biệt đâu là nguyên nhân, đâu là điều kiện chỉ mang tính chất tương đối. Thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm lại luôn đòi hỏi phải loại trừ cả hai, tức là loại trừ cả những yếu tố thuộc về nguyên nhân và loại trừ cả những yếu tố thuộc về điều kiện phát sinh tình hình các tội XPSH CTCCĐ. Ý nghĩa của việc nghiên cứu nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt trên địa bàn thành phố Phan Rang-Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận Trong các đối tượng nghiên cứu của tội phạm học thì nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm là đối tượng đóng vai trò quan trọng, tạo thuận lợi cho việc nghiên cứu, nhận thức các đối tượng khác của tội phạm học.

Cho nên, việc nghiên cứu nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội XPSH CTCCĐ một cách sâu sắc, toàn diện sẽ mang lại nhiều ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn. Ý nghĩa lý luận của việc nghiên cứu nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đọat Thứ nhất, nghiên cứu làm rõ nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội XPSH CTCCĐ góp phần hoàn thiện hệ thống lý luận của chính 11 nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm.