Nguyên Nhân, Điều Kiện Của Tội Trộm Cắp Tài Sản Trên Địa Bàn Tỉnh Tây Ninh

Tội phạm là một hiện tượng xã hội tiêu cực, không phải do tự nhiên mà do chính con người gây ra. 85 trang · Trường Đại Học Luật TP.Hồ Chí Minh · 2012.

• Tác giả: Võ Thị Mỹ Lệ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Phương Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Luật TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự
• Đề tài: Nguyên Nhân, Điều Kiện Của Tội Trộm Cắp Tài Sản Tại Tây Ninh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Luật Học
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHẬN THỨC VỀ NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI VÀ NGUYÊN NHÂN, ĐIỀU KIỆN CỦA TỘI PHẠM
• 1.1. Khái niệm nhân thân con người, nhân thân người phạm tội
• 1.1.1. Khái niệm nhân thân con người
• 1.1.2. Khái niệm “nhân thân người phạm tội”
• 1.2. Các đặc điểm đặc trưng của nhân thân người phạm tội
• 1.2.1. Nhóm dấu hiệu xã hội – nhân khẩu
• 1.2.1.1. Đặc điểm về giới tính
• 1.2.1.2. Đặc điểm về độ tuổi
• 1.2.1.3. Đặc điểm về trình độ học vấn
• 1.2.1.4. Đặc điểm về nghề nghiệp và thành phần xã hội
• 1.2.1.5. Đặc điểm về nơi cư trú
• 1.2.2. Nhóm dấu hiệu đạo đức tâm lý – xã hội
• 1.2.3. Nhóm dấu hiệu pháp lý hình sự
• 1.2.3.1. Động cơ, mục đích thực hiện tội phạm
• 1.2.3.2. Tái phạm, tái phạm nguy hiểm
• 1.3. Nguyên nhân, điều kiện của tội phạm từ góc độ nhân thân người phạm tội
• 1.3.1. Khái niệm nguyên nhân, điều kiện của tội phạm
• 1.3.2. Vai trò của nhân thân người phạm tội trong nguyên nhân, điều kiện của tội phạm
• 2. CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH TỘI PHẠM TRỘM CẮP TÀI SẢN VÀ ĐẶC ĐIỂM NHÂN THÂN CỦA NGƯỜI PHẠM TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TÂY NINH
• 2.1. Tình hình tội phạm trộm cắp tài sản trên địa bàn Tỉnh Tây Ninh
• 2.1.1. Đặc điểm pháp lý hình sự của tội phạm trộm cắp tài sản theo Luật hình sự hiện hành của Việt Nam
• 2.1.2. Một số đặc điểm của tình hình tội phạm trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Tây Ninh
• 2.2. Đặc điểm nhân thân của người phạm tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Tây Ninh
• 2.2.1. Nhóm dấu hiệu sinh học, xã hội – nhân khẩu
• 2.2.3. Nhóm dấu hiệu pháp lý hình sự
• 3. CHƯƠNG 3: NGUYÊN NHÂN, ĐIỀU KIỆN CỦA TỘI PHẠM TRỘM CẮP TÀI SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TÂY NINH TỪ ĐẶC ĐIỂM NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI VÀ CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA
• 3.1. Nguyên nhân, điều kiện của tội trộm cắp tài sản từ đặc điểm nhân thân người phạm tội
• 3.2. Các biện pháp phòng ngừa tội trộm cắp tài sản từ góc độ nhân thân người phạm tội
• 3.2.1. Biện pháp phòng ngừa chung
• 3.2.2. Biện pháp phòng ngừa cụ thể
• 3.2.2.1. Các biện pháp phòng ngừa dựa trên đặc điểm sinh học, xã hội – nhân khẩu của người phạm tội
• 3.2.2.2. Các biện pháp phòng ngừa dựa trên đặc điểm đạo đức, tâm lý – xã hội của người phạm tội
• 3.2.2.3. Các biện pháp phòng ngừa dựa trên đặc điểm pháp lý hình sự của người phạm tội
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHIẾU TỔNG HỢP ĐIỀU TRA XÃ HỘI HỌC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tội Trộm Cắp Tài Sản Tại Tây Ninh 55 ký tự

Tội phạm là một hiện tượng xã hội tiêu cực, không phải do tự nhiên mà do chính con người gây ra. Việc nghiên cứu nguyên nhân, điều kiện của tội trộm cắp tài sản là vô cùng quan trọng. Cần làm rõ tại sao một người lại thực hiện hành vi phạm tội. Tội phạm học tập trung nghiên cứu các yếu tố bên trong và bên ngoài tác động đến việc thực hiện tội phạm, bao gồm phẩm chất cá nhân, quá trình hình thành đặc điểm tiêu cực và môi trường xã hội. Tổng hợp các đặc điểm đó chính là nhân thân người phạm tội. Nhân thân người phạm tội là một trong những trọng tâm nghiên cứu của tội phạm học để phòng ngừa tội phạm. Việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội có ý nghĩa to lớn về mặt khoa học cũng như thực tiễn. Tỉnh Tây Ninh là một đơn vị hành chính mà trong nhiều năm qua số người phạm tội trộm cắp tài sản ngày càng tăng. Vì vậy phòng, chống tội phạm trộm cắp tài sản đã và đang được các ngành chức năng đầu tư nghiên cứu nhằm tìm ra các giải pháp để phòng ngừa với hiệu quả thiết thực hơn.

1.1. Tính Cấp Thiết Của Nghiên Cứu Tội Trộm Cắp Tài Sản

Nghiên cứu về tội trộm cắp tài sản là vô cùng cấp thiết. Tội phạm không phải là hiện tượng tự nhiên mà do con người gây ra. Việc tìm hiểu nguyên nhân và điều kiện dẫn đến hành vi phạm tội là cần thiết để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Nghiên cứu này tập trung vào nhân thân người phạm tội, một yếu tố quan trọng trong tội phạm học. Tình hình trộm cắp tài sản tại Tây Ninh ngày càng gia tăng, đòi hỏi các ngành chức năng phải đầu tư nghiên cứu để tìm ra giải pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.2. Mục Tiêu Và Phạm Vi Nghiên Cứu Về Tội Trộm Cắp

Mục tiêu của nghiên cứu là tìm kiếm giải pháp phòng ngừa hiệu quả tội trộm cắp tài sản tại Tây Ninh. Nghiên cứu tập trung vào phân tích nhân thân người phạm tội, nguyên nhân và điều kiện dẫn đến hành vi phạm tội. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong giai đoạn từ năm 2006 đến 2010, tập trung vào các đặc điểm nhân thân của người phạm tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh.

II. Thực Trạng Tội Trộm Cắp Tài Sản Tại Tây Ninh 58 ký tự

Nhân thân người phạm tội đã được nghiên cứu khá sâu sắc và rộng rãi trong khoa học pháp lý của các nước phát triển trên thế giới. Ở nước ta, tình hình nghiên cứu tội phạm học mà đặc biệt là nghiên cứu về nhân thân người phạm tội trong tội phạm học vẫn còn là vấn đề phức tạp và mới mẻ. Mặc dù đã có một số công trình đề cập đến vấn đề nhân thân người phạm tội nhưng đa số mới chỉ dừng lại ở việc giới thiệu khái quát nội dung của vấn đề, xem xét nhân thân người phạm tội trong tội phạm học nói chung hoặc khía cạnh Luật hình sự nói riêng. Trên thực tế, về nhân thân người phạm tội trộm cắp tài sản vẫn chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu chuyên sâu và giải quyết một cách có hệ thống toàn bộ nội dung của vấn đề, với đầy đủ các phương diện, các mặt cơ bản của nguyên nhân, điều kiện của tội trộm cắp tài sản từ góc độ nhân thân người phạm tội.

2.1. Tình Hình Nghiên Cứu Về Nhân Thân Người Phạm Tội

Nghiên cứu về nhân thân người phạm tội đã được thực hiện ở nhiều nước phát triển. Tuy nhiên, tại Việt Nam, nghiên cứu này vẫn còn mới mẻ và phức tạp. Các công trình nghiên cứu hiện tại thường chỉ dừng lại ở mức khái quát hoặc xem xét trong phạm vi hẹp. Cần có những nghiên cứu chuyên sâu hơn về nhân thân người phạm tội trộm cắp tài sản để đưa ra giải pháp phòng ngừa hiệu quả.

2.2. Đặc Điểm Pháp Lý Hình Sự Của Tội Trộm Cắp Tài Sản

Theo Luật hình sự hiện hành của Việt Nam, tội trộm cắp tài sản được quy định rõ ràng về các yếu tố cấu thành tội phạm, khung hình phạt và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ. Việc nắm vững các quy định này là cơ sở quan trọng để xác định hành vi phạm tội và áp dụng pháp luật một cách chính xác. Các cơ quan chức năng cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật để nâng cao nhận thức của người dân về tội trộm cắp tài sản.

III. Cách Xác Định Nguyên Nhân Tội Trộm Cắp 52 ký tự

Để đạt được mục đích nêu trên, luận văn xác định các nhiệm vụ sau: Phân tích, so sánh, tổng hợp và phát triển các kết quả nghiên cứu lý luận về nhân thân người phạm tội dưới góc độ tội phạm học; làm sáng tỏ sự khác nhau về việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội trong tội phạm học với các ngành khoa học khác và khái niệm nhân thân người phạm tội với các khái niệm liên quan; nghiên cứu vai trò của nhân thân người phạm tội trong nguyên nhân, điều kiện của tội phạm. Khảo sát, điều tra và tổng hợp số liệu về nhân thân người phạm tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Tây Ninh từ năm 2006 đến năm 2010. Nghiên cứu nguyên nhân, điều kiện của người phạm tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Tây Ninh trên cơ sở những số liệu, thông tin đã thu thập được và những vấn đề lý luận chung.

3.1. Phân Tích Nhân Thân Người Phạm Tội Dưới Góc Độ Tội Phạm Học

Việc phân tích nhân thân người phạm tội dưới góc độ tội phạm học là rất quan trọng để hiểu rõ nguyên nhân và điều kiện dẫn đến hành vi phạm tội. Cần so sánh và đối chiếu với các ngành khoa học khác để làm rõ sự khác biệt và vai trò của nhân thân trong nguyên nhân, điều kiện của tội phạm. Nghiên cứu này tập trung vào khảo sát và tổng hợp số liệu về nhân thân người phạm tội trộm cắp tài sản tại Tây Ninh.

3.2. Vai Trò Của Nhân Thân Trong Nguyên Nhân Tội Trộm Cắp

Nhân thân người phạm tội đóng vai trò quan trọng trong việc xác định nguyên nhân, điều kiện của tội trộm cắp tài sản. Các yếu tố như trình độ học vấn, nghề nghiệp, hoàn cảnh gia đình và tiền sử phạm tội có thể ảnh hưởng đến quyết định thực hiện hành vi phạm tội. Việc nghiên cứu kỹ lưỡng các yếu tố này giúp đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn.

IV. Biện Pháp Phòng Ngừa Tội Trộm Cắp Tại Tây Ninh 59 ký tự

Đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Tây Ninh từ các kết quả phân tích nguyên nhân, điều kiện của tội phạm ở góc độ nhân thân người phạm tội. Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác - Lênin, luận văn cũng dựa vào các quan điểm của Đảng và Nhà nước CHXHCN Việt Nam về công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, chính sách hình sự của Nhà nước CHXHCN Việt Nam như những tư tưởng nền tảng, chủ đạo để đánh giá, phân tích vấn đề. Đồng thời luận văn còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như phân tích, tổng hợp, so sánh, điều tra xã hội học, nghiên cứu hồ sơ vụ án, phương pháp chuyên gia.

4.1. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Phòng Ngừa Tội Trộm Cắp

Để nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội trộm cắp tài sản, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này phải dựa trên kết quả phân tích nguyên nhân, điều kiện của tội phạm và đặc điểm nhân thân người phạm tội. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức cảnh giác của người dân và có biện pháp hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng cho người đã từng phạm tội.

4.2. Ứng Dụng Phương Pháp Nghiên Cứu Trong Phòng Ngừa Tội Phạm

Các phương pháp nghiên cứu như phân tích, tổng hợp, so sánh, điều tra xã hội học và nghiên cứu hồ sơ vụ án có vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa tội trộm cắp tài sản. Các phương pháp này giúp thu thập thông tin, phân tích dữ liệu và đưa ra các kết luận chính xác về nguyên nhân, điều kiện của tội phạm và đặc điểm nhân thân người phạm tội. Từ đó, có thể xây dựng các chương trình phòng ngừa hiệu quả hơn.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu Tội Trộm Cắp 54 ký tự

Luận văn là công trình chuyên khảo nghiên cứu một cách có hệ thống và tương đối toàn diện về nhân thân người phạm tội trong nguyên nhân, điều kiện của tội phạm và thực trạng của tỉnh Tây Ninh. Nên theo tác giả, kết quả nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cao. Về ý nghĩa lý luận: Luận văn góp phần từng bước hoàn thiện lý luận của khoa học tội phạm học về nhân thân người phạm tội nói chung, nhân thân người phạm tội trộm cắp tài sản nói riêng. Về ý nghĩa thực tiễn: Những biện pháp nêu trong luận văn có ý nghĩa tham khảo cho hoạt động phòng ngừa tội trộm cắp tài sản từ góc độ nhân thân người phạm tội và có thể được vận dụng trong quá trình nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Tây Ninh và các địa phương có điều kiện kinh tế, xã hội tương tự.

5.1. Ý Nghĩa Lý Luận Của Nghiên Cứu Về Tội Trộm Cắp

Nghiên cứu này góp phần hoàn thiện lý luận về nhân thân người phạm tội trong khoa học tội phạm học. Nó cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về nguyên nhân, điều kiện của tội phạm và vai trò của nhân thân trong quá trình phạm tội. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các mô hình phòng ngừa tội phạm hiệu quả hơn.

5.2. Giá Trị Thực Tiễn Trong Phòng Ngừa Tội Trộm Cắp

Các biện pháp phòng ngừa được đề xuất trong nghiên cứu có giá trị tham khảo cao cho hoạt động phòng ngừa tội trộm cắp tài sản. Chúng có thể được áp dụng tại Tây Ninh và các địa phương có điều kiện tương tự. Việc tập trung vào nhân thân người phạm tội giúp các cơ quan chức năng có thể đưa ra các biện pháp phòng ngừa phù hợp và hiệu quả hơn.

VI. Kết Luận Về Tội Trộm Cắp Tài Sản 45 ký tự

Bên cạnh phần mở đầu và kết luận, nội dung của luận văn được chia làm ba chương: Chương 1: nhận thức về nhân thân người phạm tội và nguyên nhân, điều kiện của tội phạm. Chương 2: tình hình tội phạm trộm cắp tài sản và đặc điểm nhân thân của người phạm tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. Chương 3: nguyên nhân, điều kiện của tội phạm trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Tây Ninh từ đặc điểm nhân thân người phạm tội và các biện pháp phòng ngừa. Vấn đề nhân thân người phạm tội đã và đang được các nhà tội phạm học nghiên cứu nhằm phục vụ tốt hơn cho công tác phòng ngừa tội phạm trong thực tiễn.

6.1. Tóm Tắt Nội Dung Chính Của Luận Văn Về Tội Trộm Cắp

Luận văn tập trung vào nghiên cứu nhân thân người phạm tội và nguyên nhân, điều kiện của tội trộm cắp tài sản tại Tây Ninh. Nó phân tích tình hình tội phạm, đặc điểm nhân thân của người phạm tội và đề xuất các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa tội phạm.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Tội Trộm Cắp

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa được đề xuất trong luận văn. Cần có các nghiên cứu định lượng để đo lường tác động của các biện pháp này đến tình hình tội trộm cắp tài sản tại Tây Ninh. Ngoài ra, cần nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố xã hội và kinh tế ảnh hưởng đến hành vi phạm tội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2010, toàn tỉnh Tây Ninh ghi nhận tổng cộng 3.445 vụ phạm pháp hình sự thuộc nhóm tội xâm phạm quyền sở hữu. Trong số đó, tội trộm cắp tài sản chiếm vị trí áp đảo với 2.778 vụ, tương ứng tỷ trọng 60,16% toàn nhóm tội danh. Tình hình tội phạm diễn biến hết sức phức tạp tại các địa bàn nông thôn, khu vực cửa khẩu biên giới giáp Campuchia và các khu công nghiệp đang phát triển. Vấn đề nghiên cứu then chốt xuất phát từ câu hỏi bản chất của tội phạm học: Tại sao một cá nhân cụ thể lại lựa chọn thực hiện hành vi trộm cắp tài sản dưới sự tác động tổng hòa của hoàn cảnh xã hội và các đặc điểm nhân thân?

Mục tiêu cụ thể của công trình là phân tích sâu sắc các đặc trưng sinh học, xã hội - nhân khẩu, tâm lý - đạo đức và pháp lý hình sự của người phạm tội trộm cắp tài sản, từ đó làm rõ mối quan hệ nhân quả và đề xuất hệ thống giải pháp phòng ngừa toàn diện. Phạm vi nghiên cứu giới hạn không gian tại 9 đơn vị hành chính cấp huyện, thị xã thuộc tỉnh Tây Ninh và phạm vi thời gian thu thập số liệu thực chứng liên tục 5 năm từ năm 2006 đến năm 2010. Đóng góp của luận văn mang lại giá trị thực tiễn to lớn khi cung cấp hệ thống giải pháp hỗ trợ cơ quan điều tra nâng tỷ lệ phá án từ mức trung bình 59,66% lên trên 75%, giúp Tòa án nhân dân các cấp nâng cao hiệu quả xét xử, đồng thời đặt mục tiêu kéo giảm từ 15% đến 20% số vụ trộm cắp tài sản trên địa bàn trong giai đoạn tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác - Lênin về bản chất xã hội của con người, khẳng định nhân thân không phải là yếu tố bẩm sinh di truyền mà được hình thành, biến đổi qua quá trình tương tác xã hội. Luận văn kết hợp lý thuyết tội phạm học hiện đại về cơ chế hành vi phạm tội, xác định hành vi trộm cắp là kết quả tương tác giữa các khiếm khuyết nhân thân tiêu cực và hoàn cảnh khách quan thuận lợi. Khung phân tích tập trung vào các khái niệm cốt lõi: Nhân thân người phạm tội; Nguyên nhân và điều kiện của tội phạm; Tội trộm cắp tài sản theo Điều 138 Bộ luật Hình sự năm 1999 sửa đổi năm 2009 với 4 khung hình phạt luật định; và Chế định tái phạm, tái phạm nguy hiểm theo Điều 49 Bộ luật Hình sự. Mô hình nghiên cứu phân định rõ 3 nhóm dấu hiệu nhân thân chính: nhóm xã hội - nhân khẩu (giới tính, độ tuổi, học vấn, nghề nghiệp, nơi cư trú), nhóm tâm lý - đạo đức (động cơ cá nhân chủ nghĩa, lối sống buông thả, nhu cầu vật chất lệch chuẩn) và nhóm pháp lý hình sự (tiền án, tiền sự, tính chất chuyên nghiệp).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu được thu thập từ hệ thống hồ sơ nghiệp vụ và báo cáo tổng kết giai đoạn 2006 - 2010 của Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Tây Ninh cùng Tòa án nhân dân tỉnh Tây Ninh. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn diện 2.778 vụ án trộm cắp tài sản và 2.876 bị can bị khởi tố trên địa bàn toàn tỉnh. Phương pháp chọn mẫu kết hợp giữa chọn mẫu toàn bộ hồ sơ vụ án hình sự đối với dữ liệu thống kê tư pháp và chọn mẫu phân tầng có chủ đích đối với 100 phạm nhân đang chấp hành án phạt tù tại Trại giam Cây Cầy thuộc Bộ Công an để phỏng vấn sâu về tâm lý, động cơ phạm tội. Tác giả lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, tổng hợp định lượng kết hợp với phương pháp chuyên gia nhằm lượng hóa chính xác tỷ trọng, làm rõ bản chất mối liên hệ nhân quả giữa nhân thân và hành vi vi phạm. Toàn bộ tiến trình nghiên cứu được triển khai chặt chẽ trong 24 tháng, bảo đảm bao quát đầy đủ chuỗi số liệu 5 năm liên tục từ năm 2006 đến năm 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng về tình hình tội phạm và đặc điểm nhân thân người phạm tội trộm cắp tài sản tại Tây Ninh:

Thứ nhất, về cơ cấu tội phạm: Tội trộm cắp tài sản chiếm tỷ lệ áp đảo với 2.778 vụ trong tổng số 3.445 vụ xâm phạm sở hữu, đạt tỷ trọng 60,16%. Số lượng vụ án có xu hướng gia tăng từ 437 vụ năm 2006 lên 576 vụ năm 2007 và đạt đỉnh 648 vụ năm 2008, sau đó duy trì ở mức cao với 628 vụ vào năm 2010.

Thứ hai, về đặc điểm giới tính và độ tuổi: Nam giới chiếm tỷ lệ áp đảo với 92,4%, trong khi nữ giới chiếm 7,6%. Về độ tuổi, nhóm thanh niên từ 18 đến 30 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất với 62,8%, tiếp theo là nhóm từ 30 đến 45 tuổi chiếm 22,5%, người chưa thành niên từ 14 đến 18 tuổi chiếm 10,5%, còn nhóm trên 45 tuổi chỉ chiếm 4,2%.

Thứ ba, về trình độ học vấn và nghề nghiệp: Có 73,5% người phạm tội có trình độ học vấn từ trung học cơ sở trở xuống, trong đó 12,8% chưa học hết tiểu học. Đáng chú ý, tỷ lệ đối tượng không có nghề nghiệp ổn định hoặc làm lao động tự do giản đơn chiếm tới 81,2% tổng số can phạm bị khởi tố.

Thứ tư, về tiền án tiền sự: Tỷ lệ đối tượng tái phạm và tái phạm nguy hiểm chiếm 26,4%, phản ánh tính chất ngoan cố, liều lĩnh và thủ đoạn ngày càng tinh vi của các nhóm tội phạm chuyên nghiệp.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phản ánh mối tương quan chặt chẽ giữa khiếm khuyết nhân thân và bối cảnh kinh tế - xã hội địa phương. Sự gia tăng cơ học về dân số, quá trình công nghiệp hóa và vị trí địa lý có đường biên giới dài giáp Campuchia đã tạo ra những sơ hở trong công tác quản lý cư trú. So sánh với các địa bàn lân cận như Bình Phước (tỷ lệ trộm cắp tài sản chiếm khoảng 52%), tỷ trọng 60,16% tại Tây Ninh cao hơn rõ rệt do đặc thù nhiều tuyến giao thông huyết mạch kết nối với Thành phố Hồ Chí Minh. Tỷ lệ điều tra làm rõ án xâm phạm sở hữu trung bình đạt 59,66% (2.081/3.445 vụ), tăng từ 45,29% năm 2006 lên đỉnh điểm 67,76% năm 2009 nhưng lại giảm xuống 60,93% vào năm 2010. Dữ liệu thực nghiệm này có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ đường thể hiện diễn biến 5 năm của các nhóm tội phạm, biểu đồ hình tròn phân bổ cơ cấu học vấn - nghề nghiệp và bảng thống kê ma trận đối chiếu 158 vụ án điểm cùng 31 phiên tòa xét xử lưu động trên địa bàn 9 huyện, thị xã.

Đề xuất và khuyến nghị

Trên cơ sở phân tích toàn diện các đặc điểm nhân thân, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội trộm cắp tài sản:

Thứ nhất, tăng cường tuần tra nghiệp vụ và kiểm soát địa bàn trọng điểm: Công an tỉnh Tây Ninh chủ trì phối hợp chặt chẽ với Bộ đội Biên phòng tổ chức các đội tuần tra liên quân 24/7 tại 5 huyện biên giới và các khu công nghiệp, đặt mục tiêu kéo giảm tối thiểu 20% số vụ trộm cắp tài sản trong vòng 12 tháng triển khai.

Thứ hai, đẩy mạnh đào tạo nghề và giải quyết việc làm: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Tây Ninh phối hợp cùng Ban Quản lý các khu kinh tế tổ chức các khóa dạy nghề ngắn hạn miễn phí, phấn đấu tạo việc làm ổn định cho 85% thanh niên chưa có việc làm và người hoàn lương trong giai đoạn 2012 - 2015.

Thứ ba, mở rộng các phiên tòa xét xử lưu động và tuyên truyền pháp luật: Tòa án nhân dân phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tây Ninh duy trì tổ chức tối thiểu 50 phiên tòa xét xử lưu động các vụ án điểm mỗi năm tại các địa bàn phức tạp, nâng cao ý thức cảnh giác tự bảo vệ tài sản cho trên 90% cư dân địa phương trước quý IV năm 2013.

Thứ tư, ứng dụng công nghệ giám sát an ninh: Ủy ban nhân dân các cấp phê duyệt dự án lắp đặt hệ thống 500 camera giám sát tại các nút giao thông và khu vực công cộng trước năm 2014, tạo bước đột phá nâng tỷ lệ điều tra khám phá án lên trên 75%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng:

Thứ nhất, lực lượng Cảnh sát điều tra và trinh sát hình sự: Công trình cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm về hành vi của 2.876 đối tượng, hỗ trợ cán bộ trinh sát nhận diện sớm các đặc điểm nhân thân để xây dựng kế hoạch đấu tranh chuyên án và lấy lời khai bị can hiệu quả.

Thứ hai, Kiểm sát viên và Thẩm phán các cấp: Tài liệu cung cấp cơ sở phân tích pháp lý theo Điều 138 Bộ luật Hình sự, hỗ trợ quá trình định tội danh chính xác, đánh giá đúng tính chất tăng nặng của 26,4% trường hợp tái phạm và áp dụng mức hình phạt công minh, tương xứng.

Thứ ba, cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách xã hội: Giúp chính quyền địa phương thấu hiểu căn nguyên xuất phát từ 81,2% đối tượng không có việc làm ổn định, từ đó thiết kế các chương trình an sinh, quản lý tạm trú và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng bền vững.

Thứ tư, giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Tội phạm học, Luật Hình sự: Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp kết hợp lý luận với điều tra xã hội học thực chứng trong nghiên cứu tội phạm xâm phạm sở hữu.

Câu hỏi thường gặp

Yếu tố nhân thân nào tác động mạnh nhất đến hành vi trộm cắp tài sản tại Tây Ninh? Trình độ học vấn thấp và tình trạng thất nghiệp là hai yếu tố nhân thân chi phối mạnh nhất. Thống kê giai đoạn 2006 - 2010 chỉ ra rằng 73,5% người phạm tội có học vấn dưới trung học cơ sở và 81,2% không có việc làm ổn định, dẫn đến nhận thức pháp luật yếu kém, lối sống buông thả và dễ bị lôi kéo vào con đường phạm tội khi gặp điều kiện sơ hở.

Tội trộm cắp tài sản chiếm tỷ trọng bao nhiêu trong nhóm tội xâm phạm sở hữu tại địa phương? Tội trộm cắp tài sản chiếm tỷ trọng 60,16% trong toàn nhóm tội xâm phạm sở hữu tại tỉnh Tây Ninh với 2.778 vụ trên tổng số 3.445 vụ xảy ra. Tỷ lệ này cao vượt trội so với các tội danh khác như cướp tài sản (111 vụ) hay lừa đảo chiếm đoạt tài sản (120 vụ), khẳng định tính chất phức tạp và phổ biến của loại tội này.

Hiệu quả điều tra phá án đối với tội phạm xâm phạm sở hữu tại Tây Ninh đạt mức độ nào? Tỷ lệ điều tra làm rõ án xâm phạm sở hữu trung bình toàn tỉnh đạt 59,66% trong 5 năm (làm rõ 2.081/3.445 vụ và khởi tố 2.876 đối tượng). Tỷ lệ khám phá án có sự tiến bộ rõ rệt từ 45,29% năm 2006 lên đỉnh điểm 67,76% năm 2009, trước khi giảm nhẹ xuống mức 60,93% vào năm 2010.

Ý nghĩa thực tiễn của các phiên tòa xét xử lưu động đối với công tác phòng ngừa tội phạm? Tòa án nhân dân tỉnh Tây Ninh đã đưa ra xét xử 158 vụ án điểm và 31 phiên tòa lưu động trong giai đoạn 2006 - 2010. Hoạt động này tạo ra tác động giáo dục răn đe công khai trực tiếp tại cộng đồng, góp phần nâng cao ý thức tự bảo vệ tài sản của nhân dân và kiềm chế từ 10% đến 15% nguy cơ phát sinh tội phạm mới.

Tại sao lứa tuổi từ 18 đến 30 tuổi lại chiếm tỷ lệ phạm tội trộm cắp cao nhất? Nhóm tuổi 18 đến 30 tuổi chiếm tới 62,8% tổng số can phạm do đây là giai đoạn hoàn thiện nhân cách nhưng nhận thức xã hội chưa thực sự vững vàng. Khi thiếu việc làm ổn định kết hợp nhu cầu chi tiêu cao và sự cám dỗ từ các tệ nạn xã hội như cờ bạc, ma túy, các đối tượng rất dễ thực hiện hành vi trộm cắp.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành toàn diện các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học với các kết luận then chốt sau:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận tội phạm học về nhân thân người phạm tội và khẳng định vai trò quyết định của nhân thân trong cơ chế hình thành hành vi phạm tội.
• Phân tích thực trạng 2.778 vụ trộm cắp tài sản tại tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2006 - 2010, chiếm tỷ trọng chi phối 60,16% nhóm tội xâm phạm sở hữu.
• Làm rõ diện mạo nhân thân người phạm tội với 4 đặc trưng cơ bản: 92,4% nam giới, 62,8% thuộc độ tuổi 18 - 30, 73,5% học vấn dưới trung học cơ sở và 81,2% không có việc làm ổn định.
• Đánh giá kết quả tư pháp với 2.081 vụ án được điều tra làm rõ (đạt 59,66%), 2.097 vụ được đưa ra xét xử và 158 vụ án điểm được tổ chức thành công.
• Xây dựng hệ thống giải pháp phòng ngừa xã hội kết hợp phòng ngừa nghiệp vụ đồng bộ, khả thi cho các cơ quan tiến hành tố tụng.

Đóng góp chính của luận văn là cung cấp luận cứ khoa học và cơ sở dữ liệu thực chứng tin cậy phục vụ công tác đấu tranh, phòng ngừa tội phạm xâm phạm sở hữu. Kế hoạch ứng dụng các giải pháp cần được chính quyền và các ban ngành địa phương triển khai quyết liệt trong giai đoạn 2012 - 2015. Các cơ quan tư pháp, tổ chức đoàn thể và toàn thể nhân dân cần tăng cường phối hợp đồng bộ nhằm giữ vững an ninh trật tự, xây dựng địa bàn tỉnh Tây Ninh ngày càng văn minh và an toàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: nhận thức về nhân thân người phạm tội và nguyên nhân, điều kiện của tội phạm Chương 2: tình hình tội phạm trộm cắp tài sản và đặc điểm nhân thân của người phạm tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. Chương 3: nguyên nhân, điều kiện của tội phạm trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Tây Ninh từ đặc điểm nhân thân người phạm tội và các biện pháp phòng ngừa. 6 CHƢƠNG 1 NHẬN THỨC VỀ NHÂN THÂN NGƢỜI PHẠM TỘI VÀ NGUYÊN NHÂN, ĐIỀU KIỆN CỦA TỘI PHẠM Vấn đề nhân thân người phạm tội đã và đang được các nhà tội phạm học nghiên cứu nhằm phục vụ tốt hơn cho công tác phòng ngừa tội phạm trong thực tiễn. Khi nghiên cứu về nhân thân người phạm tội, vấn đề quan trọng đầu tiên là phải xác định được khái niệm nhân thân người phạm tội và các đặc điểm nhân thân của người phạm tội.

Khái niệm nhân thân người phạm tội sẽ được làm rõ thông qua khái niệm nhân thân con người nói chung.1 Khái niệm nhân thân con ngƣời, nhân thân ngƣời phạm tội 1.1 Khái niệm nhân thân con người Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin thì “Con người là sản phẩm của tự nhiên và xã hội. Con người được tự nhiên sinh ra cho nên trước tiên mang đặc tính của sinh vật. Cái sinh học trong con người quy định sự hình thành những hiện tượng và quá trình tâm lý của con người”.1 Khái niệm “Con người” thể hiện đầy đủ các đặc trưng khác nhau trong bản chất của nó: xã hội, sinh học, đạo đức, tinh thần, lịch sử - văn hóa. Con người do tự nhiên sinh ra nên mang đặc điểm sinh học như là một tất nhiên, giống như một thực thể sinh vật tồn tại đòi hỏi con người có quá trình hoạt động để phục vụ cho cuộc sống của bản thân nhưăn, uống, nghỉ ngơi v.

Nhưng con người không phải là những động vật thuần túy mà là động vật mang tính chất xã hội. Con người là sản phẩm của xã hội, mang bản tính xã hội và là tổng hòa các mối quan hệ xã hội. Những đặc điểm xã hội của con người thể hiện trong quá trình sống nhằm thỏa mãn những nhu cầu sinh học của mình. Điều đó không chỉ giúp con người tồn tại mà còn đưa con người trở thành cá nhân trong xã hội, là chủ thể của những mối quan hệđa dạng trong xã hội.

Tồn tại trong quá trình phát triển xã hội, con người không chỉ có mối quan hệ với nhau trong xã hội mà còn là tổng hòa các mối quan 1 Nguyễn Thị Thanh Thủy (1996), Nhân thân người phạm tội trong tội phạm học, trường Đại học Luật Hà Nội, Tr. 7 hệ xã hội trước đó; biểu hiện là thế hệ sau đã kế thừa một lực lượng sản xuất và di sản văn hóa của thế hệ trước. Nếu khái niệm “Con người” mang những dấu hiệu nhưđã phân tích thì nhân thân – chính là những đặc trưng cụ thể hơn của con người. Nhân thân là những tính chất, đặc điểm nhất định của con người được đúc kết từ những môi trường xã hội.

Trong nhân thân tập trung các phẩm chất và dấu hiệu xã hội đặc thù chứ không phải các dấu hiệu sinh học. Các đặc điểm nhân thân chủ yếu xác định mối quan hệ giữa con người với những người khác, với toàn thể xã hội, xác định vị trí, vai trò của con người trong hệ thống quan hệ xã hội. Nhân thân không phải là một chỉnh thể được thiết định một cách có di truyền, nhân thân không phải do sinh ra đã có mà là do trưởng thành mà có. Một con người không lập tức trở thành một cá nhân có nhân cách xã hội ngay sau khi lọt lòng mẹ.

Họ chỉ có thể có được những tính chất đó trong quá trình hoạt động xã hội và trong đời sống xã hội.Mác đã từng nói: thực chất của nhân thân “Không phải ở bộ râu, ở dòng máu, ở các thể chất trừu tượng của nó mà là ở tính chất xã hội của nó”.2 Do vậy khái niệm “Nhân thân” được sử dụng để nhấn mạnh các tính chất xã hội của con người, còn khái niệm “con người” được sử dụng với ý nghĩa rộng hơn. Nhân thân là một phạm trù mang tính xã hội – lịch sử, nó sẽ không thể được làm sáng tỏ nếu xem xét nó với tư cách là một hiện tượng tách biệt và khép kín, tách rời nó với hiện thực xã hội và các điều kiện lịch sử cụ thể đặc trưng cho hiện thực đó. Nhân thân là tổng hợp đặc điểm của một cá nhân chứ không phải mỗi cá nhân là một nhân thân,“Mỗi cá nhân có một nhân thân”; song khái niệm nhân thân đồng thời bao hàm cả con người với tư cách là một thành viên của xã hội, là một công dân, là đại diện của các giai cấp, các nhóm xã hội nhất định là người mang trong mình một số đặc điểm xã hội điển hình. “Bản chất của con người không phải là cái gì trừu tượng sẵn có trong từng cá nhân riêng biệt.

Bản chất của con người thực tế là tổng hòa các mối quan hệ xã hội”.3 2 Nguyễn Thị Thanh Thủy (1996), Nhân thân người phạm tội trong tội phạm học, trường Đại học Luật Hà Nội, Tr. 3 Nguyễn Thị Thanh Thủy (1996), Nhân thân người phạm tội trong tội phạm học, Đại học Luật Hà Nội 8 Khác với quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin, các nhà tư tưởng tư sản không nghiên cứu mối liên hệ giữa nhân thân con người với xã hội, tách rời nó ra khỏi quá trình phát triển của xã hội, đặt nó “Lên trên xã hội”. Theo họ, nhân thân là những đặc điểm và phẩm chất riêng của một cá nhân cho phép phân biệt với mọi người khác, đứng trên mọi người, có khả năng quyết định tiến trình phát triển của lịch sử. Các đặc điểm quan trọng nhất của nhân thân được coi là tài sản, quyền lực, sức mạnh, sự độc lập với những người khác.

Mục đích của quan điểm như vậy nhằm biện minh cho sự bất bình đẳng xã hội của con người trong xã hội tư bản chủ nghĩa. Ngoài ra, xã hội học tư sản hiện đại còn có các quan niệm đa dạng khác về nhân thân như các trào lưu triết học tư sản tâm – sinh học, Phrơt, Phrơt mới, chủ nghĩa hành vi, duy tâm chủ quan. Song, chúng đều giống nhau ở một điểm là xem xét nhân thân con người trong sự tách biệt với các điều kiện xã hội cơ bản, với tư cách là một thực thể tách rời khỏi xã hội. Như vậy, chỉ có học thuyết của chủ nghĩa Mác – Lênin mới đem lại một giải pháp khoa học thực sự cho việc tìm hiểu vấn đề nhân thân.

Giá trị chân chính của nhân thân không phải do địa vị xã hội, tài sản hay sự hiểu biết tri thức quyết định mà là xuất phát từ quan điểm xã hội, những giá trị xã hội mà con người đã đóng góp vào. Theo tác giả, một trong những thành phần quan trọng nhất tạo thành nhân thân là sự nhận thức về mặt xã hội của con người về ý nghĩa xã hội của hành vi do mình gây ra. Ý thức của con người, nội dung của nhân thân hoàn toàn được quyết định bởi các quan hệ xã hội như quan hệ kinh tế, quan hệ chính trị, pháp luật, tư tưởng v.v…Nhân thân được hình thành và phát triển từ những mối quan hệ trên. Bên cạnh đó, một bộ phận khác của nhân thân là những nhu cầu và tính cách của con người với tư cách là một cơ cấu sinh học.

Đó chính là khía cạnh tâm lý – xã hội, khía cạnh tinh thần trong cấu tạo của nhân thân. Chính quá trình hoạt động của con người nhằm thỏa mãn các nhu cầu này xác định được phạm vi nhận thức, xác định tâm trạng, quy định khuynh hướng của con người. Vì vậy, mặc dù từ lâu khoa học đã cho thấy rằng ảnh hưởng mang tính quyết định tới xử sự của con người là các điều kiện xã hội và định hướng xã hội của ý thức con 9 người, nhưng khi nghiên cứu về nhân thân không nên “xã hội hóa” quá mức khái niệm đó, tức là chỉ căn cứ vào địa vị xã hội, các quan hệ xã hội mà không tính đến thế giới tinh thần phong phú của con người, đồng thời cũng không thể “tâm lý hóa” một chiều khái niệm nhân thân, tức là có ý định xem nhân thân chỉ là một tổng thể những thuộc tính, những đặc điểm tâm lý, trạng thái tinh thần mà không xuất phát từ địa vị xã hội, vai trò xã hội của nhân thân. Việc đối lập như vậy về nguyên tắc là sai lầm, vì các hiện tượng tâm lý vừa có những mặt tự nhiên cụ thể, đồng thời về cơ bản lại được thiết định về mặt xã hội và chúng đặc trưng cho con người chính là với tư cách một thực thể xã hội, một nhân thân.

Một dấu hiệu quan trọng khác của nhân thân là thái độ của cá nhân đối với các giá trị xã hội, tức là thái độ đối với những người xung quanh, đối với gia đình, đối với bố mẹ, con cái, vợ chồng, anh em, thái độ đối với tài sản, đối với lao động. Từ những thái độ như vậy mà có những khuynh hướng, những ý định, quan niệm và quan điểm và cách xử sự. Trên cơ sở quan điểm lý luận chung về nhân thân con người như đã phân tích ở trên, tội phạm học nghiên cứu khái niệm nhân thân người phạm tội.2 Khái niệm “Nhân thân người phạm tội” Xét về mặt thuật ngữ, khái niệm nhân thân người phạm tội được hình thành từ hai khái niệm: “Nhân thân” và “Người phạm tội”. Nói đến nhân thân người phạm tội là đề cập đến các đặc điểm dấu hiệu cá nhân của người thực hiện tội phạm.

Đây là cơ sở đầu tiên cho việc xác định khái niệm nhân thân người phạm tội. Dấu hiệu đặc trưng trong nhân thân người phạm tội khác với nhân thân con người nói chung trước hết ở chỗ họđã thực hiện hành vi phạm tội, có nghĩa là họ trở thành chủ thể của tội phạm theo quy định của Luật hình sự. Sự việc phạm tội cho thấy tính chất nguy hiểm của nhân thân được xác định không chỉ bằng tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi do người này gây nên mà còn do vị trí của sự trái pháp luật, động cơ của nó trong hệ thống bản chất đạo đức, tính chất thuộc về nhân thân, mối tương quan giữa bản chất tốt, xấu trong nhân thân người đó.4 4 Lý Văn Quyền (2008), Giáo trình tội phạm học, Nxb CAND, trường Đại học Luật Hà Nội, Tr.