Luận Án Về Nghiện Internet và Tự Đánh Giá Bản Thân Của Học Sinh Trung Học Cơ Sở

Nghiện Internet đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong xã hội hiện đại, đặc biệt là đối với học sinh trung… 200 trang · Học viện Khoa học Xã hội · 2016.

• Tác giả: Lê Minh Công
• Người hướng dẫn: GS. Trần Thị Minh Đức
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Tâm lý học
• Đề tài: Nghiện Internet và Tự Đánh Giá Bản Thân của Học Sinh Trung Học
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ NGHIỆN INTERNET VÀ TỰ ĐÁNH GIÁ BẢN THÂN CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ NGHIỆN INTERNET VÀ TỰ ĐÁNH GIÁ BẢN THÂN
• 1.2. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGHIỆN INTERNET VÀ TỰ ĐÁNH GIÁ BẢN THÂN CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỊA BÀN VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU
• 2.2. TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
• 2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN NGHIỆN INTERNET VÀ TỰ ĐÁNH GIÁ BẢN THÂN CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ TẠI ĐỒNG NAI
• 3.1. NGHIỆN INTERNET CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 3.2. CÁC BIỂU HIỆN TÂM LÝ CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 3.3. TỰ ĐÁNH GIÁ CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 3.4. MỐI QUAN HỆ GIỮA NGHIỆN INTERNET VÀ TỰ ĐÁNH GIÁ BẢN THÂN CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 3.5. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI TÌNH TRẠNG NGHIỆN INTERNET CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 3.6. THAM VẤN TRƯỜNG HỢP NGHIỆN INTERNET THEO LIỆU PHÁP NHẬN THỨC - HÀNH VI
• 3.7. ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP GIẢM TÌNH TRẠNG NGHIỆN INTERNET VÀ NÂNG CAO TỰ ĐÁNH GIÁ BẢN THÂN CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• KẾT LUẬN VÀ PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiện Internet và Tự Đánh Giá Bản Thân của Học Sinh Trung Học

Nghiện Internet đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong xã hội hiện đại, đặc biệt là đối với học sinh trung học. Nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng Internet quá mức có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tâm lý và sự tự đánh giá bản thân của học sinh. Các em thường xuyên tiếp xúc với các thông tin không chính xác và áp lực từ mạng xã hội, dẫn đến sự hình thành những thói quen xấu và cảm giác tự ti.

1.1. Tác động của Internet đến Học Sinh Trung Học

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng Internet quá mức có thể dẫn đến các vấn đề về sức khỏe tâm lý như lo âu và trầm cảm. Học sinh thường cảm thấy áp lực khi so sánh bản thân với bạn bè trên mạng xã hội, từ đó ảnh hưởng đến sự tự đánh giá của họ.

1.2. Khái niệm Tự Đánh Giá Bản Thân

Tự đánh giá bản thân là cách mà mỗi cá nhân nhìn nhận về giá trị của chính mình. Đối với học sinh trung học, tự đánh giá có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm cả sự tương tác trên mạng xã hội và mức độ nghiện Internet.

II. Vấn đề Nghiện Internet và Thách Thức Đối Với Học Sinh

Nghiện Internet không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý mà còn tác động đến kết quả học tập và mối quan hệ xã hội của học sinh. Các em có thể bỏ lỡ các cơ hội giao tiếp trực tiếp và phát triển kỹ năng xã hội cần thiết.

2.1. Các Biểu Hiện của Nghiện Internet

Học sinh nghiện Internet thường có những biểu hiện như dành quá nhiều thời gian trực tuyến, cảm thấy khó chịu khi không được sử dụng Internet, và có xu hướng bỏ bê việc học tập và các hoạt động ngoại khóa.

2.2. Tác Động Đến Kết Quả Học Tập

Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh nghiện Internet có xu hướng có kết quả học tập kém hơn. Việc thiếu tập trung vào việc học và thời gian dành cho các hoạt động giải trí trực tuyến có thể dẫn đến sự giảm sút trong thành tích học tập.

III. Phương Pháp Giảm Thiểu Nghiện Internet Hiệu Quả

Để giảm thiểu tình trạng nghiện Internet, cần có những phương pháp can thiệp hiệu quả. Các biện pháp này không chỉ giúp học sinh kiểm soát thời gian sử dụng Internet mà còn nâng cao tự đánh giá bản thân.

3.1. Cách Giảm Thiểu Nghiện Internet

Một số phương pháp như thiết lập thời gian sử dụng Internet, tham gia các hoạt động ngoại khóa và tìm kiếm sự hỗ trợ từ gia đình có thể giúp học sinh giảm thiểu tình trạng nghiện Internet.

3.2. Liệu Pháp Nhận Thức Hành Vi

Liệu pháp nhận thức - hành vi đã được chứng minh là hiệu quả trong việc giúp học sinh nhận ra và thay đổi những thói quen tiêu cực liên quan đến việc sử dụng Internet. Phương pháp này giúp các em phát triển kỹ năng tự quản lý và nâng cao tự đánh giá bản thân.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có mối liên hệ chặt chẽ giữa nghiện Internet và tự đánh giá bản thân của học sinh. Việc nâng cao nhận thức về vấn đề này là rất cần thiết để có những giải pháp phù hợp.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Tại Đồng Nai

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ học sinh trung học cơ sở nghiện Internet ở mức cao, với nhiều em có tự đánh giá bản thân thấp. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp can thiệp kịp thời.

4.2. Ứng Dụng Các Giải Pháp Can Thiệp

Các giải pháp can thiệp như tham vấn tâm lý và giáo dục về sử dụng Internet an toàn đã được áp dụng và cho thấy hiệu quả tích cực trong việc giảm thiểu tình trạng nghiện Internet và nâng cao tự đánh giá bản thân.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu về nghiện Internet và tự đánh giá bản thân của học sinh trung học cơ sở là một lĩnh vực quan trọng cần được tiếp tục khai thác. Các kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo và các biện pháp can thiệp hiệu quả.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa nghiện Internet và tự đánh giá bản thân. Điều này sẽ giúp xây dựng các chương trình giáo dục và can thiệp hiệu quả hơn cho học sinh.

5.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc phát triển các công cụ đánh giá và can thiệp mới, nhằm nâng cao nhận thức và cải thiện tình trạng nghiện Internet trong giới trẻ.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình nghiên cứu "Nghiện Internet và tự đánh giá bản thân của học sinh trung học cơ sở" do nghiên cứu sinh Lê Minh Công thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. TS Trần Thị Minh Đức, thuộc chuyên ngành Tâm lý học chuyên ngành (mã số: 62 31 04 01) tại Học viện Khoa học Xã hội - Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam (bảo vệ năm 2016).

Về tính cấp thiết, sự phát triển nhanh chóng của internet cùng các tiện ích truyền thông tạo nên bước ngoặt lớn trong đời sống xã hội nhưng đồng thời kéo theo tình trạng lạm dụng và nghiện internet gia tăng ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Các báo cáo quốc tế ghi nhận tỷ lệ nghiện internet dao động từ 5% đến 19,8% tại Hoa Kỳ (Griffiths, 2008), 8% tại Trung Quốc, 5% tại Đài Loan và 6% tại Hàn Quốc (Regina, Hechanova và Jennifer Czincz, 2009). Nghiện internet gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực đến sức khỏe tâm thần, các mối quan hệ xã hội, kết quả học tập và an toàn cá nhân. Ở lứa tuổi trung học cơ sở (11–15 tuổi), tự đánh giá bản thân (self-esteem) là cấu trúc tâm lý đang trong giai đoạn hình thành và phát triển mạnh mẽ, chi phối sâu sắc đến cảm xúc, hành vi và sự thích ứng xã hội của học sinh. Tỉnh Đồng Nai là trung tâm công nghiệp lớn của khu vực phía Nam, nơi quá trình đô thị hóa và áp lực xã hội làm nảy sinh nhiều vấn đề tâm lý học đường, rối nhiễu hành vi và nghiện internet ở giới trẻ.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định là: các nghiên cứu trong nước trước đó phần lớn mới chỉ dừng lại ở việc xem xét thực trạng sử dụng internet đơn lẻ hoặc kiểm định tương quan chung giữa nghiện internet và một vài biến số tâm lý, chưa phân tích thực trạng toàn diện theo các mức độ nghiện (nhẹ, vừa, nặng) gắn với từng khía cạnh cấu thành của tự đánh giá bản thân ở học sinh trung học cơ sở, đồng thời thiếu vắng các mô hình can thiệp thực nghiệm tham vấn tâm lý học đường tại Việt Nam.

Mục đích nghiên cứu của luận án là trên cơ sở nghiên cứu lý luận, thực trạng của nghiện internet và tự đánh giá bản thân của học sinh trung học cơ sở, luận án sử dụng tham vấn bằng liệu pháp Nhận thức – Hành vi (CBT) nhằm giảm tình trạng nghiện internet và nâng cao tự đánh giá bản thân cho các em.

Hệ thống nhiệm vụ nghiên cứu gồm 4 nhiệm vụ:

1. Xây dựng cơ sở lý luận nghiên cứu nghiện internet và tự đánh giá bản thân ở học sinh trung học cơ sở.
2. Làm rõ thực trạng mức độ, biểu hiện của nghiện internet và tự đánh giá bản thân của học sinh trung học cơ sở nghiện internet.
3. Phân tích mối tương quan giữa các mức độ nghiện internet và các khía cạnh tự đánh giá bản thân của học sinh trung học cơ sở nghiện.
4. Đề xuất thử áp dụng biện pháp nâng cao tự đánh giá bản thân và giảm tình trạng nghiện internet ở học sinh trung học cơ sở.

Đối tượng nghiên cứu: Mức độ, biểu hiện và mối quan hệ giữa nghiện internet và tự đánh giá bản thân của học sinh trung học cơ sở nghiện internet.

Phạm vi nghiên cứu:

• Không gian và khách thể: Khảo sát sàng lọc trên 1.054 học sinh từ lớp 6 đến lớp 9 tại 3 trường trung học cơ sở trên địa bàn tỉnh Đồng Nai: Trường THCS Tam Hiệp (368 học sinh), Trường THCS Phú Lâm (472 học sinh) và Trường THCS Song ngữ Lạc Hồng (214 học sinh).
• Mẫu nghiên cứu sâu về tự đánh giá bản thân: Tập trung vào nhóm 163 học sinh được xác định nghiện internet qua trắc nghiệm sàng lọc.
• Nội dung: Xem xét 3 mức độ nghiện internet (nhẹ, vừa, nặng) theo các tiêu chí nhân khẩu học (giới tính, khối lớp, kết quả học tập, kinh tế gia đình, hôn nhân cha mẹ, địa bàn cư trú, loại hình trường); phân tích biểu hiện tâm lý (nhận thức, cảm xúc, hành vi), các yếu tố ảnh hưởng và 6 khía cạnh tự đánh giá bản thân (Thể chất, Cảm xúc, Gia đình, Học đường, Xã hội, Tương lai).

Trường THCS khảo sát	Địa bàn / Loại hình	Số lượng học sinh sàng lọc
THCS Tam Hiệp	TP. Biên Hòa (Công lập đô thị)	368
THCS Phú Lâm	Huyện Tân Phú (Công lập nông thôn/miền núi)	472
THCS Song ngữ Lạc Hồng	TP. Biên Hòa (Tư thục / Song ngữ)	214
Tổng cộng mẫu sàng lọc	Toàn tỉnh Đồng Nai	1.054
Tổng mẫu học sinh nghiện internet	Nghiên cứu chuyên sâu	163

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tình hình nghiên cứu quốc tế cho thấy nghiện internet bắt đầu được Kimberly S. Young nghiên cứu từ năm 1996 trên 600 trường hợp lạm dụng internet dựa trên tiêu chuẩn chẩn đoán nghiện đánh bạc của DSM-IV. Các nghiên cứu tiếp theo của Young (1996, 1998, 1999, 2004), David Greenfield (1999), Mark D. Griffiths (1996, 1998, 2000, 2008), Sue Fisher (1994), Ivan Goldberg (1996), Davis (1999, 2001) đã làm sáng tỏ tỷ lệ thịnh hành, tiêu chuẩn chẩn đoán, nguyên nhân và hậu quả của nghiện internet.

Tác giả	Năm công bố	Tỷ lệ nghiện (%)	Khách thể nghiên cứu	Độ tuổi	Cỡ mẫu (N)
Greenfield	1999	5,6	Không rõ	33	16.333
Morahan; Martin	2000	8,8	Sinh viên	-	1.078
DiNicola	2004	7,0	Sinh viên	-	731
Yuen_Lavin	2004	15,9	Sinh viên	-	283
Fortson và cộng sự	2007	26,4	Sinh viên	-	411
Zhang và cộng sự	2008	4,0	Sinh viên	22	171
Gentile	2009	19,8	Học sinh	8–18	1.178
Saville và cộng sự	2010	5,0	Sinh viên	-	276

Tại châu Á, các nghiên cứu của F. Su (2006), Cui, Zhao, Wu và Xu (2006), Tao (2008), Tsai và Lin (2001), Yang và Tung (2007) tại Trung Quốc ghi nhận tỷ lệ nghiện dao động từ 2,4% đến 11,06%. Tại Đài Loan, Yang (2001) ghi nhận 10%; Bai, Lin, Chen (2001) chỉ ra 15% thân chủ lâm sàng mắc rối loạn nghiện internet. Tại Hàn Quốc, Whang, Lee và Chang (2003) ghi nhận 3,5% nghiện; Jang, Wang, Choi (2008) phát hiện 3,7% học sinh THCS và 5,1% học sinh THPT nghiện internet. Tại Singapore, Subramaniam Mythily, Shijia Qiu và Munidasa Winslow (2008) khảo sát 2.735 thanh thiếu niên, phát hiện 17,1% sử dụng internet trên 5 giờ/ngày và có dấu hiệu lạm dụng.

Về tự đánh giá bản thân, các nghiên cứu nền tảng từ James (1890), Cooley (1902), Mead (1934), Bolognini (1998), Owens, Stryker và Goodman (2001) đã phân tích bản chất, nguồn gốc và tiêu chuẩn đo lường (tính phù hợp, tính phân biệt, tính khái quát, độ cao thấp và tính bền vững) theo Safin (1975), Boivin (1992), Dissler (1976), Iarosevski và Petroski (1990). Các yếu tố ảnh hưởng gồm môi trường xã hội bên ngoài (Adler, 1927; Rogers, 1951; Rosenberg, 1979; Bowlby, 1982) và yếu tố tự nhiên bên trong như dậy thì, thể chất (Steinberg, 1993).

Về mối quan hệ giữa nghiện internet và tự đánh giá bản thân, luận án phân loại y văn thế giới thành 3 hướng chính:

• Hướng 1: Nghiên cứu ảnh hưởng qua lại giữa nghiện internet và tự đánh giá bản thân (Lily Mehrnaz, Alireza, 2008; Tuncay Ayas, Mehmet Baris Horzum, 2010; Silvia Casale, Giulia Fioravanti, 2011, 2012; Laura Widyanto, Mark D. Griffiths, 2008, 2011; Eun Joo Kim và cs, 2008). Các kết quả chỉ ra học sinh nghiện internet thường có tự đánh giá thấp, cô đơn và kỹ năng xã hội kém.
• Hướng 2: Tự đánh giá thấp như một yếu tố nguy cơ hoặc tiền tố dẫn tới nghiện internet (Shotton, 1991; Greenberg, Lewis, Dodd, 1999; Young, 1999; Junghyun Kim, Paul M. Haridakis, 2009; Morahan-Martin, Schumacher, 2009; Katia Niemz và cs, 2005; Bahadir Bozoglan và cs, 2013; Caplan, 2003; Kubey và cs, 2001; Ellison và cs, 2007; Zhang và cs, 2012; Chih-Hung Ko và cs, 2003, 2008; Meerker và cs, 2010; Emre Senol-Durak, Mithat Durak, 2011). Tự đánh giá thấp thúc đẩy việc tìm kiếm sự bù đắp xã hội trên mạng ảo.
• Hướng 3: Nghiên cứu từng khía cạnh cụ thể của tự đánh giá liên quan đến nghiện internet (Stefan Stieger, Christoph Burger, 2010 phân biệt tự đánh giá bên trong và bên ngoài; Betül Aydin, Serkan Volkan Sari, 2011 chỉ ra tự đánh giá gia đình và xã hội có tương quan nghịch với nghiện; Beatrix Koronczai và cs, 2013 nghiên cứu tự đánh giá ngoại hình, thể chất).

Tại Việt Nam, nghiên cứu của Viện Xã hội học (2010) khảo sát game online ghi nhận 5,2% người chơi nghiện theo chuẩn WHO. Trần Thị Minh Đức và cộng sự (2013) khảo sát 4.468 thanh thiếu niên (11–30 tuổi), chỉ ra 63,7% chơi game bạo lực và nhóm này có tự đánh giá thấp. Các nghiên cứu của Nguyễn Thị Hậu, Hồ Thị Luyến (2009), Lê Minh Công (2009), Nguyễn Minh Tiến (2009) tiếp cận vấn đề ở mức độ tổng quan tài liệu. Về tự đánh giá bản thân, các tác giả Vũ Thị Nho (1998b), Nguyễn Thị Hoa (1999), Văn Thị Kim Cúc và cs (2003a, 2004), Đỗ Ngọc Khanh (2004b, 2005), Trịnh Thị Linh (2014), Nguyễn Thị Anh Thư, Nguyễn Thị Mùi (2014), Hoàng Mộc Lan, Trịnh Thị Linh (2015), Bùi Thị Hồng Thái (2014), Trần Hữu Luyến, Bùi Thị Hồng Thái (2015) đã nghiên cứu tự đánh giá ở học sinh, sinh viên và người cao tuổi.

Vị trí của luận án: Luận án là công trình chuyên khảo giải quyết khoảng trống thực nghiệm tại Việt Nam khi kết hợp đồng thời đo lường định lượng diện rộng về các mức độ nghiện internet, phân tích chuyên sâu 6 khía cạnh tự đánh giá bản thân ở học sinh trung học cơ sở và tiến hành can thiệp tham vấn lâm sàng bằng liệu pháp Nhận thức – Hành vi.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khái niệm công cụ

• Khái niệm nghiện: Luận án tiếp thu các quan điểm y học và tâm lý học (Nguyễn Khắc Viện, 1992; WHO, 1992; Vũ Dũng, 2009) để xác lập: Nghiện là trạng thái tâm lý đòi hỏi thường xuyên phải sử dụng cái gây nghiện một cách quá mức với độ dung nạp ngày càng gia tăng, dẫn đến việc mất kiểm soát bản thân, để lại hậu quả tiêu cực về nhận thức, cảm xúc, hành vi và xuất hiện các triệu chứng của hội chứng cai. Nghiện có 5 đặc trưng: tính bền vững, tính chu kỳ, tính thái quá, tính tiêu cực và hội chứng cai.
• Khái niệm nghiện internet: Luận án định nghĩa nghiện internet là trạng thái tâm lý đòi hỏi thường xuyên được sử dụng internet một cách quá mức dưới bất cứ hình thức nào, độ dung nạp ngày càng gia tăng, dẫn đến tình trạng bản thân mất dần khả năng kiểm soát việc sử dụng internet, gây nên những hậu quả tiêu cực về nhận thức, cảm xúc và hành vi trong cuộc sống của cá nhân, xuất hiện các triệu chứng của hội chứng cai khi giảm hoặc cắt sử dụng internet một cách đột ngột.
• Biểu hiện tâm lý của nghiện internet: Luận án phân loại biểu hiện nghiện thành 3 nhóm:
  • Nhận thức: Luôn bận tâm, suy nghĩ về việc sử dụng internet; xung đột nội tâm và sai lệch nhận thức.
  • Cảm xúc: Biến đổi cảm xúc tiêu cực (buồn chán, lo âu, bồn chồn); cảm giác thèm muốn mãnh liệt; xuất hiện hội chứng cai khi bị ngưng kết nối.
  • Hành vi: Gia tăng thời gian online; xáo trộn sinh hoạt (thức khuya, dậy muộn, bỏ ăn); nói dối, trộm cắp vặt; thu mình, giảm giao tiếp xã hội; hành vi tái phát sau thời gian kiêng khem.
• Khái niệm tự đánh giá bản thân: Là sự tự nhận xét, đánh giá của cá nhân về phẩm chất, năng lực, giá trị của bản thân theo quan điểm của chính mình (Burger, 2006). Ở học sinh THCS, tự đánh giá được xem xét qua 6 khía cạnh: Thể chất, Cảm xúc, Gia đình, Học đường, Xã hội và Tương lai.

Nguyên tắc phương pháp luận

• Nguyên tắc hoạt động – nhân cách: Nghiên cứu hành vi sử dụng internet và tự đánh giá bản thân gắn liền với hoạt động học tập, giao tiếp và đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi 11–15.
• Nguyên tắc hệ thống: Xem xét mối quan hệ giữa nghiện internet và tự đánh giá bản thân trong sự tương tác đa chiều giữa cá nhân học sinh, môi trường gia đình, nhà trường và cộng đồng xã hội tại địa bàn tỉnh Đồng Nai.

Phương pháp nghiên cứu cụ thể

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Phân tích, tổng hợp các công trình lý luận và thực nghiệm trong và ngoài nước.
• Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Khảo sát thực trạng nhu cầu, thói quen, mức độ nghiện internet, các biểu hiện tâm lý và các khía cạnh tự đánh giá.
• Phương pháp trắc nghiệm tâm lý: Sử dụng Bảng tiêu chuẩn chẩn đoán 8 câu hỏi (dựa trên tiêu chuẩn Young đã hiệu đính, áp dụng nguyên tắc "5 trong 8") và Trắc nghiệm đo mức độ nghiện Internet (IAT - Internet Addiction Test của Kimberly Young, 1996) đã được thích nghi chuẩn hóa tại Đồng Nai (Lê Minh Công, 2009).
• Phương pháp phỏng vấn sâu: Phỏng vấn học sinh, giáo viên, phụ huynh nhằm thu thập thông tin định tính về nguyên nhân, biểu hiện và bối cảnh sinh hoạt.
• Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Tham vấn các chuyên gia tâm lý học, tâm thần học về tiêu chí đánh giá và quy trình can thiệp.
• Phương pháp tham vấn tâm lý: Ứng dụng liệu pháp Nhận thức – Hành vi (Cognitive Behavioral Therapy - CBT) trên 2 học sinh nghiện internet có điểm tự đánh giá thấp nhằm thay đổi nhận thức sai lệch, kiểm soát hành vi online và nâng cao lòng tự trọng.
• Phương pháp thống kê toán học: Xử lý dữ liệu định lượng bằng phần mềm SPSS phiên bản 11 (thống kê mô tả điểm trung bình, độ lệch chuẩn, kiểm định t-test, ANOVA so sánh sai biệt, kiểm định hệ số tương quan Pearson).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu về nghiện internet và tự đánh giá bản thân của học sinh trung học cơ sở

Chương này tập trung hệ thống hóa lịch sử nghiên cứu quốc tế và trong nước về nghiện internet, tự đánh giá bản thân và mối quan hệ tương tác giữa hai vấn đề. Tác giả phân tích các mô hình lý thuyết từ trường phái hành vi, phân tâm học, nhận thức và tâm lý học phát triển; làm rõ các tiêu chuẩn chẩn đoán theo DSM-IV, DSM-V (APA, 2013) và ICD-10 (WHO, 1992). Đồng thời, chương 1 xác lập khung khái niệm công cụ, hệ thống hóa các đặc điểm tâm sinh lý đặc thù của lứa tuổi học sinh trung học cơ sở (11–15 tuổi) như sự khủng hoảng tuổi dậy thì, nhu cầu khẳng định cái Tôi, sự nhạy cảm trong tự ý thức và tính dễ bị tổn thương trước các tác động từ môi trường mạng.

Chương 2: Tổ chức và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 trình bày chi tiết quy trình tổ chức nghiên cứu gồm 3 giai đoạn:

1. Giai đoạn chuẩn bị và xây dựng công cụ (chọn mẫu, chuẩn hóa thang đo IAT, bảng tiêu chuẩn chẩn đoán và thang đo tự đánh giá bản thân).
2. Giai đoạn điều tra thực tiễn (sàng lọc 1.054 học sinh tại 3 trường THCS ở Đồng Nai; chọn lọc và nghiên cứu chuyên sâu 163 học sinh nghiện internet).
3. Giai đoạn can thiệp thực nghiệm (thiết kế khung tiến trình tham vấn theo liệu pháp Nhận thức – Hành vi CBT cho 2 ca điển hình).

Chương này cũng mô tả các chỉ số thống kê, độ tin cậy của các thang đo và quy trình xử lý dữ liệu qua phần mềm SPSS 11.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu thực tiễn nghiện internet và tự đánh giá bản thân của học sinh trung học cơ sở tại Đồng Nai

Chương 3 công bố toàn bộ số liệu thực nghiệm thu được từ địa bàn tỉnh Đồng Nai với các nội dung trọng tâm:

• Thực trạng và mức độ nghiện internet: Tỷ lệ học sinh THCS nghiện internet chiếm tỷ lệ đáng kể trong mẫu khảo sát (163/1.054 học sinh, tương đương 15,46%), trong đó phân bố chủ yếu ở mức độ nhẹ và vừa, tỷ lệ nghiện mức độ nặng chiếm tỷ lệ rất thấp. Học sinh tiếp cận internet từ sớm, phương tiện truy cập chủ yếu là điện thoại thông minh và máy tính tại nhà hoặc dịch vụ internet công cộng.
• Khác biệt mức độ nghiện theo các biến số:
  • Giới tính: Có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p < 0,05), học sinh nam có tỷ lệ và mức độ nghiện internet cao hơn học sinh nữ.
  • Các yếu tố khác: Không tìm thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa mức độ nghiện internet theo khối lớp (từ lớp 6 đến lớp 9), kết quả học tập, điều kiện kinh tế gia đình, tình trạng hôn nhân của cha mẹ, địa bàn cư trú (thành thị hay nông thôn) và loại hình trường học (công lập hay tư thục/song ngữ).
• Biểu hiện tâm lý và các mặt bị ảnh hưởng: Học sinh nghiện internet xuất hiện các biểu hiện tiêu cực rõ rệt về nhận thức (suy nghĩ thường trực về mạng, xung đột nội tâm), cảm xúc (lo âu, bồn chồn, thèm muốn) và hành vi (thức khuya, trốn học, giảm giao tiếp). Tình trạng nghiện ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất (nhức mỏi mắt, đau cột sống, hội chứng ống cổ tay), giấc ngủ, quan hệ gia đình - bạn bè, thành tích học tập, an toàn cá nhân (bị bắt nạt trực tuyến, quấy rối/gạ gẫm tình dục, tự phơi bày hình ảnh tiêu cực) và sử dụng chất; tuy nhiên mức độ tổn hại chung ở mức trung bình.
• Thực trạng tự đánh giá bản thân: Điểm tự đánh giá bản thân của nhóm 163 học sinh nghiện internet đạt mức thấp trên cả 6 khía cạnh: Thể chất, Cảm xúc, Gia đình, Học đường, Xã hội và Tương lai.
• Mối tương quan giữa nghiện internet và tự đánh giá: Phân tích tương quan chỉ ra tự đánh giá bản thân chỉ có mối tương quan nghịch có ý nghĩa thống kê với mức độ nghiện internet nặng ở hai khía cạnh: Gia đình và Cảm xúc. Không tìm thấy tương quan có ý nghĩa giữa mức độ nghiện nhẹ, vừa với các khía cạnh Xã hội, Học đường, Thể chất và Tương lai.
• Kết quả tham vấn thực nghiệm: Tiến hành tham vấn tâm lý theo liệu pháp Nhận thức – Hành vi (CBT) trên 2 học sinh nghiện internet có tự đánh giá thấp. Kết quả sau tiến trình can thiệp cho thấy học sinh nhận diện được nhận thức sai lệch, giảm thời gian online không kiểm soát, cải thiện cảm xúc tích cực và nâng cao điểm tự đánh giá bản thân.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về nghiện internet, tự đánh giá bản thân và mối quan hệ tương tác giữa hai hiện tượng tâm lý này ở lứa tuổi học sinh trung học cơ sở trong bối cảnh tâm lý học chuyên ngành tại Việt Nam.
• Xác định rõ các tiêu chí biểu hiện tâm lý của người nghiện internet dưới 3 bình diện cấu thành: nhận thức, cảm xúc và hành vi.
• Xây dựng khung phân tích liên kết giữa các mức độ nghiện internet với 6 khía cạnh biểu hiện của tự đánh giá bản thân ở lứa tuổi thiếu niên.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện về tỷ lệ thịnh hành, đặc điểm sử dụng và các mức độ nghiện internet của học sinh THCS tại địa bàn tỉnh Đồng Nai.
• Chứng minh bằng số liệu thực nghiệm: Mức độ nghiện internet chỉ có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê theo tiêu chí giới tính; không có sự khác biệt có ý nghĩa theo khối lớp, thành tích học tập, địa bàn cư trú, tình trạng kinh tế và hôn nhân gia đình.
• Phát hiện quy luật tương quan đặc thù: Tự đánh giá bản thân chỉ có tương quan có ý nghĩa đối với nghiện internet mức độ nặng trên 2 khía cạnh Cảm xúc và Gia đình; các mức độ nghiện nhẹ và vừa không thể hiện tương quan rõ nét với các khía cạnh tự đánh giá khác.
• Đề xuất hệ thống 04 giải pháp phòng ngừa, can thiệp giảm nghiện internet và nâng cao tự đánh giá bản thân cho học sinh trung học cơ sở; bước đầu thực nghiệm thành công mô hình tham vấn tâm lý học đường tiếp cận theo liệu pháp Nhận thức – Hành vi (CBT).

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về mặt hạn chế, luận án tự nhìn nhận các giới hạn:

• Phạm vi địa bàn khảo sát định lượng chỉ giới hạn tại 3 trường THCS thuộc tỉnh Đồng Nai, chưa bao quát các vùng miền khác trên toàn quốc.
• Việc khảo sát chuyên sâu 6 khía cạnh tự đánh giá bản thân chỉ thực hiện trên nhóm 163 học sinh đã sàng lọc nghiện internet, chưa tiến hành đối sánh song song trên toàn bộ 1.054 học sinh của mẫu đại trà.
• Về mặt lý thuyết, đề tài chưa phân tích sâu cấu trúc nội tại của tự đánh giá bản thân mà chỉ tập trung khảo sát các mặt biểu hiện thực chứng.
• Thực nghiệm tham vấn tâm lý theo liệu pháp CBT mới dừng lại ở quy mô thử nghiệm 2 trường hợp điển hình, chưa triển khai trên quy mô nhóm lớn.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi khảo sát thực trạng nghiện internet và tự đánh giá bản thân trên các mẫu khách thể đa dạng tại nhiều tỉnh, thành phố khác nhau để tăng tính đại diện.
• Nghiên cứu so sánh đối chứng toàn diện về tự đánh giá bản thân giữa nhóm học sinh nghiện internet và nhóm học sinh không nghiện internet.
• Triển khai thử nghiệm mô hình can thiệp tham vấn Nhận thức – Hành vi (CBT) trên quy mô mẫu can thiệp lớn hơn, kết hợp đánh giá theo dõi dọc (longitudinal study) để kiểm định tính bền vững của kết quả can thiệp.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu chuyên khảo có giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cho nhiều nhóm đối tượng:

• Đối với giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Tâm lý học (Tâm lý học chuyên ngành, Tâm lý học phát triển, Tâm lý học lâm sàng, Tâm lý học học đường), Giáo dục học và Công tác xã hội: Luận án cung cấp hệ thống tổng quan tài liệu phong phú, cơ sở lý luận chuẩn mực và phương pháp luận thiết kế nghiên cứu kết hợp định lượng – thực nghiệm can thiệp.
• Đối với các nhà thực hành tâm lý học đường, chuyên viên tham vấn, bác sĩ tâm thần: Luận án cung cấp bộ công cụ trắc nghiệm chuẩn hóa (IAT, tiêu chuẩn chẩn đoán) và khung quy trình tham vấn tâm lý trị liệu theo liệu pháp Nhận thức – Hành vi (CBT) đã được kiểm chứng thực tế trên học sinh Việt Nam.
• Đối với cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên THCS và các bậc phụ huynh: Luận án cung cấp dữ liệu thực chứng về nguyên nhân, biểu hiện lệch lạc hành vi và các biện pháp hỗ trợ nâng cao lòng tự trọng, cải thiện môi trường gia đình nhằm phòng ngừa nguy cơ nghiện internet ở thanh thiếu niên.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án khảo sát trên quy mô mẫu nào và tại địa bàn nào?
Luận án tiến hành khảo sát sàng lọc trên tổng số 1.054 học sinh từ lớp 6 đến lớp 9 tại 3 trường THCS thuộc tỉnh Đồng Nai: Trường THCS Tam Hiệp (368 em), Trường THCS Phú Lâm (472 em) và Trường THCS Song ngữ Lạc Hồng (214 em). Từ mẫu sàng lọc này, tác giả chọn ra 163 học sinh nghiện internet để nghiên cứu chuyên sâu về tự đánh giá bản thân và chọn 2 học sinh để thử nghiệm tham vấn tâm lý.

2. Tác giả sử dụng bộ công cụ nào để chẩn đoán và đo lường mức độ nghiện internet?
Tác giả sử dụng Bảng tiêu chuẩn chẩn đoán 8 câu hỏi (phỏng theo tiêu chuẩn DSM-IV do Kimberly Young xây dựng và Beard hiệu đính, áp dụng nguyên tắc "5 trong 8") kết hợp với Thang trắc nghiệm đo mức độ nghiện internet IAT (Internet Addiction Test) gồm 20 câu của Kimberly Young (1996) đã được thích nghi và chuẩn hóa trong nghiên cứu trước đó tại Đồng Nai.

3. Mức độ nghiện internet của học sinh THCS có sự khác biệt như thế nào theo các biến số nhân khẩu học?
Kết quả xử lý thống kê trên SPSS 11 chỉ ra mức độ nghiện internet chỉ có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê theo tiêu chí giới tính (học sinh nam có mức độ nghiện cao hơn học sinh nữ, p < 0,05). Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê theo khối lớp, kết quả học tập, điều kiện kinh tế gia đình, tình trạng hôn nhân cha mẹ, địa bàn cư trú và loại hình trường học.

4. Mối tương quan giữa nghiện internet và các khía cạnh tự đánh giá bản thân được xác định như thế nào?
Học sinh THCS nghiện internet có điểm tự đánh giá bản thân ở mức thấp. Phân tích tương quan chỉ ra tự đánh giá bản thân chỉ có tương quan nghịch có ý nghĩa thống kê với mức độ nghiện internet nặng ở 2 khía cạnh: Gia đình và Cảm xúc. Nghiện internet mức độ nhẹ và vừa không có tương quan có ý nghĩa thống kê với các khía cạnh Xã hội, Học đường, Thể chất và Tương lai.

5. Luận án đã thử nghiệm liệu pháp can thiệp tâm lý nào để trợ giúp học sinh nghiện internet?
Luận án lựa chọn và thử nghiệm liệu pháp Nhận thức – Hành vi (Cognitive Behavioral Therapy - CBT) thông qua hình thức tham vấn tâm lý cá nhân cho 2 học sinh nghiện internet có tự đánh giá thấp. Kết quả thực nghiệm xác nhận liệu pháp giúp học sinh điều chỉnh nhận thức, kiểm soát hành vi sử dụng internet và nâng cao lòng tự đánh giá bản thân.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Lê Minh Công là công trình nghiên cứu thực nghiệm chuyên sâu về thực trạng nghiện internet và tự đánh giá bản thân của học sinh trung học cơ sở tại địa bàn tỉnh Đồng Nai. Bằng việc kết hợp phương pháp điều tra định lượng trên 1.054 học sinh và thực nghiệm tham vấn theo liệu pháp Nhận thức – Hành vi (CBT), luận án đã chứng minh thực trạng tự đánh giá thấp ở nhóm học sinh nghiện internet cũng như mối tương quan đặc thù giữa mức độ nghiện nặng với các khía cạnh cảm xúc và gia đình. Các phát hiện thực chứng và hệ thống 04 nhóm giải pháp được đề xuất trong công trình đóng góp tư liệu quan trọng cho nghiên cứu lý luận tâm lý học lứa tuổi và cung cấp cơ sở thực hành cho công tác tham vấn tâm lý học đường tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu; Chƣơng 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về nghiện internet và tự đánh giá bản thân của học sinh THCS;Chƣơng 2.Tổ chức và phƣơng pháp nghiên cứu; Chƣơng 3. Kết quả nghiên cứu thực tiễn nghiện internet và tự đánh giá bản thân của học sinh THCS tại Đồng Nai; Kết luận và Phụ lục. 6 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ NGHIỆN INTERNET VÀ TỰ ĐÁNH GIÁ BẢN THÂN CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ NGHIỆN INTERNET VÀ TỰ ĐÁNH GIÁ BẢN THÂN CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Nghiên cứu ở nƣớc ngoài 1. Nghiên cứu về nghiện internet Nghiện internet đƣợc nghiên cứu lần đầu tiên năm 1996 bởi Kimberly S Young (Giám đốc Trung tâm phục hồi nghiện Internet Hoa Kỳ) trên 600 trƣờng hợp sử dụng internet quá mức và biểu lộ dấu hiện của nghiện internet, đƣợc đánh giá trên bảng câu hỏi phỏng theo bảng câu hỏi của DSM-IV về nghiện đánh bạc. Những nghiên cứu sau đó của bà đã khám phá nhiều hƣớng khác nhau của nghiện internet, đƣa ra khái niệm nghiện internet, giải thích sự khác nhau giữa nghiện internet và sử dụng internet thông thƣờng, mức độ, biểu hiện, hậu quả của nghiện internet và các chƣơng trình can thiệp nghiện internet [107].

Nhiều nghiên cứu của các tác giả khác gần đây nhƣ Young (1996), David (1999), Griffths (1998), Davis (1999), Cao&Su (2006), Whang, Lee, Chang (2006) đã chỉ ra mức độ và tỷ lệ thịnh hành của nghiện internet, các nguyên nhân của nghiện internet, hay các yếu tố liên quan. - Nghiên cứu về thực trạng mức độ và nhu cầu ứng dụng nghiện internet ở thanh thiếu niên Nghiên cứu về tỷ lệ thịnh hành hay mức độ nghiện internet ở thanh thiếu niên đang là một chủ đề rất đƣợc quan tâm và nhiều tranh cãi. Nghiên cứu đầu tiên là của Young (1996) cho thấy có một tỷ lệ không nhỏ thanh thiếu niên tại Hoa Kỳ lạm dụng internet[1]. Nghiên cứu khác của David Greenfield (1999) cũng tại Hoa Kỳ cho thấy, có khoảng 5,7% ngƣời đủ tiêu chuẩn nghiện internet.

Hiện nay, tại Hoa Kỳ có khá nhiều nghiên cứu khác nhau về mức độ nghiện internet của thanh thiếu niên, tuy nhiên, các nghiên cứu này cho thấy một kết quả đa dạng và không có sự đồng nhất (có thể xem bảng 1. Theo chúng tôi, các kết quả nghiên cứu về mức độ và tỷ lệ nghiện internet đƣa ra còn quá khác nhau có thể do số lƣợng mẫu 7 nghiên cứu và độ tuổi là khác nhau và đặc biệt các tiêu chí đƣa ra để đánh giá nghiện cũng rất khác nhau (Vì thực tế tiêu chuẩn đánh giá nghiện đƣợc chỉ ra theo tiêu chuẩn chẩn đoán lâm sàng, trong khi các nghiên cứu trên mẫu lớn lại phải định lƣợng cụ thể để đo đạc). Vì vậy sự khác nhau trong các kết quả nghiên cứu này là điều tự nhiên. Tổng quan một số nghiên cứu tại Hoa Kỳ về mức độ của nghiện Internet Tác giả Năm Tỷ lệ Khách thể Độ tuổi Số lƣợng Greenfield 1999 5.6 Không rõ 33 16 333 Morahan; Martin; 2000 8.8 Sinh viên 1 078 DiNicola 2004 7 Sinh viên 731 Yuen_Lavin 2004 15.9 Sinh viên 283 Fortson và cộng sự 2007 26.4 411 Zhang và cộng sự 2008 4 Sinh viên 22 171 Gentile 2009 19.8 Học sinh 8-18 1 178 Saville và cộng sự 2010 5 Sinh viên 276 Nghiên cứu tại Phần Lan trên cộng đồng thanh thiếu niên từ 12 - 18 tuổi cho thấy có khoảng 4,7% nữ và 4,6% nam hội tụ đủ tiêu chuẩn của nghiện internet.

Nghiên cứu cũng cho thấy nghiện tình dục trực tuyến là nhiều nhất và có dấu hiệu nặng nề hơn cả, theo nghiên cứu có khoảng 9% thanh thiếu niên rơi vào tình trạng nghiện hành vi tình dục trực tuyến (Cooper, 2002) [1]. Tại Thổ Nhĩ Kỳ, nghiên cứu của Aysegul Yolga Tahiroglu và cộng sự trên cỡ mẫu là 3975 thanh thiếu niên và cho thấy có 7,6% trong số họ sử dụng trên 12 tiếng mỗi tuần [113]. Tại Hy Lạp, Konstantinos E. Siomos và cộng sự nghiên cứu 2200 học sinh từ 12 - 18 tuổi ở Thessaly cho thấy, có khoảng 70,8% thanh thiếu niên có truy cập internet, hầu hết sử dụng internet để chơi trò chơi trực tuyến (khoảng 50,9%), tìm kiếm thông tin (46,8%).

Nghiên cứu cũng cho thấy có khoảng 8,2% thanh thiếu niên đƣợc đánh giá là nghiện internet, trong đó nam là chủ yếu [80]. 8 Có thể nói các nghiên cứu về chủ đề nghiện internet tại các nƣớc Châu Âu cho thấy: đây là Châu lục phát triển các nghiên cứu về chủ đề này cùng với Hoa Kỳ. Các vấn đề tập trung nghiên cứu bao gồm sự thịnh hành của nghiện internet, nghiên cứu về yếu tố nguyên nhân và hậu quả của nghiện internet. Một bức tranh khá rõ ràng từ các nghiên cứu chỉ ra rằng, tình trạng nghiện internet chủ yếu tập trung vào lứa tuổi thanh thiếu niên.

Đây là lứa tuổi rất nhạy cảm và có thể rơi vào các vấn đề của hành vi xã hội, nhất là các vấn đề nhƣ nghiện internet. Mặc dù là Châu lục có sự phát triển về kinh tế, văn hóa, xã hội khá ổn định nhƣng tỷ lệ thanh thiếu niên nghiện internet là khá cao. Tại châu Á, báo cáo nghiện internet nhƣ là một vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng. Ở Trung Quốc, nghiên cứu của F.

Su (2006) trên học sinh từ 12 - 18 tuổi tại Thƣợng Hải cho thấy có khoảng 2,4% học sinh đủ tiêu chuẩn nghiện internet. Hầu hết các dữ liệu gần đây về nghiện internet tại Trung Quốc (Cui, Zhao, Wu & Xu, 2006, Tao; 2008; Tsai&Lin,2001; Yang&Tung, 2007) cho thấy có khoảng từ 9,72% đến 11,06% thanh thiếu niên có dấu hiệu nghiện internet [1] [113]. Tại Đài Loan, nghiên cứu của Yang (2001) cho thấy có khoảng 10% nghiện internet [113]. Một nghiên cứu khác cũng vào năm 2001 bởi nhóm tác giả Bai, Lin, Chen trên cỡ mẫu là 100 nhà thực hành lâm sàng trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần tham vấn trị liệu cho 251 thân chủ đã nhận định rằng khoảng 38 thân chủ (chiếm khoảng 15%) hội đủ tiêu chuẩn của rối loạn nghiện internet [1].

Tại Hàn Quốc, nghiên cứu của nhóm Whang, Lee và Chang (2003) cho thấy có khoảng 3,5% đủ tiêu chuẩn nghiện internet và chỉ có khoảng 18,4% đƣợc coi là sử dụng internet có hiệu quả [78]. Nghiên cứu của nhóm Jang, Wang, Choi (2008) trên cỡ mẫu là 912 học sinh từ lớp 7 đến lớp 12 (tuổi trung bình là 13,9 tuổi) tại 4 trƣờng ở Seoul (Hàn Quốc) cho thấy khoảng 3,7% học sinh cấp 2 và 5,1% học sinh cấp 3 nghiện internet [113]. Tại Singapo, nghiên cứu của Subramaniam Mythily, Shijia Qiu và Munidasa Winslow (2008) trên tổng cộng 2735 thanh thiếu niên, trong đó có 49,4% nam và 50,6% là nữ, tuổi trung bình là 13,9 tuổi. Kết quả cho thấy khoảng 17,1% thanh thiếu niên báo cáo là đã sử dụng internet hơn 5 giờ mỗi ngày, và tất cả trong số họ có những dấu hiệu của lạm dụng internet [96].

9 Tổng quan các nghiên cứu về mức độ nghiện internet ở cộng đồng châu Á cho thấy rằng đây là Châu lục mới nổi và điều này dẫn tới nhiều tình trạng hành vi xã hội ở thanh thiếu niên, đặc biệt là nghiện internet. Thực trạng phát triển mạnh mẽ về kinh tế, xã hội và hòa nhập nhiều nền văn hóa làm cho các quốc gia này nảy sinh nhiều vấn đề. Toàn bộ các kết quả nghiên cứu về nghiện internet trên là cơ sở để đề tài đánh giá mức độ nghiện internet ở học sinh THCS tại tỉnh Đồng Nai. Ngoài việc nghiên cứu về mức độ nghiện internet, nhiều tác giả cũng nghiên cứu về nhu cầu các ứng dụng mà ngƣời nghiện thƣờng sử dụng khi trực tuyến.

Đa phần các tác giả cho rằng, ngƣời nghiện sử dụng đa dạng các ứng dụng trên internet nhƣ lƣớt website, đánh bạc, trò chơi trực tuyến, mua sắm, xem phim tình dục, quan hệ trên mạng (Young, 1998; David Greenfield, 1999), tình dục trực tuyến (Cooper, 2002), chơi trò chơi, tiếp đến là tìm kiếm thông tin (Aysegul Yolga Tahiroglu, 2004), chơi trò chơi trực tuyến, tìm kiếm thông tin, mạng xã hội (Konstantinos E. Các nghiên cứu này chủ yếu trên nhóm đối tƣợng là thanh thiếu niên [113]. - Nghiên cứu về các công cụ đo mức độ nghiện internet Hiệp hội Tâm thần Mỹ (2013) đã chính thức đƣa “Tiêu chuẩn chẩn đoán lâm sàng nghiện trò chơi trực tuyến” của vào phần 3 trong “Hƣớng dẫn Chẩn đoán và thống kê các rối loạn tâm thần DSM-V”, và xác định đây là một vấn đề sức khỏe tâm thần mới của xã hội hiện đại. Trƣớc đó, nhiều tác giả khác nhau cũng đã cố gắng xây dựng các bộ công cụ nhƣ trắc nghiệm hay các tiêu chuẩn chẩn đoán để sử dụng đo mức độ nghiện internet của cá nhân.

Sue Fisher (1994) đƣa ra 9 chiều kích của nghiện: 1/ Sự tiến triển và mối bận tâm, 2/ sự dung nạp, 3/ hội chứng cai và mất kiểm soát, 4/ tránh thoát, 5/sự săn đuổi, 6/ nói dối và lừa gạt, 7/ hành vi phạm pháp, 8/ phá vỡ mối quan hệ gia đình/ nhà trƣờng, 9/ mất mát tài chính cần phải cứu trợ. Dựa trên 9 chiều kích này, tác giả xây dựng một bảng tiêu chuẩn về hành vi nghiện internet với 9 tiêu chuẩn và nếu cá nhân nào xác nhận có ít nhất 4 trên 9 tiêu chuẩn trên có thể coi là nghiện internet [68]. Ivan Goldberg (1996) cho rằng nghiện internet là một khuôn mẫu không thích ứng của sử dụng internet, dẫn tới những sự sút kém có ý nghĩa lâm sàng hay những khó khăn tâm lý và đƣợc biểu thị bởi ít nhất ba (hay nhiều hơn) 6 triệu 10 chứng 11 và xuất hiện liên tục trong khoảng thời gian 12 tháng trƣớc đó. Sáu triệu chứng bao gồm: 1/Sự gia tăng thời gian sử dụng internet, 2/có hội chứng cai, 3/trạng thái thèm muốn sử dụng internet, 4/nỗ lực không thành công của việc giảm sút sự thèm muốn, 5/ luôn dành nhiều thời gian sử dụng internet, 6/giảm sút chất lƣợng học tập hay quan hệ xã hội [70].

Nếu cá nhân nào trả lời “có” 5 hoặc hơn trong 8 câu trên thì có thể coi là một trƣờng hợp nghiện internet [109]. Nghiên cứu của Tsai và Lin (2001), Yang và Tung (2007), Mei Sung Li (2008), Wang Yu Long và cộng sự (2008), Lin và cộng sự (2009) đã sử dụng bảng hỏi 8 câu của Young đã đƣợc Beard hiệu đính để đƣa ra tiêu chuẩn “5 trong 8”, ngƣời nghiện internet phải có 5 trong 8 biểu hiện đƣợc đƣa ra. Đồng thời, qua nghiên cứu thực tế, các tác giả cũng cho rằng trong 8 tiêu chuẩn mà Young đƣa ra, thì có 5 tiêu chuẩn là bắt buộc, 3 tiêu chuẩn còn lại (chỉ cần xuất hiện một trong 3 tiêu chuẩn đó) thì mới đƣợc chẩn đoán là nghiện internet [1] [102].