Phần mở đầu; Chƣơng 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về nghiện internet và tự đánh giá bản thân của học sinh THCS;Chƣơng 2.Tổ chức và phƣơng pháp nghiên cứu; Chƣơng 3. Kết quả nghiên cứu thực tiễn nghiện internet và tự đánh giá bản thân của học sinh THCS tại Đồng Nai; Kết luận và Phụ lục. 6 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ NGHIỆN INTERNET VÀ TỰ ĐÁNH GIÁ BẢN THÂN CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ NGHIỆN INTERNET VÀ TỰ ĐÁNH GIÁ BẢN THÂN CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Nghiên cứu ở nƣớc ngoài 1. Nghiên cứu về nghiện internet Nghiện internet đƣợc nghiên cứu lần đầu tiên năm 1996 bởi Kimberly S Young (Giám đốc Trung tâm phục hồi nghiện Internet Hoa Kỳ) trên 600 trƣờng hợp sử dụng internet quá mức và biểu lộ dấu hiện của nghiện internet, đƣợc đánh giá trên bảng câu hỏi phỏng theo bảng câu hỏi của DSM-IV về nghiện đánh bạc. Những nghiên cứu sau đó của bà đã khám phá nhiều hƣớng khác nhau của nghiện internet, đƣa ra khái niệm nghiện internet, giải thích sự khác nhau giữa nghiện internet và sử dụng internet thông thƣờng, mức độ, biểu hiện, hậu quả của nghiện internet và các chƣơng trình can thiệp nghiện internet [107].
Nhiều nghiên cứu của các tác giả khác gần đây nhƣ Young (1996), David (1999), Griffths (1998), Davis (1999), Cao&Su (2006), Whang, Lee, Chang (2006) đã chỉ ra mức độ và tỷ lệ thịnh hành của nghiện internet, các nguyên nhân của nghiện internet, hay các yếu tố liên quan. - Nghiên cứu về thực trạng mức độ và nhu cầu ứng dụng nghiện internet ở thanh thiếu niên Nghiên cứu về tỷ lệ thịnh hành hay mức độ nghiện internet ở thanh thiếu niên đang là một chủ đề rất đƣợc quan tâm và nhiều tranh cãi. Nghiên cứu đầu tiên là của Young (1996) cho thấy có một tỷ lệ không nhỏ thanh thiếu niên tại Hoa Kỳ lạm dụng internet[1]. Nghiên cứu khác của David Greenfield (1999) cũng tại Hoa Kỳ cho thấy, có khoảng 5,7% ngƣời đủ tiêu chuẩn nghiện internet.
Hiện nay, tại Hoa Kỳ có khá nhiều nghiên cứu khác nhau về mức độ nghiện internet của thanh thiếu niên, tuy nhiên, các nghiên cứu này cho thấy một kết quả đa dạng và không có sự đồng nhất (có thể xem bảng 1. Theo chúng tôi, các kết quả nghiên cứu về mức độ và tỷ lệ nghiện internet đƣa ra còn quá khác nhau có thể do số lƣợng mẫu 7 nghiên cứu và độ tuổi là khác nhau và đặc biệt các tiêu chí đƣa ra để đánh giá nghiện cũng rất khác nhau (Vì thực tế tiêu chuẩn đánh giá nghiện đƣợc chỉ ra theo tiêu chuẩn chẩn đoán lâm sàng, trong khi các nghiên cứu trên mẫu lớn lại phải định lƣợng cụ thể để đo đạc). Vì vậy sự khác nhau trong các kết quả nghiên cứu này là điều tự nhiên. Tổng quan một số nghiên cứu tại Hoa Kỳ về mức độ của nghiện Internet Tác giả Năm Tỷ lệ Khách thể Độ tuổi Số lƣợng Greenfield 1999 5.6 Không rõ 33 16 333 Morahan; Martin; 2000 8.8 Sinh viên 1 078 DiNicola 2004 7 Sinh viên 731 Yuen_Lavin 2004 15.9 Sinh viên 283 Fortson và cộng sự 2007 26.4 411 Zhang và cộng sự 2008 4 Sinh viên 22 171 Gentile 2009 19.8 Học sinh 8-18 1 178 Saville và cộng sự 2010 5 Sinh viên 276 Nghiên cứu tại Phần Lan trên cộng đồng thanh thiếu niên từ 12 - 18 tuổi cho thấy có khoảng 4,7% nữ và 4,6% nam hội tụ đủ tiêu chuẩn của nghiện internet.
Nghiên cứu cũng cho thấy nghiện tình dục trực tuyến là nhiều nhất và có dấu hiệu nặng nề hơn cả, theo nghiên cứu có khoảng 9% thanh thiếu niên rơi vào tình trạng nghiện hành vi tình dục trực tuyến (Cooper, 2002) [1]. Tại Thổ Nhĩ Kỳ, nghiên cứu của Aysegul Yolga Tahiroglu và cộng sự trên cỡ mẫu là 3975 thanh thiếu niên và cho thấy có 7,6% trong số họ sử dụng trên 12 tiếng mỗi tuần [113]. Tại Hy Lạp, Konstantinos E. Siomos và cộng sự nghiên cứu 2200 học sinh từ 12 - 18 tuổi ở Thessaly cho thấy, có khoảng 70,8% thanh thiếu niên có truy cập internet, hầu hết sử dụng internet để chơi trò chơi trực tuyến (khoảng 50,9%), tìm kiếm thông tin (46,8%).
Nghiên cứu cũng cho thấy có khoảng 8,2% thanh thiếu niên đƣợc đánh giá là nghiện internet, trong đó nam là chủ yếu [80]. 8 Có thể nói các nghiên cứu về chủ đề nghiện internet tại các nƣớc Châu Âu cho thấy: đây là Châu lục phát triển các nghiên cứu về chủ đề này cùng với Hoa Kỳ. Các vấn đề tập trung nghiên cứu bao gồm sự thịnh hành của nghiện internet, nghiên cứu về yếu tố nguyên nhân và hậu quả của nghiện internet. Một bức tranh khá rõ ràng từ các nghiên cứu chỉ ra rằng, tình trạng nghiện internet chủ yếu tập trung vào lứa tuổi thanh thiếu niên.
Đây là lứa tuổi rất nhạy cảm và có thể rơi vào các vấn đề của hành vi xã hội, nhất là các vấn đề nhƣ nghiện internet. Mặc dù là Châu lục có sự phát triển về kinh tế, văn hóa, xã hội khá ổn định nhƣng tỷ lệ thanh thiếu niên nghiện internet là khá cao. Tại châu Á, báo cáo nghiện internet nhƣ là một vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng. Ở Trung Quốc, nghiên cứu của F.
Su (2006) trên học sinh từ 12 - 18 tuổi tại Thƣợng Hải cho thấy có khoảng 2,4% học sinh đủ tiêu chuẩn nghiện internet. Hầu hết các dữ liệu gần đây về nghiện internet tại Trung Quốc (Cui, Zhao, Wu & Xu, 2006, Tao; 2008; Tsai&Lin,2001; Yang&Tung, 2007) cho thấy có khoảng từ 9,72% đến 11,06% thanh thiếu niên có dấu hiệu nghiện internet [1] [113]. Tại Đài Loan, nghiên cứu của Yang (2001) cho thấy có khoảng 10% nghiện internet [113]. Một nghiên cứu khác cũng vào năm 2001 bởi nhóm tác giả Bai, Lin, Chen trên cỡ mẫu là 100 nhà thực hành lâm sàng trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần tham vấn trị liệu cho 251 thân chủ đã nhận định rằng khoảng 38 thân chủ (chiếm khoảng 15%) hội đủ tiêu chuẩn của rối loạn nghiện internet [1].
Tại Hàn Quốc, nghiên cứu của nhóm Whang, Lee và Chang (2003) cho thấy có khoảng 3,5% đủ tiêu chuẩn nghiện internet và chỉ có khoảng 18,4% đƣợc coi là sử dụng internet có hiệu quả [78]. Nghiên cứu của nhóm Jang, Wang, Choi (2008) trên cỡ mẫu là 912 học sinh từ lớp 7 đến lớp 12 (tuổi trung bình là 13,9 tuổi) tại 4 trƣờng ở Seoul (Hàn Quốc) cho thấy khoảng 3,7% học sinh cấp 2 và 5,1% học sinh cấp 3 nghiện internet [113]. Tại Singapo, nghiên cứu của Subramaniam Mythily, Shijia Qiu và Munidasa Winslow (2008) trên tổng cộng 2735 thanh thiếu niên, trong đó có 49,4% nam và 50,6% là nữ, tuổi trung bình là 13,9 tuổi. Kết quả cho thấy khoảng 17,1% thanh thiếu niên báo cáo là đã sử dụng internet hơn 5 giờ mỗi ngày, và tất cả trong số họ có những dấu hiệu của lạm dụng internet [96].
9 Tổng quan các nghiên cứu về mức độ nghiện internet ở cộng đồng châu Á cho thấy rằng đây là Châu lục mới nổi và điều này dẫn tới nhiều tình trạng hành vi xã hội ở thanh thiếu niên, đặc biệt là nghiện internet. Thực trạng phát triển mạnh mẽ về kinh tế, xã hội và hòa nhập nhiều nền văn hóa làm cho các quốc gia này nảy sinh nhiều vấn đề. Toàn bộ các kết quả nghiên cứu về nghiện internet trên là cơ sở để đề tài đánh giá mức độ nghiện internet ở học sinh THCS tại tỉnh Đồng Nai. Ngoài việc nghiên cứu về mức độ nghiện internet, nhiều tác giả cũng nghiên cứu về nhu cầu các ứng dụng mà ngƣời nghiện thƣờng sử dụng khi trực tuyến.
Đa phần các tác giả cho rằng, ngƣời nghiện sử dụng đa dạng các ứng dụng trên internet nhƣ lƣớt website, đánh bạc, trò chơi trực tuyến, mua sắm, xem phim tình dục, quan hệ trên mạng (Young, 1998; David Greenfield, 1999), tình dục trực tuyến (Cooper, 2002), chơi trò chơi, tiếp đến là tìm kiếm thông tin (Aysegul Yolga Tahiroglu, 2004), chơi trò chơi trực tuyến, tìm kiếm thông tin, mạng xã hội (Konstantinos E. Các nghiên cứu này chủ yếu trên nhóm đối tƣợng là thanh thiếu niên [113]. - Nghiên cứu về các công cụ đo mức độ nghiện internet Hiệp hội Tâm thần Mỹ (2013) đã chính thức đƣa “Tiêu chuẩn chẩn đoán lâm sàng nghiện trò chơi trực tuyến” của vào phần 3 trong “Hƣớng dẫn Chẩn đoán và thống kê các rối loạn tâm thần DSM-V”, và xác định đây là một vấn đề sức khỏe tâm thần mới của xã hội hiện đại. Trƣớc đó, nhiều tác giả khác nhau cũng đã cố gắng xây dựng các bộ công cụ nhƣ trắc nghiệm hay các tiêu chuẩn chẩn đoán để sử dụng đo mức độ nghiện internet của cá nhân.
Sue Fisher (1994) đƣa ra 9 chiều kích của nghiện: 1/ Sự tiến triển và mối bận tâm, 2/ sự dung nạp, 3/ hội chứng cai và mất kiểm soát, 4/ tránh thoát, 5/sự săn đuổi, 6/ nói dối và lừa gạt, 7/ hành vi phạm pháp, 8/ phá vỡ mối quan hệ gia đình/ nhà trƣờng, 9/ mất mát tài chính cần phải cứu trợ. Dựa trên 9 chiều kích này, tác giả xây dựng một bảng tiêu chuẩn về hành vi nghiện internet với 9 tiêu chuẩn và nếu cá nhân nào xác nhận có ít nhất 4 trên 9 tiêu chuẩn trên có thể coi là nghiện internet [68]. Ivan Goldberg (1996) cho rằng nghiện internet là một khuôn mẫu không thích ứng của sử dụng internet, dẫn tới những sự sút kém có ý nghĩa lâm sàng hay những khó khăn tâm lý và đƣợc biểu thị bởi ít nhất ba (hay nhiều hơn) 6 triệu 10 chứng 11 và xuất hiện liên tục trong khoảng thời gian 12 tháng trƣớc đó. Sáu triệu chứng bao gồm: 1/Sự gia tăng thời gian sử dụng internet, 2/có hội chứng cai, 3/trạng thái thèm muốn sử dụng internet, 4/nỗ lực không thành công của việc giảm sút sự thèm muốn, 5/ luôn dành nhiều thời gian sử dụng internet, 6/giảm sút chất lƣợng học tập hay quan hệ xã hội [70].
Nếu cá nhân nào trả lời “có” 5 hoặc hơn trong 8 câu trên thì có thể coi là một trƣờng hợp nghiện internet [109]. Nghiên cứu của Tsai và Lin (2001), Yang và Tung (2007), Mei Sung Li (2008), Wang Yu Long và cộng sự (2008), Lin và cộng sự (2009) đã sử dụng bảng hỏi 8 câu của Young đã đƣợc Beard hiệu đính để đƣa ra tiêu chuẩn “5 trong 8”, ngƣời nghiện internet phải có 5 trong 8 biểu hiện đƣợc đƣa ra. Đồng thời, qua nghiên cứu thực tế, các tác giả cũng cho rằng trong 8 tiêu chuẩn mà Young đƣa ra, thì có 5 tiêu chuẩn là bắt buộc, 3 tiêu chuẩn còn lại (chỉ cần xuất hiện một trong 3 tiêu chuẩn đó) thì mới đƣợc chẩn đoán là nghiện internet [1] [102].