Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC, ĐỀ TÀI LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1. Các công trình nghiên cứu về đội ngũ cán bộ 1. Sách chuyên luận, chuyên khảo Cuốn sách Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước của Nguyễn Phú Trọng, Trần Xuân Sầm (đồng chủ biên) [205] đã trình bày căn cứ khoa học nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, trong đó có đội ngũ lãnh đạo, quản lý các cấp.
Các tác giả đã chỉ ra những yêu cầu chung về chất lượng cán bộ phù hợp với thời kỳ mới, đó là: yêu cầu về trí tuệ hóa, chuyên gia hóa, văn hóa hóa đội ngũ cán bộ; yêu cầu bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức (bao gồm cả đạo đức cá nhân và đạo đức nghề nghiệp); thực hiện đồng bộ hóa và tiêu chuẩn hóa từng loại hình cán bộ. Từ đó, nhóm nghiên cứu đã đề xuất mục tiêu đối với cán bộ trong thời kỳ mới là: đảm bảo tính đồng bộ, toàn diện; cơ cấu, bộ máy gọn nhẹ, năng động, hiệu quả; cán bộ phải vững về chính trị, phẩm chất trong sáng; có trình độ cao, năng lực quản lý giỏi, đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ. Trong cuốn sách Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước do Vũ Văn Hiền chủ biên [48], nhóm nghiên cứu đã trình bày: cán bộ lãnh đạo chủ chốt giữ vị trí đứng đầu, quan trọng nhất ở một cấp, một ngành, một đơn vị; có trách nhiệm chính khi quyết định những vấn đề quan trọng có ảnh hưởng về tất cả các mặt của đời sống xã hội, được quyền định đoạt, xử lý các tình huống diễn ra thuộc phạm vi chức trách, nhiệm vụ của tổ chức, của cấp, của ngành và phù hợp với pháp luật hiện hành. Cán bộ làm công tác quản lý là người trực tiếp chỉ đạo việc xây dựng kế hoạch, ban hành các quyết định, triển khai việc tổ chức, điều luan an 8 hành, kiểm tra, giám sát các hoạt động của tổ chức, đảm bảo các hoạt động được diễn ra một cách thường xuyên, vận hành một cách tối ưu để thực hiện tốt các mục tiêu, chương trình của chính cơ quan, đơn vị đó.
Các tác giả đã khái quát những quan điểm, chính sách chung; đánh giá tình hình cán bộ và công tác xây dựng cán bộ giữ vai trò lãnh đạo, quản lý trong công cuộc đổi mới. Trên cơ sở đó, công trình nghiên cứu đã đề xuất những phương thức căn bản nhằm góp phần nâng cao hiệu quả xây dựng đội ngũ cán bộ. Công trình của Thang Văn Phúc, Nguyễn Minh Phương Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ công chức [78] đã phân tích những yêu cầu căn bản đặt ra đối với việc xây dựng nhà nước pháp quyền, trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức; đánh giá thực tế đội ngũ cán bộ, công chức và thể chế quản lý ở Việt Nam từ năm 1945 đến thời điểm nghiên cứu. Nhóm nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng của việc xây dựng lực lượng cán bộ lãnh đạo, quản lý, trong đó việc lựa chọn, bố trí đúng những người giữ vị trí chủ chốt của Đảng và Nhà nước có ý nghĩa hết sức quan trọng.
Các tác giả cũng đã trình bày những quan điểm, nguyên tắc chỉ đạo đổi mới công tác cán bộ của Đảng; trong đó, các tác giả nhấn mạnh: Đối với đội ngũ cán bộ, công chức, tư tưởng xuyên suốt là xây dựng, phát triển theo hướng toàn diện, cả về chính trị, phẩm chất, chuyên môn và năng lực thực tiễn, trên nguyên tắc coi trọng cả đạo đức và tài năng, trong đó đức là gốc. Cuốn sách Đảng lãnh đạo xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức Nhà nước của Trần Đình Thắng [100] đã tổng kết quá trình lịch sử hình thành lực lượng cán bộ, viên chức của nhà nước; phân tích, khái quát, hệ thống hóa về các quan điểm, đường lối của Đảng trong quá trình chỉ đạo xây dựng đội ngũ hoạt động trong bộ máy Nhà nước. Đồng thời, tác giả cũng đánh giá kết quả, chỉ ra kinh nghiệm chủ yếu trong quá trình Đảng lãnh đạo, chỉ đạo thể chế hóa, luật pháp hóa, triển khai tổ chức, thực hiện cải cách nền công vụ, công chức, viên chức; đề xuất giải pháp để đẩy mạnh cải cách, xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, hiện đại, liêm chính, gắn bó với dân. Điểm luan an 9 cần lưu ý là, tác giả đã chỉ ra yêu cầu khách quan của việc cải cách nền hành chính, xây dựng lực lượng cán bộ, công chức, viên chức, đáp ứng việc xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền, tăng cường pháp chế ở Việt Nam hiện nay.
Cải cách công vụ, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức thực hiện theo hướng chuyên nghiệp, tiên tiến, phục vụ thị trường, phục vụ công dân vừa là xu thế chung của các quốc gia trên thế giới trong bối cảnh toàn cầu hóa, vừa là đòi hỏi của công cuộc đổi mới, đẩy mạnh CNH, HĐH và nhu cầu hội nhập quốc tế của nước ta. Về công tác quy hoạch cán bộ, sách Đánh giá quy hoạch, luân chuyển cán bộ lãnh đạo, quản lý thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước do Trần Đình Hoan chủ trì nghiên cứu [49] nhấn mạnh việc cần phải nhận thức sâu sắc rằng mục tiêu của quy hoạch cán bộ không chỉ là phương cách tạo nguồn để rèn luyện, thử thách và bố trí cán bộ, mà còn tạo cơ hội bình đẳng cho cán bộ và người ngoài Đảng có điều kiện phấn đấu vào vị trí lãnh đạo, quản lý. Quy hoạch cán bộ phải tạo ra động lực phấn đấu bình đẳng, công bằng cho mọi người tự khẳng định trở thành người cán bộ lãnh đạo, chỉ đạo theo quy hoạch. Do vậy, phải có chủ trương, chính sách để phát hiện nguồn quy hoạch, phát hiện người hiền tài mà do nhiều nguyên nhân chưa có cơ hội để thể hiện hoặc được phát hiện.
Bên cạnh đó, về luân chuyển cán bộ, các tác giả nhận định: luân chuyển đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý không bao hàm ý nghĩa tuyệt đối hóa vai trò của luân chuyển cán bộ, mà chỉ nhằm khẳng định tầm quan trọng của việc tạo ra động lực làm chuyển động mạnh mẽ các bước khác vốn lâu nay đang còn bất cập, yếu kém, không đáp ứng kịp thời các yêu cầu của công tác cán bộ trong tình hình mới. Cần nhận thức rõ việc luân chuyển với cán bộ là một cách thức nhằm rèn luyện, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý thực sự hiệu quả. Sách chuyên khảo Xác định cơ cấu và tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo chủ chốt trong hệ thống chính trị đổi mới do Trần Xuân Sầm (chủ biên) [81] đã khẳng định, việc xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt trong các tổ chức cấu thành hệ thống chính trị thật sự trong sạch, vững mạnh là nhân tố quyết luan an 10 định, đảm bảo cho quá trình đổi mới chính trị và toàn bộ công cuộc đổi mới ở Việt Nam diễn ra đúng hướng, vững chắc. Nhóm tác giả đã đưa ra những căn cứ để xác định cơ cấu và tiêu chí cán bộ lãnh đạo chủ chốt, phân tích đánh giá thực trạng chất lượng, hiệu quả hoạt động của cán bộ, chỉ ra nguyên nhân và kinh nghiệm; dự báo sự biến động cơ cấu, tiêu chuẩn, một số loại cán bộ lãnh đạo chủ chốt tiêu biểu; xác định cơ cấu và tiêu chuẩn cơ bản đối với cán bộ.
Công trình cũng đề xuất những phương hướng và giải pháp cơ bản có tính hệ thống để xây dựng cán bộ chủ chốt, trong thời kỳ đổi mới. Cuốn sách Tiếp tục đổi mới đồng bộ công tác cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước của Nguyễn Minh Tuấn (chủ biên) [213] đã phân tích vị trí quan trọng của đội ngũ cán bộ và công tác cán bộ. Tác giả đề xuất đổi mới các bước, từng khâu trong công tác cán bộ: xây dựng các tiêu chí với từng loại hình cán bộ; đánh giá cán bộ; tuyển dụng, bổ nhiệm cán bộ; công tác quy hoạch đội ngũ cán bộ; luân chuyển điều động, cơ chế, chính sách đối với cán bộ. Công trình nghiên cứu cũng đã chỉ ra những nội dung quan trọng hoạt động nghiên cứu và xây dựng bộ máy, đội ngũ những người làm công tác tổ chức, cán bộ trong thời điểm hiện nay.
Trong công trình nghiên cứu Bệnh quan liêu trong công tác cán bộ ở nước ta hiện nay: Thực trạng, nguyên nhân và giải pháp [103], các tác giả Trương Thị Thông và Lê Kim Việt (chủ biên) nhận định: trong quá trình lãnh đạo, Đảng thường xuyên coi trọng việc ngăn chặn, đề phòng bệnh quan liêu trong công tác cán bộ và thu được nhiều kết quả hết sức quan trọng. Nhóm nghiên cứu cũng đã chỉ ra những biểu hiện, bản chất và nguồn gốc dẫn đến tình trạng quan liêu trong công tác cán bộ của các chủ thể tham gia công tác tổ chức, cán bộ; đồng thời, đề xuất những biện pháp quan trọng, nhằm khắc phục, đề phòng bệnh quan liêu, tiêu cực đối với công tác cán bộ ở nước ta. Cuốn sách Chiến lược phát triển nhân tài của Việt Nam hiện nay của các tác giả Cao Văn Thống, Đỗ Xuân Tuất [104] đã trình bày làm rõ những khái niệm và đặc điểm về nhân tài, khảo cứu, rút ra những kinh nghiệm, bài học về quá trình cha ông ta đã trọng dụng, thu hút nhân tài qua các thời kỳ luan an 11 lịch sử. Bên cạnh đó, các tác giả còn khảo sát kinh nghiệm về sử dụng nhân tài trong lịch sử của đất nước Trung Quốc.
Từ đó, nhóm nghiên cứu đề xuất những việc cần phải thực hiện đối với công tác phát triển những người tài năng đối với Việt Nam. Cùng với cách tiếp cận như trên, công trình Kinh nghiệm công tác nhân sự của một số nước của Lê Minh Thông, Nguyễn Danh Châu [102] đã nghiên cứu hệ thống các mô hình bộ máy nhà nước ở một số nước trên thế giới như Hoa Kỳ, Đức, Nhật Bản, Trung Quốc liên quan đến công tác công vụ, công chức; thực hiện việc tuyển dụng, đào tạo, rèn luyện, công tác quản lý và chế độ chính sách… Từ đó, các tác giả chỉ ra những biện pháp nhằm đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác cán bộ ở Việt Nam.