Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu xạ khuẩn sinh chất kháng sinh chống nấm gây bệnh thực vật ở Việt Nam

Luận án tiến sĩ nghiên cứu hus nghiên cứu xạ khuẩn sinh chất kháng sinh chống nấm gây bệnh thực vật ở việt nam, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh

• Tác giả: Bùi Thị Việt Hà
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Từ Minh Koóng
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Vi sinh vật học
• Đề tài: Nghiên cứu xạ khuẩn sinh chất kháng sinh chống nấm gây bệnh thực vật ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án tiến sỹ
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 0.2. ĐỐI TƯỢNG VÀ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 0.3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 0.4. GIỚI THIỆU VỀ CHẤT KHÁNG SINH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. GIỚI THIỆU VỀ CHẤT KHÁNG SINH
• 1.1.1. Chất kháng sinh (Antibiotic)
• 1.1.2. Sơ lược lịch sử nghiên cứu chất kháng sinh
• 2. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 2.1. PHÂN LẬP VÀ TUYỂN CHỌN XẠ KHUẨN
• 2.2. NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC VÀ ĐẶC ĐIỂM PHÂN LOẠI CỦA CÁC CHỦNG XẠ KHUẨN
• 2.2.1. Đặc điểm hình thái
• 2.2.2. Đặc điểm nuôi cấy
• 2.2.3. Đặc điểm sinh lý – sinh hoá
• 2.2.4. Hoạt tính kháng sinh
• 2.2.5. Giải trình tự ADNr 16S của 3 chủng xạ khuẩn nghiên cứu
• 2.3. KHẢ NĂNG TỔNG HỢP CKS CỦA 3 CHỦNG XẠ KHUẨN ĐÃ LỰA CHỌN
• 2.3.1. Lựa chọn môi trường lên men thích hợp
• 2.3.2. Ảnh hưởng của các điều kiện nuôi cấy lên khả năng hình thành CKS của 3 chủng T-41, D-42 và TC-54
• 2.3.3. Ảnh hưởng của pH ban đầu và nhiệt độ
• 2.3.4. Động học của quá trình lên men của các chủng xạ khuẩn nghiên cứu
• 2.3.5. Tối ưu hoá môi trường lên men chủng TC-54 – Phương pháp Box- Willson
• 2.3.6. Lên men xốp chủng T-41
• 2.4. TÁCH CHIẾT VÀ TINH CHẾ CKS TC-54
• 2.4.1. Tách chiết CKS bằng dung môi hữu cơ
• 2.4.2. Xác định khả năng bền nhiệt của chất kháng sinh
• 2.4.3. Xác định Rf của chất kháng sinh
• 2.4.4. HỆ DUNG MÔI
• 2.4.5. Tách chiết CKS TC-54 bằng chất hấp phụ
• 2.4.6. Tách chiết CKS TC-54 bằng nhựa trao đổi ion
• 2.4.7. Nhận dạng CKS TC-54
• 2.4.8. Mối tương quan giữa nồng độ CKS và đường kính vòng vô khuẩn
• 2.4.9. Nồng độ ức chế tối thiểu (MIC)
• 2.5. TÌM HIỂU KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG CỦA CÁC CKS THÔ T-41, D-42 VÀ TC-54
• 2.5.1. Ảnh hưởng của CKS trong dịch nuôi cấy chủng xạ khuẩn T-41 và TC-54 tới khả năng nảy mầm của hạt
• 2.5.2. Ảnh hưởng của CKS T-41 và TC-54 đến khả năng sinh trưởng của cây
• 2.6. SẢN XUẤT CHẾ PHẨM
• 2.6.1. Quy trình sản xuất chế phẩm T-41 và D-42
• 2.6.2. Xác định một số tính chất của chế phẩm T-41 và D-42
• 2.6.3. Bước đầu thử nghiệm chế phẩm trên đồng ruộng
• 2.7. KIẾN NGHỊ VỀ NHỮNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu xạ khuẩn sinh chất kháng sinh ở Việt Nam

Nghiên cứu về xạ khuẩn sinh chất kháng sinh chống nấm ở Việt Nam đang trở thành một lĩnh vực quan trọng trong sinh học và nông nghiệp. Xạ khuẩn là nhóm vi sinh vật có khả năng sản sinh ra nhiều loại chất kháng sinh khác nhau, có tác dụng chống lại các loại nấm bệnh gây hại cho cây trồng. Việc tìm hiểu và khai thác nguồn tài nguyên này không chỉ giúp nâng cao năng suất nông nghiệp mà còn bảo vệ môi trường. Theo thống kê, thiệt hại do nấm bệnh gây ra cho mùa màng ở Việt Nam rất lớn, chiếm khoảng 11,6% tổng sản lượng nông nghiệp. Do đó, nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang lại giá trị thực tiễn cao.

1.1. Đối tượng và nội dung nghiên cứu xạ khuẩn

Đối tượng nghiên cứu chính là các chủng xạ khuẩn có khả năng sinh chất kháng sinh từ đất Việt Nam. Nội dung nghiên cứu bao gồm phân lập, tuyển chọn, và xác định cấu trúc hóa học của các chất kháng sinh này. Việc này không chỉ giúp phát hiện ra các chủng xạ khuẩn mới mà còn đóng góp vào việc bảo tồn đa dạng sinh học.

1.2. Tình hình nghiên cứu xạ khuẩn ở Việt Nam

Tình hình nghiên cứu về xạ khuẩn ở Việt Nam còn hạn chế so với thế giới. Mặc dù đã có một số nghiên cứu về chất kháng sinh từ xạ khuẩn, nhưng việc ứng dụng trong thực tiễn nông nghiệp vẫn còn nhiều thách thức. Các chế phẩm kháng sinh hiện tại chủ yếu là nhập khẩu, do đó, việc phát triển các sản phẩm nội địa là cần thiết.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu xạ khuẩn

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng nghiên cứu về xạ khuẩn sinh chất kháng sinh ở Việt Nam vẫn gặp phải nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt về nguồn lực và công nghệ hiện đại để phân lập và xác định các chủng xạ khuẩn. Ngoài ra, việc bảo quản và duy trì các chủng xạ khuẩn cũng là một thách thức lớn. Các phương pháp truyền thống thường không đảm bảo được tính ổn định và hoạt tính của các chất kháng sinh trong thời gian dài.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực nghiên cứu

Việc thiếu hụt nguồn lực tài chính và nhân lực có trình độ cao trong lĩnh vực nghiên cứu xạ khuẩn đã ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng của các nghiên cứu. Nhiều phòng thí nghiệm không đủ trang thiết bị hiện đại để thực hiện các phân tích cần thiết.

2.2. Khó khăn trong việc bảo quản và duy trì chủng

Bảo quản các chủng xạ khuẩn là một thách thức lớn. Các phương pháp bảo quản hiện tại thường không đảm bảo được hoạt tính của các chất kháng sinh trong thời gian dài, dẫn đến việc khó khăn trong việc ứng dụng thực tiễn.

III. Phương pháp nghiên cứu xạ khuẩn sinh chất kháng sinh

Để nghiên cứu xạ khuẩn sinh chất kháng sinh, các phương pháp hiện đại như phân tích sinh học phân tử và công nghệ lên men được áp dụng. Phân lập và tuyển chọn các chủng xạ khuẩn từ đất là bước đầu tiên trong quy trình nghiên cứu. Sau đó, các chủng này sẽ được nuôi cấy trong môi trường thích hợp để sản xuất chất kháng sinh.

3.1. Phân lập và tuyển chọn chủng xạ khuẩn

Quá trình phân lập và tuyển chọn các chủng xạ khuẩn từ đất bao gồm việc sử dụng các môi trường nuôi cấy đặc biệt để kích thích sự phát triển của chúng. Các chủng có hoạt tính kháng sinh cao sẽ được lựa chọn để tiếp tục nghiên cứu.

3.2. Công nghệ lên men trong sản xuất chất kháng sinh

Công nghệ lên men là một trong những phương pháp quan trọng để sản xuất chất kháng sinh từ xạ khuẩn. Quá trình này bao gồm việc tối ưu hóa các điều kiện nuôi cấy như pH, nhiệt độ và thời gian lên men để đạt được hiệu suất cao nhất.

IV. Ứng dụng thực tiễn của chất kháng sinh từ xạ khuẩn

Các chất kháng sinh được sản xuất từ xạ khuẩn có thể được ứng dụng trong nông nghiệp để phòng chống các bệnh do nấm gây ra. Việc sử dụng các chế phẩm này không chỉ giúp bảo vệ cây trồng mà còn giảm thiểu ô nhiễm môi trường do hóa chất độc hại. Nghiên cứu cho thấy rằng các chế phẩm từ xạ khuẩn có thể giúp tăng năng suất cây trồng và cải thiện chất lượng nông sản.

4.1. Hiệu quả của chất kháng sinh trong nông nghiệp

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các chế phẩm từ xạ khuẩn có khả năng ức chế sự phát triển của nhiều loại nấm bệnh phổ biến. Việc áp dụng các chế phẩm này trong thực tiễn đã giúp giảm thiểu thiệt hại do nấm gây ra cho mùa màng.

4.2. Lợi ích môi trường từ việc sử dụng chất kháng sinh tự nhiên

Sử dụng chất kháng sinh từ xạ khuẩn không chỉ mang lại lợi ích cho năng suất cây trồng mà còn giúp bảo vệ môi trường. Việc giảm thiểu sử dụng hóa chất độc hại sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe con người và hệ sinh thái.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu xạ khuẩn ở Việt Nam

Nghiên cứu về xạ khuẩn sinh chất kháng sinh chống nấm ở Việt Nam đang mở ra nhiều cơ hội mới cho nông nghiệp bền vững. Tuy nhiên, để phát triển lĩnh vực này, cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu và ứng dụng công nghệ hiện đại. Tương lai của nghiên cứu này không chỉ giúp nâng cao năng suất nông nghiệp mà còn bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

5.1. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Định hướng nghiên cứu trong tương lai sẽ tập trung vào việc phát triển các chế phẩm kháng sinh từ xạ khuẩn có nguồn gốc nội địa. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu sự phụ thuộc vào các sản phẩm nhập khẩu mà còn khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên vi sinh vật phong phú của Việt Nam.

5.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu bền vững

Nghiên cứu bền vững về xạ khuẩn sẽ góp phần xây dựng một nền nông nghiệp sạch và an toàn. Việc phát triển các sản phẩm kháng sinh tự nhiên sẽ giúp bảo vệ sức khỏe con người và môi trường, đồng thời nâng cao giá trị nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. GIỚI THIỆU VỀ CHẤT KHÁNG SINH 1. Chất kháng sinh (Antibiotic) Chất kháng sinh, theo khái niệm cũ là bất kỳ sản phẩm vi sinh nào mà ngay ở nồng độ thấp (g/ml) cũng có thể ức chế hoặc tiêu diệt các vi sinh vật khác (vi khuẩn, nấm nem, nấm mốc…) một cách chọn lọc [124].

Thuật ngữ antibiotic bắt nguồn từ chữ Hy Lạp: “anti” là kháng lại, còn “bios” là sự sống. Thuật ngữ này được Waksman sử dụng vào những năm 1940 để phân biệt penixillin với sulfonamit đã được phát hiện từ những năm 1930. Thuật ngữ này đã được thay đổi sau khi penixillin và các chất kháng khuẩn khác đã được cải tiến và tổng hợp mới trong phòng thí nghiệm. Ngày nay, thuật ngữ này được sử dụng rộng rãi hơn để chỉ các hợp chất kháng khuẩn tự nhiên, bán tổng hợp, hoặc tổng hợp hoàn toàn có hiệu quả diệt khuẩn ở nồng độ thấp.

Nhiều chất kháng sinh được sử dụng như là một chất hoá trị liệu có khả năng kháng virut, động vật nguyên sinh, tế bào ung thư…Tất cả các CKS đều có tính độc chọn lọc. Mỗi chất kháng sinh thường chỉ tác dụng với một nhóm vi sinh vật nhất định. Một số CKS sử dụng ngoài mục địch y học có tầm quan trọng trong sinh thái như agroxin, bacterioxin, yếu tố gây chết (killer factor), microxin… 1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu chất kháng sinh Alexander Fleming, người đầu tiên đặt nền móng cho khoa học nghiên cứu CKS – nhà sinh vật học người Anh làm việc tại viện St.

Mary, London, đã phát hiện ra penixillin vào tháng 10 năm 1928. Trong khi tiến hành thí nghiệm, ông đã quan sát thấy một hiện tượng lạ: trên đĩa thạch đã cấy vi khuẩn Staphylococcus aureus bị nhiễm một loại nấm mốc xanh và xung quanh vùng nấm mọc thì vi khuẩn không thể phát triển được. Điều đó chứng tỏ rằng loại nấm này đã sinh ra một chất ức chế sự phát triển và tiêu diệt S. Fleming đã phân lập và định tên loại vi nấm này là Penicillium notatum và đặt tên cho chất kháng khuẩn Êy là penixillin.

16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Một thập kỷ sau, nhờ sự nỗ lực hợp tác của các nhà vi sinh vật häc vµ sinh ho¸ häc Anh, Mỹ, penixillin đã được nghiên cứu, sản xuất với số lượng lớn và trở thành một “loại thuốc thần kỳ”. Florey đã được nhận giải thưởng Nobel vì đã sự khám phá ra giá trị to lớn của penixillin mở ra một kỷ nguyên mới trong y học – kỷ nguyên kháng sinh. Năm 1939, Rene’ Jules Dubos nuôi cấy Bacillus brevis phân lập từ vùng New Jersey và tách được một hỗn hợp gồm hai chất khác nhau là gramixidin và tiroxidin. Sau đó ít lâu Abraham, Waksman, Schatz và Bugie [82, 135, 172] đã phát hiện ra streptomixin, chất này có tác dụng chủ yếu trên vi khuẩn G(-), đặc biệt là trực khuẩn lao.

Tốc độ tìm kiếm chất kháng sinh ngày càng được đẩy mạnh. Những năm 1940-1959 được coi là thời kỳ hoàng kim của việc nghiên cứu CKS. Hàng loạt chất kháng sinh được phát hiện trong gia đoạn này có ứng dụng trong y học như: actinomixin (Waksman,1940), chloramphenicol (Erhlich,1947), chlotetraxyclin (Dugar, 1948), [172]. Trong suốt những năm 1960 và 1970, ngành công nghiệp về kháng sinh đã bùng nổ khắp thế giới.

Vào đầu năm 1970, hơn 270 CKS đã được sản xuất. Vào những năm 1990, nhiều công ty dược phẩm đã đầu tư để nghiên cứu và phát triển, tìm ra các chất kháng sinh mới do tình trạng kháng thuốc lan tràn của các vi sinh vật gây bệnh. Vào khoảng những năm 1993 đến 2002, số lượng các tác nhân kháng khuẩn đã tăng lên từ 90 đến 120 (Công bố tại Hội nghị Khoa học về tác nhân kháng khuẩn và hoá trị liệu). Tại hội nghị này 21 công ty dược phẩm lớn đã trình bày các phương pháp để khám phá ra các CKS mới [45,129].

Như vậy, sau hơn 70 năm kể từ khi khám phá ra CKS, đến nay, số lượng CKS được phát hiện lên tới trên 17. Tuy nhiên chỉ có 1-2 % CKS đủ tiêu chuẩn để sử dụng rộng rãi trong thực tiễn y học. Thị trường CKS trên thế giới, theo thống kê năm 2002 đã đạt doanh số 26 tỷ đôla [174], và sẽ vẫn còn tăng khoảng 0,6% từ năm 2002-2008. Con số này cho thấy tiềm năng to lớn của ngành công nghệ kháng sinh trong nền kinh tế quốc dân.

Sự xuất hiện ngày càng nhiều các vi khuẩn đa kháng thuốc và sự thiếu hụt các nhóm kháng sinh mới, làm cho chúng ta đang phải đối mặt với “thời kỳ hậu kháng sinh” (post antibiotic era). Chính vì thế nhiệm vụ 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đặt ra của ngành công nghiệp sản xuất kháng sinh là: một mặt cải biến các CKS cũ để tránh tình trạng kháng thuốc, mặt khác phải thúc đẩy nghiên cứu và phát triển (R&D) để tìm ra các chất kháng sinh mới với các cơ chế tác động mới hoàn toàn. Ngay từ những năm 1950, CKS đã được nghiên cứu sử dụng trong việc phòng chống bệnh, kích thích sự tăng trưởng của động vật nuôi và cây trồng. CKS thu hút được sự quan tâm của các nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau trên thế giới.

Có thể nói ngành công nghiệp sản xuất CKS vẫn đang là một trong những hướng phát triển mạnh mẽ nhất trong công nghệ sinh học. Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của các ngành Vi sinh vật học, Hoá sinh học, Di truyền học phân tử và đặc biệt là sự ra đời của công nghệ sinh học đã tạo điều kiện thuận lợi cho lĩnh vực nghiên cứu CKS đạt được những thành tựu lớn lao. Dưới đây là các mốc thời gian phát hiện ra các CKS trong những năm vừa qua. Mốc thời gian tìm ra các chất kháng sinh khác nhau 1.

CƠ CHẾ TÁC DỤNG CỦA CHẤT KHÁNG SINH Cơ chế tác dụng của CKS là những cách thức mà CKS tác động lên những vị trí đích khác nhau trong tế bào, qua đó ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của vi sinh vật. Cơ chế này phụ thuộc vào bản chất hoá học, nồng độ chất kháng sinh và cấu trúc hiển vi của tế bào. Các CKS có bản chất hóa học khác nhau thì thường có cơ chế tác dụng khác nhau, còn các chất có bản chất hoá học gần giống nhau thì có hoạt phổ tương tự như nhau. Đồng thời nó còn phụ thuộc vào nồng độ.

Một số chất 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] kháng sinh khi ở nồng độ thấp không những không tác dụng ức chế sinh trưởng của vi sinh vật mà còn kích thích vi sinh vật phát triển. Ngoài ra, cùng một chất kháng sinh như nhau nhưng trong các điều kiện khác nhau thì cơ chế tác động cũng có thể không hoàn toàn giống nhau. Nhìn chung, cơ chế tác dụng của CKS được thể hiện theo năm phương thức sau .Ức chế tổng hợp thành tế bào Thành tế bào của vi khuẩn là cấu trúc bảo vệ tế bào vi khuẩn chống lại áp suất thẩm thấu. Thành phần cấu trúc chủ yếu của thành tế bào là peptidoglycan (PG).

PG là một đại phân tử cấu tạo bởi các chuỗi polisaccarit bao gồm đơn phân là các dẫn xuất của đường glucoza nằm xen kẽ nhau và lặp lại một cách liên tục (NAG- NAM). Để tạo thành mạng lưới thực sự vững chắc, các chuỗi polisaccarit của PG phải liên kết chéo với nhau thông qua một đoạn peptit ngắn giữa các tetrapeptit của tiểu phần NAM. Để có thể sinh trưởng và phân chia, tế bào phải tổng hợp các đơn vị PG mới và vận chuyển nó tới đúng vị trí sinh trưởng của thành tế bào [135]. Phần lớn các tác nhân kháng khuẩn thông thường đều hoạt động dựa trên sự ức chế quá trình hình thành liên kết chéo giữa các tetrapeptit của tiểu phần NAM.

Nổi bật nhất giữa các chất này là các kháng sinh -lactam mà đại diện là penixillin và cephalosporin. Đây là các chất kháng khuẩn có vùng chức năng là các vòng - lactam. Các kháng sinh -lactam ức chế sự hình thành PG mới bằng cách gắn với transpeptidaza là enzym cần thiết cho sự hình thành liên kết chéo giữa các chuỗi PG, kìm hãm hoạt tính của enzym này và làm gián đoạn sự tổng hợp thành tế bào của vi khuẩn [135]. Tuy nhiên, cần chú ý rằng các chất kháng sinh này chỉ hoạt động ở giai đoạn tế bào đang sinh trưởng vì các tế bào già hay ở trạng thái nghỉ không sinh tổng hợp PG.

Các penixillin không thấm qua được màng ngoài của vi khuẩn Gram (-) nên hiệu quả chống các vi khuẩn này rất thấp, tuy nhiên các penixillin và cephalosporin phổ rộng hoặc bán tổng hợp có thể vượt qua màng ngoài vi khuẩn Gram (-). Tế bào của người không có PG nên các kháng sinh -lactam rất ít độc đối với tế bào người [135, 172]. 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Các chất kháng sinh khác như vancomyxin do Streptomyces orientalis sinh ra và CKS bán tổng hợp xycloserin ức chế sự hình thành thành tế bào theo một cách khác. Chúng cản trở trực tiếp đến sự hình thành cầu D-alanin-D-alanin liên kết các tiểu phần NAM của các vi khuẩn Gram (+).

Tuy nhiên, các vi khuẩn không có cầu D-alanin-D-alanin có khả năng đề kháng tự nhiên đối với những chất kháng sinh này. Một chất kháng sinh ức chế tổng hợp thành tế bào khác là bacitracin ngăn cản sự vận chuyển các đơn vị PG mới từ tế bào chất đến vị trí tổng hợp của thành tế bào. Cũng như các CKS -lactam, vancomyxin, xycloserin và bacitraxin làm gián đoạn sự tổng hợp thành tế bào và làm tế bào bị phá vỡ do áp suất thẩm thấu [135]. Liên kết với protein thụ thể Người ta cho rằng, một số protein liên kết với penixillin–(Peniciline Binding Protein (PBP) nằm trên màng tế bào vi khuẩn) là các đích cho các penixillin và các cephalosporin liên kết.

Tất cả các vi khuẩn đều có loại protein này, ví dụ Staphylococcus aureus có 4 PBP còn E.coli thì có ít nhất là 7 PBP. Các PBP này hoạt động như các enzym và biểu hiện hoạt tính của cacbocylpeptidaza, transpeptidaza, enđopeptidaza và transglycozylaza. Song vai trò chính xác của các PBP, bất kể thuộc hoạt tính enzym nào, trong sự sinh trưởng và phân chia tế bào, vẫn chưa được biết rõ, và vì vậy cơ chế phân tử của hoạt động gây chết của các chất kháng sinh nhóm β-lactam vẫn chưa được giải thích. Ức chế sự tổng hợp protein Các tác nhân kháng khuẩn có đích tấn công là tiểu phần 30S của riboxom gồm các aminoglycozit và các tetraxyclin.