chương 1, tác giả sẽ hệ thống hóa các lý thuyết về mạng xã hội, mạng xã hội Facebook, đồng thời chỉ ra hai phương thức sử dụng mạng xã hội của các cơ quan báo chí hiện nay là sử dụng mạng xã hội Facebook như một nguồn cung cấp thông tin và như một phương tiện quảng bá thông tin, tương tác với công chúng. Ngoài ra, tác giả cũng giới thiệu kinh nghiệm sử dụng mạng xã hội của một số cơ quan truyền thông trên thế giới là AP và CNN. Chương 2: Thực trạng việc sử dụng mạng xã hội Facebook của báo Tuổi trẻ, VietNamNet, Đài truyền hình Việt Nam Trong chương 2, tác giả sẽ giới thiệu chung về ba cơ quan báo chí trên và khảo sát thực trạng việc sử dụng mạng xã hội Facebook của ba cơ quan báo chí đó trong khai thác thông tin từ Facebook và xây dựng Fanpage để quảng bá thông tin và tương tác với công chúng. Từ đó rút ra một số nhận xét trong việc sử dụng Facebook của ba cơ quan báo chí.
Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng mạng xã hội Facebook của các cơ quan báo chí Trong chương 3, tác giả sẽ rút ra một số vấn đề qua khảo sát ở chương 2, chỉ ra một số xu hướng phát triển của báo chí và Facebook trong tương lai. Từ đó đưa ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả việc sử dụng Facebook trong hoạt động báo chí cho cơ quan quản lý báo chí, cơ quan báo chí và cá nhân nhà báo. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC ỨNG DỤNG MẠNG XÃ HỘI TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA CƠ QUAN BÁO CHÍ 1. Tổng quan về mạng xã hội và mạng xã hội Facebook 1.
Khái niệm mạng xã hội Mạng xã hội theo tiếng Anh gọi là Social Network, xuất hiện từ những năm 90 của thể kỉ XX và bùng nổ mạnh mẽ trong khoảng 10 năm trở lại đây, mạng xã hội đã không còn xa lạ đối với người dùng Internet. Tuy vậy, xung quanh thuật ngữ cũng có nhiều cách định nghĩa khác nhau: Theo từ điển Oxford, mạng xã hội (social network): 1) là một mạng lưới của các hoạt động tương tác xã hội và mối quan hệ cá nhân; 2) là một website hay ứng dụng khác được thiết kế chuyên dụng cho phép những người sử dụng giao tiếp với nhau bằng việc đăng tải thông tin, bình luận, tin nhắn, hình ảnh [81]. Elison – Khoa Nghiên cứu Thông tin – Truyền thông đại học Bang Michigan (Mỹ) thì cho rằng, mạng xã hội là những dịch vụ trên nền tảng web cho phép các cá nhân: (1) xây dựng hồ sơ thông tin công khai (hoặc bán công khai) bên trong một hệ thống giới hạn, (2) kết nối với những người sử dụng khác để chia sẻ điều gì đó, (3) thấy được các kết nối của mình và các hoạt động mà những người sử dụng mạng xã hội kết nối với mình thực hiện. Hình thức kết nối cụ thể có sự khác biệt nhất định giữa các website mạng xã hội khác nhau [33, tr.
Cuốn “Báo chí và mạng xã hội” đưa ra khái niệm: “Mạng xã hội (social network) là dịch vụ nối kết các thành viên cùng sở thích trên Internet lại với nhau với nhiều mục đích khác nhau không phân biệt không gian và thời gian” [47, tr. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bàn đến khái niệm này, PGS.TS Mai Quỳnh Nam nhìn nhận: “Không nên hiểu mạng xã hội chỉ ở khía cạnh thông tin điện tử. Mạng xã hội có thể hình dung như là khái niệm chỉ mối quan hệ liên đới giữa con người với nhau về một vấn đề nào đó trong xã hội”[49, tr.Quan điểm này trùng với ý kiến của tác giả Peter K.Ryan trong cuốn “Social networking”.Ryan cũng cho rằng: “Mạng xã hội là một nhóm người kết nối vì một lý do cụ thể nào đấy. Với việc phát minh ra radio, tivi và đặc biệt là Internet, con người có thể thiết lập và duy trì sự liên kết vượt qua những giới hạn về không gian trong lịch sử trước đây”[49, tr.
Mục 29, Điều 3, Nghị định 72/2013/NĐ – CP của Chính phủ ban hành ngày 15/7/2013 giải thích: “Mạng xã hội (social network) là hệ thống thông tin cung cấp cho cộng đồng người sử dụng mạng các dịch vụ lưu trữ, cung cấp, sử dụng, tìm kiếm, chia sẻ và trao đổi thông tin với nhau, bao gồm dịch vụ tạo trang thông tin điện tử cá nhân, diễn đàn (forum), trò chuyện (chat) trực tuyến, chia sẻ âm thanh, hình ảnh và các hình thức dịch vụ tương tự khác” [50]. Các định nghĩa trên dù diễn đạt khác nhau nhưng đều tập trung vào ba đặc điểm chính của mạng xã hội là tính trực tuyến, tính liên kết và tính truyền thông. Do vậy, tổng hợp từ các định nghĩa trên, tác giả luận văn đề xuất định nghĩa sau đây: Mạng xã hội là không gian trực tuyến, nơi các cá nhân liên kết với nhau không phân biệt không gian và thời gian. Sự kết nối này được thực hiện thông qua các hoạt động truyền thông bao gồm hoạt động chuyển tải và chia sẻ thông tin, quan điểm, bình luận, nhận xét, đánh giá…Qúa trình này diễn ra liên tục hướng tới sự thay đổi nhận thức và hành vi của các cá nhân và các nhóm; đồng thời góp phần xây dựng hình ảnh cá nhân.
Mạng xã hội Facebook 1. Vai trò và sự phát triển của mạng xã hội Facebook 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Sự phát triển của công nghệ tạo ra các phương tiện truyền thông mới. Với báo chí hiện đại, công nghệ có vai trò vô cùng quan trọng, mang yếu tố sống còn đối với hoạt động báo chí. Công nghệ tác động mạnh mẽ từ cách tạo ra sản phẩm báo chí đến việc tiếp nhận sản phẩm đó của công chúng.
Nhắc đến điều này không thể không kể đến học giả người Canada, Herber Marshall McLuhan. Năm 1964, ông xuất bản cuốn Understanding Media: The Extensions of Man, đã làm cả thế giới giật mình với tuyên ngôn “Phương tiện chính là thông điệp”. McLuhan đã thấy được: Về lâu dài, nội dung của phương tiện truyền thông sẽ bớt quan trọng so với bản thân phương tiện đó trong việc tác động tới cách nghĩ và hành xử của chúng ta. McLuhan viết: “Tác động của công nghệ không xảy ra ở cấp độ quan điểm hay khái niệm”.
Thay vào đó, công nghệ làm biến đổi “mô hình nhận thức một cách liên tục và không gặp sự kháng cự nào”[51, tr. Nghiên cứu của McLuhan vẫn giữ nguyên ý nghĩa ở hiện tại. Thế kỉ XXI chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ hiện đại với sự ra đời của hàng loạt thiết kế thông minh, trong đó phải kể đến sự phát triển ngày càng lớn mạnh của mạng xã hội. Bên cạnh đó, thế giới ngày càng phẳng và xã hội luôn có nhiều biến động, nhu cầu về thông tin mọi mặt của con người càng lớn.
Đứng trước xu thế đó, các cơ quan truyền thông phải thay đổi cách thức chuyển tải để mang lại hiệu quả tối đa về mặt thông tin cho công chúng. Sự hội tụ của kỹ thuật số, sự phát triển vô cùng mạnh mẽ của Internet và sự ra đời của hàng loạt công nghệ truyền thông mới trong một thập niên vừa qua đã có ảnh hưởng to lớn đến cách thức sản xuất và phát hành nội dung báo chí trong thế kỷ 21. Để có thể vươn lên dẫn đầu trong bối cảnh hiện nay thì một cơ quan báo chí phải có khả năng phục vụ công chúng ở bất cứ nơi 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đâu và bất cứ khi nào công chúng muốn. Là một chuyên gia chỉ trong một kênh giờ đây là không đủ và một cơ quan báo chí chỉ có thể đạt được ảnh hưởng thực sự bằng cách áp dụng một mô hình kinh doanh truyền thông đa nền tảng – multiplatform media.
Báo chí đa nền tảng (multiplatform media) là xu hướng báo chí người đọc có thể tiếp cận mọi lúc mọi nơi trên tất cả các nền tảng khác nhau với những thiết bị khác nhau. Để tiếp cận thông tin, công chúng có thể đọc báo từ báo giấy, báo điện tử; Đọc trên nhiều thiết bị, từ máy tính, thiết bị cầm tay (smartphone, iPad, Notebook. Với người làm báo, không đơn thuần tin tức chỉ là chữ (text), hình ảnh (image), video/clip mà được mở rộng ra nhiều hình thức truyền tải hơn. Nhu cầu, thị hiếu cũng như hành vi của công chúng đã thay đổi, vì thế việc phát hành nội dung báo chí trong thời đại hiện nay không còn bó hẹp trong một phương thức – ví dụ chỉ là báo in, phát thanh truyền hình hoặc điện tử – mà thay vào đó là việc chuyển tải bằng nhiều dạng thức và các phiên bản trên rất nhiều nền tảng kỹ thuật số.
Xu hướng đa nền tảng cũng ảnh hưởng đến các nguồn đầu tư và các phương thức sử dụng nguồn lực, nó cũng giúp các cơ quan truyền thông khai thác tối đa tài nguyên của mình trong khi tiết kiệm được chi phí, và phục vụ công chúng một cách hiệu quả hơn. Chiến lược đa nền tảng (multiplatform) với đòi hỏi thông tin phải xuất hiện bất cứ nơi nào có độc giả, và chủ động đưa tin đến với độc giả thay vì cách tiếp cận truyền thống là độc giả tìm đến với thông tin, thực tế lại đang đưa báo chí trở về với nguyên tắc cơ bản nhất của mình: coi độc giả là ưu tiên số 1 (audience-first). Sự ra đời và vươn lên mạnh mẽ của mạng xã hội Facebook trong thời gian gần đây đã mở ra một giải pháp cho các cơ quan báo chí truyền thông. Nhờ sự phát triển của Facebook, các cơ quan báo chí tương tác nhiều hơn với 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com công chúng.
Thay vì phải tiếp nhận sự độc thoại của nhà báo trong tác phẩm báo chí thì giờ đây, công chúng cũng được nói lên tiếng nói của mình. Điều này làm thay đổi từ thông tin một chiều sang thông tin đa chiều. Nhà báo đã không còn giữ vai trò độc quyền trong việc cung cấp thông tin nữa mà ngay chính công chúng cũng có thể trở thành nguồn cung cấp thông tin, trở thành “nhà báo công dân” tham gia vào quá trình truyền thông. Điều này đang làm thay đổi cách làm truyền thông truyền thống.
Trong môi trường truyền thông mới, công chúng trở thành nguồn cung cấp những thông tin mới, ở khắp mọi nơi, kể cả những nơi nhà báo không thể có mặt kịp thời.