Luận văn thạc sĩ về pháp luật Việt Nam và tiền lương tối thiểu

Luận văn thạc sĩ VNU LS về pháp luật Việt Nam tập trung vào vấn đề tiền lương tối thiểu, phân tích và đánh giá các khía cạnh liên quan.

• Tác giả: Lưu Thị Lam
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Xuân Thu
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Pháp luật Việt Nam về tiền lương tối thiểu
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TIỀN LƯƠNG TỐI THIỂU VÀ PHÁP LUẬT VỀ TIỀN LƯƠNG TỐI THIỂU
• 1.1. Khái niệm, vai trò, đặc trưng, các yếu tố ảnh hưởng và căn cứ xác định tiền lương tối thiểu
• 1.2. Khái niệm tiền lương tối thiểu
• 1.3. Vai trò của tiền lương tối thiểu
• 1.4. Đặc trưng của tiền lương tối thiểu
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến tiền lương tối thiểu
• 1.6. Các tiêu chí xác định tiền lương tối thiểu
• 1.7. Pháp luật về tiền lương tối thiểu
• 1.8. Khái niệm và vai trò của pháp luật về tiền lương tối thiểu
• 1.9. Nội dung và hình thức của pháp luật về tiền lương tối thiểu
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ TIỀN LƯƠNG TỐI THIỂU
• 2.1. Quy định hiện hành về tiền lương tối thiểu ở nước ta hiện nay
• 2.2. Tiền lương tối thiểu chung
• 2.3. Tiền lương tối thiểu vùng
• 2.4. Tiền lương tối thiểu ngành
• 2.5. Về tổ chức triển khai thực hiện tiền lương tối thiểu
• 2.6. Thực tiễn thực hiện chính sách tiền lương tối thiểu
• 2.7. Về xác định mức lương tối thiểu
• 2.8. Về thực hiện điều chỉnh mức lương tối thiểu
• 2.9. Đánh giá thực trạng quy định của pháp luật về tiền lương tối thiểu
• 2.10. Những kết quả đạt được
• 2.11. Những tồn tại, hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ TIỀN LƯƠNG TỐI THIỂU Ở VIỆT NAM
• 3.1. Yêu cầu của việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về tiền lương tối thiểu
• 3.2. Yêu cầu chung của cải cách hệ thống chính sách tiền lương
• 3.3. Yêu cầu của bối cảnh kinh tế xã hội trong nước và yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.4. Yêu cầu về sự phù hợp với các Công ước của ILO
• 3.5. Yêu cầu từ quan hệ cung, cầu trên thị trường lao động
• 3.6. Yêu cầu từ việc thể chế hóa đường lối, quan điểm của Đảng về tiền lương
• 3.7. Giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về tiền lương tối thiểu
• 3.7.1. Xác định mức lương tối thiểu trên cơ sở tính đúng, đủ (đảm bảo) mức sống tối thiểu và phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội từng thời kỳ
• 3.7.2. Điều chỉnh lương tối thiểu khi kinh tế tăng trưởng, lạm phát
• 3.7.3. Thực hiện lương tối thiểu ngành thông qua thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể ngành, nhóm doanh nghiệp
• 3.7.4. Hoàn thiện pháp luật về tiền lương tối thiểu, tiến tới xây dựng Luật tiền lương tối thiểu
• 3.7.5. Giải pháp khác nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về tiền lương tối thiểu
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC BẢNG PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu tiền lương tối thiểu tại Việt Nam

Nghiên cứu về tiền lương tối thiểu tại Việt Nam đã trở thành một chủ đề quan trọng trong bối cảnh kinh tế thị trường hiện nay. Tiền lương tối thiểu không chỉ là một công cụ quản lý vĩ mô mà còn là một yếu tố quyết định đến đời sống của người lao động. Chính sách này đã trải qua nhiều lần cải cách nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn và đảm bảo quyền lợi cho người lao động.

1.1. Khái niệm và vai trò của tiền lương tối thiểu

Tiền lương tối thiểu được định nghĩa là mức lương thấp nhất mà người sử dụng lao động phải trả cho người lao động. Vai trò của nó không chỉ dừng lại ở việc đảm bảo mức sống tối thiểu mà còn góp phần vào việc điều tiết thị trường lao động và giảm bất bình đẳng trong thu nhập.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến tiền lương tối thiểu

Nhiều yếu tố tác động đến việc xác định tiền lương tối thiểu, bao gồm tình hình kinh tế, mức sống tối thiểu, và các chính sách của Nhà nước. Sự thay đổi trong các yếu tố này có thể dẫn đến việc điều chỉnh mức lương tối thiểu nhằm đảm bảo quyền lợi cho người lao động.

II. Thực trạng chính sách tiền lương tối thiểu tại Việt Nam

Chính sách tiền lương tối thiểu tại Việt Nam hiện nay đang gặp nhiều thách thức. Mặc dù đã có những cải cách, nhưng mức lương tối thiểu vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu sống tối thiểu của người lao động. Theo số liệu, mức lương tối thiểu hiện tại chỉ đáp ứng khoảng 70% mức sống tối thiểu của người lao động.

2.1. Đánh giá thực trạng quy định về tiền lương tối thiểu

Các quy định hiện hành về tiền lương tối thiểu còn thiếu tính đồng bộ và chưa được luật hóa rõ ràng. Điều này dẫn đến việc thực hiện chính sách gặp nhiều khó khăn và không hiệu quả.

2.2. Những tồn tại và hạn chế trong thực hiện chính sách

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc cải cách chính sách, nhưng vẫn còn nhiều tồn tại như việc điều chỉnh mức lương tối thiểu chưa kịp thời và chưa phù hợp với thực tế thị trường lao động.

III. Phương pháp cải thiện chính sách tiền lương tối thiểu

Để nâng cao hiệu quả của chính sách tiền lương tối thiểu, cần có những giải pháp cụ thể. Việc xác định mức lương tối thiểu cần dựa trên các tiêu chí rõ ràng và phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội từng thời kỳ.

3.1. Đề xuất phương pháp xác định mức lương tối thiểu

Cần xây dựng một phương pháp xác định mức lương tối thiểu dựa trên nhu cầu sống tối thiểu và điều kiện kinh tế xã hội. Điều này sẽ giúp đảm bảo rằng mức lương tối thiểu thực sự đáp ứng được nhu cầu của người lao động.

3.2. Cải cách quy trình điều chỉnh mức lương tối thiểu

Quy trình điều chỉnh mức lương tối thiểu cần được thực hiện thường xuyên và kịp thời, dựa trên các chỉ số kinh tế như lạm phát và tăng trưởng kinh tế để đảm bảo tính hợp lý và công bằng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tiền lương tối thiểu

Nghiên cứu về tiền lương tối thiểu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các chính sách hợp lý có thể cải thiện đời sống của người lao động. Các doanh nghiệp cũng sẽ được hưởng lợi từ việc duy trì một môi trường làm việc công bằng và ổn định.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc điều chỉnh mức lương tối thiểu có tác động tích cực đến năng suất lao động và sự hài lòng của người lao động. Điều này cho thấy rằng chính sách tiền lương tối thiểu cần được xem xét và điều chỉnh thường xuyên.

4.2. Ứng dụng các mô hình tiền lương tối thiểu từ quốc tế

Việc tham khảo các mô hình tiền lương tối thiểu từ các quốc gia khác có thể giúp Việt Nam cải thiện chính sách của mình. Các mô hình này thường dựa trên các tiêu chí rõ ràng và có sự tham gia của các bên liên quan.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của tiền lương tối thiểu tại Việt Nam

Chính sách tiền lương tối thiểu tại Việt Nam cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Việc hoàn thiện chính sách này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người lao động mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

5.1. Tương lai của chính sách tiền lương tối thiểu

Trong tương lai, chính sách tiền lương tối thiểu cần được điều chỉnh linh hoạt hơn để phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế và thị trường lao động. Điều này sẽ giúp đảm bảo rằng người lao động có thể sống và làm việc trong điều kiện tốt nhất.

5.2. Khuyến nghị cho các nhà hoạch định chính sách

Các nhà hoạch định chính sách cần chú trọng đến việc xây dựng một khung pháp lý rõ ràng và đồng bộ cho chính sách tiền lương tối thiểu. Điều này sẽ giúp tạo ra một môi trường làm việc công bằng và bền vững cho người lao động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận về tiền lương tối thiểu. Chương 2: Thực trạng pháp luật Việt Nam về tiền lương tối thiểu. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về tiền lương tối thiểu ở Việt Nam. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TIỀN LƢƠNG TỐI THIỂU VÀ PHÁP LUẬT VỀ TIỀN LƢƠNG TỐI THIỂU 1.

Khái niệm, vai trò, đặc trƣng, các yếu tố ảnh hƣởng và căn cứ xác định tiền lƣơng tối thiểu 1. Khái niệm tiền lương tối thiểu 1. Quan niệm tiền lương tối thiểu của C. Mác Trong lí luận về giá trị thặng dư C.

Mác đã chỉ ra tiền lương là giá cả hàng hóa sức lao động, phụ thuộc vào quan hệ cung cầu lao động, lên xuống xoay quanh giá trị của nó - giá trị sức lao động. Cũng như các loại hàng hóa khác, giá trị hàng hóa sức lao động là thời gian lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra nó, tức là giá trị những tư liệu sinh hoạt nhằm bù đắp lại sức lao động đã hao phí của người lao động, gồm 3 loại chi phí sau: (1) chi phí để nuôi sống và duy trì khả năng lao động của bản thân người lao động với tư cách là người công dân tự do tự nguyện bán sức lao động (ký kết hợp đồng lao động); (2) chi phí để học tập và đào tạo để trở thành người lao động; và (3) chi phí để nuôi sống gia đình người lao động [8]. Do sự phát triển của khoa học công nghệ và sự đòi hỏi chất lượng lao động ngày càng cao của nền sản xuất xã hội, nên chi phí học tập và đào tạo ngày càng tăng và tăng nhanh hơn so với sự tăng lên của 2 loại chi phí còn lại. Trong điều kiện lao động giản đơn không cần học nghề thì những chi phí cần thiết này chỉ là những hàng hóa cần thiết để duy trì đời sống người lao động, là “giới hạn tột cùng” của giá trị sức lao động và tương đối giống nhau giữa những người lao động khác nhau.

Mác kết luận: Chi phí sản xuất ra sức lao động đơn giản gồm chi phí sinh hoạt 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] của người công nhân và chi phí tái sản xuất ra người công nhân. Giá những chi phí sinh hoạt và chi phí tái sản xuất đó là tiền công. Tiền công được quy định như vậy là tiền công tối thiểu [8, tr. Nhưng sức lao động chỉ tồn tại khi người lao động sống và tham gia các quan hệ xó hội, do đó ngoài yếu tố thuần túy sinh lý, giá trị sức lao động cũng có tính lịch sử xã hội.

Giới hạn tột cùng của giá trị sức lao động do yếu tố sinh lý quyết định - đó là giá trị các tư liệu sinh hoạt cần thiết để người công nhân tự duy trì và tái sinh. Yếu tố lịch sử xó hội phụ thuộc vào hoàn cảnh sống và tập quán sinh hoạt của mỗi cộng đồng người, vào công bằng và tiến bộ xó hội đạt được trong mỗi thời kỳ ở mỗi vùng, mỗi quốc gia; yếu tố lịch sử xó hội thường xuyên thay đổi, nhưng có thể không được tính đến khi xác định giá trị sức lao động. Quan niệm tiền lương tối thiểu của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) Năm 1919, trong hiến chương thành lập, ILO đã khuyến cáo “bảo đảm mức tiền lương đủ sống cho người lao động” là một trong những nội dung nhằm hoàn thiện các điều kiện lao động, an sinh xã hội và thúc đẩy hoà bình [42]. Trong Công ước số 26 ngày 30/5/1928 của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) cho rằng: “Tiền lương tối thiểu là mức trả công lao động thấp nhất trả cho người lao động làm các công việc đơn giản nhất đủ đảm bảo cho họ một mức sống tối thiểu với tư cách là người chủ gia đình, phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội" [41].

Năm 1970, tại Công ước 131 về tiền lương tối thiểu, ILO đã xác định: “bảo đảm cho những người làm công ăn lương một sự bảo đảm xã hội cần thiết dưới dạng mức tiền lương tối thiểu đủ sống” [43]. Hay nói cách khác, tiền lương tối thiểu là mức tiền lương duy trì cuộc sống ở mức tối thiểu cho người làm công ăn lương. Năm 1976, trong tuyên bố Chương trình hành động tại hội nghị thế giới 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 bên về việc làm, phân phối thu nhập và tiến bộ xã hội, ILO đã khuyến nghị “Bảo đảm mức sống tối thiểu là một trong những nội dung cơ bản của chiến lược phát triển kinh tế xã hội và chính sách tiền lương của mỗi nước” [45]. Quan niệm tiền lương tối thiểu trong nền kinh tế thị trường Trong nền kinh tế thị trường, tiền lương tối thiểu được xem xét trong mối quan hệ với việc làm, liên quan trực tiếp đến quan hệ cung cầu trên thị trường lao động, đó là mức tiền lương thấp nhất trả cho người làm công ăn lương làm công việc giản đơn trong điều kiện lao động bình thường mà không một người sử dụng lao động nào có quyền trả thấp hơn.

Vì vậy, tiền lương tối thiểu là một trong những nguyên nhân làm gia tăng tỷ lệ thất nghiệp khi nó được quy định cao hơn tiền lương cân bằng của quan hệ cung cầu lao động trên thị trường lao động. Thông thường tiền lương tối thiểu được luật hóa trên cơ sở có sự tham gia của đại diện người sử dụng lao động và người lao động và trở thành mức sàn thấp nhất theo quy định của pháp luật để trả cho người làm công ăn lương trên thị trường. Mức tiền lương tối thiểu không bao gồm các khoản tiền thưởng hoặc phúc lợi xã hội, không phải là mức trợ cấp xã hội, được tính theo thời gian, thường áp dụng cho lao động thành niên không có kỹ năng, lần đầu tiên tham gia làm việc và có thể được tính theo giờ, ngày, tuần hoặc tháng. Các mức tiền lương thấp nhất xác định thông qua thỏa ước lao động tập thể của các doanh nghiệp không phải là tiền lương tối thiểu, mà đây là mức lương thỏa thuận giữa người sử dụng lao động và đại diện người lao động.

Với những vai trò và đặc điểm nêu trên, tiền lương tối thiểu phải thỏa mãn các yêu cầu như sau: - Bảo đảm đời sống tối thiểu cho người lao động ở trình độ lao động phổ thông, phù hợp với khả năng của nền kinh tế trong từng thời kỳ nhất định, phải bảo đảm mức sống tối thiểu thực tế cho người hưởng mức lương tối thiểu. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Được tính đúng, tính đủ để trở thành lưới an toàn chung cho những người làm công ăn lương trong toàn xã hội, không phân biệt thành phần kinh tế và khu vực kinh tế. - Bảo đảm mối quan hệ thực sự giữa mức lương tối thiểu, trung bình và tối đa để chống lại xu hướng gia tăng chênh lệch bất hợp lý tiền lương giữa các loại lao động, vi phạm nguyên tắc phân phối theo lao động. - Là yếu tố tác động đến mức tiền công trên thị trường lao động, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tính đủ chi phí đầu vào và đầu tư hợp lý giữa các vùng, ngành, mở rộng môi trường đầu tư và hội nhập.

- Là công cụ điều tiết của Nhà nước nhằm bảo đảm xã hội đối với người lao động làm việc trong ngành nghề, khu vực có quan hệ lao động, thiết lập những ràng buộc kinh tế trong lĩnh vực sử dụng lao động, tăng cường trách nhiệm của các bên trong quan hệ lao động. Quan niệm tiền lương tối thiểu ở Việt Nam Ở Việt Nam, năm 1993 khi thực hiện cải cách chính sách tiền lương, mức lương tối thiểu được quan niệm là căn cứ xây dựng hệ thống trả công lao động cho các khu vực, ngành nghề; tính mức lương cho các loại lao động khác nhau; tạo ra lưới an toàn xã hội cho lao động trong cơ chế thị trường; thiết lập mối quan hệ ràng buộc kinh tế giữa người sử dụng lao động và người lao động trong thoả thuận ký kết hợp đồng lao động (về tiền lương, tiền công). Bộ Luật lao động năm 1994 của Việt Nam chỉ rõ: Mức lương tối thiểu được ấn định theo giá sinh hoạt, bảo đảm cho người lao động làm công việc giản đơn nhất trong điều kiện lao động bình thường bù đắp sức lao động giản đơn và một phần tích luỹ tái sản xuất mở rộng và được dùng làm căn cứ để tính các mức lương cho các loại lao động khác. Chính phủ quyết định và công bố mức lương tối thiểu chung, mức lương tối thiểu vùng, mức lương 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tối thiểu ngành cho từng thời kỳ sau khi lấy ý kiến Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và đại diện của người sử dụng lao động.

Khi chỉ số giá sinh hoạt tăng lên làm cho tiền lương thực tế của người lao động bị giảm sút, thì Chính phủ điều chỉnh mức lương tối thiểu để bảo đảm tiền lương thực tế [38, Điều 56]. Như vậy, tiền lương tối thiểu (hay mức lương tối thiểu) là số lượng tiền thấp nhất do Nhà nước quy định để trả công cho lao động giản đơn nhất trong xã hội trong điều kiện lao động bình thường, người sử dụng lao động không được trả lương cho người lao động thấp hơn mức do Chính phủ quy định. Tiền lương tối thiểu được trả theo tháng, bao gồm tiền lương tối thiểu chung, tiền lương tối thiểu vùng, tiền lương tối thiểu ngành. Tiền lương tối thiểu chung là tiền lương tối thiểu áp dụng cho toàn xã hội, là "lưới an toàn" cho toàn bộ những người làm việc hưởng lương trong toàn xã hội.

Nó là "nền" của toàn bộ hệ thống tiền lương. Tiền lương tối thiểu theo vùng là tiền lương tối thiểu dùng cho một vùng nào đó của đất nước, phụ thuộc vào nhu cầu tối thiểu của bản thân và gia đình người lao động trong vùng; mức sống chung đạt được và sự chênh lệch mức sống giữa các tầng lớp dân cư; mức tiền lương, tiền công chung đạt được và yếu tố giá cả trong vùng. Ngoài các yếu tố trên, tiền lương tối thiểu theo vùng còn phụ thuộc vào các yếu tố chính trị, kinh tế, xã hội.