Chương 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn báo chí truyền thông về chính sách cải cách hành chính nhà nước Việt Nam - Chương 2: Thực trạng báo chí truyền thông về chính sách cải cách hành chính nhà nước Việt Nam - Chương 3: Dự báo và giải pháp báo chí truyền thông về chính sách cải cách hành chính nhà nước Việt Nam. 12 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU BÁO CHÍ TRUYỀN THÔNG VỀ CHÍNH SÁCH CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VIỆT NAM 1. Những công trình nghiên cứu về cải cách hành chính nhà nước 1. Nghiên cứu trên thế giới CCHCNN là vấn đề được quan tâm nghiên cứu trong nhiều công trình khoa học trên thế giới, trong đó một số tác giả cùng ấn phẩm tiêu biểu có thể đến như: Giáo sư Quản trị Công tại Đại học Florida Atlantic Ali Farazmand (2001), trong cuốn sách “Administrative Reform in Developing Nations” (CCHCNN ở những quốc gia đang phát triển) đã làm sáng tỏ giá trị về CCHCNN ở các quốc gia phát triển và đưa ra những bài học cho hành động CS trong tương lai.
CCHCNN đã trở thành một thách thức phổ biến rộng rãi cho chính phủ các quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn cầu. Các nước đang phát triển phải đối mặt với vấn đề cấp bách trên một cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội hàng ngày, làm cho CCHCNN thành một chức năng thiết yếu của quản lý Nhà nước [108]. Frank Louis Kwaku Ohemeng (2005) trong nghiên cứu “Getting the state right: think tanks and the dissemination of New Public Management ideas in Ghana“ (Làm cho Nhà nước đúng: các cơ quan tư vấn và phổ biến các ý tưởng Quản lý công mới ở Ghana) đăng trên trên Tạp chí Châu Phi hiện đại đã đưa ra những ý tưởng liên quan đến CCHCNN. Tác giả cho rằng khi xây dựng CCHCNN, các quốc gia phải quan tâm đến các biến số là: (1) thể chế; (2) lịch sử, (3) mức độ phát triển kinh tế-xã hội và chính trị; (4) hệ thống quản trị; (5) mức độ ảnh hưởng bên ngoài, và (6) văn hoá - yếu tố đóng một vai trò quan trọng trong sự thành công của CS phát triển để thay đổi trạng thái HC [109].
Amita Singh (Ed.) (2006) trong cuốn sách “Administrative Reforms: Towards Sustainable Practices” (CCHCNN: Hướng tới thực hành bền vững) đề cập đến các nghiên cứu điển hình về CCHCNN ở Ấn Độ. Ba lĩnh vực được đề cập trong cuốn sách này đó là: quản trị đô thị; quản trị năng lượng và môi trường; hệ thống cung cấp dịch vụ. Theo đó, một số vấn đề về lý luận và thực tiễn CCHCNN được thử nghiệm ở cấp vĩ mô [80]. Khai Leong Ho (2006) trong cuốn “Re-Thinking Administrative Reforms in Southeast Asia” (Tư duy lại về Quản lý hành chính ở Đông Nam Á) tập trung 13 vào các xu hướng và thực tiễn trong CCHCNN thông qua khảo sát toàn diện về quản lý khu vực công ở một số quốc gia Đông Nam Á, bao gồm Malaysia, Singapore, Indonesia, Thái Lan, Việt Nam, Philippines và Myanmar.
Theo đó, những vấn đề chung liên quan đến cơ cấu hành chính và vị trí việc làm cũng như nỗ lực của mỗi chính phủ Đông Nam Á nhằm CCHCNN. Cuốn sách đồng thời đưa ra một số phương hướng CCHCNN ở các nước này trong tương lai [125]. Jerri Killian, Niklas Eklund (2008) viết cuốn “Handbook of Administrative Reform: An International Perspective” (Cẩm nang về CCHC: một cái nhìn quốc tế). Nội dung cuốn sách đề cập đến các lĩnh vực hành chính công hiện đang thiếu đủ nguồn lực để tìm hiểu lý do, ý nghĩa, và thông lệ vốn có của CCHCNN trên thế giới.
Cẩm nang này đã phân tích các quá trình hợp lý và chiến lược can thiệp trung tâm để thực hiện CCHCNN tại chín quốc gia ở Bắc Mỹ, châu Âu và châu Mỹ La tinh, từ đó rút ra cái nhìn quốc tế rằng hiện nay trên thế giới đang thiếu nguồn lực có hiểu biết thực tiễn trong lĩnh vực CCHCNN [120]. David Osborne và Ted Gaebler (1993) trong cuốn sách “Reinventing Government: How the Entrepreneurial Spirit is Transforming the Public Sector” (Tái tạo chính phủ: Tinh thần doanh nhân đang chuyển đổi khu vực công như thế nào) ủng hộ chuyển đổi từ mô hình các cơ quan hành chính tập quyền, thứ bậc sang mô hình các tổ chức phân quyền, hoạt động theo sứ mệnh thúc đẩy và mang tinh thần doanh nghiệp để đối diện với những thay đổi lớn, ngày càng khó lường. Cuốn sách đề cập đến vấn đề CCHCNN với một số thông tin không mới nhưng vẫn có giá trị tham khảo với các nhà nghiên cứu về CS [100]. Nghiên cứu trong nước Vấn đề CCHCNN được đề cập trong một số sách chuyên khảo của Việt Nam như: Nguyễn Duy Gia (1998) “Cải các nền hành chính quốc gia ở nước ta”, NXB Chính trị quốc gia và “Nâng cao quyền lực, năng lực, hiệu lực quản lý nhà nước”, NXB Chính trị quốc gia [21]; Vũ Huy Từ, Nguyễn Khắc Hùng (1998), “Hành chính học và CCHC” NXB Chính trị quốc gia [71]; Nguyễn Ngọc Hiến (2001), Các giải pháp thúc đẩy CCHC ở Việt Nam, NXB Chính trị quốc gia [32]; Diệp Văn Sơn (2006), “CC HC - Những vấn đề cần biết” NXB Lao động; Hồ Bá Thâm (2008), Lực cản và động lực CCHC ở thành phố Hồ Chí Minh” NXB Tổng hợp TP.
Hồ Chí Minh. Các tác giả đã đưa ra cơ sở lí 14 luận của nền hành chính quốc gia, các vấn đề của CCHC và những khó khăn, bất cập hiện nay trong các thủ tục hành chính đang là rào cản đối với sự phát triển kinh tế - xã hội và đưa ra các khuyến nghị về cải cách nền hành chính quốc gia [62]. Năm 2001, cuốn sách “CCHC và cải cách kinh tế” được xuất bản đã đánh giá khá chân thực mối quan hệ giữa CCHCNN và cải cách kinh tế là một quá trình lâu dài với nhiều vấn đề mới và phức tạp, tác động một cách biện chứng với nhau. Tác giả cũng tập trung trình bày vị trí, vai trò của CCHCNN và cải cách kinh tế trong giai đoạn hiện nay cũng như chiến lược và những vấn đề thực thi của CCHCNN trong những năm trước mắt.
Trung tâm nghiên cứu khoa học tổ chức quản lý (2003), trong cuốn “CCHC vấn đề cấp thiết để đổi mới bộ máy nhà nước” đã tập hợp những bài viết, ý kiến lãnh đạo của các cơ quan Trung ương, nhà nghiên cứu về CCHCNN. Nội dung cuốn sách đã hệ thống quan điểm, lý luận và thực tiễn về công tác CCHCNN của Đảng và NN ta từ sau đổi mới đến nay, với việc tập trung nghiên cứu các chủ trương, đường lối của Đảng về CCHCNN; phân tích về thực trạng, giải pháp và những vấn đề pháp lý liên quan đến quá trình tiến hành CCHCNN [68]. Đào Trọng Truyến (2006) trong cuốn sách “CCHC và công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam” đã tổng hợp, bàn luận về nhà nước pháp quyền và nền hành chính trên cơ sở học thuyết Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đánh giá sâu sắc về nền hành chính từ thời kỳ phong kiến Việt Nam. Tác giả có cách nhìn độc lập về nền hành chính nước ta, thẳng thắn đánh giá thực trạng của nền hành chính ở từng thời điểm, đồng thời đề xuất mô hình một nền hành chính tương lai; đồng thời nghiên cứu về vị trí, nhiệm vụ, quyền hạn quản lý nhà nước của các cấp chính quyền địa phương, hướng cơ bản của công cuộc CCHCNN ở địa phương [69].
Nguyễn Hữu Tri, Nguyễn Lan Phương (2006) với cuốn sách “Hành chính công” đã tiếp cận một cách khoa học về HC công [67]. Hai tác giả đã đề cập đến các khái niệm về hành chính nhà nước, công vụ, công chức, các quyết định hành chính và thủ tục hành chính và nhất là vấn đề cải cách nền hành chính nhà nước. Cuốn sách đã nêu lên sự cần thiết khách quan của CCHCNN ở Việt Nam cũng như việc quán triệt quan điểm chỉ đạo CC nền HC NN, đề cập đến nội dung và giải pháp đẩy mạnh CCHCNN ở Việt Nam hiện nay. Đây là 15 nguồn tư liệu có giá trị tổng quan, cung cấp vấn đề cơ sở lý luận về sự lãnh đạo công tác CCHCNN Việt Nam hiện nay.
Trần Đình Thắng (2011) với cuốn sách “Đảng Cộng sản Việt Nam với việc cải cách nền HCNN” đã phân tích, luận giải trên cả phương diện lý luận và thực tiễn yêu cầu tất yếu của Đảng lãnh đạo cải cách, xây dựng nền hành chính nhà nước trong công cuộc đổi mới; phân tích, khái quát và hệ thống hóa các quan điểm, chủ trương và quá trình lãnh đạo thực hiện chủ trương của Đảng về cải cách, xây dựng nền hành chính nhà nước; rút ra một số kinh nghiệm chủ yếu trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo cải cách, xây dựng nền hành chính trong thời kỳ mới [63]. Nguyễn Hữu Hải (2013) với cuốn sách “Tìm hiểu hành chính công Hoa Kỳ lý thuyết và thực tiễn” cung cấp cách nhìn tổng quan về lịch sử phát triển của khoa học hành chính công Hoa Kỳ qua các thời kỳ. Nội dung được đề cập là các chủ đề về lý thuyết hành chính công, mối quan hệ giữa hành chính và chính trị, lý thuyết về tổ chức, quản lý nguồn nhân lực, quá trình ngân sách công, quản lý công. Cuốn sách đã mô tả lý thuyết khá sâu sắc về một nền hành chính công tiên tiến nhất thế giới hiện nay, có thể được vận dụng vào thực tiễn công cuộc CCHCNN ở Việt Nam [28].
Đến năm 2014, trong cuốn sách “Cơ sở lý luận và thực tiễn về HC NN” tác giả trên cơ sở tiếp thu những tư tưởng, học thuyết về HC đang được phổ biến rộng rãi ở trong và ngoài nước đã và cung cấp những kiến thức cơ bản về khoa học hành chính nói chung và hành chính nhà nước nói riêng. Trên cơ sở đó, đến năm 2016, tác giả tiếp tục xuất bản cuốn sách “CCHCNN lý luận và thực tiễn” đã trình bày một cách khái quát các cách tiếp cận về HC NN, các mô hình HC nhà nước và xu hướng CCHCNN trên thế giới, nhất là đã tập trung phân tích sâu sắc các vấn đề CCHCNN nhà nước Việt Nam qua các thời kỳ từ năm 1945 tới nay. Luận giải của tác giả đã góp phần giúp các nhà hoạch định CS nghiên cứu về chương trình cải cách tổng thể nền hành chính nhà nước. Tại Việt Nam, Học viện Hành chính quốc gia là cơ quan có nhiều nghiên cứu về CCHCNN.
