Nghiên cứu tuyển chọn các dòng giống lúa chịu hạn cho vùng không chủ động nước tưới ở tỉnh Bình Định

Nghiên cứu tuyển chọn giống lúa chịu hạn cho vùng không chủ động nước tưới tại Bình Định, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng lúa.

• Tác giả: Đinh Quốc Huy
• Người hướng dẫn: TS. Lại Đình Hòe
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu tuyển chọn các dòng giống lúa chịu hạn cho vùng không chủ động nước tưới ở tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Danh mục chữ viết tắt
• 1.3. Danh mục bảng
• 1.4. Danh mục đồ thị
• 1.5. Trích yếu luận văn
• 1.6. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.7. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.9. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1.9.1. Giới thiệu chung về cây lúa
• 1.9.2. Nguồn gốc của cây lúa
• 1.9.3. Giá trị dinh dưỡng của lúa
• 1.9.4. Khái niệm về lúa cạn và lúa chịu hạn
• 1.9.5. Cơ sở sinh lý, sinh hóa của tính chịu hạn
• 1.9.6. Cơ sở phân tử của tính chịu hạn
• 1.9.7. Tình hình sản xuất và nghiên cứu lúa chịu hạn trong và ngoài nước
• 1.9.7.1. Nghiên cứu chọn tạo giống lúa chịu hạn trên Thế giới
• 1.9.7.2. Tình hình sản xuất và nghiên cứu lúa chịu hạn ở Việt Nam
• 1.10. Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.10.1. Vật liệu nghiên cứu
• 1.10.2. Nội dung nghiên cứu
• 1.10.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.10.3.1. Phương pháp nghiên cứu tính chịu hạn của các dòng lúa triển vọng ở giai đoạn hạt nảy mầm
• 1.10.3.2. Phương pháp nghiên cứu tính chịu hạn của các dòng lúa triển vọng ở chậu vại
• 1.10.3.3. Đánh giá tập đoàn lúa chịu hạn
• 1.10.3.4. Đánh giá tính chịu hạn của các dòng, giống ngoài đồng ruộng
• 1.10.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.11. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.11.1. Điều kiện đất đai và nước nơi tiến hành thí nghiệm
• 1.11.2. Diễn biến về điều kiện thời tiết khí hậu trong quá trình thực hiện thí nghiệm
• 1.11.3. Kết quả đánh giá tập đoàn các dòng giống chịu hạn
• 1.11.3.1. Kết quả đánh giá trong vụ Hè Thu năm 2014
• 1.11.3.2. Kết quả đánh giá trong vụ Hè Thu năm 2015
• 1.11.4. Kết quả đánh giá các dòng trong phòng thí nghiệm
• 1.11.5. Kết quả đánh giá các dòng trong phòng thí nghiệm trong chậu vại
• 1.11.6. Kết quả đánh giá các dòng giống được chọn ở trong điều kiện đồng ruộng
• 1.11.6.1. Tình hình sinh trưởng và phát triển của các giống
• 1.11.6.2. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các giống
• 1.11.7. Chỉ tiêu về chất lượng của các dòng
• 1.11.7.1. Chỉ tiêu về chất lượng hạt gạo của các dòng
• 1.11.7.2. Chỉ tiêu về sinh hóa hạt gạo của một số dòng triển vọng
• 1.12. Kết luận và đề nghị
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục 1 Hình ảnh hạt lúa và gạo
• Phụ lục 2 Quy phạm khảo nghiệm giống lúa
• Phụ lục 3 Quy trình kỹ thuật canh tác lúa
• Phụ lục 4 Xử lí số liệu thí nghiệm tuyển chọn
• Phụ lục 5 Số liệu trắc nghiệm thí nghiệm tập đoàn lúa chịu hạn

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu giống lúa chịu hạn tại Bình Định

Nghiên cứu giống lúa chịu hạn là một trong những vấn đề cấp thiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu hiện nay. Tỉnh Bình Định, với điều kiện khí hậu khắc nghiệt và tình trạng hạn hán gia tăng, cần có những giống lúa mới có khả năng chịu hạn tốt. Việc tuyển chọn giống lúa chịu hạn không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn đảm bảo an ninh lương thực cho người dân địa phương.

1.1. Tình hình sản xuất lúa tại tỉnh Bình Định

Tỉnh Bình Định có diện tích sản xuất lúa lớn nhưng gặp nhiều khó khăn do thiếu nước tưới. Theo số liệu từ Sở Nông nghiệp & PTNT, diện tích lúa không chủ động tưới lên tới 11.418,6 ha. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng lúa.

1.2. Tầm quan trọng của giống lúa chịu hạn

Giống lúa chịu hạn có vai trò quan trọng trong việc cải thiện năng suất và chất lượng lúa trong điều kiện khô hạn. Việc phát triển giống lúa này không chỉ giúp nông dân tăng thu nhập mà còn góp phần bảo vệ môi trường.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu giống lúa chịu hạn

Mặc dù có nhiều giống lúa hiện có, nhưng không phải giống nào cũng có khả năng chịu hạn tốt. Các giống lúa phổ biến như ĐV108, Khang dân đột biến, Q5, BC15 chủ yếu thích hợp với vùng thâm canh có nước tưới. Việc thiếu giống lúa chịu hạn sẽ làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.1. Những khó khăn trong sản xuất lúa

Hạn hán làm giảm diện tích gieo trồng và năng suất lúa. Theo thống kê, từ năm 2010-2015, hạn hán đã làm giảm năng suất trên diện tích 78.705 ha cây hoa màu, trong đó có 7.962 ha cây trồng bị mất trắng.

2.2. Tình hình biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu đang diễn ra nhanh chóng, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Tình trạng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt ngày càng gia tăng, đòi hỏi cần có những giống lúa mới có khả năng thích ứng tốt.

III. Phương pháp nghiên cứu giống lúa chịu hạn hiệu quả

Nghiên cứu giống lúa chịu hạn cần áp dụng các phương pháp khoa học hiện đại để đánh giá khả năng chịu hạn của các dòng lúa. Việc sử dụng dung dịch KClO3 để xác định khả năng chịu hạn trong giai đoạn nảy mầm là một trong những phương pháp hiệu quả.

3.1. Phương pháp đánh giá tính chịu hạn

Phương pháp nghiên cứu tính chịu hạn của các dòng lúa triển vọng được thực hiện theo quy chuẩn quốc gia và tiêu chuẩn quốc tế. Các thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh với ba lần lặp lại.

3.2. Đánh giá các chỉ tiêu nông học

Đánh giá các chỉ tiêu về đặc điểm hình thái và nông học của các giống lúa là rất quan trọng. Điều này giúp xác định được những giống lúa có khả năng chịu hạn tốt và năng suất cao.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy trong số 18 dòng lúa tham gia thí nghiệm, nhiều dòng có khả năng chịu hạn cao hơn so với giống đối chứng. Các dòng như DH26, DH1 có năng suất ổn định và khả năng chống chịu sâu bệnh tốt.

4.1. Đánh giá năng suất các dòng lúa

Các dòng lúa như DH26 có năng suất từ 60,8-80,7 tạ/ha, cho thấy khả năng chịu hạn và năng suất cao. Điều này mở ra cơ hội cho nông dân trong việc lựa chọn giống lúa phù hợp.

4.2. Ứng dụng giống lúa mới vào sản xuất

Việc đưa các giống lúa mới vào sản xuất sẽ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân. Các giống lúa chịu hạn không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giảm thiểu rủi ro do thời tiết khắc nghiệt.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của giống lúa chịu hạn

Nghiên cứu giống lúa chịu hạn cho tỉnh Bình Định là một bước đi quan trọng trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu. Việc phát triển và ứng dụng các giống lúa mới sẽ góp phần nâng cao năng suất và chất lượng lúa, đảm bảo an ninh lương thực cho người dân.

5.1. Tương lai của nghiên cứu giống lúa

Nghiên cứu giống lúa chịu hạn sẽ tiếp tục được mở rộng, nhằm tìm ra những giống lúa có khả năng thích ứng tốt hơn với điều kiện khí hậu khắc nghiệt.

5.2. Đề xuất giải pháp cho nông dân

Cần có các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng giống lúa mới, đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật canh tác lúa chịu hạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐINH QUỐC HUY NGHIÊN CỨU TUYỂN CHỌN CÁC DÒNG GIỐNG LÚA CHỊU HẠN CHO VÙNG KHÔNG CHỦ ĐỘNG NƯỚC TƯỚI Ở TỈNH BÌNH ĐỊNH Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60 62 01 10 Người hướng dẫn khoa học: TS. Lại Đình Hòe NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN - Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. - Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Đinh Quốc Huy i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và chân thành đến TS.

Lại Đình Hòe, Viện Khoa Học Kỹ Thuật Nông Nghiệp Duyên Hải Nam Trung Bộ đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn tôi trong việc định hướng đề tài cũng như trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ trong Bộ Môn Cây Lương Thực, Viện Khoa Học Kỹ Thuật Nông Nghiệp Duyên Hải Nam Trung Bộ đã giúp đỡ, tạo mọi điều kiện về mặt vật chất và thời gian để tôi hoàn thành khoá học này. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể các Thầy cô giáo trong Ban Đào Tạo, Viện Khoa Học Nông Nghiệp Việt Nam đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập và thực hiện đề tài này. Qua đây, tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, người thân, bạn bè, là những người luôn ủng hộ tôi trong suốt quá trình học tập và thực tập tốt nghiệp.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Đinh Quốc Huy ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng. vi Danh mục đồ thị.

vii Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

Tổng quan tài liệu nghiên cứu .1 Giới thiệu chung về cây lúa .1 Nguồn gốc của cây lúa.3 Giá trị dinh dưỡng của lúa .2 Khái niệm về lúa cạn và lúa chịu hạn .3 Cơ sở sinh lý, sinh hóa của tính chịu hạn. Cơ sở sinh lý, hóa sinh của tính chịu hạn. Cơ sở phân tử của tính chịu hạn .4 Tình hình sản xuất và nghiên cứu lúa chịu hạn trong và ngoài nước .1 Nghiên cứu chọn tạo giống lúa chịu hạn trên Thế giới. Tình hình sản xuất và nghiên cứu lúa chịu hạn ở Việt Nam.

Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu .1 Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu tính chịu hạn của các dòng lúa triển vọng ở giai đoạn hạt nảy mầm.

21 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phương pháp nghiên cứu tính chịu hạn của các dòng lúa triển vọng ở chậu vại. Đánh giá tập đoàn lúa chịu hạn .4 Đánh giá tính chịu hạn của các dòng, giống ngoài đồng ruộng.4 Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận .1 Điều kiện đất đai và nước nơi tiến hành thí nghiệm .2 Diễn biến về điều kiện thời tiết khí hậu trong quá trình thực hiện thí nghiệm.3 Kết quả đánh giá tập đoàn các dòng giống chịu hạn.1 Kết quả đánh giá trong vụ Hè Thu năm 2014.2 Kết quả đánh giá trong vụ Hè Thu năm 2015.4 Kết quả đánh giá các dòng trong phòng thí nghiệm .5 Kết quả đánh giá các dòng trong phòng thí nghiệm trong chậu vại.6 Kết quả đánh giá các dòng giống được chọn ở trong điều kiện đồng ruộng.

Tình hình sinh trưởng và phát triển của các giống. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các giống .7 Chỉ tiêu về chất lượng của các dòng .1 Chỉ tiêu về chất lượng hạt gạo của các dòng .2 Chỉ tiêu về sinh hóa hạt gạo của một số dòng triển vọng. Kết luận và đề nghị. 60 Tài liệu tham khảo.

61 Phụ lục 1 Hình ảnh hạt lúa và gạo. 65 Phụ lục 2 Quy phạm khảo nghiệm giống lúa. 72 Phụ lục 3 Quy trènh kỹ thuật canh tác lúa. 81 Phụ lục 4 Xử lí số liệu thí nghiệm tuyển chọn.

83 Phụ lục 5 Số liệu trắc nghiệm thí nghiệm tập đoàn lúa chụ hạn. 104 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CH Chịu hạn TGST Thời gian sinh trưởng NSLT Năng suất lý thuyết NSTT Năng suất thực thu PTNT Phát Triển Nông Thôn ĐX Đông Xuân HT Hè Thu S.S Hệ thống đánh giá tiêu chuẩn trên cây lúa CURE Chương trình nghiên cứu và phát triển lúa cho vùng khó khăn FAO Tổ chức Nông lương thế giới CIAT Trung tâm Nông nghiệp nhiệt đới Quốc tế WMO Tổ chức Khí tượng thế giới IRRI Viện Nghiên cứu lúa Quốc tế IRAT Viện Nghiên cứu Nông nghiệp nhiệt đới IITA Viện Nông nghiệp nhiệt đới Quốc tế ICA Viện Nông nghiệp Cô-lôm-bia IAC Viện Nông nghiệp Campinas v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Các vitamin và chất vi lượng của lúa gạo.2 Diện tích, năng suất và sản lượng lúa ở tỉnh Bình Định từ năm 2005-2015 .1 Tên và nguồn gốc các giống lúa thí nghiệm .1 Kết quả mẫu đất tại Cát Tường, Phù Cát, Bình Định .2 Diễn biến thời tiết khí hậu trong năm 2016 .3 Đặc điểm nông học của các dòng triển vọng trong thí nghiệm vụ Hè Thu 2014 .4 Khả năng chịu hạn của các dòng triển vọng trong thí ghiệm vụ Hè Thu 2014 .5 Yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các dòng triển vọng trong thí nghiệm vụ Hè Thu 2014.6 Đặc điểm nông học của các dòng triển vọng trong thí nghiệm vụ Hè Thu 2015 .7 Khả năng chống chịu sâu bệnh và chịu hạn của các dòng triển vọng trong thí nghiệm vụ Hè Thu 2015 .8 Yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các dòng triển vọng trong thí nghiệm vụ Hè Thu 2015. 9 Một số chỉ tiêu đánh giá tính chịu hạn của các dòng trong phòng thí nghiệm.10 Một số chỉ tiêu đánh giá tính chịu hạn của các dòng trong điều kiện chậu vại.11 Đặc điểm nông sinh học của các dòng lúa chiu hạn trong vụ Đông Xuân và Hè Thu 2016 .12 Thời gian sinh trưởng và chiều cao cây của các dòng trong vụ Đông Xuân và Hè Thu 2016 .13 Tình hình sâu bệnh hại của các dòng trong gia thí nghiệm trong vụ Đông Xuân và Hè Thu 2016 .14 Khả năng chịu hạn của các dòng trong vụ Hè Thu .15: Các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng trong vụ Đông Xuân và Hè Thu 2016.

49 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.16 Các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng trong vụ Đông Xuân và Hè Thu 2016 .17 Năng suất của các dòng trong vụ Đông Xuân và Hè Thu 2016 .18 Một số chỉ tiêu về chất lượng gạo của các dòng trong thí nghiệm. Một số chỉ tiêu sinh hóa gạo của các dòng triển vọng. 58 DANH MỤC ĐỒ THỊ Hình 2. 1 Sơ đồ tổ tiên của cây lúa trồng (O.

4 Hình 4-1 Biểu đồ tỷ lệ nẩy mầm của các dòng lúa khi xử lý KCLO3 6%. 38 Hình 4-2 Biểu đồ về độ ẩm cây héo của các dòng lúa chịu hạn. 48 Hình 4-3 Biểu đồ năng suất lý thuyết và năng suất thực thu trung bình cả hai vụ của các dòng. 55 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Đinh Quốc Huy Tên Luận văn: Nghiên cứu tuyển chọn các dòng, giống lúa chịu hạn cho vùng không chủ động nước tưới ở tỉnh Bình Định Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.1 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Xác định được 1-2 dòng lúa có khả năng chịu hạn tốt, năng suất khá, nhiễm nhẹ sâu, bệnh để bổ sung vào sản xuất ở tỉnh Bình Định, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, tăng thu nhập cho nông dân.

Bổ sung vào sản xuất trên địa bàn tỉnh Bình Định các giống lúa mới có khả năng chịu hạn tốt, năng suất và chất lượng cao, khả năng thích nghi rộng, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập cho nông dân. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu tính chịu hạn của các dòng lúa triển vọng ở giai đoạn hạt nảy mầm và ở chậu vại. Xác định khả năng chịu hạn của lúa bằng dung dịch KClO3 trong Giai đoạn nảy mầm bằng dung dịch KClO3 6%. Tính tỷ lệ hạt nảy mầm để xác định khả năng chịu hạn của các dòng lúa.

Xác định khối lượng bộ rể của 10 cây lúa Phương pháp đánh giá tính chịu hạn của các dòng, giống ngoài đồng ruộng Thí nghiệm được thực hiện theo Quy chuẩn Quốc gia QCVN 01-55 : 2011/BNNPTNT và IRRI 1996. - Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh, 3 lần lặp lại. - Đánh giá tính chịu hạn của các dòng - Đánh giá một số chỉ tiêu về đặc điểm hình thái và nông học của các giống lúa - Đánh giá khả năng chống chịu sâu, bệnh hại - Đánh giá các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các giống viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Thời gian thực hiện: 12/ 2015- 8/2016 Địa điểm: Bình Định Kết quả chính và kết luận Qua đánh kết quả cho thấy trong 18 dòng lúa tham gia thí nghiệm thì hầu hết các dòng có khả năng chịu hạn cao hơn so với giống đối chứng. Các dòng có khả năng chịu hạn cao hơn hẳn so với đối chứng CH208 là DH26, DH1.

Thời gian sinh trưởng của các dòng thuộc nhóm từ ngắn đến trung ngày vụ Đông Xuân 100-114 ngày, vụ Hè Thu 90-100 ngày. Dòng có thời gian sinh trưởng ngắn nhất là DH36 (95-100 ngày), C1 (90-102 ngày). Có 4 dòng có năng suất ổn định và hơn đối chứng là: DH26 từ 60,8-80,7 tạ/ha; DH1.3 từ 60-75,9 tạ/ha; DH69 từ 60.8-73,7 tạ/ha; DH1.4 từ 60,5-82,8 tạ/ha. Các dòng DH36, DH1.4, DH26 thuộc nhóm chất lượng gạo cao.

ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT OF THE THESIS Author’s name: Dinh Quoc Huy Name of the thesis: Research on selecting drought-tolerant rice lines/varieties for areas lacking the water initiative in Binh Dinh Province Major: Crop Science Code: 60.