Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục trong giảng dạy và học tập

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu tư tưởng hồ chí minh về phương pháp giáo dục cho giảng dạy và học tập học phần tư tưởng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Ngô Thị Huyền Trang
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Tư Tưởng Hồ Chí Minh
• Đề tài: Nghiên Cứu Tư Tưởng Hồ Chí Minh Về Phương Pháp Giáo Dục Trong Giảng Dạy Và Học Tập
• Loại tài liệu: Đề Tài Nghiên Cứu Khoa Học Cấp Trường
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Đóng góp mới và ý nghĩa của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC
• 2.1. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
• 2.2. Các khái niệm cơ bản
• 2.3. Cơ sở hình thành quan điểm Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục
• 2.4. Hệ thống quan điểm Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ YÊU CẦU ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC HỌC PHẦN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Đánh giá tổng quan tình hình và ảnh hưởng nhân tố môi trường đến vấn đề nghiên cứu
• 3.3. Vị trí, tầm quan trọng của học phần Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng
• 3.4. Thực trạng việc giảng dạy và học tập học phần tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường đại học hiện nay
• 4. CHƯƠNG 4: VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC VÀO GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP HỌC PHẦN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
• 4.1. Một số định hướng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục trong dạy và học học phần Tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay
• 4.2. Các giải pháp cụ thể vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục vào dạy và học học phần Tư tưởng Hồ Chí Minh
• 4.3. Những hạn chế nghiên cứu và vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Từ những năm 1991, tư tưởng của Hồ Chí Minh đã được xem là nền tảng cho mọi hoạt động giáo dục. Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng Hồ Chí Minh coi giáo dục là nhiệm vụ cơ bản của cách mạng Việt Nam. Ông đã lên án chính sách ngu dân và khẳng định vai trò của giáo dục trong việc phát triển nguồn nhân lực. Nhiều tác giả đã phân tích các phương pháp giáo dục của Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất các giải pháp đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập. Những nghiên cứu này không chỉ làm rõ quan điểm của Hồ Chí Minh mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục hiện nay.

1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Nghiên cứu di sản tư tưởng Hồ Chí Minh cho thấy, Người đặc biệt quan tâm đến vấn đề giáo dục, coi đó là nhiệm vụ cơ bản, không thể tách rời của cách mạng Việt Nam. Với triết lý đã trở thành niềm tin sâu sắc “một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”, ngay từ những ngày đầu cách mạng, Hồ Chí Minh đã lên án “chính sách ngu dân” và “nền giáo dục nô lệ” của chính quyền thực dân. Ông đã xác định đúng vai trò quan trọng của giáo dục trong việc đào tạo nguồn nhân lực phục vụ sự phát triển đất nước. Di sản tư tưởng và thực tiễn chỉ đạo giáo dục của Người là kim chỉ nam cho việc thực hiện chiến lược giáo dục, phát triển con người của Đảng và Nhà nước ta.

II. Quan điểm Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục

Tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục thể hiện rõ nét trong các bài viết và phát biểu của Người. Ông nhấn mạnh rằng giáo dục phải gắn liền với thực tiễn, học đi đôi với hành. Phương pháp giáo dục của Hồ Chí Minh không chỉ đơn thuần là truyền đạt kiến thức mà còn là hình thành nhân cách, phẩm chất cho người học. Ông đã đề xuất các phương pháp như lý luận gắn liền với thực tiễn, phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Những quan điểm này đã tạo nền tảng cho việc xây dựng một nền giáo dục hiện đại, nhân văn và hiệu quả.

2.1. Các khái niệm cơ bản

Giáo dục là một trong những lĩnh vực không thể thiếu của đời sống xã hội. Sự phát triển của nền giáo dục phản ánh trình độ văn minh của mỗi quốc gia. Theo Hồ Chí Minh, giáo dục không chỉ là việc truyền đạt kiến thức mà còn là quá trình hình thành nhân cách, phẩm chất cho người học. Phương pháp giáo dục là cách thức tác động qua lại giữa nhà giáo dục và người được giáo dục, trong đó nhà giáo dục giữ vai trò chủ đạo nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ giáo dục đã đề ra.

III. Thực trạng và yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục học phần tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay

Thực trạng giảng dạy và học tập học phần tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay cho thấy nhiều hạn chế trong phương pháp giảng dạy. Nhiều giảng viên vẫn sử dụng phương pháp truyền thống, thiếu sự đổi mới và sáng tạo. Điều này dẫn đến việc sinh viên không tiếp thu được kiến thức một cách hiệu quả. Để nâng cao chất lượng giảng dạy, cần áp dụng các phương pháp giáo dục hiện đại, khuyến khích sinh viên tham gia tích cực vào quá trình học tập. Việc đổi mới phương pháp giảng dạy không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về tư tưởng Hồ Chí Minh mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện và khả năng tự học.

3.1. Phương pháp nghiên cứu

Để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp đổi mới phương pháp giáo dục, cần tiến hành khảo sát thực tế tại các trường đại học. Việc thu thập ý kiến từ giảng viên và sinh viên sẽ giúp xác định những điểm mạnh và yếu trong quá trình giảng dạy. Các phương pháp nghiên cứu như phỏng vấn, khảo sát và phân tích tài liệu sẽ được áp dụng để có cái nhìn toàn diện về tình hình hiện tại.

IV. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục vào giảng dạy và học tập

Việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục vào giảng dạy và học tập là cần thiết để nâng cao chất lượng giáo dục. Các giải pháp cụ thể như tổ chức các buổi thảo luận, hội thảo, và các hoạt động ngoại khóa sẽ giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách sinh động và thực tiễn hơn. Ngoài ra, việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành sẽ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về tư tưởng Hồ Chí Minh và áp dụng vào thực tiễn cuộc sống. Những hạn chế trong nghiên cứu cũng cần được chỉ ra để có hướng khắc phục kịp thời.

4.1. Một số định hướng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh

Để vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào giảng dạy, cần xác định rõ các định hướng như phát triển tư duy độc lập cho sinh viên, khuyến khích sự sáng tạo và khả năng tự học. Các giảng viên cần được đào tạo về phương pháp dạy học hiện đại, giúp họ có thể áp dụng linh hoạt các phương pháp giáo dục phù hợp với từng đối tượng sinh viên. Việc này không chỉ nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích sinh viên tham gia vào quá trình học tập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 trình học bắt buộc của sinh viên các trường đại học và cao đẳng trong cả nước, cho đến nay đã đạt được những kết quả nhất định trong việc nâng cao nhận thức đối với tư tưởng Hồ Chí Minh cũng như vận dụng những tư tưởng của Người trong học tập và công tác. Tuy nhiên, chất lượng dạy và học còn nhiều hạn chế do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong đó quan trọng nhất là hạn chế trong phương pháp giảng dạy và học tập học phần này. Một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn Tư tưởng Hồ Chí Minh là vận dụng chính những phương pháp giáo dục mà Người đã đề ra vào giảng dạy và học tập học phần Tư tưởng Hồ Chí Minh. Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề, tác giả chọn đề tài: “Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục cho giảng dạy và học tập học phần Tư tưởng Hồ Chí Minh”.

Mục đích và nhiệm vụ của đề tài - Mục đích: Đề tài nghiên cứu sâu hơn và có hệ thống hơn phương pháp giáo dục theo quan điểm Hồ Chí Minh, từ đố đề xuất những giải pháp đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập học phần tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay. - Đề tài có những nhiệm vụ sau: + Xác định nguyên tắc xây dựng phương pháp giáo dục của Hồ Chí Minh; làm rõ quan điểm Hồ Chí Minh về những phương pháp giáo dục cụ thể; khẳng định giá trị của phương pháp giáo dục theo quan điểm Hồ Chí Minh đối với giáo dục Việt Nam hiện nay. + Làm rõ sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy và học môn tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay. + Chỉ ra phương hướng và đề xuất một số giải pháp để vận dụng quan điểm Hồ Chí Minh về phương giáo dục cho giảng dạy và học tập học phần Tư tưởng Hồ Chí Minh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu + Các quan điểm của Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục được thể hiện qua các bài nói, bài viết của Người đã được đưa vào Hồ Chí Minh toàn tập. + Quá trình đổi mới phương pháp dạy và học học phần Tư tưởng Hồ Chí Minh - Phạm vi nghiên cứu: 2 + Trong đề tài này, tác giả không nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục nói chung mà chỉ tập trung nghiên cứu, trình bày một cách có hệ thống, đầy đủ và sâu sắc hơn quan điểm Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục. + Đề tài tiến hành khảo sát thực trạng phương pháp giảng dạy và học tập tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường đại học khối ngành kinh tế trên địa bàn thành phố Hà Nội trong năm 2016, 2017. Đóng góp mới và ý nghĩa của đề tài Đề tài có những đóng góp mới như sau: - Nghiên cứu sâu sắc hơn và có hệ thống hơn quan điểm Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục so với các công trình khoa học trước đó.

- Từ việc nghiên cứu quan điểm Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục, đề tài đề xuất những giải pháp đổi mới phương pháp dạy và học học phần tư tưởng Hồ Chí Minh. Với đóng góp mới đó, đề tài có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn: - Về mặt lý luận: Đề tài góp phần làm sáng tỏ quan điểm Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục đã và đang được giới nghiên cứu tìm hiểu, tranh luận. - Về mặt thực tiễn: Đề tài góp phần vào việc giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung, tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục nói riêng. Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho việc giảng dạy các mộn khoa học khác như: Những nguyên lý cơ bản của Chủ nghĩa Mác- Lênin, Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam.

3 CHƯƠNG 2: QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC 2. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài - Nhằm mục đích nâng cao hiệu quả giáo dục đại học, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về phương pháp giáo dục đại học: + Lê Đức Ngọc (2005): Giáo dục đại học: phương pháp dạy và học, Nxb. Đại học Quốc gia, Hà Nội. Tác giả dựa trên kinh nghiệm về phương pháp dạy và học của một số nước trên thế giới và của bản thân đã đưa ra các phương pháp dạy và học phù hợp với chương trình giáo dục đại học ở nước ta hiện nay.

+ Nguyễn Quang Huỳnh (2006): Một số vấn đề lý luận giáo dục chuyên nghiệp và đổi mới phương pháp dạy- học, Nxb. Đại học Quốc gia, Hà Nội. Tác giả trình bày một số vấn đề lý luận trong dạy- học ở các bậc giáo dục chuyên nghiệp như cao đẳng, đại học, từ đó đưa ra một số phương pháp chung giáo dục đối với bậc học này. - Từ năm 1991, với việc Đảng ta khẳng định vị trí, vai trò nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hoạt động của Đảng, giới nghiên cứu trong và ngoài nước đã đi sâu nghiên cứu hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục nói chung và quan điểm Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục nói riêng đã được các nhà khoa học nghiên cứu từ nhiều góc độ khác nhau. Nguyễn Lân trong cuốn “Hồ Chí Minh- nhà giáo dục vĩ đại” (Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội, 1990) tập hợp những chỉ thị, những lá thư, bài phát biểu của Chủ tịch Hồ Chí Minh với các vấn đề như: đấu tranh chống chính sách ngu dân của thực dân Pháp; tác dụng và nhiệm vụ của giáo dục; việc diệt giặc dốt; giáo dục thiếu nhi; giáo dục thanh niên; giáo dục cán bộ… + Kỷ yếu Hội thảo khoa học- Thực tiễn nhân kỷ niệm 35 năm ngày Bác Hồ gửi bức thư cuối cùng cho ngành giáo dục Việt Nam (15/10/1968- 25/10/2003) “Chủ tịch Hồ Chí Minh với sự nghiệp giáo dục”- do Bảo tàng Hồ Chí Minh và đại học sư phạm Hà Nội phối hợp tổ chức, Nxb. Thanh niên, Hà Nội, 2005.

Kỷ yếu đã tập hợp nhiều bài viết, bài nghiên cứu về vấn đề giáo dục trong tư tưởng Hồ Chí Minh của các nhà khoa học như: GS viện sĩ Nguyễn Cảnh Toàn, Vũ Đình Hòe, GS. TS Phạm Minh Hạc, GS Đinh Xuân Lâm, PGS Lê Mậu Hãn, GS Phan Ngọc Liên. Đặc biệt, bài viết của ThS Ngyễn Thanh Minh đề cập đến tư tưởng và phương pháp giáo dục của thầy giáo Nguyễn Tất Thành ở trường Dục Thanh, thị xã Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận (tr 144- 154). TS Nghiêm Đình Vỳ (2008), “Hồ Chí Minh về giáo dục- toàn thư”, Nxb.

Từ điển Bách khoa, Hà Nội, đã tập hợp những bài nói, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh liên quan đến mọi lĩnh vực của công tác giáo dục, bao gồm: Giáo dục trong nhà trường cho thế hệ trẻ- từ xác định mục tiêu giáo dục, nội dung và phương pháp giáo dục đến những quan điểm lớn về xây dựng một nền giáo dục cách mạng, tiên tiến; giáo dục mọi công dân trên các lĩnh vực công tác, trong các tổ chức xã hội, đoàn thể khác nhau. + Đặng Quốc Bảo (2009), “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục”, Nxb. Giáo dục, Hà Nội. Cuốn sách đã đề cập tới những tư tưởng cơ bản của Hồ Chí Minh về giáo dục, xây dựng nền giáo dục làm phát triển những năng lực sẵn có của học sinh Việt Nam, kế hoạch giáo dục gắn liền với kế hoạch kinh tế, giáo dục lòng nhân ái, phẩm cách con người Việt Nam.

Tác giả cũng bàn về con đường, phương pháp và tấm gương lớn về tự học của Chủ tịch Hồ Chí Minh. + Hoàng Anh (chủ biên- 2013) “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục và vận dụng vào đào tạo đại học Việt Nam hiện nay”, Nxb. Chính trị quốc gia. Cuốn sách đã phân tích nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục, khẳng định tầm quan trọng của việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục vào việc nâng cao chất lượng đào tạo đại học hiện nay và đề xuất một số giải pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục vào nâng cao chất lượng giáo dục đại học hiện nay.

+ Bên cạnh những cuốn sách chuyên khảo đó, tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục cũng được các luận văn, luận án nghiên cứu. Chẳng hạn như Luận văn Thạc sỹ triết học năm 2010: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục và vận dụng vào xây dựng xã hội học tập ở nước ta trong giai đọan hiện nay”, tác giả Hoàng Thị Tuyết Thanh trình bày một cách có hệ thống và khái quát những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục. + Các công trình công bố trên các tạp chí khoa học có: Vũ Ngọc Hải, “Hệ thống giáo dục quốc dân hướng tới xây dựng xã hôi học tập suốt đời ở nước ta”, Tạp chí Giáo dục, số 63- 2003; Võ Văn Lộc, “Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ trong học tập”, Tạp chí Giáo dục, số 57- 2003. Bàn về phương pháp giảng dạy học phần tư tưởng Hồ Chí Minh, Đại học Quốc gia Tp.

Hồ Chí Minh phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội thảo khoa học Quốc gia “Nâng cao chất lượng giảng dạy, học tập các môn lý luận chính trị trong 5 các trường đại học, cao đẳng”. Các bài viết trong Kỷ yếu hội thảo đã đề cập đến những yếu tố tác động đến chất lượng giảng dạy, học tập các môn lý luận chính trị ở các trường đại học, cao đẳng trong bối cảnh đổi mới và hội nhập quốc tế; Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, chất lượng giảng dạy, học tập lý luận chính trị ở các trường đại học, cao đẳng; Phương án biên soạn chương trình, giáo trình dùng cho đào tạo chuyên ngành lý luận chính trị trong đó có học phần Tư tưởng Hồ Chí Minh. Nhìn chung, những công trình trên, tác giả đã nêu lên một cách tổng quát về Tư tưởng của Hồ Chí Minh về giáo dục và phương pháp giáo dục, đã cho tác giả đề tài có cách nhìn toàn diện hơn về tư tưởng giáo dục của Hồ Chí Minh, từ đó bắt đầu đi vào nghiên cứu sâu hơn quan điểm Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục. Thông qua các công trình nghiên cứu, khảo sát đã cung cấp cho tác giả một khối lượng tư liệu phong phú và quý giá.