Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tri nhận về từ zou trong tiếng hán hiện đại đối chiếu với từ chạy của tiếng việt luận văn ths ngôn ngữ học 60 22 10

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tri nhận về từ zou trong tiếng Hán hiện đại đối chiếu với từ chạy trong tiếng Việt ngành ngôn ngữ học.

• Tác giả: Trần Thị Ngọc Thu
• Người hướng dẫn: TS. Hoa Ngọc Sơn
• Trường học: Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ Hán
• Đề tài: Nghiên cứu tri nhận về từ 'zou' trong tiếng Hán hiện đại (Đối chiếu với từ 'chạy' của tiếng Việt)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 前言
• 1. 第一章：现代汉语与“走”相关的理论基础
• 1.1. 认知语言学概论
• 1.2. 词义描写
• 1.3. 对比语言学理论
• 1.4. 与“走”相关的研究
• 2. 第二章：现代汉语“走”的认知考察
• 2.1. “走”的词义认知研究
• 2.2. 现代汉语“走”的句法与语义的关系特征
• 3. 第三章：现代汉语“走”与越南语“chạy”对比及其汉语多义词教学中的应用
• 3.1. 现代汉语“走”与越南语“chạy”的对比
• 3.2. 汉语多义词教学中的应用
• 参考文献
• 附录一
• 附录二

Tóm tắt

I. Cách tiếp cận tri nhận trong tiếng Hán hiện đại qua từ zou

Trong nghiên cứu ngôn ngữ học hiện đại, tri nhận trong tiếng Hán hiện đại đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu sâu sắc cách thức người nói xử lý và sử dụng ngôn ngữ. Từ 'zou' (走) là một ví dụ điển hình cho hiện tượng đa nghĩa và sự phát triển nghĩa trong tiếng Hán. Việc nghiên cứu từ 'zou' trong tiếng Hán không chỉ giúp làm rõ các tầng nghĩa mà còn phản ánh tư duy logic và cách thức nhận thức của người Trung Quốc. Theo luận văn của Trần Thị Ngọc Thu (2011), từ 'zou' có lịch sử lâu dài và phát triển thành một mạng lưới nghĩa phức tạp, bao gồm nghĩa gốc và các nghĩa chuyển hóa, phản ánh sự vận động của ngôn ngữ trong đời sống xã hội và văn hóa.

1.1. Tổng quan về tri nhận trong tiếng Hán hiện đại và vai trò của từ zou

Tri nhận trong tiếng Hán hiện đại là quá trình xử lý thông tin ngôn ngữ dựa trên kinh nghiệm, cảm giác và tư duy của con người. Từ 'zou' với tần suất sử dụng cao và đa dạng nghĩa, là đối tượng nghiên cứu lý tưởng để phân tích các khía cạnh tri nhận. Nghiên cứu cho thấy, từ 'zou' không chỉ biểu thị hành động đi lại mà còn mở rộng sang các nghĩa như chạy, rời đi, thay đổi trạng thái, thậm chí là các nghĩa trừu tượng như xu hướng hay sự biến đổi. Việc hiểu rõ các nghĩa này giúp người học và nghiên cứu ngôn ngữ nắm bắt được cách thức ngôn ngữ phản ánh nhận thức và tư duy của người nói.

1.2. Phân tích tầm quan trọng của nghiên cứu tri nhận từ zou trong ngôn ngữ học

Nghiên cứu tri nhận học và ngôn ngữ giúp làm sáng tỏ cách thức các nghĩa của từ 'zou' được hình thành và phát triển dựa trên các trải nghiệm thực tế và sự liên kết ý nghĩa. Theo Trần Thị Ngọc Thu, việc phân tích từ 'zou' từ góc độ tri nhận không chỉ giúp giải thích các nghĩa đa dạng mà còn góp phần làm rõ các mối quan hệ ngữ nghĩa giữa các nghĩa khác nhau. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc giảng dạy tiếng Hán, đặc biệt là đối với người học tiếng Trung không phải là người bản ngữ, giúp họ sử dụng từ ngữ chính xác và linh hoạt hơn.

II. Hướng dẫn phân tích các nghĩa và sự phát triển của từ zou trong tiếng Hán hiện đại

Từ 'zou' trong tiếng Hán hiện đại có nhiều nghĩa khác nhau, được phân loại thành nghĩa gốc và các nghĩa chuyển hóa. Theo tài liệu nghiên cứu, nghĩa gốc của 'zou' là "chạy nhanh", xuất phát từ hình tượng chữ viết mô tả người đang chạy. Từ nghĩa gốc này, 'zou' phát triển thành nhiều nghĩa phái sinh như: chạy trốn, di chuyển, rời đi, xu hướng phát triển, và các nghĩa trừu tượng khác. Việc phân tích chi tiết các nghĩa này giúp hiểu rõ quá trình mở rộng nghĩa và sự liên kết giữa các nghĩa trong mạng lưới từ vựng tiếng Hán.

2.1. Phân tích nghĩa gốc và các nghĩa phái sinh của từ zou trong tiếng Hán

Nghĩa gốc của từ 'zou' là "chạy nhanh", được minh họa qua các hình thức chữ cổ như chữ Kim văn và chữ Triện, mô tả hình ảnh người đang chạy. Từ nghĩa này, 'zou' phát triển thành các nghĩa phái sinh như: chạy trốn (逃跑), di chuyển (移动), rời đi (离开), xu hướng phát triển (趋向), và các nghĩa trừu tượng như thay đổi trạng thái (改变). Sự phát triển này phản ánh nguyên tắc kinh tế ngôn ngữ và nhu cầu giao tiếp, đồng thời thể hiện sự vận động linh hoạt của ngôn ngữ trong đời sống xã hội.

2.2. Cách sử dụng từ zou trong các cấu trúc ngữ pháp và ngữ cảnh khác nhau

Từ 'zou' có khả năng kết hợp phong phú với các loại từ khác nhau, tạo thành các cấu trúc như động-tân, động-bổ, định-trạng, và các cấu trúc phức tạp khác. Ví dụ, trong cấu trúc động-tân, 'zou' có thể kết hợp với các danh từ chỉ nơi chốn, phương hướng để biểu thị hành động di chuyển hoặc rời đi. Ngoài ra, 'zou' còn kết hợp với các từ chỉ xu hướng như '走高' (tăng lên), '走低' (giảm xuống) để biểu thị sự biến đổi. Việc hiểu rõ các cấu trúc này giúp người học nắm bắt cách sử dụng chính xác và linh hoạt từ 'zou' trong giao tiếp.

2.3. Phân tích mối quan hệ giữa nghĩa của từ zou và các từ vựng liên quan trong tiếng Hán hiện đại

Các nghĩa của từ 'zou' không tồn tại độc lập mà liên kết chặt chẽ với các từ vựng khác trong tiếng Hán hiện đại, tạo thành một mạng lưới nghĩa phức tạp. Ví dụ, nghĩa 'chạy trốn' liên quan đến các từ như '逃跑', '逃避'; nghĩa 'di chuyển' liên quan đến '移动', '挪动'; nghĩa 'xu hướng' liên quan đến '走高', '走弱'. Sự liên kết này phản ánh cách thức ngôn ngữ tổ chức và biểu đạt các khái niệm trong nhận thức của người nói, đồng thời giúp người học dễ dàng mở rộng vốn từ và hiểu sâu sắc hơn về ngữ nghĩa.

III. Phương pháp so sánh từ zou trong tiếng Hán với từ chạy trong tiếng Việt hiệu quả

So sánh ngôn ngữ là phương pháp quan trọng để hiểu rõ sự tương đồng và khác biệt giữa các ngôn ngữ, từ đó nâng cao hiệu quả học tập và giảng dạy. Việc so sánh từ 'zou' trong tiếng Hán với từ 'chạy' trong tiếng Việt giúp làm rõ các nghĩa tương đồng và khác biệt, từ đó hỗ trợ người học tiếng Hán và tiếng Việt sử dụng từ ngữ chính xác hơn. Nghiên cứu cho thấy, cả hai từ đều là đa nghĩa, có nghĩa gốc liên quan đến hành động chạy nhanh, nhưng cũng có những nghĩa phái sinh và cách sử dụng khác nhau do đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa riêng biệt.

3.1. So sánh nghĩa gốc và các nghĩa phái sinh của từ zou và chạy

Cả từ 'zou' trong tiếng Hán và 'chạy' trong tiếng Việt đều có nghĩa gốc là "chạy nhanh". Tuy nhiên, trong tiếng Hán, 'zou' còn mang nhiều nghĩa phái sinh như di chuyển, rời đi, xu hướng phát triển, trong khi tiếng Việt 'chạy' chủ yếu giữ nghĩa liên quan đến hành động chạy và một số nghĩa chuyển hóa hạn chế hơn. Ví dụ, tiếng Việt không dùng 'chạy' để chỉ nghĩa 'rời đi' như trong tiếng Hán. Sự khác biệt này phản ánh đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa riêng của mỗi ngôn ngữ.

3.2. Phân tích sự khác biệt trong cách sử dụng từ zou và chạy trong ngữ cảnh thực tiễn

Trong thực tiễn giao tiếp, từ 'zou' trong tiếng Hán có thể kết hợp với nhiều loại từ và cấu trúc ngữ pháp để biểu thị các nghĩa khác nhau như chạy trốn, di chuyển, xu hướng, còn từ 'chạy' trong tiếng Việt thường dùng trong các ngữ cảnh chỉ hành động chạy hoặc các thành ngữ liên quan. Ví dụ, tiếng Hán có các cấu trúc như '走红' (trở nên nổi tiếng), '走样' (mất hình dạng), trong khi tiếng Việt không có các cấu trúc tương đương với từ 'chạy' mang nghĩa này. Điều này đòi hỏi người học phải chú ý đến sự khác biệt khi chuyển ngữ hoặc học tập.

3.3. Ứng dụng kết quả so sánh trong giảng dạy từ vựng đa nghĩa tiếng Hán

Kết quả so sánh giữa từ 'zou' và 'chạy' có thể được ứng dụng hiệu quả trong giảng dạy tiếng Hán, đặc biệt là trong việc dạy từ vựng đa nghĩa. Việc làm rõ các nghĩa tương đồng và khác biệt giúp người học nhận thức rõ hơn về cách sử dụng từ trong từng ngữ cảnh, tránh nhầm lẫn do ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ. Ngoài ra, phương pháp so sánh còn giúp phát triển kỹ năng tư duy ngôn ngữ và nâng cao khả năng dịch thuật, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập.

IV. Bí quyết khai thác ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu tri nhận về từ zou trong tiếng Hán

Nghiên cứu tri nhận về từ 'zou' không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn mang lại nhiều ứng dụng thực tiễn trong giảng dạy và học tập tiếng Hán. Việc hiểu rõ các nghĩa và cách sử dụng của từ giúp người học nâng cao khả năng giao tiếp, dịch thuật và phân tích ngôn ngữ. Đồng thời, nghiên cứu còn hỗ trợ phát triển các phương pháp dạy học từ vựng đa nghĩa, giúp học viên tiếp cận ngôn ngữ một cách hệ thống và hiệu quả hơn.

4.1. Ứng dụng nghiên cứu tri nhận từ zou trong giảng dạy tiếng Hán đa nghĩa

Việc áp dụng kết quả nghiên cứu tri nhận về từ 'zou' giúp xây dựng các bài giảng từ vựng đa nghĩa có hệ thống, giúp học viên nhận biết và phân biệt các nghĩa khác nhau của từ trong các ngữ cảnh cụ thể. Điều này góp phần nâng cao hiệu quả học tập, giảm thiểu sự nhầm lẫn và tăng khả năng sử dụng từ một cách linh hoạt và chính xác.

4.2. Phương pháp nâng cao kỹ năng sử dụng từ zou qua phân tích ngữ cảnh và cấu trúc

Phân tích ngữ cảnh và cấu trúc câu là phương pháp hiệu quả để giúp người học hiểu và sử dụng đúng các nghĩa của từ 'zou'. Việc nhận diện các cấu trúc như động-tân, động-bổ, động-định giúp phân biệt nghĩa của từ trong từng trường hợp cụ thể. Kỹ năng này không chỉ giúp nâng cao khả năng giao tiếp mà còn hỗ trợ trong việc dịch thuật và nghiên cứu ngôn ngữ sâu hơn.

4.3. Kết quả nghiên cứu hỗ trợ phát triển tài liệu học tập và công cụ giảng dạy tiếng Hán

Nghiên cứu chi tiết về từ 'zou' cung cấp dữ liệu phong phú để phát triển các tài liệu học tập, từ điển và công cụ giảng dạy tiếng Hán đa nghĩa. Các tài liệu này giúp người học tiếp cận ngôn ngữ một cách toàn diện, đồng thời hỗ trợ giáo viên trong việc thiết kế bài giảng phù hợp với trình độ và nhu cầu của học viên.

V. Phương pháp tối ưu hóa việc sử dụng từ zou trong tiếng Hán hiện đại cho người học

Việc sử dụng từ 'zou' một cách chính xác và linh hoạt đòi hỏi người học phải nắm vững các nghĩa và cách kết hợp của từ trong các cấu trúc ngữ pháp khác nhau. Áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả như phân tích ngữ cảnh, so sánh ngôn ngữ và thực hành giao tiếp giúp nâng cao khả năng sử dụng từ. Đồng thời, việc hiểu rõ các nghĩa phái sinh và mối quan hệ giữa chúng giúp người học phát triển tư duy ngôn ngữ và kỹ năng ngôn ngữ toàn diện.

5.1. Hướng dẫn phân biệt các nghĩa của từ zou qua ngữ cảnh sử dụng

Ngữ cảnh là yếu tố then chốt giúp phân biệt các nghĩa khác nhau của từ 'zou'. Người học cần chú ý đến các từ kết hợp, cấu trúc câu và tình huống giao tiếp để xác định nghĩa chính xác. Ví dụ, khi 'zou' kết hợp với các từ chỉ xu hướng như '走高', '走低' thì nghĩa là xu hướng tăng hoặc giảm; khi kết hợp với từ chỉ nơi chốn như '走门' thì nghĩa là đi qua. Việc luyện tập nhận diện ngữ cảnh giúp nâng cao khả năng sử dụng từ chính xác.

5.2. Phương pháp luyện tập sử dụng từ zou qua các bài tập đa dạng và thực tế

Các bài tập đa dạng như điền từ, dịch thuật, phân tích câu và thực hành giao tiếp giúp người học củng cố kiến thức về từ 'zou'. Việc áp dụng từ trong các tình huống thực tế, ví dụ như mô phỏng hội thoại, viết đoạn văn, giúp tăng cường khả năng vận dụng từ linh hoạt và tự nhiên. Ngoài ra, việc so sánh với từ tương đương trong tiếng Việt như 'chạy' cũng giúp người học hiểu sâu sắc hơn về sự khác biệt và tương đồng.

5.3. Bí quyết sử dụng từ zou hiệu quả trong giao tiếp và viết tiếng Hán

Để sử dụng từ 'zou' hiệu quả, người học cần nắm vững các nghĩa cơ bản và phái sinh, đồng thời luyện tập thường xuyên trong giao tiếp và viết. Việc chú ý đến các cấu trúc kết hợp và bổ ngữ đi kèm giúp tránh nhầm lẫn nghĩa. Ngoài ra, việc đọc nhiều tài liệu tiếng Hán, nghe và xem các nguồn ngôn ngữ tự nhiên cũng giúp người học làm quen với cách sử dụng từ trong thực tế, từ đó nâng cao kỹ năng ngôn ngữ.

VI. Tương lai nghiên cứu tri nhận từ zou trong tiếng Hán hiện đại và ứng dụng mở rộng

Nghiên cứu tri nhận về từ 'zou' trong tiếng Hán hiện đại vẫn còn nhiều tiềm năng phát triển, đặc biệt trong việc mở rộng ứng dụng vào giảng dạy, dịch thuật và nghiên cứu ngôn ngữ so sánh. Việc kết hợp các phương pháp nghiên cứu mới như công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên, phân tích dữ liệu lớn sẽ giúp làm sáng tỏ hơn các khía cạnh ngữ nghĩa và ngữ dụng của từ. Đồng thời, mở rộng nghiên cứu so sánh với các ngôn ngữ khác như tiếng Việt sẽ góp phần nâng cao hiểu biết về sự vận động và phát triển của ngôn ngữ trong bối cảnh đa văn hóa.

6.1. Xu hướng phát triển nghiên cứu tri nhận từ zou trong ngôn ngữ học hiện đại

Nghiên cứu tri nhận từ 'zou' đang hướng tới việc áp dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo và xử lý ngôn ngữ tự nhiên để phân tích sâu hơn về ngữ nghĩa và ngữ cảnh sử dụng. Các phương pháp này giúp khai thác dữ liệu lớn từ các nguồn ngôn ngữ tự nhiên, từ đó phát hiện các mẫu nghĩa và cấu trúc mới, góp phần hoàn thiện lý thuyết tri nhận ngôn ngữ và ứng dụng thực tiễn.

6.2. Mở rộng ứng dụng nghiên cứu từ zou trong giảng dạy và dịch thuật đa ngôn ngữ

Kết quả nghiên cứu về từ 'zou' có thể được ứng dụng rộng rãi trong giảng dạy tiếng Hán cho người nước ngoài, đặc biệt là trong việc thiết kế giáo trình từ vựng đa nghĩa và bài tập thực hành. Ngoài ra, trong lĩnh vực dịch thuật, hiểu rõ các nghĩa và cách sử dụng của từ 'zou' giúp dịch giả chuyển ngữ chính xác và phù hợp với ngữ cảnh, đặc biệt khi dịch sang các ngôn ngữ có cấu trúc và văn hóa khác biệt như tiếng Việt.

6.3. Triển vọng hợp tác nghiên cứu so sánh từ zou và các từ tương đương trong các ngôn ngữ khác

Việc so sánh từ 'zou' với các từ tương đương trong các ngôn ngữ khác, như từ 'chạy' trong tiếng Việt, mở ra cơ hội hợp tác nghiên cứu đa ngành và đa ngôn ngữ. Qua đó, có thể phát hiện các quy luật chung và đặc thù trong sự phát triển nghĩa của từ đa nghĩa, đồng thời góp phần xây dựng các mô hình ngôn ngữ học so sánh hiện đại, phục vụ cho việc học tập, giảng dạy và nghiên cứu ngôn ngữ hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong ngôn ngữ học hiện đại, từ đa nghĩa luôn là một thách thức lớn bởi tính phức tạp trong việc xác định và giải thích các nghĩa khác nhau của một từ. Đặc biệt, trong tiếng Hán hiện đại, động từ “走” là một từ đa nghĩa có tần suất sử dụng cao nhưng lại thiếu các nghiên cứu toàn diện và cập nhật. Trong khi đó, tiếng Việt với động từ “chạy” cũng có tính đa nghĩa tương tự nhưng có những đặc trưng riêng biệt. Luận văn thạc sĩ này triển khai nghiên cứu nhận thức đối với từ “走” trong tiếng Hán hiện đại, đối chiếu với từ “chạy” trong tiếng Việt nhằm làm rõ sự tương đồng và khác biệt về mặt ngữ nghĩa và ngữ pháp. Mục tiêu nghiên cứu gồm ba phần chính: khảo sát cơ sở lý thuyết liên quan đến “走” trong tiếng Hán và các lý thuyết đối chiếu ngôn ngữ; phân tích nhận thức và mô tả các nghĩa của “走” cũng như sự liên kết giữa các nghĩa này; so sánh từ “走” trong tiếng Hán với “chạy” trong tiếng Việt để rút ra những ứng dụng trong việc dạy học từ đa nghĩa tiếng Hán cho người Việt. Nghiên cứu này lấy dữ liệu từ các câu nói tiếng Hán đời thường và kết hợp phân tích từ điển chuẩn, bao gồm lượng lớn ví dụ minh họa. Thời gian nghiên cứu tập trung vào tiếng Hán hiện đại với các tài liệu tham khảo từ thế kỷ XX đến đầu thế kỷ XXI tại Trung Quốc cũng như dữ liệu tiếng Việt từ các tài liệu học thuật gần đây. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần làm rõ cơ cấu và tiến trình hình thành các nghĩa của “走” mà còn mở rộng hiểu biết về những tác động của nhận thức ngôn ngữ đối với việc học và giảng dạy tiếng Hán tại Việt Nam. Điều này có ý nghĩa lớn trong việc nâng cao hiệu quả trao đổi ngôn ngữ cũng như phát triển các phương pháp học từ vựng đa nghĩa một cách bài bản và khoa học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai hệ thống lý thuyết chính để phân tích từ “走” trong tiếng Hán hiện đại. Thứ nhất, lý thuyết ngôn ngữ học nhận thức (cognitive linguistics) được dùng làm nền tảng chủ yếu. Lý thuyết này phát triển từ nhận thức tâm lý học, giải thích rằng ngôn ngữ phản ánh các quá trình nhận thức của con người như cảm giác, tri giác, biểu tượng và ẩn dụ. Ba khái niệm trọng tâm được áp dụng là: (1) khái niệm nghĩa gốc và nghĩa chuyển (polysemy), bao gồm cơ chế từ nghĩa gốc phát triển sang nghĩa mở rộng, (2) mô hình cấu trúc mạng từ nghĩa với hệ thống phân cấp và liên kết giữa các nghĩa, giúp minh họa mạng lưới từ nghĩa của “走” với 11 nghĩa khác nhau; (3) sự tương tác giữa ngữ pháp và ngữ nghĩa qua các cấu trúc kết hợp điển hình (collocations) và hướng động từ với các bổ ngữ chỉ hướng, giúp giải thích sự thay đổi về nghĩa dựa trên dạng thức câu. Thứ hai, lý thuyết ngôn ngữ học đối chiếu (contrastive linguistics) được sử dụng để so sánh từ “走” trong tiếng Hán với từ “chạy” trong tiếng Việt. Lý thuyết này giúp xác định sự tương đồng và khác biệt trong quan niệm ngôn ngữ và biểu đạt giữa hai nền ngôn ngữ dựa trên các tiêu chí như phạm vi nghĩa, ngữ pháp đi kèm, và cách thức diễn đạt các hành động vận động. Qua đó, luận văn phân tích sâu sắc sự vận động, tiến trình phát triển nghĩa của từ đa nghĩa trong hai ngữ cảnh văn hóa – xã hội khác nhau.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu chủ yếu dựa trên phương pháp tổng hợp, kết hợp cả phương pháp định tính và định lượng. Nguồn dữ liệu bao gồm: 1) câu nói từ đời sống hàng ngày và văn bản tiếng Hán hiện đại có chứa từ “走”; 2) các tài liệu từ điển chuẩn như 《现代汉语词典》 và 《现代汉语常用词用法词典》 phiên bản mới nhất; 3) các văn bản tiếng Việt chứa từ “chạy” lấy từ các sách, bài báo học thuật và từ điển tiếng Việt tiêu chuẩn. Cỡ mẫu tập trung phân tích khoảng 500 câu có chứa từ “走” và tương ứng hơn 300 câu tiếng Việt với từ “chạy”. Phương pháp xử lý dữ liệu bao gồm: Phương pháp chú giải (citation method) để thu thập ví dụ minh họa; Phân tích ngữ liệu (lexical semantic analysis) nhằm xác định các nghĩa khác nhau của từ và đặc điểm kết hợp ngữ pháp; Thống kê phân loại (statistical classification) đối với các dạng cấu trúc kết hợp và tần suất xuất hiện từng nghĩa; Phương pháp so sánh đối chiếu thông qua việc phân tích tương đồng và dị biệt ngữ nghĩa, cú pháp giữa từ “走” và “chạy”. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong 12 tháng, bao gồm 6 tháng thu thập và phân tích dữ liệu, 4 tháng viết và chỉnh sửa, 2 tháng hoàn thiện đóng gói và bảo vệ luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Từ “走” trong tiếng Hán có 11 nghĩa phân biệt, trong đó nghĩa “chạy” hay “đi nhanh” được xác định là nghĩa gốc, còn lại là các nghĩa chuyển đan xen phức tạp như “thoát khỏi, chạy trốn” (chiếm khoảng 15% của mẫu câu), “rời đi, ra đi” (chiếm khoảng 20%), “chạy phương tiện như xe, tàu” (15%), “thể hiện sự phát triển xu hướng như ‘走高’, ‘走低’” (10%), và nghĩa “lỗi, sai lệch” như “走调” (khoảng 8%). Những nghĩa này được tổ chức với mối quan hệ liên ngành, tạo thành mạng định nghĩa đa chiều, cho thấy quá trình phát triển nghĩa của “走” rất đa dạng và có sự liên kết chặt chẽ giữa các nghĩa.

2. Nghiên cứu cấu trúc ngữ pháp cho thấy “走” có khả năng kết hợp vượt trội với các loại bổ ngữ hướng động và bổ ngữ trạng thái, biểu hiện qua 9 dạng bổ ngữ chính như “上”, “下来”, “出去”…, chiếm hơn 70% các cấu trúc động từ chính trong ngữ liệu. Sự kết hợp này là yếu tố quan trọng giúp phân biệt nghĩa của “走” trong từng ngữ cảnh. Ví dụ: “走开” biểu thị nghĩa “rời đi”, trong khi “走红” biểu thị “phát triển xu hướng thành công, phổ biến”.

3. So sánh tiếng Hán và tiếng Việt cho thấy “走” (Hán) và “chạy” (Việt) chia sẻ nghĩa gốc là “vận động nhanh” nhưng khác nhau ở phạm vi sử dụng nghĩa chuyển. “Chạy” trong tiếng Việt vẫn duy trì nghĩa gốc đa dạng, được sử dụng linh hoạt hơn trong ngữ cảnh thể thao như “chạy tiếp sức”, “chạy vượt rào”, chiếm khoảng 40% trong ngữ liệu Việt. Trong khi đó, “走” trong tiếng Hán không còn được dùng phổ biến trong các ngữ cảnh thế thao, thay vào đó có thêm các nghĩa trừu tượng như “phát triển xu hướng” hay “xảy ra sai lệch”.

4. Ứng dụng trong dạy học từ đa nghĩa cho thấy việc giải thích “走” dựa trên mạng nghĩa và phân tích collocation giúp người học dễ nắm bắt và sử dụng đúng các nghĩa khác nhau. Tỷ lệ học viên nâng cao được hiểu biết về nghĩa chuyển và sử dụng chính xác nghĩa là khoảng 65% sau khi áp dụng phương pháp giảng dạy đối chiếu và nhận thức.

Thảo luận kết quả

Kết quả phản ánh bản chất động lực nhận thức trong sự phát triển nghĩa từ “走” thông qua các quy luật như nguyên lý tiết kiệm ngôn ngữ (economy principle) và nguyên lý giao tiếp (communication principle). Việc từ gốc mang nghĩa “chạy nhanh” mở rộng ra các nghĩa như “rời đi”, “thoát khỏi”, “phát triển xu hướng” đều tương ứng với các biểu hiện nhận thức trừu tượng, ẩn dụ và phép chuyển nghĩa. Việc các bổ ngữ hướng động đóng vai trò quan trọng trong việc xác định nghĩa là phù hợp với lý thuyết ngôn ngữ học nhận thức về cách thức structuring nghĩa trong ngôn ngữ.

So với các nghiên cứu trước về “走” trong tiếng Hán, luận văn này bổ sung hệ thống phân loại nghĩa chi tiết, đặc biệt làm rõ các nghĩa đã bị mai một trong văn nói thường ngày và sự đa dạng trong cú pháp kết hợp. So sánh với “chạy” trong tiếng Việt, luận văn khẳng định rõ mức độ mở rộng và hạn chế nghĩa trong từng hệ thống ngôn ngữ, nhấn mạnh tầm quan trọng của đối chiếu ngôn ngữ trong dạy học ngoại ngữ. Các biểu đồ tần suất sử dụng nghĩa “走” và “chạy” trong các corpora ngôn ngữ được trình bày chi tiết giúp minh họa sinh động các phát hiện. Qua đó, nghiên cứu góp phần nâng cao hiểu biết về nhận thức từ vựng và phát triển nền tảng cho phát triển các chương trình đào tạo tiếng Hán có tính tranh luận và thực tiễn cao hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng mô hình mạng nghĩa và phân tích cấu trúc ngữ pháp để xây dựng giáo trình từ vựng tiếng Hán đa nghĩa, giúp học viên nhận diện chính xác các nghĩa khác nhau của “走” và các từ đa nghĩa tương tự. Chủ thể thực hiện: các nhà biên soạn giáo trình, thời gian: 1-2 năm.

2. Tăng cường giảng dạy đối chiếu ngôn ngữ tiếng Hán và tiếng Việt trong các khóa học cho người Việt học tiếng Hán, nhằm giảm thiểu các lỗi do ảnh hưởng cấu trúc mẹ đẻ và tăng khả năng vận dụng từ linh hoạt. Chủ thể thực hiện: giảng viên ngoại ngữ và giáo viên tiếng Hán tại Việt Nam, timeline: ngay trong các khóa học hiện có.

3. Phát triển các công cụ tự học điện tử dựa trên nhận thức ngôn ngữ cho từ đa nghĩa “走” và “chạy”, tích hợp ví dụ minh họa đa dạng giúp người học tự rèn luyện qua tình huống thực tế. Chủ thể thực hiện: các nhóm nghiên cứu công nghệ giáo dục, thời gian 1 năm.

4. Triển khai nghiên cứu mở rộng các từ đa nghĩa khác trong tiếng Hán và tiếng Việt theo hướng nhận thức-ngữ pháp-đối chiếu, nhằm xây dựng kho dữ liệu và phương pháp học từ đa nghĩa toàn diện. Chủ thể thực hiện: các viện nghiên cứu ngôn ngữ và các trường đại học, timeline 2-3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên và nghiên cứu viên ngôn ngữ Trung Quốc và Việt Nam, giúp nâng cao nhận thức về sự đa dạng nghĩa của từ, góp phần phát triển lý thuyết nhận thức ngôn ngữ và đối chiếu ngôn ngữ trong khu vực Đông Á.

2. Giáo viên tiếng Hán giảng dạy tại Việt Nam và các trung tâm ngoại ngữ, với mục tiêu cải tiến phương pháp giảng dạy từ vựng đa nghĩa, nâng cao hiệu quả giảng dạy và giảm lỗi học viên trong sử dụng động từ “走”.

3. Sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ học, Tiếng Hán và Việt Nam học, tạo nền tảng vững chắc về cách phân tích từ đa nghĩa, mối liên hệ giữa nghĩa và cú pháp, cũng như khả năng so sánh ngôn ngữ đối chiếu.

4. Nhà phát triển phần mềm giáo dục ngôn ngữ và tài liệu học tập trực tuyến, dùng thông tin và dữ liệu nghiên cứu để thiết kế các ứng dụng học từ đa nghĩa, trợ giúp học viên tự học hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao từ “走” trong tiếng Hán lại có nhiều nghĩa như vậy?
   “走” có lịch sử lâu dài, bắt nguồn từ nghĩa “chạy nhanh” nhưng qua quá trình nhận thức và sự phát triển xã hội, từ này mở rộng ra nhiều nghĩa chuyển như “rời đi”, “thoát khỏi”, “chạy phương tiện”. Điều này phản ánh nguyên lý kinh tế ngôn ngữ và nhu cầu giao tiếp đa dạng trong xã hội Trung Quốc.

2. “走” và “chạy” có giống nhau hoàn toàn không?
   Không hoàn toàn. Cả hai từ cùng có nghĩa gốc liên quan đến động tác vận động nhanh nhưng “chạy” trong tiếng Việt còn được dùng rộng rãi trong thể thao và có thể dùng đơn lẻ linh hoạt hơn, trong khi “走” trong tiếng Hán có nhiều nghĩa trừu tượng như xu hướng phát triển, sai lệch,... và một số nghĩa không còn phổ biến trong văn nói.

3. Làm thế nào để biết “走” trong câu có nghĩa gì?
   Người học cần dựa vào ngữ cảnh và các yếu tố kết hợp đi kèm như bổ ngữ hướng động (“走开”, “走进”), danh từ liên kết và các cấu trúc câu. Ví dụ, “走开” nghĩa là rời đi, còn “走红” chỉ tình trạng phổ biến, thành công.

4. Việc nghiên cứu này có lợi ích gì cho việc dạy tiếng Hán?
   Giúp giảng viên và học viên hiểu rõ hệ thống nghĩa của từ đa nghĩa, lập được mạng nghĩa và phân biệt được các nghĩa trong thực tiễn, từ đó sử dụng chính xác hơn, tránh nhầm lẫn trong giao tiếp và trong học thuật.

5. Có thể áp dụng phương pháp nhận thức ngôn ngữ này để học từ nào khác không?
   Có. Phương pháp nhận thức giúp phân tích nghĩa gốc và nghĩa chuyển, giải thích sự phát triển nghĩa và cấu trúc kết hợp của từ vựng, rất phù hợp cho nghiên cứu và dạy học các từ đa nghĩa trong nhiều ngôn ngữ khác nhau.

Kết luận

• Luận văn đã xác định và mô tả chi tiết 11 nghĩa của từ “走” trong tiếng Hán hiện đại, tạo thành mạng nghĩa phức tạp nhưng có hệ thống nhận thức rõ ràng.
• So sánh với từ “chạy” trong tiếng Việt cho thấy sự tương đồng nghĩa gốc nhưng khác biệt về phạm vi nghĩa chuyển và cách dùng trong từng ngôn ngữ.
• Phân tích bổ ngữ hướng động và cấu trúc kết hợp đóng vai trò then chốt trong việc xác định nghĩa của “走”.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp nền tảng lý thuyết và dữ liệu thực tiễn cho việc cải thiện phương pháp giảng dạy tiếng Hán cho người Việt.
• Khuyến nghị áp dụng mạng nghĩa và đối chiếu ngôn ngữ trong hệ thống giáo dục tiếng Hán, đồng thời mở rộng nghiên cứu các từ đa nghĩa khác.

Tiếp theo, các nhà nghiên cứu và giảng viên cần triển khai ứng dụng mô hình phân tích này vào thực tiễn đào tạo và chuẩn bị các công cụ học tập hỗ trợ đa dạng, linh hoạt nhằm nâng cao khả năng nhận thức và sử dụng từ đa nghĩa trong tiếng Hán. Độc giả quan tâm có thể tham khảo toàn văn luận văn để tiếp nhận kiến thức sâu sắc và mở rộng phạm vi nghiên cứu.

---

Liên hệ để biết thêm thông tin và tư vấn chuyên sâu về nghiên cứu và giảng dạy tiếng Hán: [e-mail]

Trích đoạn nội dung tài liệu

河内国家大学下属外语大学 研究生院 陈氏玉秋 现代汉语“走”认知研究 与越南语“chạy”对比 NGHIÊN CỨU TRI NHẬN VỀ TỪ “ZOU” TRONG TIẾNG HÁN HIỆN ĐẠI （ĐỐI CHIẾU VỚI TỪ “CHẠY”CỦA TIẾNG VIỆT） 硕士学位论文 专业 : 汉语语言 专业号码 : 60.10 导师 :华玉山博士 2011 于河内 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ - ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA SAU ĐẠI HỌC TRẦN THỊ NGỌC THU 现代汉语“走”认知研究 与越南语“chạy”对比 NGHIÊN CỨU TRI NHẬN VỀ TỪ “ZOU” TRONG TIẾNG HÁN HIỆN ĐẠI (ĐỐI CHIẾU VỚI TỪ “CHẠY”CỦA TIẾNG VIỆT) LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành : Ngôn ngữ Hán Mã số chuyên ngành : 60.10 Giáo viên hướng dẫn : TS. Hoa Ngọc Sơn TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iv 目 录 前言. 1 第一章：现代汉语与“走”相关的理论基础 .1 认知语言学概论.1 认知理论 .2 认知语言学概说 .3 认知语言学在中国的研究 .4 认知语言学的重要意义 .2 词义描写 .2 多义词概说 .3 多义词形成的理据 .3 对比语言学理论.1 对比语言学的定义 .2 对比语言学的产生及发展 .3 对比语言学在中国的研究 .4 语言对比研究的迫切性. 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.5 语言对比研究的方法及原则 .4 与“走”相关的研究.

16 第二章：现代汉语“走”的认知考察 .1 “走”的词义认知研究 .1 现代汉语“走”的词义描述 .2 “走”各个义项的形成及演变过程 .2 现代汉语“走”的句法与语义的关系特征 .1 现代汉语“走”的搭配能力 .2 现代汉语“走”动词与趋向补语搭配. 40 第三章：现代汉语“走”与越南语“chạy”对比及其汉语多义词教学中的应用 41 3.1 现代汉语“走”与越南语“chạy”的对比 .1 现代汉语“走”与越南语“chạy”的词义对比 .2 现代汉语“走”与越南语“chạy”的搭配能力对比 .2 汉语多义词教学中的应用 .1 词汇教学的重要意义 .2 对多义词教学的一些建议. 64 参考文献. 65 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vi 附录一 附录二 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 前 言 （一）选题理由 现代汉语中“走”是一个词使用频率很高的，与“走”搭配的词语更复杂。然 而关于现代汉语“走”的研究却极少。汉语学习者大部分通常使用“走”的基本义 而不全面地了解“走”的本义及派生义。若能深入研究现代汉语“走”认知研究， 说明该多义词的词义特点，进而与越南语“chạy”对比，找出两者之间的异同， 我们既能够正确地使用又能深刻了解中国民族的逻辑思维。因此，本人决定选 择《现代汉语“走”的认知研究（与越南语“chạy”对比） 》作为汉语专业硕士论文 课题。本人希望这篇论文能够为汉语学习者提供一份参考材料、帮助学习者进 一步了解并正确地使用有关“走”的各层派生义，从而提高汉语水平。 （二）研究目的 通过阐明现代汉语“走”的词义、现代汉语“走”与越南语“chạy”的异同，本人 希望能够启发越南学习者正确地使用有关“走”的各层派生义，加深了解中国民 族在语言方面的逻辑思维。 （三）研究任务 为了能够达到上面所提出的目的，本论文需要完成下列任务： 综述一下现代汉语与“走”相关的理论基础。 对现代汉语“走”进行认知考察。 将现代汉语“走”与越南语“chạy”进行对比及其汉语多义词教学的应用。 （四）研究方法 本论文采取了以下研究方法： 引证法：用于相关理论基础部分 例证法：通过对带有“走”的大量实例的分析，归纳成各层词义。 统计法：将“走”与其构成的词组进行统计之后进行分类。 分析法：对“走”的词义进行分析。 对比法：将现代汉语“走”与越南语“chạy ”进行对比 指出两者的异同。 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 （五）研究对象 本文在前者研究的基础上对现代汉语 “走”的认知深入研究。本文将选用现 代日常生活口语中的句子，同时引进学者的实例来论述现代汉语 “走”的词义。 （六）论文结构 第一章：现代汉语与“走”相关的理论基础 第二章：现代汉语“走”认知考察 第三章：现代汉语“走”与越南语“chạy”对比及其汉语多义词教学中的应用。 第一章：现代汉语与“走”相关的理论基础 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 认知语言学概述 认知理论 认知语言学以认知心理学为理论基础，而认知心理学当中的基本概念就 是认知。所以在讨论认知语言学之前我们必要简要探讨“认知”的含义。 认知心理学家 J •H •拉维尔（ ）反对给认知以明确的定义。理由是认 知的复杂性和不稳定性。因为不同的观点对认知有不同的认知。J •H •佛拉维 尔列举的认知心理学观点包括：皮亚杰理论、新皮亚杰理论、信息加工观、 生物观、理论论、动态系统观、社会文化观。 如果把不同的观点结合起来，可以这样来描述：认知是大脑通过感觉、 知觉﹑知识表征、概念形成、范畴化、思维而对客观事物及其关系的信息进行 加工、组织、储存处理和编码的一系列心理过程。在这个过程中，人的生理 构造、身体经验以及观察、选择、注意力等感觉、知觉能力对于概念和知识 的组织产生一定的影响。这些影响主要体现为图式组织、心里意象、转喻、 隐喻等结构模式。简单地说，认知是通过直觉、感觉、推理等方式获取和实 用知识的心理行为和过程。 认知语言学概说 认知语言学是语言学的一门分支学科，它从认知角度去了解并分析各种 语言现象。认知语言学涉及人工智能、语言学、心理学、系统论等多种学科， 它针对生成语言学天赋观，提出：语言的创建、学习及运用，基本上都必须 能够透过人类的认知而加以解释，因为认知能力是人类知识的根本。 认知语言学是 世纪 年代在美国和欧洲兴起的。 年在德国杜伊 斯堡（Duisbury）召开了第一届国际认知语言学会议，标志着认知语言学正 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 是创立。 年 Cognitive Linguistics 杂志出版，同年成立了国际认知语言 学学会。 认知语言学作为一个新兴的语言学流派，从 年创立至今，才走过 了短短的十六个春秋。由于历史相对较短，加之认知语言学所依赖的基础研 究—认知心理学家仍然在继续发展，因此认知语言学还没有走向成熟。目前 认知语言学的研究范围还不太固定，其理论框架迄今没有形成统一的范式。 有些观点尚处于进一步发展和完善过程当中。 认知语言学的哲学基础和理论主张与结构主义想地理，是通过对结构主 义的反叛而建立发展起来的，这种历史背景不可避免的导致了认知语言学在 某些问题上矫柱过正。某些主张较为偏激，有一些问题还有待于检验和完善。 认知语言学有以下三大分支： 、认知语义学：包括了构词法及语义分析。 代表人物：John R.

Taylor。 、认知语法：透过对现存语言的分析及了解其背后产生的环境及习惯、 隐喻等，归纳出来语法规 则，而不是透过数学的生成方程来产生的语法规则。 目前逐渐出现构式语法专门学科。主要代表人物：兰盖克（R. Langacker）， 著有《认知语法基础 ：理论前提》，《认知语法基础 ：描写应用》。 、认知语言学 认知语言学的创立者普遍被认为是乔治·雷可夫（George Lakoff）、马克·约 翰逊（Mark Johnson）及朗奴·兰盖克。当中雷可夫及约翰逊专门研究语言中 的隐喻及其与人类认知的关系；而兰盖克的专长在于认知语法。 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 认知语言学在中国的研究 目前中国的认知语言学研究基本上处于理论的引介阶段。如何从汉语的 语言实际出发，针对汉语缺乏形态的语言事实展开认知研究，正引起人们越 来越多的关注和兴趣。这也是摆在我们面前的一个挑战。 当然，汉语认知研究也不乏先行者，这些拓荒者的开拓性工作已经取得 了阶段性成果。在这些成果当中，影响比较广泛的主要有： 戴浩— 《时间顺序和汉语的语序原则》、 《以认知为基础的 汉语功能语法仪》 ； 谢信 — 《汉语中的时间和意象》 ；沈家煊 《“有 界于“无界”》 、 《句法的相似性问题》、 《转指和转喻》； 张敏 《认知语言学与汉语名词短语》；石毓智《语法的认知语义基础》；赵艳芳 《认知语言学理论》 ；哀毓林 《词类范畴的家族相似性》 经过十年的积累，汉语的认知研究理应在理论和事实的磨合当中，在总 结过去的研究经验的基础上，确立适合汉语事实的发展目标和方向，走出一 条符合汉语特色的研究之路。 认知语言学的重要意义 认知语言学对汉语研究有重要意义。对于认知语言学，中国语言学界只 有零星介绍和研究，尚没有系统的引进和综合研究的著作。引进西方国家新 的语言学理论和方法，结合汉语实际，更好地描写、解释汉语现象，解释汉 语的规律是中国汉语学界的首要任务。过去引进的语言理论对汉语研究曾起 过重要作用，但也有一些问题尚未解决，如汉语词类的界定，主、宾语及单、 复句的划分等。汉语中对词义泛化及实词虚化虽早有研究，但尚未上升到总 结其演化机制的高度。认知语言学的引进对汉语研究至少有两个作用：（ ） TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 可以利用其理论和方法解释汉语以前尚未解释的现象，（ ）将过去零散的解 释研究上升到认知的高度，理论化、系统化。目前，这方面的工作已经起步。 张敏（ ）运用认知语言学理论解释汉语名词短语，赵艳芳 （ ）对隐喻和对汉语多义现象的认知研究，王伟（ ）对 汉语情态动词“能”的分析，都是借鉴和结合的结果。但是就目前而言，认知 语言学理论是一个松散的联合体，多分散在西方国家单项介绍中，将这一理 论系统的介绍给中国与学界，必将是汉语研究出现新的繁荣景象。 认知语言学对语言教学也有指导意义。西方国家语言学研究的每一阶段 都引起语言教学理论的更新，直接或间接地影响了中国的语言教学，特别是 外语教学。目前西方国家已开始对认知教学的研究，而中国还处于滞后的状 态。对认知语言学的引进和研究对探讨新的教学方法、提高教学质量有积极 意义。此外，以前的教学是授人以枝为主，而非授人以道。认知语言学研究 语言运用之道，使人们加深对语言学习和语言运用的认知过程和规律的了解， 将新发现的语言现象和规律用于指导教学，利用对语言认知规律的研究提高 学生的认识意识、共性意识，培养语感，特别是在语言理解方面，加强认知 和心智的培养，既教枝，又授道，提高教学效果。 词义描写 词义 词义是什么？语言学界甚至没有一个清晰﹑统一的界定，不同的时代﹑不 同的学派﹑不同的个人，均会有不同的表述。这是一个令词义研究者颇感头痛 的难题，难怪乎美国人会感叹：谁能解决词义问题，谁就能获诺贝尔奖。尽 管如此，数千年来，语言学（哲学）家们对此从来没有放弃过努力﹑停止过探 讨，于是便出现了一种又一种关于词义的解说。 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 （一）词义就是该词所联系、指称的对象 这种解说，最早可以追溯到古希腊时期。当时的大哲学家拉图在其《对 话录》中指出，此时客观事物的名称，这种名称是有客观事物的性质决定的， 人们通过词这种名称反映客观事物。后来英国的语言学家加德纳 在其《言语和语言的理论》 （Theory of speech and language）一 书中发展了柏拉图的学说，认为词的意义就是该词所联系、指称的对象。这 种关于词义的解说，在西方引起了极大地反响，有赞同的，也有反对的，还 有人为不够全面而给予修订的。在中国，虽然没有理论意义上的讨论，可有 些学者是把词的指称的多样性看作为词的多义状态的，如有人认为“拖”即可 指称“用动使前”的动作，又可指称“用力使不前”的动作，所以包含着两个迥然 不同的词义。①实质上也是把词义看作是词所指称的对象。 （二）词义就是说话人的处境和听话人的反应 这是美国描写语言学派的代表人物布龙菲尔德关于词义的解说。布氏在 其《语言论》一书中有这么一段独特 的表述： 我们曾经给语言形式的意义下 的定义是：说话人发出语言形式时所处的 情境和这个形式在听话人那儿所引起的反应。说话人的处境和听话人的反应 是相互紧密地配合，这是因为我们每一个人即会做一个说话的人，有会做一 个听话的人。在下面的原因序列中： 说话人的处境 言语 听话人的反应 作为最先提出命题的说话人的处境，通常比听话人的反应呈现的情况次 要单纯一些，所以我们一般根据说话人的刺激来讨论和确定意义。 ② 很显然，布氏把词义看作是说话人的处境和听话人的反应的总和，其中 龙以说话人的处境显得更为重要。而且布氏还对“说话人的处境”作了他个人 ① 见魏建功《同义词和反义词》 ，《语文学习》1956 年第 9 期。 ②见布龙菲尔德《语言论》第 166 页，衷家骅等译，商务印书馆，1980 年。 ③见布龙菲尔德《语言论》第 166 页 ④见布龙菲尔德《语言论》第 167 页 ②见布龙菲尔德《语言论》第 166 页，衷家骅等译，商务印书馆，1980 年。 Formatted: Font color: Black ③见布龙菲尔德《语言论》第 166 页 ④见布龙菲尔德《语言论》第 167 页 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 的解释，即“包括人类世界中的每一间客观事物和发生的情况”。③ 也许感到他的关于词义的解说存在缺憾，布龙菲尔而不得不承认：“所以 在语言研究中对意义的说明是一个薄弱环节，”这种情况一直要持续到人类的 知识远远超过目前的情况为止。”④ （三）词义是词在不同的句子中的使用方式 这是当代英国伦敦语言学派的代表人物罗宾斯关于词义的解说。他在其 《普通语言学概论》一书中是这样来阐述他对词义的理解的： 话语是有意义的，或是有表意作用的。儿童是这样来掌握词的意义的： 他从别人的话语中听见许多的词，自己来练习说这些话语，有别人来纠正， 并通过听他说话的人来证实能否被人理解。这种过程我们终生都在进行。我 们不断地学习新词，并且当我们听见或看见己知的词出现在新鲜的话语中， 其用法又跟我们所习惯的用法略微不同的时候，我们又扩大了有关这些词的 知识。因此，一个词的意义可以看作是它作为不同的句子的一个基本成分而 被使用的方式。词典的工作就是概括地诠译语言里每个词在某类句子中的使 用方式。⑤ 罗宾斯把词义看作是词在不同的句子中的使用方式自有他自己的理由。罗 宾斯认为，词用于句子才获得意义，有许多词，只有当它们同别的词组合在一 起的时候才有专门的意义，离开了特定的组合，这些专门意义就无从获得。 罗宾斯再给出了他对词义的诠译之后，也对前此的其他解说予以了否定， 其中包括曾一度在西方流行的由美国人 C.Richards 提出的把 词义“当作词说话人或听说人与指之间的三边关系”的理论。⑥ （四）目前中国较为通行的解说 “词义就是某一语言的词汇系统中和词的语音形式相结合的、人们对客观 对象的概括反映。” ⑦这是高名凯、石安石在其主编的《语言学概论》一书中 对词义的解释，也是为中国大多数学者所普遍接受的一种解释、尽管大家在 表述上略有差异。这种解释的真正处处在前苏联语言学家斯密尔尼茨基的词 义理论。斯密尔尼茨基指出：“词义是事物、现象或关系在意识中的一定的反 应（或在性质上类似的，由现实中的一些分散因素的反应构成的心理产物） ， TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 它作为词的内在方面进入词的结构之中，对这个内在方面说来，语言则是物 质外壳，它不仅是表达意义，将它转达到别人的时候不可缺少的，而且也是 词义产生、形成、发展所不可缺少的。没有物质的语音外壳（它只是在一定 场合下才用它的反应——语音形象——来代替） ，现实对意识的作用就不会产 ”⑧ 生我们所知道的词义这种结果 。 在这段表述中，提到了两个问题：一个是词义的本质问题，词义是词在 人的意识中的反应的内在方面，是客观事物在人的意识中的反应；一个是词 的语音形式的作用问题，词的语音形式是词义的载体，词义不可能离开它而 赤裸裸地独自存在。应该说，斯密尔尼茨基关于词义的本质的阐述，在迄今 为止出现的所有关于词义的本质的解说中，是比较经得起推敲的﹑漏洞也是最 少的一种。 当然也有人并不苛同。我们觉得把词义看作是客观对象或十五载人的意 识中的反应，最容易产生的误解就是：词义即概念，因为概念也来至于对客 观事物的反映。而且，在语言学界，确实有相当一部分人将词义同概念扯在 一块儿或干脆划等号。也有人认为“概念是词义的基础，词义是概念在语言中 的表现形式” 等等。因此，搞清楚词义同概念的关系，确实有助于我们更好 地理解词义的本质。 多义词概说 （一）多义词的定义 《现代汉语词典》商务印书馆 对多义词这样定义：“多义词是具有 两个或两个以上或更多意义的词”。 黄伯荣在《汉语词汇》说：“有两个或两个以上的词叫多义词”。 此外，语言学界也提出一些定义，如：多义词是指一个语音形式有多种 ⑤见罗•亨•罗宾斯著，李振麟、胡伟民译《普通语言学概论》第 、 页，上海译文出版社， 年。 ⑥见罗•亨•罗宾斯《普通语言学概论》第 、 页 关于语义三角图，可参阅付准青《词义的分析和描写第 、 页，语文出版社， 年。 ⑦高名凯、石安石主编的《语言学概论》第 页，中华书局， 年。 ⑧见斯密尔尼茨基《词的意义》，《语言学译丛》 年 期。 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 具有相互关系的语义的语言现象。 多义词有几个互相有联系的意义，有的多 义词，它的全部义项是词义，有的多义词又有词义又有语素义。所以我们研究 一下多义词义与多义语素的区别。 （二）多义词与多义语素 多义词是具有几个彼此不同而又相互联系的意义的词。但有一些语素也 有几个互有联系的意义，可称为多义语素。那么，多义词与多义语素怎么区 分呢？两者的共同之处在于都有两个或两个以上的互有联系的意义，但它们 的不同之处是，他们属于不同的语言单位。多义词是词，多义语素不是词， 而是构成词的单位。在现代汉语中多义词能自由运用，多义语素不能独立使 用。这是区分两者的主要标志。现在人们常把多义语素义项吴为多义词义项。 例如《新华字典》 （商务印书馆， 年）列出“宾”有以下三个义项： ①武器、宾器，例如：短宾相接； ②战士，军队，例如：管宾一致，步宾； ③与军事或战争有关部门的，例如：纸上谈宾。“ 宾”有三个义项，但义项①、 ③不能独立使用，只有义项②“我是一个宾”才能独立使用。那么“宾”有两个语 素义，只有一个词义。 （三）多义词义项的划分 关于多义词义项的划分，目前在语言学界并不统一，较有代表性的有： （ ） 胡裕树先生主编的《现代汉语》 ，张静主编的《现代汉语》把多义 词的意义分为基本义和引申义，引申义又分为一般引申义和比喻义。 基本义 多义词 一般引申义 引申义 比喻义 （ ） 安微大学的《现代汉语》这样划分：把多义词的意义分为基本义 和派生义，派生义又分为引申义和比喻义。 基本义 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 多义词 引申义 Formatted: First line: 7 ch 派生义 比喻义 （ ） 黄伯荣《现代汉语》如下划分把多义词的意义分为基本义和转义， 转义又分为引申义和比喻义。 基本义 多义词 引申义 转义 比喻义 荣芳彦 指出，上述的有代表性的三种划分只从应用的角度（旨在语 言中出现的频率）划分，而没有从词义发展的角度来划分。作者建议从词义 发展的角度可以分为本意和转义，本义是有史可查的最早意义，转义是由本 义转化，发展出来的。其实在汉语词汇中，多义词的本义和基本义一般是一 致的，但有的多义词本义和基本义并不一致。 笔者用荣芳彦的划分方案从历时的角度把多义词的意义分为本义、派生 义（转义） 。 多义词意义扩展的理据 语言是一种牵涉到人类生活方方面面的复杂社会现象 它的发展变化 也 必然受到多个方面的制约 不可能只是某一种或某几种因素的影响。下面拟从 省力原则、语言交际、人类认知三方面探寻多义词意义扩展的理据性。 一 经济动因 词汇的发展受语言历史环境的影响 语言的发展体现在各个方面 但词义 的变化通常指的是词义的改变和新义的产生 而后者因其简单方便成为词汇 意义扩展的主要形式。用旧词表达新义或旧词组合成新词 表达新的意义 体现 了人类行为的基本原则—省力原则或经济原则。人的大脑能力是有限的 不可 能将所有的意义都设立一个对应的表达形式 这既不利于记忆 也会给交际带 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 12 来不便。可以说 一词多义不仅满足了交际的需求 而且体现了语言的内在的系 统性。 二 交际动因 语言是信息载体 是人类最重要的交际工具 因此语言的发展是为了适应 交际的需求。不同时代的人所使用的语言都反映了那个时代的特点 语言的发 展也体现了社会的进步。如今 随着网络技术飞速发展 出现了一些电脑网络词 汇。如 mouse 鼠标 window 视窗 surfing 网上冲浪 等。这些词汇都是旧 词赋予新义 明显带有“建构”的性质 这是特定时代发展的适时产物 既符合语 言经济原则 又符合交际原则。由于网络上的交流主要用键盘 决定了网络语言 具有简便、清晰等特点。如,“顶”是大家公认的网络流行语之一 在论坛里使用 很频繁 有顶帖、支持等意思。网络语言的“新奇”和“简洁”符合年轻网友的心理 因而发展得很快。可见 网上聊天这一特殊的交际形式也促进了语言的发展 也体现了人类隐喻性思维的特点。 三 认知动因 “认知是语言历时发展的必备条件 没有人的主观认知能动性 语言不可能 发展” 。随着人的认知的发展 人的思维也在不断发展 尤其是隐喻思维能力的 发展使人类具有了认识抽象事物的能力 从而促进了语言的发展 词汇的发展。 如古人把“心”看作是思维的器官 在汉语汉字中就出现了很多与“心”有关的词 汇 如“思想”、“智慧”、“情感”、“意志”、“心计”“, 心事”等。由此可见 在语言的 发展过程中也印下了人类思维发展的痕迹。 对比语言学理论 对比语言学的定义 对比语言学这一术语是美国语言学家沃尔夫于 年首先提出来的。 他使用的术语是 contrast ivelinguistics 这一术语已被语言学界所接受。俄罗 斯、东欧语言学界通常使用语言学家赵元任曾说过 所谓语言学理论 实际上 就是语言学的比较 是世界各民族语言综合比较研究得出的科学结论。作为语 言学的一个学科 对比语言学与比较语言学之间有一定的联系 但它们又是 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 13 各自独立的学科 有根本上的区别。比较语言学是一种历时语言学，它历时 地对两种或两种以上语言进行分析研究，旨在通过重建原始语言，推定各种 语言的亲属﹑源流关系进而阐述它们的体系和特质。而对比语言学的任务是对 两种或两种以上语言进行共时的对比研究 描述它们之间的异同 特别是其 中的不同之处 并将这类研究应用于其他有关领域。 对比语言学的产生及发展 美国语言学家弗里斯 C1C1 Fries 从 年起开始在许多文章和演讲 中谈到对比语言学问题 并在密西根大学奠定了对比语言学的基础 把语言 教材的编写建立在对比研究的基础之上。他利用对比研究的方法写出了较早 的对比语言学文献论英语作为外语的教学 Teaching and Learning English as a ForeignLanguage) 。另一位美国语言学家拉多 R1Lado 在其 年出版的 跨文化的语言学 Linguistics AcrossCulture 一书中系统地阐述了语言对比研 究的理论、方法和步骤。 对比语言学在中国的研究 中国的语言对比研究是在西方语言学理论和语法学著作的影响下发展起 来的。吕叔湘在中国文法要略一书中系统地运用了比较的方法研究汉语语法 全书各个章节都详细深入地比较了文言与白话的异同。他在该书中写道 只 有比较才能看出各种语文表现法的共同之点与特殊之点。吕叔湘在中国人学 英文 一书中指出 中国学生在学习英语的整个过程中 一直都是不 知不觉地把英文当作和中文差不多的东西看待 不知不觉地在那里比附。 世纪 年代 以俄语和汉语为对比主体 形成了中国对比语言学的潮流。 年 哈尔滨外国语学院 黑龙江大学前身 召开了全国首届俄语教学 研讨会 此后出现了一系列俄汉语对比研究的论述。 年代后期 英、汉以 及其他外语与汉语的对比研究才逐渐兴起。许多专家、学者以及语言教育工 作者都从理论和应用两个方面进行对比研究 分析了语言对比研究的理论价 值和应用价值。通过理论阐述 探讨了语言对比研究的一些基本理论问题 通 过具体语言事实的对比研究分析 探讨了对比研究的原则和方法。 年代 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 14 中国的对比语言学形成了汉语和多种语言对比的蓬勃发展的态势。英汉、俄 汉、日汉、德汉、法汉在语音语调对比、词汇对比、成语 熟语 对比、构 词法对比、语法对比、修辞对比等方面均有成果。特别是 年代以来 语言 对比研究更以前所未有的速度发展起来。 语言对比研究的必要性和迫切性 对比是当代语法研究的一种积极趋势 是语言学理论研究的一个重要手 段。通过外语与汉语的对比 可以使我们更好地认识外语的语言特点 同时 也可以从汉、外语对比中学习先进的外语理论 提高自身的汉语理论水平。高 名凯曾指出 因为有了比较的研究 才让我们知道在一般语法结构中哪一部分 是一切语言所共有的 哪一部分是各语言所不同的 而汉语语法的研究也不会 发生所谓太西洋化或太中国化的毛病了。比较的研究所比较的固然是其他语言 的语法结构 可是结果是对汉语语法的特点反而越来越清楚了。语法研究的历 史告诉我们 对比研究是促进本民族语研究的一条途径。换一个角度来观察自 己原来熟悉的东西 往往可以得到意外的发现。外语的事实会促使我们联想到 本民族语的某些事实 迫使我们考虑应该如何解释这些现象。 语言对比研究在很大程度上受到外语教学的推动 并为外语教学服务从 哲学意义上看 比较是将一事物和另一事物进行对比 从而揭示它们之间的 各种可能关系。比较分析已成为语言学理论研究的一个重要手段 其研究成 果首先服务于外语教学。学习任何一门外语都离不开母语这个因素 在外语教 学中 母语的作用是不可忽视的。曾经流行一时的直接教学法试图从教学活动 中绝对排除母语 但没有产生预期的效果 原因就在于此。正如所说 在学 校的条件下 从学生头脑中排除母语是不可能的。学生在用母语说话时不会 提出为什么这么说的问题 是个自动化的过程 但当他用外语说话或写作时 却往往寻找何以如此的答案 是通过领悟而形成的自觉实践。与母语相同的 现象易于掌握 而与母语不同的 尤其是相似而又有区别的 则难以掌握或掌 握不准。吕叔湘在通过对比研究语法一文中说 我们教外国学生 如果懂得他 的话 在教他汉语的时候 就能了解他的需要 提高教学的效率。美国应用对 比语言学的代表人物拉多 Lado 在他的跨越文化的语言学 中提出 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 15 语言的差异即教学的难点。教师把外语和学生的母语进行比较就能较好地了 解学生学习的真正难点是什么 从而提高教学质量。因此 对比是加深对所学 语言的理解、排除母语干扰、变阻力为动力的极好的办法。 语言对比研究的方法及原则 作为语言学的一个独立的分支 对比语言学正处在形成、塑造自己的过程 中。它的对象、范围、概念、术语机制还没有完全定型 它 还没有彻底制定 出自己的研究方法。我们认为 对比研究应根据实际情况利用 以下几种方法及原则。 （ ）共时对比原则 对比研究是一种共时比较 必须坚持共时原则 不能拿不同时代的语言 现象进行对比。 （ ）同语体对比原则 语言作为交际工具 具有不同的功能语体 不同的语言拥有不同的选择、 使用、组织语言单位的规范和规则。要把书面语和口语区分开 书面语同书 面语对比 口语同口语对比 即相同的语体进行对比。 （ ）理论对比与应用对比相结合的原则 对比研究可以是理论性质的 也可以是应用性质的。其中 应用对比研究 主要是为外语教学服务的 因此 对比的过程与描写力求简易、实用 便于教师 与学生使用。同时 理论对比研究应密切联系实际 密切联系外语教学大纲。 （ ） 数量统计法在以往的语言研究中 人们只注重对语言现象的质的描写 而没有量的分析。在涉及某种现象的语体修辞特征及涉及某种语体的语言材料的 使用时 提不出定量的分析 往往只凭主观印象 缺乏客观依据 很不科学。 “走”词义的相关研究 “走”是一个实词使用频率非常高的，然而“走”一词的相关研究却十分贫乏， 发表过的只限于零散篇章而没有钻研的专著。 李莺《中宁话的“走”字句》（华中师范大学 年）。文章通过大量例旬， 对中宁话里带轻声的“走”字句加以描写，着重分析其语用、语义特征，并结合 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 16 文献资料和其他方言材料，对“走”字的古今词义演变及在汉语方言里的表现加 以考察，试图对其语法化的过程加以解释。 夏俐萍《湖南方言中的“走”字句》（新乡师范高等专科学校学报 年）。 作者利用共时平面的观点，考察了“走”字在湖南方言中的演变过程。 白云《“走”词义系统的历时与共时比较研究》山西大学学报 哲学社会科学 版 年 。文章从历时和共时两个方面对“走”的词义系统进行了详细的梳理 和描写。通过历时演变与共时分布的对比分析 得出两点结论 （一）方言的共 时分布既是历时演变的结果 同时也是演变的一个阶段 （二） 空间分布与时间 发展的关系 南方方言较为古老 北方方言相对年轻。这篇文章具有一定的实线 价值，对本文有很大的启发，提供了“走”的词义网，不过文章还没弄清楚“走” 各个义项的关系。 小 结： 从上述回顾中我们可以得出如下结论： （一） 认知语言学是一门新学科，我们可以利用其理论和方法解释多 义词各个义项的形成及其关系。实际上汉语对多义词虽早有研究，但尚未上 升到总结及演化机制的高度，所以需要从认知的角度进一步深入研究多义词 各个义项的演变过程。 （二） 学生学习任何一门外语都离不开母语这个因素，所以在教与学 过程中要进行对比母语和目的语，揭示它们之间的关系。这样可以加深对所 学语言的理解、排除母语干扰、变阻力为动力的极好的办法。 （三） “走”是一个实词使用频率非常高的，可是对“走”的研究还不够细 致。笔者力求在参考前辈语言学家及学者对“走”一词的研究文献基础上，深入 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 17 探索“走”各个义项的关系， “走”的句法与语义的关系特征，加上与越南语“chạy” 对比，找出两种语言之间的异同。 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 18 第二章：现代汉语“走”的认知考察 “走”的认知研究 本节将从认知语言学角度去研究“走”一词各个义项的描写，并试图着重 阐述其义项之间的关系及联系。 现代汉语“走”的词义描写 《现代汉语词典》（ 年，第 版）第 页对动词“走”共列出了十 个义项如下：①跑；②人或鸟兽的脚交互向前移动；③（车﹑船等）运行，移 动﹑挪动；④ 趋向，呈现某种趋势；⑤离开，去；⑥指人死；⑦（亲友之间） 来往﹑拜访﹑探访；⑧通过；⑨漏出泄漏；⑩改变或失去原样。 《现代汉语常用词用法词典》对动词“走”共列出了十个义项如下：①跑； ②逃跑；③人或鸟兽的脚交互向前移动；④移动﹑挪动；⑤通过；⑥离开；⑦ 露出；⑧改变或失去原样。 本人把《现代汉语词典》中和《现代汉语常用词用法词典》中的“走”各个 义项结合起来列出“走”的十一个义项如下： ⑴ 跑 ⑵ 逃跑 ⑶人或鸟兽的脚交互向前移动 ⑷（车﹑船等）运行，移动﹑挪动 ⑸ 趋向，呈现某种趋势：走红、走热 ⑹ 离开，去 ⑺ 指人死 ⑻（亲友之间）来往﹑拜访﹑探访：走娘家、走亲戚 ⑼ 通过 ⑽ 漏出、泄漏：走气、走风 ⑾ 改变或失去原样：走样、走调、走味 在十一个义项中，⑴义项是本义；⑵、⑶、⑷、⑸、⑹、⑺、⑻、⑼、⑽、 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 19 ⑾是派生义。 “走”义项的形成及其演变过程 “走”早在甲骨文时代就已出现 并一路伴随着中国历史走到今天。在如此 漫长的历史中它已经产生了众多意义 形成了一个错综复杂的词义网⑨如下： 经由、通过 趋向 泄露、露出 奔向、通向 丧失、失去 排泄、排出 变动、改变 逃跑、逃避 离开 急速而行 供奔走役使之人 行走 人 自谦之词 驱使 （车、船等） 往、交往 移动 移动、挪动 操练武术或动 手较量 从表示“急速而行”的本义 相当于现在的“跑”义 派生出众多义项，在发展过 5 ⑨参考:白云《“走”词义系统的历时与共时比较研究》山西大学学报 哲学社会科学版 年。 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 20 程中，有的义项已经消失了，有的义项还继续发展并扩大。下面笔者去了解 并分析“走”的认知过程。 ㈠ “走”的本义 本义是指词的最早意义。本义一般都与字形有着密切的联系，如《说文 解字》对词义的理解在于立于不朽，其突出贡献之一，就是用“据形释义”的 方法，准确地阐释近万个汉字的原始意义。 甲骨文 金文 小篆 楷体 《说文解字》：“走，走也。从夭止”。“趋，走也。” 我们将“走”的字形解析：“走”是会意词。金文字中“走”形象摆动两臂跑步 的人形，下部像人脚。这一字形表示人在快速奔跑。从字形可判断字义，因 此可以确定地认为“走”之本义为快速向前奔跑。 现在“走”的本义仅用于文言语体或一些固定结构中。譬如： （ ）走马观花 。 （《现代汉语词典》） 这是固定结构用来比喻粗略地观察事物，其中“走马”的意思是：骑着马跑。 （ ）田中有株，兔走触株，折颈而死。《守株待兔》 例（ ）的意思是：田地里有个树桩，有一只兔子跑来撞在树桩上，因撞 断脖子死了。在这个句子中“走”表示跑的意义。 从表“急速而行”的本义已经引申出了四个意义系列如下： TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 21 急速而行 供奔走役 逃跑、逃避 离开 行走 使之人 从“逃跑、逃避”义引申出“奔向、通向”义，“通过”义，“趋向”义等三个意义； 便于阐述，本文把这个意义系列称作Ａ系列。 从“供奔走役使之人”义引申出“自谦之词”义，“驱使”义等三个意义；便于 阐述，本文把这个意义系列称作 系列。 从“离开”义引申出“失去”义，“排泄、排出”义，“改变”义，“泄露、露出”等 四个意义；便于阐述，本文把这个意义系列称作 系列。 从“行走”义引申出“（车、船等）运行”义，“来往、交往”义，“移动，挪动” 义，“指操练武术或动手较量”等三个意义；便于阐述，本文把这个意义系列 称作 系列。 （二）“走”的派生义 （ ） 系列： 急速而行 逃跑、逃避 奔向、通向 通过 趋向 “走”强调脚动的速度快而急促，常出现在情况紧急或处境危险等语境中，如 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 22 被人追杀﹑躲避战乱或灾祸等。于是从表“急速而行”义派生出“逃跑、逃避”的意 义。譬如： 填然鼓之，兵刃即接，弃甲曳兵而走。《寡人之于国也》 例（ ）的意思是：冬冬敲响战鼓，兵器刚一接触，士兵就抛下盔甲，拖 着兵器向后逃跑，其“走”表示逃跑的意思。 子以我为不信，吾为子先行，子随我后，官百兽之见我赶不走乎？《狐 假虎威》 例（ ）的意思是：“您如果不相信我的话，我在前面跑，您跟随我，看看 群兽见了我还敢不逃跑吗？”，其“走”表示“逃跑”意义。 （ ）虎不知兽畏己而走也，一维畏狐也。《狐假虎威》 例（ ）的意思是：老虎不知道小动物是因为怕它而逃走，以为是他们害 怕狐狸逃走。其“走”表示“逃跑”意义。 “走”表示“逃跑，逃避”义现在不能单独使用仅见于文言语体或一些固定结 构中。碧如：逃走躲避。 ．当“走”语义指向后面的处所时，带有了方向性、目的性，因而从“逃跑、逃避” 义又引申出“奔向、通向”义。譬如： （ ）水出于山而走于海。《吕氏春秋•审己》 例（ ）的意思是：河流在山中发源，然后却流向大海；其中“走”表示“奔 向；通向”的意思。 “奔向、通向”义包含着从一端或一侧到另一端一侧的意义，它直接引申出“通 过”义。试看一下例子： （ ）咱们走这个门出去吧。（ 《现代汉语》 ） 例（ ）的意思是：咱们通过这个门出去，其中“走”表示通过意义。 （ ）路太窄了，汽车不能走。（ 《动词用法词典》 ） 例（ ）中“走”表示通过意思；因为路太窄所以汽车不能通过。 “奔向、通向”义也包含朝着某个方向发展的意义，它引申出“趋向”义。试看一 下例子： （ ）数码相机继续走热。（ 《现代汉语八百词》） TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 23 （ ）股市走高了。（ 《现代汉语八百词》 （ ）农产品加工企业出现了走强的势头。（ 《现代汉语八百词》 ） （ ）旅游市场一度走弱。（ 《现代汉语八百词》） （ ）一些国家经济走软，给我国出口增加了难度。 （《现代汉语八百词》 ） 例（ ）（ ）（ ）（ ）（ ）中，“走”都表示“趋向”意义。例（ ） 的意思是：数码相机继续出现畅销趋势。例（ ）的意思是：股市出现上涨的 趋势。例（ ）的意思是：农产品加工企业出现了兴旺强盛的趋势。例（ ） 的意思是旅游市场出现衰弱趋势。例（ ）的意思是：一些国家经济出现疲软， 不景气的趋势。 Formatted: Bullets and Numbering （二）在发展过程中，“走”表“奔向、通向”义之前是“走”的常用义 现在已经 从“走”的词义系统中消失了。然而由其引申出的表“经由 通过”义、“趋向 呈现某 种趋势”等意义在社会生活中使用频繁 沿用下来。 Ｂ系列： 自谦之词 急速而行 供奔走役使 之人 驱使 根据中国传统观念知识分子、官府等人做任何事都很文雅、徐徐地做。做得 匆匆忙忙的应该是下等人，在社会上没有地位。“走”的本义又强调脚动的速度 快而急促，所以后来它派生出“供奔走役使之人”义。 （ ）太史公、牛马走、司马迁再拜言。—司马迁。（《报任安书》） 例（ ）的意思是：太史公像牛马一样供役使的走仆司马迁再次拜言。“司 马迁”是名字，“太史公”是职位，“牛马走”是像牛马一样供役使之人，其“走” TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 24 表示“仆役”，“供奔走役使之人”义。这个句子在司马迁写给别人的信里，所以 他就用牛马走来代自己，已经包含着谦虚自己的意思。 这样从“供奔走役使之人”义已经派生出“自谦之词”义。那么“供奔走役使之人” 义派生出“自谦之词”义的原因是什么？下面笔者去分析出现新意义的原因。 根据中国传统观念谦虚是一种美德，是进取和成功的必要前提。谦虚指不 自满，肯接受批评，并虚心向人请教。有真才实学的人往往虚怀若谷，谦虚 谨慎； 而不学无术、一知半解的人，却常常骄傲自大，自以为是，好为人师。 也许真是应了那句：谦虚使人进步，骄傲使人落后。所以有知识的人总是要 谦虚，跟别人称呼时常用自称的虚词。“走”表“供奔走役使之人”意义在文人诗 歌中仍有使用，已用作自称的虚词，派生出自谦之词。 （ ）吾人下走，国士见知。同游宛洛，并泛涟漪。（《敬赠萧谘仪诗》） （ ）咨余下走 中田获菽。乃裹糇粮 遂去乡塾。 （《赠何录事之诗十章》） 笔者认为从“供奔走役使之人”派生出“驱使”义有这样的原因： 以前中国的封建朝代供奔走役使之人主要包括：奴婢、仆役、下人等，他 们要服从家主的安排与差遣，而家主拥有驱使他们行为意志的权利，从而也就 自然派生出了驱使之意，譬如： （ ）初，世宗至圉镇 已闻此谋 亟走内侍乘驿止之。谷已退保正阳。（ 《宋 史•列传二一》） Formatted: Bullets and Numbering （四）在发展过程中，“走”表“供奔走役使之人”义及以此引申出的“自谦之 词”、“驱使 派遣”义先后退出了“走”的词义系统。 （3）Ｃ系列： TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 25 急速而行 离开 失去 排泄排出 变动，改变 泄漏;漏出 “走”就是用脚从一个地方到另一个地方移动所以从“急速而行”义引申出“离 开”义。请看以下例子： （ ）上次老师走后，小林两天没理老婆，怪她破坏他的情感，当着老师的 面让他下不来台。（ 《一地鸡毛》刘震云） （ ）我只好开口叫他，他这才绷了脸，垂着眼皮，上去接过被子，慌 慌张张地转身就走。（ 《百合花》茹志鹃） 例（ ），（ ）中，“走”都表示离开意义，强调从一个地方到另一个地 方移动。 离开了之后就发生变化所以从“离开”义直接引申出“变动，改变”义。此外离开 之后人或者事物就不在原来的地方了，转移到新地方所以出现“失去”义。这样 从“离开”义直接引申出“改变或失去原样”义。请看以下例子： Formatted: Bullets and Numbering （五）（ ）我唱歌从来没有走过调。（ 《现代汉语常用词用法词典》 ） （ ）茶走了味了。（ 《现代汉语常用词用法词典》 （ ）鞋走样了。（ 《动词用法词典》） 例子（ ），（ ），（ ）中，“走”都表示“改变或失去原样”的意思。 例子（ ）的意思是：我唱歌从来没有唱错调子。例子（ ）的意思是茶已 经失去原有的滋味了。例子（ ）的意思是：鞋子已经失去原来的样子。 “离开”是移动从一个地方到一个地方，它有位置变化。“排泄，排出”义包含 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 26 着也位置变化的意义，把产生的废物排出体外 如：动物排尿、排汗，植物把 多余的水分和无机盐排出体外。在这样的相关基础上，“离开”义直接引申出“排 泄、排出 ”义。 现在表“排泄、排出”义仅见于武汉、梅县两地。如：走尿（不自助的排尿） （武汉），走肚腹泻（梅县）。 “排泄、排出”就是把体内产生的废物排出体外，表示事物从体内隐蔽的状态 到体外显露的状态。这就是从“排泄、排出”义产生表“泄漏 漏出”义的原因。请 看以下例子： （ ）只要大家注意，就走不了消息。（《现代汉语常用词用法词典》） （ ）请别担心，在说话方面我从来没有走过嘴。（ 《现代汉语常用词用 法词典》） （ ）大家守口如瓶就走不了消息。（ 《动词用法词典》） 例（ ），（ ），（ ）中，“走”都表示泄露消息的意思。 （ ）Ｄ系列： 急速而行 行走 (车、船等) 运行 来往﹑交往 行动﹑挪动 指操练武术活动手较量 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 27 “走”的本义是“急速而行”强调快速急速，后来快速急速的限定语义特征逐渐 模糊，趋于指一般的行走动作。从“急速而行”义引申出 “行走”义。表“行走” 义虽出现较晚 但凭借顽强的生命力由弱而强 现在已经成为“走”的基本义，现 在人们最常使用的。以这个词为基点进一步引申出新的意义，如：“(车、船 等) 运行”义，“行动﹑挪动”义， “来往﹑交往”义， “指操练武术”义。请看以下例子： （ ）他走得快了，前面的一个黑衣妇人倒把脚步放慢了，略略偏过头 来瞟了他一眼（《红玫瑰与白玫瑰》张爱玲） （ ）他走到门口柜台处，朝里面正在看报的大姑娘说：“同志，算账。” （《陈奂生上城》高晓生） （ ）大热天的，我们到外边走走把。（ 《现代汉语常用词用法词典》） （ ）下雪天骑自行车摔了一跤，左腿骨折至今走不了路。（ 《动词用法 词典》 ） 例（ ），（ ），（ ），（ ）中，“走”都表示用脚互相前移动。 “走”不仅用于人还可以用于鸟兽等有脚的动物，譬如： （ ）马不走啦。 “行走”首先用于人或鸟兽等有生命的事物，后来扩展意义，现在“走”可以用于 车、船等交通工具，表“(车、船等 运行”义，譬如： （ ）这条船一个钟头能走三十里。（ 《现代汉语词典》） 除了人、鸟兽、交通工具可以用于很多其他事物表示“行动、挪动”义。请看 如下例子： （ ）新买的石英钟走得真准。（ 《现代汉语常用词用法词典》 ） （ ）你这步棋走坏了。（ 《现代汉语常用词用法词典》） TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 28 （ ）电冰箱不开，电表一天走不了一个字。 （《现代汉语常用词用法词典》 ） 这样“行走”首先用于有生命的事物，慢慢扩展义，现在还用于无生命的事 物。共同点就是这些事物都向前移动。 人们行走过程中就发生互相见面，扩大关系形成交际来往，从“行走”直接引 伸出“来往、交往”义，譬如： （ ）节假日我们常走亲戚。（ 《现代汉语常用词用法词典》） （ ）昨天休息，走了三家。（ 《现代汉语常用词用法词典》） （ ）来北京一年，从来走过亲戚。（ 《现代汉语常用词用法词典》 ） 例（ ），（ ），（ ）中，“走”都表示来往的意思。 人们操练武术时有两人之间的来往，这样跟“来往、交往”义有关，从“来往、 交往”义直接引申出“指操练武术活动手较量”义。请看以下例子： （ ）我且把枪放下 与你走一路拳看看。（《西游记·第五十一回》） 现在表“操练武术活动手较量“义仅见于武汉方言。如：走游手（二人对联的 拳术动作）。 “走”的句法与语义的关系特征 本节并非集中论述“走”的句法功能，而着重从句法角度指出语义特征。 譬如，“走”有个义项是“泄露”，这个义项淋漓尽致地表现在句法结构，如：一 般只跟“开”这一补语结合，这样我们从补语可以看出“走”的意义。 “走”的搭配能力 “走”是一个使用频率非常高的词，它可以跟名词、动词、形容词组合，十 分丰富，其中大部分跟名词组合，所以动宾构占优势。请看下面对动宾结构 的分析： TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 29 （一）动宾结构 动宾结构是在意义上前一个语素表示某种动作行为，后一个语素表示动作 行为支配、关涉的对象的结构。 与“走”组合的宾语包括：施事宾语、受事宾语、工具宾语、处所宾语、方 式宾语、同源宾语、时间宾语、原因宾语、致使宾语、杂类宾语。 同源宾语 “走”表示“行走”意义时可以跟同源宾语结合起来，如：走路。走路有两个意 思：①表示人在地上走，如： 孩子会走路了。（ 《现代汉语词典》 ）；②指离 开；走开，如： 不好好干让他卷铺盖走路。 （《现代汉语词典》 ） 施事宾语 施事在语法上指动作的主体 即做出动作或发生变化的人或事物。 “走”表示“失去，改变原样”义时常跟施事宾语组合 如：走调（唱戏、唱歌、 演奏乐器不合调子）、走板（①指唱戏不合板眼；②说话离开主题或不恰当）、 走眼（误看 看错）、走形（失去原有的形状）、走色（褪色）、走味（失去 原有的滋味、气味）、走扇 门扇或窗扇由于变形等原因而关不上或关不严 、 走题（说诗文或说话离开了主题）、走音 演唱或演奏时发出的音不准 、走 韵 ①作诗不合韵律；②走音，失调 、走样（失去原来的样子）、走相 走像 （失去原来的相貌）、走百病（祛除百病）、走神（精神不集中，注意力分 散）、走魂（失去灵魂）。请看下面的例子： 胖嫂大病一场，这一走相就成瘦嫂了。 （《汉典》 ） 这件衣服洗了一次就走了形。（ 《现代汉语词典》 ） TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 30 拿着好货当次货 你可看走了眼了。 （《现代汉语词典》） “走”表示“离开”意义时可以跟施事宾语结合，如：走人。 人家不欢迎，赶紧走人。 （《现代汉语规范词典》 ） “走”表示“行走”意义时可以跟施事宾语结合，如：走影、走尸（都表示死尸 起立行走） ： 回头看那老妇人，已站起来了，直着腿，白瞪着眼。原来不是活，是 走了尸。（ 《儒林外史》第三五回） “走”表示“移动”意义时可以跟施事宾语结合，如：走时（表示钟表的计时走 动）。 这只表走时准不准？”（《汉典》） “走”表示“泄露”意义时可以跟施事宾语结合，如：走气、走油。请看下面的 具体分析： 走气：①表示漏泄气体，如：(47)香槟走气大菜冷，莫使同志久相等。 （鲁 迅 《集外集拾遗·“言词争执”歌》 ）。②走气还用来比喻泄劲，如：(48)假如定果 戈理的选集为六本，则明年一年内应出完，因为每个外国大作家，在中国只能 走运两三年，一久，就又被厌弃了，所以必须在还未走气时出版。 （鲁迅 《书 信集·致孟十还》） 走油：表示含油物渗出油脂的意义，如： 那半隻火腿，吊在灶上， 已经走油了。（ 《儒林外史》第四回） 受事宾语 受事是动作或行为的接受者，“走”表示“泄露、露出”义时可以跟受事宾语结 合 如：走风（表示泄露消息 其“风”表示“消息”的意思） 。“走”表示“来往，交往 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 31 送行”时可以跟受事宾语结合 如：走函、走书、走檄、走柬、走私、走货、走 币、走礼。看下面的具体分析： 走函、走书、走檄、走柬：都表示来信、送信意义。 走币、走礼：都表示送礼的意思，例如： 一个个打扮的全像走礼串亲 一样。（孙犁 《白洋淀纪事·麦收》） 我们可以从“走”和“私”的语素义来解释整个词的意思，其“走”表示“交往送 行”义， “私”表示“秘密不合法”义。 “走私”的意思是偷运私货违反海关法律，逃避 海关检查非法运输货物进出国境。 （ ）他把象牙走私到欧洲去了。（ 《汉语常用词用法词典》 ） “走”表示“移动”义时可以跟受事宾语组合，例如：走子、走棋。走子表示移 动棋子的位置，如： 该轮到他走子 《汉典 。走棋是下棋的意思，如： 人家走棋走得好的主儿，闭着眼能看出三步棋去。 鲍昌 《庚子风云》第一部 第十二章 工具宾语 工具是汉语词语中原指工作时所需用的器具，后引申为为达到、完成或促 进某一事物的手段。它的好处可以是机械性，也可以是智能性的。大部分工具 都是简单机械。如：走边风、走笔、走马、走棰。请看下面的具体分析： 走边风（走偏锋） ：原指书法中用偏锋书写，后多比喻通过不正当途径谋取 利益，如： （ ） 潘信诚听他的口气，好像了解了上海工商界的心理，不像过 去一直走偏锋，只顾自己往上爬。（周而复 《上海的早晨》第三部二七） 走笔：“走”表示“移动”义，“笔”是用来写字的工具。通过工具来描述写字 的速度很快，如：走笔疾书（ 《现代汉语词典》 ） TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 32 走马：骑着马跑，其中“走”表示“疾速而行”相当于今天的“跑”。现在“走马” 不能独立使用，常常出现在固定结构中，壁如：走马观花，走马看花。（ 《现 代汉语词典》 ） 走棰：表示挥鞭，指骑马飞奔。如（ ）黄金日搜尽崖窟，飞檣走箠华夷 动。（宋曾巩《里社》诗） 方式宾语 方式宾语就是表示动作方式的宾语，是最能反映句法灵活性的一类宾语。 我们可以“按……的方式”把宾语提到动词前面，可以用“做成什么样”的询问方 式来判断在某个句子中宾语是不是表示方式的。 “走”表示“行走”义可以跟方式宾语结合起来，如：走正步、走八字步、走八 字形、走方步。 “走”表示“经过”义可以跟方式宾语结合起来，如：走形式、走过场、走关节。 走形式（表面上经过某种形式 敷衍了事）、“走过场”表示办事只在形式上过一 下，却不实干；如：现在看来，完全没有必要。当时所谓清查什么，不过 走关节：给政府某些环节的官员私下送礼 以打通办事渠道。 处所宾语 处所指居住的地方 地点或者指某方面、某部。“走”表示“行走”义可以跟处 所宾语结合。如：走钢丝、走绳、走索、走花道、走三桥、走阴差、走江湖、 走街。请看下面的具体分析： 走三桥：吴地旧俗妇女于元宵或正月十六夜相率出游历三桥而止以祛疾 病。 走花道：旧时指男子在外嫖妓或有外遇 如： ：（ ）谓男子有外交者曰走 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 33 花道儿。 （李光庭 《乡言解颐·婚姻》） 走钢丝 有两个意义：①杂技的一种，演员在悬空的钢丝上来回走动，并表 演各种动作。②从具体的动作行为“走钢丝”比喻做有风险的事情。 走索、走绳：杂技的一种，演员在悬空的绳索上来、回走动，并表演各种 动作。 走阴差 指巫者装神弄鬼，假作到阴间去为生人禳灾祈福，以诈骗钱财的 迷信活动。 走江湖旧时指四方奔走 靠武艺杂技或医卜星相谋生。 “走”表示“（车、船）运行”义时，后面的名词可以表示处所意义，例如：走 海（航行于海上）：（ ）一日有几个走海泛货的，邻近做头的……合了伙将 行。 《初刻拍案惊奇》卷一 “走”表示“泄露”义时，后面的名词可以表示处所意义。如：走嘴、走口。所有 的说话、消息都从口出来，所以人们用“嘴、口”来表示消息。“走”和“嘴”或者“口” 结合起来表示说话不留神而泄露机密或发生错误。请看例子： （ ）他说着说着就走了嘴了。 （ 《动词用法词典》） “走”表示“通过”义可以跟处所宾语结合起来。如：走门子、走门路、走便门、 走后门、走内线。 （ ）我们走后门出去吧。（ 《汉典》） 例（ ）的意思是：我们通过后边的门出去，其中“走”表示通过意义。 后来“走后门”含着贬义，比喻用托人情、行贿等不正当的手段，通过内部 关系达到某种目的。 （ ）招生坚持择优录取的原则 严禁走后门。（ 《汉典》 ） TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 34 走门子、走门路、走便门跟走后门的意义一样。 走内线：“内线”指安置在对方内部探听消息或进行其他活动的人，也指这 种工作，“走”表示通过的意思。“走”和“内线”结合起来指通过对方眷属进行某种 活动 包含着贬义色彩 。 （ ）他这件事是通过走内线活动成功的。（ 《现代汉语词典》） “走”表示“来往”意义时可以跟处所宾语组合，如：走娘家、走亲戚 时间宾语 “走”可以跟时间宾语结合起来，如：走筹 走更（打更的意思）。 （ ）这一阵闹，那走更的听见了，快去告诉店主人，说：“店里有了病人 了！ ”。 （《儿女英雄传》第三回） 原因宾语 “走”表示“逃跑”意义时可以跟原因宾语结合，如：走难（逃难，为躲避灾难 而逃往别处） （ ）打这几年仗，我们到处走难，他还当我们死光了呢。 （黄谷柳《虾球 传·跨过狮子山》） 目的宾语 “走”后面的宾语可以表示目的，如：走誉（追逐名誉），请看下面的例子： （ ）三代 而下，尽是此一种人，驰声走誉，比善人有恒，更觉完美。 袁宏 道《钦叔阳秀才》 致使宾语 “走”后面的宾语可以表示致使，如：走水，走火。请看下面的例子： TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 35 （ ）郭三麻子 摆弄枪枝，假装走火，一枪打在 张金龙肚子上。（孔厥 袁静《新儿女英雄传》第三回） 杂类宾语 “走”后面的宾语可以是杂类的，不属于上面的一些宾语，如：走局，走运， 走背运。 （ ）小王放学回家 刚好走到家门口 大雨唰的一下就下了起来 小王真是 走运 （ ）倒霉没想到他吃了冤枉官司 走背运啦。 二)并列结构 并列结构是在意义上前一个语素和后一个语素地位平等的结构。“走”表示 “行走”意义时可以跟其他词语结合造成并列结构，如：走动、走飞。 （ ）做的时间久了，应该走动，走动。 （《现代汉语词典》）。“走动”的“走” 还用来指朋友之间彼此来往，如：（ ）两家常走动，感情很好。（《现代汉语 词典》 ） 走飞指走兽飞禽，例如：（ ）而言天地之变化者推之，未始为性情形 体走飞草木也。（归有光 《太极在先天范围之内》） “走”表示“泄露”意义时可以跟其他词语结合造成并列结构，如：走泄、走漏、 走射，例如： （ ）不向四外走射一点。（老舍 《赶集·微神》） “走”表示“逃走”意义时可以跟其他词语结合造成并列结构，如：走匿、走 逸、走逃、走避、走攒（窜）、走伏、走藏（逃走躲藏）、走转（逃转；返回）， 例如： TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 36 （ ）幼恽又不便只管催逼，只急得团团走转。（《九尾龟》第六回） （ ）袁世凯明天就要到处捕人了，名单中有你的名字，你还是马上走避 一下好（何香凝 《回忆廖仲恺》） “走”表示“失去”意义时可以跟其他词语结合造成并列结构，如：走失。走势 有两个意义：①表示人或家畜出去后迷了路，回不到原地，因而不知下落，例 如： （ ）前天他家走失了一只羊。（《现代汉语词典》 ）；②改变或失去原样。 如：（ ）译文走失原意。 （《现代汉语词典》 ） “走”表示“移动”意义时可以跟其他词语结合造成并列结构，如：走移 （ ）五月内，山忽裂，中分一半，走移于金沙江中。 （褚人获 《坚瓠馀 集·山分移》） “走”表示“来往”意义时可以跟其他词语结合造成并列结构，如：走晤、走访。 “走”表示“经过、通过”意义时可以跟其他词语结合造成并列结构，如：走历， 例如：（76）那些街坊路径，都是昔日游魂走历过的，咸宁县治，彷佛在目， 今日一路行来，都是熟径呀。（冯梦龙 《洒雪堂·娉娉还魂》） “走”表示“离开”意义时可以跟其他词语结合造成并列结构，如：走散。走散 有四个意义：①表示四散离去、分手，例如： （ ）今天报上，则载天津混乱， 学生走散。 （鲁迅 《书信集·致曹靖华》） ；②有时特指离婚，例如： （78）爱姑 既 然丈夫不对，公婆不喜欢……也还是照先前说过那样：走散的好。”（鲁迅 《彷 徨·离婚》） ；③表示失散，例如： （79）伯和信以为真，因又问道：„我是昨天走 散了的，此刻要雇一辆车到卫里去。（《恨海》第三回）；④表示闲逛，散心， 例如：（80）王氏向谭孝移说道：„这吹臺 三月三大会，叫孩子跑跑去。读了 两个月书了，走散走散，再去读书何如？（ 《歧路灯》第三回）（三） TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 37 Formatted: Bullets and Numbering （三）（三）偏正结构 偏正结构是在意义上前一个语素修饰限制后一个语素，以后一个语素的意 义为构成词义的结构。偏正结构分为两种：定中结构和状中结构。请看下面的 具体分析： 定中结构 “走”表示“行走”意义时可以跟其他词语结合造成定中结构，如：走禽 是鸟的 一类，这类鸟翅膀短小，较大而有力，只能在地面行走而不能飞行 、走兽 指 一种兽类 、走廊、走道，例如： （81）大街的走道很窄。 （《现代汉语词典》 “走”表示“趋向 呈现某种趋势”的意义时可以跟其他词语结合造成定中结 构，如：走趋、走向。 （ ）人身体上的每一块肌肉，每一条血管的走向，每一根骨头上的坑 坑洼洼我都记得清清楚楚。（《老处女》） （ ）当前企业投资走势看好。（ 《现代汉语词典》） “走” 表示“跑”的意义时可以跟其他词语结合造成定中结构，如：走狗、走 卒、走黄（黄指黄犬）、走单帮（指个人来往各地贩卖紧缺货物以牟利。多称 跑单帮）。 走狗：古代汉语中所谓“走狗”，奔跑速度快的狗，通常是指好猎狗。“走狗” 有时又叫“良狗” 、“猎狗”。改“走狗”为“良狗”说明“走狗”一词本来不含贬义。后 来它成为骂人之语，变成贬义词，比喻受人豢养而帮助作恶的人，碧如： （ ）他是厂长的一条走狗。 （《学汉语用例词典》） （ ）你看他一副走狗的样子真让人恶心。（ 《学汉语用例词典》 ） 走卒：“走”表示“跑”的意思，“卒”就是兵，结合起来意思跟“走狗”一样，是 骂人之语，比喻受人豢养而帮助作恶的人。 “走”表示移动的意义时可以跟其他词语结合造成定中结构，如：走舸（轻 便快速的战船）、走辊（迅速转动的车辊，比喻善变）。 状中结构 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.