Luận văn thạc sĩ vnu ls tội tàng trữ vận chuyển mua bán trái phép chất ma túy trong luật hình sự việt nam trên cơ sở số liệu thực tiễn xét xử tại địa bàn thành phố đà nẵng

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu vnu ls tội tàng trữ vận chuyển mua bán trái phép chất ma túy trong luật hình sự việt nam trên cơ sở, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Phạm Hồng Thủy
• Người hướng dẫn: Pgs. Trịnh Quốc Toản
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự
• Đề tài: Tội Tàng Trữ, Vận Chuyển, Mua Bán Trái Phép Chất Ma Túy Trong Luật Hình Sự Việt Nam (Trên Cơ Sở Số Liệu Thực Tiễn Xét Xử Tại Địa Bàn Thành Phố Đà Nẵng)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN, MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY
• 1.1. Khái niệm về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy và hình phạt trong pháp luật hình sự Việt Nam
• 1.2. Khái niệm về ma tuý
• 1.3. Khái niệm về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trong Luật hình sự Việt Nam
• 1.4. Sự cần thiết của việc quy định tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trong Luật hình sự Việt Nam
• 1.5. Lịch sử hình thành và phát triển của tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trong luật hình sự Việt Nam
• 1.5.1. Thời kỳ trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985
• 1.5.2. Thời kỳ từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999
• 1.5.3. Thời kỳ từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 đến nay
• 1.6. Tội phạm về ma túy trong pháp luật hình sự của một số quốc gia trên thế giới hiện nay
• 1.6.1. Luật hình sự Liên bang Nga
• 1.6.2. Luật hình sự Hà Lan
• 1.6.3. Luật hình sự Trung Quốc
• 1.6.4. Một số kết luận
• 2. CHƯƠNG 2: TỘI TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN, MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ HIỆN HÀNH VÀ THỰC TIỄN XÉT XỬ CÁC TỘI PHẠM NÀY TẠI ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG TỪ NĂM 2011 ĐẾN NĂM 2015
• 2.1. Các dấu hiệu pháp lý đặc trưng của tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy và hình phạt đối với tội phạm này
• 2.2. Các dấu hiệu pháp lý đặc trưng của tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy
• 2.3. Phân biệt tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy với tội chiếm đoạt trái phép chất ma túy
• 2.4. Hình phạt đối với tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy
• 2.5. Một số trường hợp phạm tội cụ thể
• 2.6. Thực tiễn xét xử đối với tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy tại địa bàn thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2015
• 2.7. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trong hoạt động xét xử đối với tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN, MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG XÉT XỬ CÁC TỘI PHẠM NÀY
• 3.1. Sự cần thiết của việc hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy
• 3.2. Một số kiến nghị hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự liên quan đến tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy
• 3.3. Một số giải pháp nâng cao chất lượng xét xử đối với tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy
• 3.3.1. Giải pháp về công tác nghiệp vụ
• 3.3.2. Giải pháp về công tác tổ chức
• 3.3.3. Giải pháp về quan hệ phối hợp hoạt động
• 3.3.4. Giải pháp về pháp luật
• 3.3.5. Một số giải pháp khác
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tội tàng trữ vận chuyển mua bán trái phép chất ma túy

Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong xã hội hiện đại. Tại Đà Nẵng, tình hình tội phạm này đang diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến an ninh trật tự và sức khỏe cộng đồng. Theo thống kê, số vụ án liên quan đến ma túy ngày càng gia tăng, cho thấy sự cần thiết phải có những biện pháp mạnh mẽ để ngăn chặn và xử lý.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của tội phạm ma túy

Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy được định nghĩa trong Bộ luật hình sự Việt Nam. Các hành vi này không chỉ gây hại cho sức khỏe người sử dụng mà còn tạo ra những hệ lụy xã hội nghiêm trọng. Đặc điểm của tội phạm này là tính chất liều lĩnh và tinh vi của các đối tượng phạm tội.

1.2. Tình hình tội phạm ma túy tại Đà Nẵng

Đà Nẵng là một trong những thành phố lớn của Việt Nam, nơi có nhiều tuyến đường giao thông quan trọng. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động tàng trữ, vận chuyển và mua bán trái phép chất ma túy. Các cơ quan chức năng đã phát hiện nhiều đường dây lớn, cho thấy sự gia tăng của tội phạm này trong những năm gần đây.

II. Vấn đề và thách thức trong việc phòng chống tội phạm ma túy

Việc phòng chống tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy gặp nhiều thách thức. Các đối tượng phạm tội thường sử dụng những thủ đoạn tinh vi để tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng. Hơn nữa, sự thiếu hụt về nguồn lực và sự phối hợp giữa các cơ quan cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.

2.1. Thách thức trong công tác điều tra tội phạm

Công tác điều tra tội phạm ma túy gặp khó khăn do tính chất phức tạp của các đường dây tội phạm. Các đối tượng thường có sự liên kết chặt chẽ và sử dụng công nghệ cao để thực hiện hành vi phạm tội, gây khó khăn cho lực lượng chức năng trong việc thu thập chứng cứ.

2.2. Tác động của tội phạm ma túy đến xã hội

Tội phạm ma túy không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người sử dụng mà còn gây ra những hệ lụy xã hội nghiêm trọng như gia tăng tội phạm, bạo lực và tham nhũng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc cần có những biện pháp mạnh mẽ để ngăn chặn và xử lý.

III. Phương pháp và giải pháp phòng chống tội phạm ma túy hiệu quả

Để phòng chống tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy, cần áp dụng nhiều phương pháp và giải pháp đồng bộ. Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng và tăng cường công tác phối hợp giữa các cơ quan chức năng là rất quan trọng.

3.1. Nâng cao nhận thức cộng đồng về ma túy

Giáo dục cộng đồng về tác hại của ma túy là một trong những giải pháp quan trọng. Các chương trình tuyên truyền cần được triển khai rộng rãi để nâng cao nhận thức và trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc phòng chống tội phạm ma túy.

3.2. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng

Sự phối hợp giữa các cơ quan như công an, tòa án và các tổ chức xã hội là rất cần thiết. Việc chia sẻ thông tin và kinh nghiệm sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm ma túy.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tội phạm ma túy

Nghiên cứu về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy tại Đà Nẵng đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Các số liệu thực tiễn cho thấy sự gia tăng của tội phạm này và những khó khăn trong công tác xét xử.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ thực tiễn xét xử

Các vụ án liên quan đến tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy tại Đà Nẵng cho thấy nhiều bất cập trong quy trình xét xử. Cần có những cải cách để nâng cao chất lượng xét xử và đảm bảo công bằng.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ các vụ án

Các vụ án điển hình đã chỉ ra những bài học quý giá trong công tác điều tra và xét xử tội phạm ma túy. Việc rút ra kinh nghiệm từ thực tiễn sẽ giúp cải thiện công tác phòng chống tội phạm trong tương lai.

V. Kết luận và hướng đi tương lai trong phòng chống tội phạm ma túy

Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy là một vấn đề nghiêm trọng cần được giải quyết triệt để. Các biện pháp phòng chống cần được thực hiện đồng bộ và hiệu quả để đảm bảo an ninh trật tự xã hội.

5.1. Định hướng phát triển trong công tác phòng chống

Cần có những chính sách và chiến lược rõ ràng trong công tác phòng chống tội phạm ma túy. Việc đầu tư vào nguồn lực và công nghệ sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác này.

5.2. Tầm quan trọng của sự hợp tác quốc tế

Sự hợp tác quốc tế trong việc phòng chống tội phạm ma túy là rất cần thiết. Việc chia sẻ thông tin và kinh nghiệm giữa các quốc gia sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm ma túy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo báo cáo của Cơ quan Phòng chống ma túy và Tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC), châu Á hiện là thị trường tiêu thụ ma túy tổng hợp lớn nhất thế giới với khoảng gần 9 triệu người sử dụng, chiếm 25% tổng số người sử dụng ma túy tổng hợp toàn cầu. Tại Việt Nam, tình hình tội phạm ma túy diễn biến ngày càng phức tạp, đặc biệt là nhóm hành vi tàng trữ, vận chuyển và mua bán trái phép chất ma túy quy định tại Điều 194 Bộ luật Hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009). Thành phố Đà Nẵng với vị thế là trung tâm kinh tế, văn hóa, du lịch trọng điểm của khu vực miền Trung đang phải đối mặt với áp lực nặng nề từ sự xâm nhập của các đường dây ma túy liên tỉnh và xuyên quốc gia, đe dọa trực tiếp đến mục tiêu xây dựng thành phố văn minh với tiêu chí không có người nghiện trong cộng đồng.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi của đề tài tập trung giải quyết những mâu thuẫn giữa quy định pháp luật hình sự hiện hành còn mang tính ghép hành vi và thực tiễn xét xử phức tạp tại địa bàn thành phố Đà Nẵng trong khung thời gian 5 năm, từ năm 2011 đến năm 2015. Mục tiêu cụ thể của luận văn là làm sáng tỏ bản chất pháp lý của 3 hành vi tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy; phân tích thực tiễn xét xử qua 348 vụ án với 462 bị cáo tại Tòa án nhân dân các cấp ở Đà Nẵng; nhận diện các khó khăn, vướng mắc trong việc định danh và lượng hình; từ đó kiến nghị hoàn thiện pháp luật hình sự và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng xét xử nhằm giảm thiểu tỷ lệ án hủy, sửa xuống dưới 2%, bảo đảm 100% các vụ án được xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết 4 yếu tố cấu thành tội phạm kinh điển trong khoa học luật hình sự Việt Nam (Khách thể, Mặt khách quan, Chủ thể, Mặt chủ quan) kết hợp với lý luận chính sách hình sự hiện đại và tội phạm học. Trong khuôn khổ nghiên cứu, 4 khái niệm pháp lý then chốt được chuẩn hóa và phân tích sâu sắc:

Thứ nhất, khái niệm chất ma túy được xác định theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy và Nghị định số 82/2013/NĐ-CP của Chính phủ, phân chia thành 3 danh mục chứa 235 chất ma túy và Danh mục IV gồm 41 tiền chất ma túy.

Thứ hai, hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy được định nghĩa là hành vi cất giữ bất hợp pháp chất ma túy ở bất kỳ địa điểm nào mà không nhằm mục đích mua bán, vận chuyển hay sản xuất trái phép chất ma túy khác.

Thứ ba, hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy là hành vi chuyển dịch bất hợp pháp chất ma túy từ nơi này đến nơi khác dưới bất kỳ hình thức nào mà không nhằm mục đích mua bán hay tàng trữ cho riêng mình.

Thứ tư, hành vi mua bán trái phép chất ma túy bao gồm các chuỗi hành vi bán, mua nhằm bán lại, tàng trữ hoặc vận chuyển để bán lại, dùng chất ma túy để trao đổi, thanh toán theo hướng dẫn tại Thông tư liên tịch số 17/2007/TTLT-BCA-TANDTC-VKSNDTC-BTP.

Khung lý thuyết của luận văn khẳng định tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy là tội phạm có cấu thành hình thức, xâm phạm trực tiếp đến chế độ quản lý độc quyền của Nhà nước đối với các chất ma túy.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập và khảo sát toàn diện cỡ mẫu gồm 348 hồ sơ vụ án hình sự sơ thẩm và phúc thẩm liên quan đến tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy được thụ lý và xét xử tại Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng cùng Tòa án nhân dân các quận, huyện trực thuộc trong giai đoạn từ ngày 01/01/2011 đến ngày 31/12/2015. Phương pháp chọn mẫu toàn thể theo chuỗi thời gian 5 năm liên tục được áp dụng nhằm bảo đảm tính đại diện tuyệt đối, phản ánh đầy đủ và khách quan thực trạng xét xử tại địa phương.

Nguồn dữ liệu sơ cấp được tổng hợp trực tiếp từ các bản án hình sự đã có hiệu lực pháp luật, kết hợp với nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tổng kết tư pháp thường niên của Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Đà Nẵng và số liệu đấu tranh phòng chống ma túy của Công an thành phố Đà Nẵng. Luận văn sử dụng phương pháp thống kê xã hội học pháp lý để định lượng hóa cơ cấu tội phạm, phương pháp phân tích quy phạm pháp luật để đánh giá sự tương thích của Điều 194 Bộ luật Hình sự năm 1999 với thực tiễn, và phương pháp so sánh luật học với 3 hệ thống pháp luật quốc tế tiêu biểu: Luật hình sự Liên bang Nga năm 1995 (quy định mức án tối đa 15 năm tù), Luật hình sự Hà Lan năm 1976 (cho phép tàng trữ từ 5 gram đến 30 gram cần sa) và Bộ luật Hình sự Trung Quốc năm 1997 (quy định hình phạt tử hình tại Điều 347 đối với hành vi buôn bán từ 50 gram heroin hoặc 1000 gram thuốc phiện trở lên).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, số lượng vụ án và bị cáo bị xét xử về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy tại Đà Nẵng gia tăng nhanh chóng qua từng năm. Trong giai đoạn 2011 - 2015, Tòa án nhân dân các cấp tại Đà Nẵng đã xét xử sơ thẩm tổng cộng 348 vụ án với 462 bị cáo. Số lượng vụ án năm 2015 tăng 46,5% so với năm 2011. Cơ cấu loại chất ma túy có sự chuyển dịch rõ rệt: ma túy tổng hợp dạng đá (Methamphetamine) và thuốc lắc chiếm tỷ trọng áp đảo với 78,2% tổng số vụ án, trong khi heroin và các loại ma túy truyền thống khác giảm xuống còn 21,8%.

Thứ hai, tỷ lệ bị cáo phạm tội thuộc trường hợp tái phạm nguy hiểm chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu tội phạm. Thống kê giai đoạn 2011 - 2015 cho thấy có 99 bị cáo thuộc trường hợp tái phạm nguy hiểm, chiếm 21,4% tổng số 462 bị cáo bị đưa ra xét xử. Điều này phản ánh tính chất ngoan cố, mức độ nguy hiểm cao của các đối tượng và hiệu quả cải tạo chưa triệt để sau khi chấp hành án.

Thứ ba, công tác xét xử lưu động được đẩy mạnh nhằm nâng cao tính răn đe cộng đồng với 112 vụ án được đưa ra xét xử lưu động tại các khu dân cư phức tạp, chiếm 32,2% tổng số vụ án trong 5 năm. Tuy nhiên, số lượng vụ án bị Tòa án hoàn trả hồ sơ cho Viện kiểm sát để điều tra bổ sung vẫn còn 23 vụ, chiếm tỷ lệ 6,6%, chủ yếu do vướng mắc trong việc chứng minh mục đích tàng trữ là để sử dụng hay để bán lại và khó khăn trong giám định hàm lượng chất ma túy tinh khiết.

Thảo luận kết quả

Thực tiễn xét xử tại Đà Nẵng phản ánh rõ tính chất phức tạp của tội phạm ma túy khi các đối tượng không thực hiện hành vi đơn lẻ mà hoạt động theo chuỗi liên hoàn: mua ma túy từ các tỉnh phía Bắc hoặc biên giới -> vận chuyển về Đà Nẵng -> cất giấu, chia nhỏ -> phân phối bán lẻ. Việc ghép 4 hành vi tàng trữ, vận chuyển, mua bán và chiếm đoạt vào một điều luật duy nhất tại Điều 194 Bộ luật Hình sự năm 1999 đã gây ra nhiều lúng túng cho Hội đồng xét xử trong việc định danh chính xác tội danh độc lập, dẫn đến nguy cơ lượng hình chưa tương xứng với tính chất nguy hiểm của từng hành vi phạm tội cụ thể.

Dữ liệu xét xử 5 năm có thể được minh họa trực quan qua biểu đồ cột thể hiện tốc độ gia tăng số lượng vụ án từ năm 2011 đến năm 2015 và bảng phân tích cơ cấu chất ma túy thu giữ (Methamphetamine chiếm 78,2%, Heroin chiếm 15,8%, các chất khác chiếm 6,0%). Khi đối chiếu với chính sách hình sự của Trung Quốc – quốc gia quy định trách nhiệm hình sự dựa trên tổng khối lượng ma túy thực tế mà không quy đổi độ tinh khiết, việc áp dụng Thông tư liên tịch số 17/2007 tại Việt Nam với yêu cầu giám định hàm lượng tinh khiết trong một số trường hợp đã tạo ra áp lực lớn cho các cơ quan tiến hành tố tụng, kéo dài thời hạn xét xử và là nguyên nhân chính dẫn đến 23 vụ án bị trả hồ sơ điều tra bổ sung tại Đà Nẵng.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện quy định của Bộ luật Hình sự: Đề nghị Quốc hội bãi bỏ việc ghép các hành vi tại Điều 194 Bộ luật Hình sự năm 1999 để tách thành 4 tội danh độc lập trong Bộ luật Hình sự mới: Tội tàng trữ trái phép chất ma túy, Tội vận chuyển trái phép chất ma túy, Tội mua bán trái phép chất ma túy và Tội chiếm đoạt chất ma túy. Mục tiêu đạt 100% sự chuẩn xác trong định danh tội phạm và bảo đảm nguyên tắc cá thể hóa hình phạt đối với từng hành vi.

Thứ hai, nâng cao năng lực nghiệp vụ xét xử: Tòa án nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng cần tổ chức tối thiểu 02 đợt tập huấn chuyên sâu hàng năm cho 100% thẩm phán, thư ký tòa án về kỹ năng thu thập, đánh giá chứng cứ gián tiếp và phương pháp phân biệt ranh giới giữa tàng trữ để sử dụng với tàng trữ nhằm mục đích bán lại theo đúng tinh thần Nghị định số 82/2013/NĐ-CP.

Thứ ba, tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành tư pháp: Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân và Cơ quan Cảnh sát điều tra thành phố Đà Nẵng cần duy trì quy chế giao ban án điểm định kỳ 01 quý/lần, rút ngắn thời gian chuẩn bị xét xử xuống dưới 30 ngày đối với các vụ án ít nghiêm trọng và giảm tỷ lệ án trả hồ sơ điều tra bổ sung từ mức 6,6% xuống dưới 3% trong giai đoạn 2016 - 2020.

Thứ tư, đổi mới công tác tuyên truyền và phòng ngừa xã hội: Ủy ban nhân dân và Tòa án các quận, huyện duy trì tỷ lệ xét xử lưu động từ 30% đến 35% đối với các vụ án mua bán ma túy có tổ chức, kết hợp với các đoàn thể triển khai đồng bộ các biện pháp quản lý, hỗ trợ việc làm sau cai nghiện nhằm kéo giảm tỷ lệ bị cáo tái phạm nguy hiểm từ mức 21,4% xuống dưới 10% trong vòng 3 năm tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân: Luận văn cung cấp phương pháp luận chuẩn xác về định danh tội danh và kỹ năng lượng hình cho từng hành vi tàng trữ, vận chuyển, mua bán ma túy, giúp hạn chế tối đa các sai sót nghiệp vụ dẫn đến việc bản án bị hủy, sửa trong các phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm.

Kiểm sát viên và Điều tra viên: Tài liệu đóng vai trò là cẩm nang thực chứng hỗ trợ việc củng cố chứng cứ chứng minh mục đích phạm tội, tối ưu hóa quy trình lập hồ sơ truy tố, giảm thiểu tình trạng Tòa án trả hồ sơ yêu cầu điều tra bổ sung.

Giảng viên, Học viên cao học và Sinh viên ngành Luật: Công trình mang lại giá trị học thuật cao với nguồn dữ liệu thực chứng 5 năm (2011 - 2015) và phương pháp so sánh luật học chuyên sâu giữa Việt Nam với các hệ thống pháp luật của Nga, Trung Quốc, Hà Lan.

Cán bộ hoạch định chính sách và cơ quan Lập pháp: Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn và cơ sở khoa học vững chắc phục vụ việc pháp điển hóa các quy định về tội phạm ma túy trong quá trình xây dựng, sửa đổi Bộ luật Hình sự và Chiến lược quốc gia phòng, chống ma túy.

Câu hỏi thường gặp

Khái niệm chất ma túy được xác định như thế nào trong pháp luật hình sự Việt Nam? Căn cứ theo Luật Phòng, chống ma túy và Nghị định số 82/2013/NĐ-CP, chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hướng thần nằm trong danh mục do Chính phủ ban hành gồm 235 chất và 41 tiền chất. Việc định tội danh bắt buộc phải dựa trên kết luận giám định tư pháp xác định mẫu vật thu giữ thuộc các danh mục này.

Tại sao cần tách Điều 194 Bộ luật Hình sự năm 1999 thành các tội danh riêng biệt? Điều 194 ghép 4 hành vi có tính chất, mức độ nguy hiểm xã hội rất khác nhau vào cùng một điều luật. Việc tách thành các tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán độc lập giúp phân hóa trách nhiệm hình sự chính xác, bảo đảm lượng hình công bằng và tránh nhầm lẫn trong áp dụng pháp luật.

Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chịu trách nhiệm hình sự về tội danh này khi nào? Theo quy định tại Điều 12 Bộ luật Hình sự năm 1999, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi không phải chịu trách nhiệm hình sự theo khoản 1 Điều 194 (tội phạm nghiêm trọng), mà chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự khi hành vi phạm tội thuộc khoản 2, khoản 3 hoặc khoản 4 Điều 194 (tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng).

Kinh nghiệm lập pháp của Trung Quốc và Hà Lan mang lại bài học gì cho Việt Nam? Trung Quốc áp dụng chính sách xử phạt nghiêm khắc với khung hình phạt đến tử hình theo Điều 347 và tính theo khối lượng thực tế không quy đổi độ tinh khiết, trong khi bài học từ chính sách nới lỏng của Hà Lan dẫn đến sự bùng phát chất gây ảo giác LSD là lời cảnh báo để Việt Nam duy trì kiểm soát nghiêm ngặt.

Tỷ lệ 6,6% vụ án bị hoàn trả hồ sơ tại Đà Nẵng giai đoạn 2011 - 2015 phản ánh vấn đề gì? Tỷ lệ này (tương ứng 23/348 vụ án) phản ánh những khó khăn trong việc thu thập chứng cứ chứng minh mục đích tàng trữ để bán hay sử dụng, cùng các vướng mắc trong thủ tục giám định hàm lượng chất ma túy tinh khiết, đòi hỏi sự phối hợp liên ngành chặt chẽ hơn giữa Tòa án, Viện kiểm sát và Công an.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trong luật hình sự Việt Nam và kinh nghiệm lập pháp quốc tế.
• Phản ánh chân thực bức tranh thực tiễn xét xử qua 348 vụ án với 462 bị cáo tại thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2011 - 2015, chỉ rõ tỷ lệ tái phạm nguy hiểm chiếm 21,4%.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho việc phân tách Điều 194 Bộ luật Hình sự năm 1999 thành các tội danh độc lập trong Bộ luật Hình sự năm 2015.
• Đề xuất lộ trình 4 nhóm giải pháp đồng bộ về hoàn thiện pháp luật, nâng cao nghiệp vụ xét xử, phối hợp liên ngành và đẩy mạnh xét xử lưu động giai đoạn 2016 - 2020.
• Công trình là tài liệu tham khảo học thuật và cẩm nang thực tiễn có giá trị cao cho các cơ quan tiến hành tố tụng, giới nghiên cứu và các nhà lập pháp. Các cơ quan tư pháp và độc giả quan tâm hãy tiếp tục khai thác sâu các phân tích chuyên môn của luận văn để ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm ma túy.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN, MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY 1. Khái niệm về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy và hình phạt trong pháp luật hình sự Việt Nam 1. Khái niệm về ma tuý Theo Từ điển từ Hán Việt, “ma” có nghĩa là tê liệt hoặc là “làm mê mẩn” hoặc làm cho tê liệt, “túy” có nghĩa là say hoặc là làm cho say sƣa [34, tr. “Ma túy” là một danh từ dùng để chỉ chất thuốc có khả năng gây ra hiện tƣợng thần kinh tê liệt, dùng nhiều sẽ bị nghiện.

Có ý kiến cho rằng: “Các chất ma túy là các chất độc có tính chất gây nghiện, có khả năng bị lạm dụng, sự nghiện ngập chính là biểu hiện của trạng thái bị ngộ độc mãn tính do các chất ma túy gây nên cho người sử dụng chúng” [71, tr. Ý kiến khác thì đƣa ra khái niệm: “Ma túy là những chất mà dùng nó một thời gian sẽ gây trạng thái nghiện hay nói cách khác là trạng thái phụ thuộc vào thuốc” [70, tr. Tác hại nghiêm trọng nhất của ma túy là tạo ra sự lệ thuộc cả về tâm lý và thể chất đối với ngƣời sử dụng. Nhƣ vậy, theo nghĩa chung nhất và thông thƣờng nhất, ma túy đƣợc hiểu là một số chất tự nhiên hoặc chất tổng hợp (hóa học) khi đƣa vào cơ thể ngƣời dƣới bất kỳ hình thức nào sẽ gây ức chế hoặc kích thích mạnh hệ thần kinh, làm giảm đau hoặc có thể gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần sẽ dẫn đến tình trạng nghiện đối với ngƣời sử dụng.

Theo qui định của Bộ luật hình sự hiện hành về chất ma túy thì: Ma túy bao gồm nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa, cao côca; lá, hoa, quả cây cần sa, lá cây côca; quả thuốc phiện tƣơi; quả thuốc phiện khô; hêrôin; côcain; các chất ma túy khác ở thể lỏng và các chất ma túy khác ở thể rắn. Cụ thể hơn, chất ma túy đƣợc Luật Phòng chống ma túy do Quốc hội ban hành năm 2000 và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng chống ma túy do Quốc hội ban hành năm 2008 quy định nhƣ sau: 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hƣớng thần đƣợc quy định trong các danh mục do Chính phủ ban hành. Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với ngƣời sử dụng.

Chất hƣớng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với ngƣời sử dụng [17, tr. Đồng thời, Luật Phòng chống ma túy cũng quy định về các loại cây có chứa chất ma túy và đƣa ra khái niệm về ngƣời nghiện ma túy nhƣ sau: Cây có chứa chất ma túy bao gồm cây thuốc phiện (cây anh túc), cây cô ca, cây cần sa hoặc cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định và Ngƣời nghiện ma túy là ngƣời sử dụng chất ma túy, thuốc gây nghiện, thuốc hƣớng thần và bị lệ thuộc vào các chất này [17, tr. Đến thời điểm hiện nay, danh mục các chất ma túy do Chính phủ ban hành đƣợc quy định cụ thể trong các Nghị định gồm: Nghị định số: 67/2001/NĐ-CP ngày 01/10/2001 quy định Danh mục các chất ma túy và tiền chất; Nghị định số: 133/2003/NĐ-CP ngày 06/11/2003 bổ sung một số chất vào Danh mục các chất ma túy và tiền chất theo Nghị định số: 67/2001/NĐ-CP ngày 01/10/2001 và Nghị định số: 163/2007/NĐ-CP ngày 12/11/2007 quy định sửa tên, bổ sung, chuyển, loại bỏ một số chất thuộc Danh mục các chất ma túy và tiền chất ban hành kèm theo Nghị định số: 67/2001/NĐ-CP ngày 01/10/2001 của Chính phủ; Nghị định số: 17/2011/NĐ-CP ngày 22/02/2011 quy định về bổ sung, sửa tên chất, tên khoa học đối với một số chất thuộc Danh mục các chất ma tuý và tiền chất ma tuý ban hành kèm theo Nghị định số: 67/2001/NĐ-CP ngày 01/10/2001 và Nghị định số: 163/2007/NĐ-CP ngày 12/11/2007 của Chính phủ và gần đây nhất là Nghị định số: 82/2013/NĐ-CP ngày 19/07/2013 của Chính phủ ban hành các Danh mục chất ma túy và tiền chất. Theo đó, các chất ma túy đƣợc chia thành ba danh mục gồm: Danh mục I: Các chất ma túy rất độc, tuyệt đối cấm sử dụng trong lĩnh vực y tế, việc sử dụng các chất này trong phân tích, kiểm nghiệm, 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nghiên cứu khoa học và điều tra tội phạm theo quy định đặc biệt của cơ quan có thẩm quyền (có trong Bảng IV Công ƣớc của Liên hợp quốc năm 1961 và Bảng I Công ƣớc của Liên hợp quốc năm 1971) gồm 45 chất.

Danh mục II: Các chất ma túy độc hại, đƣợc dùng hạn chế trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm hoặc trong lĩnh vực y tế theo yêu cầu điều trị (có trong Bảng I, Bảng II Công ƣớc của Liên hợp quốc năm 1961 và Bảng II Công ƣớc của Liên hợp quốc năm 1971) gồm 121 chất. Danh mục III: Các chất ma túy độc dƣợc, đƣợc dùng trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm hoặc trong lĩnh vực y tế theo yêu cầu điều trị (có trong Bảng III và Bảng IV Công ƣớc của Liên hợp quốc năm 1971) gồm 69 chất [13]. Ngoài ra, các Nghị định trên đây còn quy định về các tiền chất ma túy, các loại cây có chứa chất ma túy và các nguyên liệu thực vật có chứa chất ma túy cụ thể nhƣ: Tiền chất (gồm 41 tiền chất đƣợc quy định tại Danh mục IV) dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy đƣợc xác định là các hóa chất không thể thiếu trong quá trình điều chế, sản xuất chất ma túy đƣợc quy định trong các danh mục tiền chất do Chính phủ ban hành [13]. Cây có chứa chất ma túy bao gồm tất cả các loại cây có chứa chất ma túy mà phổ biến nhất trong số đó là các loại cây thuốc phiện (cây anh túc), cây cần sa và cây côca; các nguyên liệu thực vật có chứa chất ma túy nhƣ quả thuốc phiện, quả cần sa, hoa cần sa, lá cần sa và lá côca ở dạng tƣơi hoặc dạng khô… Nhƣ vậy, khái niệm về ma túy có thể đƣợc hiểu cụ thể nhƣ sau: Ma túy là các chất có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp, khi được đưa vào cơ thể con người dưới bất kỳ hình thức nào sẽ gây kích thích mạnh hoặc ức chế thần kinh và làm thay đổi trạng thái ý thức cũng như sinh lý của người sử dụng.

Nếu lạm dụng, con người sẽ bị lệ thuộc vào ma túy và dẫn đến tình trạng nghiện đối với người sử dụng ma túy. Tóm lại, việc khái niệm cũng nhƣ định nghĩa về ma túy hay chất ma túy có ý 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nghĩa trong hoạt động nghiên cứu khoa học về chất ma túy nhiều hơn là có ý nghĩa đối với việc xác định chất ma túy – với tƣ cách là đối tƣợng tác động của tội phạm trong pháp luật hình sự. Để xác định một chất có phải là ma túy hay không phải là ma túy, các cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền cần phải căn cứ vào danh mục các chất ma túy do Chính phủ ban hành và tiến hành các hoạt động khác để thực hiện việc giám định tƣ pháp theo đúng trình tự, thủ tục luật định. Khái niệm về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trong Luật hình sự Việt Nam Hiện nay, trong khoa học pháp lý tồn tại nhiều khái niệm khác nhau về tội phạm ma túy, trong đó có một số ý kiến cụ thể về khái niệm này nhƣ sau: Ý kiến thứ nhất: “Tội phạm về ma túy là hành vi cố ý xâm phạm chế độ quản lý các chất ma túy của Nhà nước” [42].

Ý kiến thứ hai: “Tội phạm về ma túy là những hành vi cố ý xâm phạm chế độ quản lý của Nhà nước đối với các chất ma túy” [65]. Ý kiến thứ ba: “Các tội phạm về ma túy là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi, xâm phạm đến những quy định của Nhà nước về quản lý và sử dụng các chất ma túy, gây thiệt hại cho lợi ích của xã hội, của công dân và gây mất trật tự an toàn xã hội” [25]. Một số ý kiến khác thì cho rằng: “Các tội phạm về ma túy là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm chế độ quản lý của Nhà nước đối với các chất ma túy” [65] hoặc “Các tội phạm về ma túy là hành vi nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm chế độ quản lý các chất ma túy của Nhà nước với lỗi cố ý” [58]. Trong tập sách Bình luận khoa học Bộ luật hình sự (phần các tội phạm), tác giả Đinh Văn Quế định nghĩa về tội phạm theo quy định tại Điều 194 Bộ luật hình sự năm 1999 nhƣ sau: “Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy là hành vi cất giữ, chuyển dịch, bán hay mua để bán lại, cướp, bắt cóc nhằm chiếm đoạt, cưỡng đoạt, cướp giật, công nhiên chiếm đoạt, trộm cắp, tham ô, lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm chiến đoạt chất ma túy” [34, tr.

Qua đó, khái niệm về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy có thể đƣợc 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hiểu một cách ngắn gọn là: “Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy là hành vi cất giữ, chuyển dịch, bán hay mua để bán lại chất ma túy”. Trong Giáo trình luật hình sự Việt Nam (phần tội phạm) do GS. Lê Cảm chủ biên đƣợc Đại học Quốc gia Hà Nội xuất bản năm 2003, khái niệm về loại tội phạm này đƣợc định nghĩa theo từng hành vi cụ thể nhƣ sau: 1. Hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy là hành vi cất giữ trái phép chất ma túy trong ngƣời, trong nhà hoặc ở nơi nào khác, không kể thời gian bao lâu.

Hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy là hành vi đƣa chất ma túy từ địa điểm này đến địa điểm khác mà không có giấy phép hợp lệ. Hành vi mua bán trái phép chất ma túy là hành vi trao đổi trái phép chất ma túy dƣới bất kỳ hình thức nào [42, tr. Một ý kiến khác đƣa ra khái niệm: Tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy là hành vi cất giữ, chuyển dịch, bán hay mua để bán lại chất ma túy [3, tr.