Luận văn thạc sĩ về tội hợp pháp hóa tiền tài sản do phạm tội trong luật hình sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích tội hợp pháp hóa tiền tài sản do phạm tội trong luật hình sự Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và pháp lý.

• Tác giả: Nguyễn Triệu Như Thường
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Văn Cảm
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Hình sự
• Đề tài: Tội Hợp Pháp Hóa Tiền, Tài Sản Do Phạm Tội Mà Có Trong Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Mục đích và phạm vi nghiên cứu
• 2.1. Mục đích nghiên cứu
• 2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 4. Điểm mới về mặt khoa học
• 5. Cơ cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI HỢP PHÁP HÓA TIỀN, TÀI SẢN DO PHẠM TỘI MÀ CÓ
• 1.1. Khái niệm và các dấu hiệu cơ bản của tội Hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.2. Các dấu hiệu pháp lý cơ bản của tội Hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có
• 1.2.1. Chủ thể
• 1.2.2. Khách thể
• 1.2.3. Mặt chủ quan
• 1.2.4. Mặt khách quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỘI HỢP PHÁP HÓA TIỀN, TÀI SẢN DO PHẠM TỘI MÀ CÓ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG VIỆT NAM
• 2.1. Điều kiện kinh tế xã hội Việt Nam - môi trường thuận lợi nảy sinh tội hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có
• 2.2. Thực trạng tội phạm Hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có trong nền kinh tế thị trường Việt Nam
• 2.3. Tình hình tội Hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có trong nền kinh tế thị trường Việt Nam
• 2.4. Thực tiễn giải quyết một số vụ án cụ thể
• 2.5. Phòng, chống rửa tiền trên thế giới và ở Việt Nam
• 2.6. Hợp tác phòng chống rửa tiền trên phạm vi quốc tế
• 2.7. Phòng, chống rửa tiền tại Việt Nam
• 3. PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ PHÒNG, CHỐNG RỬA TIỀN
• 3.1. Sự cần thiết phải thay đổi tội hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có thành tội rửa tiền
• 3.2. Thay thế tội hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có bằng tội rửa tiền
• 3.3. Hoàn thiện các quy định pháp luật có liên quan đến tội rửa tiền
• 3.4. Tăng cường hợp tác quốc tế trong đó có tham gia các Điều Ước quốc tế liên quan đến phòng, chống tội phạm rửa tiền
• 3.5. Hoàn thiện các thiết chế thực thi hoạt động phòng, chống rửa tiền
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tội hợp pháp hóa tiền tài sản trong luật hình sự Việt Nam

Tội hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có là một vấn đề pháp lý phức tạp và đang được quan tâm tại Việt Nam. Tội này được quy định lần đầu tiên trong Bộ luật hình sự 1999 tại Điều 251. Tuy nhiên, khái niệm và các dấu hiệu của tội này vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ, dẫn đến nhiều khó khăn trong việc áp dụng và thực thi pháp luật. Việc hiểu rõ về tội hợp pháp hóa tiền tài sản là cần thiết để nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm tài chính.

1.1. Khái niệm tội hợp pháp hóa tiền tài sản do phạm tội mà có

Tội hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có được hiểu là hành vi sử dụng các nghiệp vụ tài chính, ngân hàng để làm cho tiền, tài sản có nguồn gốc bất hợp pháp trở thành hợp pháp. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến trật tự xã hội mà còn gây ra những tác động tiêu cực đến nền kinh tế.

1.2. Các dấu hiệu cơ bản của tội hợp pháp hóa tiền tài sản

Các dấu hiệu cơ bản của tội hợp pháp hóa tiền tài sản bao gồm chủ thể, khách thể, mặt chủ quan và mặt khách quan. Chủ thể của tội này là người đã thực hiện hành vi phạm tội khác và có tiền, tài sản từ hành vi đó. Khách thể là quan hệ xã hội bị xâm hại, trong khi mặt chủ quan thể hiện ý thức và động cơ của người phạm tội.

II. Vấn đề và thách thức trong việc xử lý tội hợp pháp hóa tiền tài sản

Việc xử lý tội hợp pháp hóa tiền tài sản gặp nhiều thách thức do sự phức tạp của các hành vi phạm tội và sự thiếu hụt trong quy định pháp luật. Nhiều trường hợp tội phạm không được phát hiện kịp thời, dẫn đến việc khó khăn trong việc thu hồi tài sản và xử lý người phạm tội. Hệ thống pháp luật hiện tại chưa đủ mạnh để đối phó với các hình thức tội phạm tài chính ngày càng tinh vi.

2.1. Thực trạng tội hợp pháp hóa tiền tài sản tại Việt Nam

Thực trạng tội hợp pháp hóa tiền tài sản tại Việt Nam cho thấy sự gia tăng của các hành vi này trong bối cảnh hội nhập kinh tế. Nhiều vụ án đã được phát hiện, nhưng việc xử lý còn gặp nhiều khó khăn do thiếu chứng cứ và quy định pháp lý chưa đầy đủ.

2.2. Những thách thức trong việc áp dụng pháp luật

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật và sự thiếu hụt về kinh nghiệm trong việc điều tra, xử lý các vụ án liên quan đến tội hợp pháp hóa tiền tài sản. Điều này dẫn đến việc nhiều vụ án không được xử lý triệt để.

III. Phương pháp và giải pháp chính trong phòng chống tội hợp pháp hóa tiền tài sản

Để nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội hợp pháp hóa tiền tài sản, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường hợp tác quốc tế và nâng cao năng lực cho các cơ quan thực thi pháp luật là rất cần thiết.

3.1. Hoàn thiện khung pháp lý về tội hợp pháp hóa tiền tài sản

Cần sửa đổi, bổ sung các quy định trong Bộ luật hình sự để phù hợp với thực tiễn và yêu cầu quốc tế. Việc quy định rõ ràng về tội rửa tiền thay cho tội hợp pháp hóa tiền tài sản là một trong những giải pháp quan trọng.

3.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong phòng chống tội phạm

Việc tham gia vào các tổ chức quốc tế và thực hiện các cam kết quốc tế về phòng chống rửa tiền sẽ giúp Việt Nam nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm tài chính. Hợp tác quốc tế cũng giúp chia sẻ thông tin và kinh nghiệm trong việc điều tra, xử lý các vụ án.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tội hợp pháp hóa tiền tài sản

Nghiên cứu về tội hợp pháp hóa tiền tài sản đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết trong thực tiễn. Các kết quả nghiên cứu cho thấy sự cần thiết phải có những biện pháp mạnh mẽ hơn trong việc phòng chống tội phạm này, nhằm bảo vệ nền kinh tế và trật tự xã hội.

4.1. Kết quả nghiên cứu về thực trạng tội hợp pháp hóa tiền tài sản

Kết quả nghiên cứu cho thấy tội hợp pháp hóa tiền tài sản đang gia tăng, với nhiều hình thức và phương thức hoạt động khác nhau. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng phải có những biện pháp kịp thời và hiệu quả.

4.2. Ứng dụng các giải pháp trong thực tiễn

Các giải pháp đã được đề xuất trong nghiên cứu cần được áp dụng một cách đồng bộ và hiệu quả. Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng và các cơ quan chức năng về tội hợp pháp hóa tiền tài sản là rất quan trọng.

V. Kết luận và tương lai của tội hợp pháp hóa tiền tài sản trong luật hình sự Việt Nam

Kết luận về tội hợp pháp hóa tiền tài sản cho thấy sự cần thiết phải có những thay đổi trong quy định pháp luật để phù hợp với thực tiễn. Tương lai của tội này phụ thuộc vào khả năng của hệ thống pháp luật trong việc thích ứng với các yêu cầu quốc tế và thực tiễn xã hội.

5.1. Tương lai của tội hợp pháp hóa tiền tài sản

Tương lai của tội hợp pháp hóa tiền tài sản sẽ phụ thuộc vào việc hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực cho các cơ quan thực thi pháp luật. Việc này sẽ giúp ngăn chặn hiệu quả các hành vi phạm tội tài chính.

5.2. Đề xuất hướng đi cho nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các hình thức tội phạm tài chính và đề xuất các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự bùng nổ của quá trình toàn cầu hóa đã thúc đẩy khối lượng tiền tệ lưu thông trên thị trường quốc tế tăng gấp gần 3 lần, từ mức 6.800 tỷ USD năm 1990 lên tới 19.900 tỷ USD vào năm 2005. Đi liền với sự phát triển tài chính này là nguy cơ gia tăng của các luồng tiền bất hợp pháp tìm cách thâm nhập vào hệ thống kinh tế chính thức. Tại Việt Nam, tiến trình hội nhập quốc tế sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới năm 2007 ghi nhận lượng kiều hối đổ về đạt 6 tỷ USD và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đăng ký mới năm 2008 đạt kỷ lục 68 tỷ USD. Đi kèm với dòng vốn này là thách thức kiểm soát nguồn gốc tài sản, đặc biệt khi thị trường còn vận hành lượng tiền mặt lớn và quy mô vốn của các quỹ đầu tư gián tiếp đạt khoảng 10 tỷ USD.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung vào sự bất cập của tội danh "Hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có" theo Điều 251 Bộ luật Hình sự năm 1999. Tội danh này hiện đang được xếp tại Chương XIX về các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng, chưa phản ánh đúng bản chất xâm hại trật tự kinh tế và tạo ra khoảng trống pháp lý so với các chuẩn mực quốc tế. Mục tiêu cụ thể của công trình là làm rõ các dấu hiệu pháp lý, đánh giá thực trạng tội phạm trong giai đoạn từ năm 1999 đến năm 2008, đồng thời xây dựng mô hình lập pháp chuyển đổi tội danh này thành "Tội rửa tiền". Nghiên cứu có ý nghĩa then chốt trong việc giảm thiểu nguy cơ thất thoát kinh tế, bảo vệ hệ thống hơn 100 tổ chức tín dụng và đáp ứng 40+9 Khuyến nghị của Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính về chống rửa tiền.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý luận khoa học luật hình sự về bốn yếu tố cấu thành tội phạm, bao gồm chủ thể, khách thể, mặt chủ quan và mặt khách quan nhằm phân tích sự khác biệt giữa hành vi hợp pháp hóa tài sản và tội phạm rửa tiền. Bên cạnh đó, luận văn áp dụng mô hình chu trình rửa tiền 3 giai đoạn tiêu chuẩn quốc tế:

1. Giai đoạn Nạp (Placement): Đưa các khoản tiền bất chính phân tán vào hệ thống tài chính chính thức nhằm tránh sự giám sát.
2. Giai đoạn Tẩy rửa (Layering): Thực hiện hàng loạt giao dịch phức tạp, mua bán chứng khoán hoặc chuyển dịch xuyên biên giới để xóa dấu vết nguồn gốc tiền bẩn.
3. Giai đoạn Trà trộn (Integration): Thu gom các dòng tiền đã được làm sạch để tái đầu tư vào bất động sản, doanh nghiệp hoặc tiêu dùng xa xỉ.

Nghiên cứu làm rõ các khái niệm pháp lý then chốt gồm: tội phạm nguồn (predicate offenses), tội phạm phái sinh, tính nguy hiểm cho trật tự quản lý kinh tế, cùng lý thuyết phân tích kinh tế lượng về sự dịch chuyển dòng vốn bất minh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu gồm 65 hồ sơ vụ việc và bản án hình sự liên quan đến các hành vi kinh tế, tham nhũng, buôn lậu và ma túy được thu thập trong giai đoạn 1999 - 2008. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích kết hợp phân tầng theo nhóm hành vi, tập trung vào các vụ án có dấu hiệu chuyển hóa tài sản bất minh thông qua hệ thống ngân hàng và thị trường bất động sản tại các đô thị trọng điểm.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích tài liệu học thuật kết hợp luật học so sánh là nhằm đối chiếu toàn diện Điều 251 Bộ luật Hình sự 1999 với Đạo luật Chống rửa tiền của Canada, Đạo luật Rửa tiền Jamaica năm 1998, cùng các văn bản quốc tế như Công ước Viên năm 1988 (169 quốc gia thành viên), Công ước Palermo năm 2000 (147 quốc gia ký kết) và Công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng năm 2003 (140 quốc gia thành viên). Sự kết hợp này bảo đảm tính chuẩn xác về lý luận và tính khả thi trong hoạt động thực thi tư pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy định tại Điều 251 Bộ luật Hình sự năm 1999 bộc lộ sự hạn chế nghiêm trọng về chủ thể. Luật thực định chỉ xử lý người tự rửa tiền do chính mình phạm tội mà có, loại trừ những người thực hiện hành vi rửa tiền cho kẻ khác hoặc các chuyên gia tư vấn pháp lý, kế toán hỗ trợ che giấu tài sản. Trong khi đó, thống kê quốc tế chỉ ra rằng trên 80% các vụ việc rửa tiền có sự tham gia của các đường dây trung gian chuyên nghiệp mang tính xuyên quốc gia.

Thứ hai, nghiên cứu định lượng thiệt hại vĩ mô thông qua mô hình Input - Output cho thấy: cứ mỗi 1 tỷ USD tiền bẩn được tẩy rửa thành công sẽ làm suy giảm khoảng 1,13 tỷ USD giá trị sản lượng thực tế của nền kinh tế chính thức, làm bốc hơi 609.000 USD thu nhập của người lao động và triệt tiêu khoảng 25 việc làm hợp pháp do dòng vốn bị bóp méo vào các kênh đầu cơ phi sản xuất.

Thứ ba, sự thiếu đồng bộ giữa pháp luật hình sự và quy chế phòng ngừa hành chính theo Nghị định 74/2005/NĐ-CP tạo ra lỗ hổng lớn. Thị trường công cụ tài chính phái sinh phi tập trung (OTC) đạt quy mô 88.201 tỷ USD trên toàn cầu, cùng với thói quen thanh toán tiền mặt trên 80% tại Việt Nam, đã biến thị trường bất động sản và các giao dịch kinh tế ngầm thành nơi ẩn náu an toàn cho tài sản phi pháp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này xuất phát từ việc nhận thức lý luận chưa tách bạch giữa tội phạm kinh tế và tội phạm an toàn công cộng. Hệ thống ngân hàng thương mại phát triển nhanh về số lượng nhưng bộ phận chuyên trách phòng chống rửa tiền còn mỏng, thiếu cán bộ được đào tạo chuyên sâu. Khi đặt lên bảng so sánh ma trận pháp lý, Điều 251 Bộ luật Hình sự 1999 chỉ bao quát 2 nhóm hành vi hẹp, hoàn toàn tụt hậu so với 4 nhóm hành vi mở rộng được quy định tại Công ước Palermo năm 2000 và Công ước Chống tham nhũng năm 2003.

Dữ liệu so sánh có thể được trực quan hóa qua biểu đồ hình quạt thể hiện cơ cấu nguồn tiền bất hợp pháp cần làm sạch (trong đó tham nhũng và buôn lậu chiếm tỷ trọng ước tính trên 60%) và bảng đối chiếu các khung hình phạt quốc tế. Điều này khẳng định việc giữ nguyên tên gọi "Tội hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có" làm suy yếu vị thế của Việt Nam khi gia nhập Nhóm Châu Á - Thái Bình Dương về chống rửa tiền (APG) vào tháng 5/2007.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Sửa đổi Bộ luật Hình sự: Thay thế Điều 251 thành "Tội rửa tiền", chuyển vị trí tội danh sang Chương các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế. Mở rộng chủ thể áp dụng đối với cả hành vi rửa tiền tự thân và rửa tiền cho người khác; duy trì khung hình phạt tối đa 15 năm tù kèm chế tài phạt tiền gấp 3 lần giá trị tài sản hợp pháp hóa, thực hiện hoàn thành trước năm 2011 do Quốc hội và các cơ quan tư pháp chủ trì.
2. Nâng cao năng lực Đơn vị Tình báo Tài chính: Kiện toàn tổ chức Cục Phòng chống rửa tiền (FIU) thuộc Ngân hàng Nhà nước, trang bị công nghệ tự động nhằm giám sát 100% các giao dịch đáng ngờ vượt ngưỡng 200 triệu VND hoặc ngoại tệ tương đương, áp dụng lộ trình đến năm 2012.
3. Kiểm soát thanh toán tiền mặt và dòng vốn FDI: Ban hành quy định bắt buộc 100% giao dịch bất động sản, chuyển nhượng cổ phần và các dự án FDI đăng ký mới phải thanh toán qua tài khoản ngân hàng, do Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước kiểm soát thường niên.
4. Phê chuẩn các Điều ước quốc tế: Đẩy nhanh tiến độ phê chuẩn Công ước Palermo 2000 và Công ước Chống tham nhũng 2003, bảo đảm tuân thủ đầy đủ 40+9 Khuyến nghị của FATF nhằm bảo vệ uy tín tài chính quốc gia trước năm 2010.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan lập pháp và các cơ quan tiến hành tố tụng: Bao gồm Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, Bộ Công an và Bộ Tư pháp; sử dụng làm căn cứ lý luận để xây dựng dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự và hướng dẫn áp dụng thống nhất việc định tội danh.
2. Khối ngân hàng và các định chế tài chính: Các chuyên viên quản lý rủi ro, kiểm soát tuân thủ tại các tổ chức tín dụng sử dụng các phân tích về 3 giai đoạn rửa tiền để thiết lập hệ thống cảnh báo giao dịch đáng ngờ nội bộ.
3. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành Luật: Nguồn tài liệu học thuật giá trị cao cho việc giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về luật hình sự, tội phạm học và tư pháp quốc tế.
4. Cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư: Nắm bắt các chuẩn mực pháp lý về kiểm soát dòng tiền, phòng ngừa rủi ro bị lợi dụng tài khoản trong quá trình hợp tác, liên doanh và huy động vốn quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao cần thay thế tên gọi "Tội hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có" bằng "Tội rửa tiền"? Tên gọi theo Điều 251 Bộ luật Hình sự 1999 chỉ phản ánh nghĩa hẹp, chưa lột tả bản chất kinh tế và các biến thái tinh vi của tội phạm. Chuyển sang "Tội rửa tiền" giúp tương thích hoàn toàn với thuật ngữ quốc tế của FATF, mở rộng phạm vi xử lý các hành vi trung gian chuyển dịch và tư vấn tài sản phi pháp.

2. Chu trình rửa tiền trong thực tế diễn ra qua những bước cụ thể nào? Chu trình gồm 3 bước: Nạp (chia nhỏ tiền mặt gửi vào ngân hàng), Tẩy rửa (chuyển tiền liên tục qua nhiều tài khoản, mua bán chứng khoán trên thị trường OTC trị giá hàng chục tỷ USD) và Trà trộn (dùng tiền sạch mua bất động sản hoặc đầu tư vào doanh nghiệp hợp pháp).

3. Tội phạm rửa tiền gây tổn hại trực tiếp như thế nào đến nền kinh tế? Theo mô hình phân tích Input - Output của John Walker, mỗi 1 tỷ USD tiền bẩn tẩy rửa sẽ làm suy giảm khoảng 1,13 tỷ USD sản lượng kinh tế chính thức, bóp méo cung cầu thị trường bất động sản và làm suy sụp niềm tin vào hệ thống ngân hàng thương mại.

4. Khung hình phạt áp dụng cho tội phạm này theo quy định hiện hành là bao nhiêu? Điều 251 Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định 3 khung hình phạt tù: khung cơ bản từ 1 năm đến 5 năm tù; khung tăng nặng từ 3 năm đến 10 năm tù; và trường hợp đặc biệt nghiêm trọng từ 8 năm đến 15 năm tù, đi kèm phạt tiền đến 3 lần số tiền vi phạm.

5. Việc tham gia các điều ước quốc tế đặt ra yêu cầu gì cho pháp luật Việt Nam? Khi là thành viên của APG và cam kết thực hiện 40+9 Khuyến nghị FATF, Việt Nam bắt buộc phải hình sự hóa toàn diện hành vi rửa tiền, mở rộng danh mục tội phạm nguồn và thành lập Đơn vị Tình báo Tài chính (FIU) hoạt động độc lập, hiệu quả.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về cấu thành tội phạm và thực tiễn thi hành Điều 251 Bộ luật Hình sự 1999 tại Việt Nam.
• Phân tích sâu sắc tác động tiêu cực của tội phạm rửa tiền đối với dòng vốn kiều hối 6 tỷ USD và 68 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài đăng ký.
• Xây dựng mô hình lập pháp hoàn chỉnh nhằm thay thế tội danh cũ bằng "Tội rửa tiền" đặt tại Chương các tội phạm về kinh tế.
• Đề xuất lộ trình đồng bộ từ năm 2008 đến năm 2012 để kiện toàn thiết chế FIU, kiểm soát thị trường tài chính và phê chuẩn các công ước quốc tế.
• Kêu gọi các nhà hoạch định chính sách, giới nghiên cứu và cơ quan tư pháp khẩn trương hoàn thiện khung khổ pháp lý, bảo đảm nền kinh tế Việt Nam hội nhập an toàn, minh bạch và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu Chƣơng 1: 34 trang, gồm 02 mục Chƣơng 2: 20 trang, gồm 04 mục Chƣơng 3: 15 trang, gồm 04 mục 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI HỢP PHÁP HÓA TIỀN, TÀI SẢN DO PHẠM TỘI MÀ CÓ 1. Khái niệm và các dấu hiệu cơ bản của tội Hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có 1. Khái niệm Hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có là một tội mới, đƣợc quy định lần đầu tiên trong Bộ luật hình sự 1999 tại Điều 251. Điều luật quy định nhƣ sau: Điều 251: Tội hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có 1.

Người nào thông qua các nghiệp vụ tài chính, ngân hàng hoặc các giao dịch khác để hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có hoặc sử dụng tiền, tài sản đó vào việc tiến hành các hoạt động kinh doanh hoặc các hoạt động kinh tế khác, thì bị phạt tù từ một năm đến năm năm. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tù từ ba năm đến mười năm: a. Lợi dụng chức vụ, quyền hạn; c. Phạm tội nhiều lần.

Phạm tội trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ tám năm đến mười lăm năm. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Người phạm tội có thể bị tịch thu tài sản, phạt tiền đến ba lần số tiền hoặc giá trị tài sản được hợp pháp hóa, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm. Xét một cách tổng quát, điều luật trên rất chung chung, chỉ quy định hai nhóm hành vi khách quan mà không mô tả đƣợc các hành vi cụ thể của tội hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có, và hoàn toàn chƣa đƣa ra khái niệm hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có.

Hai nhóm hành vi khách quan của tội hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có theo Điều 251 Bộ luật hình sự 1999 gồm: - Sử dụng các nghiệp vụ tài chính, ngân hàng hoặc các giao dịch khác để hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có, hoặc - Sử dụng tiền, tài sản do phạm tội mà có vào việc tiến hành các hoạt động kinh doanh hoặc các hoạt động kinh tế khác. Theo quan điểm của tác giả, hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có là việc một ngƣời thông qua bất kỳ thức giao dịch nào để làm cho tiền, tài sản có nguồn gốc bất hợp pháp trở thành tiền, tài sản hợp pháp. Các hình thức giao dịch này có thể là giao dịch dân sự thông thƣờng hoặc giao dịch mang tính chất kinh tế, thƣơng mại. Do đó, với quan điểm trên, hành vi khách quan của tội hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có sẽ rộng hơn so với hành vi khách quan đƣợc quy định tại Điều 251 của Bộ luật hình sự 1999 hiện nay.

Các dấu hiệu pháp lý cơ bản của tội Hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có Mỗi tội phạm đều có các dấu hiệu cơ bản bao gồm: chủ thể, khách thể, mặt chủ quan, mặt khách quan của tội phạm. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chủ thể của tội phạm là con ngƣời cụ thể có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi luật định đã thực hiện hành vi phạm tội. Ngoài ra, ở một số tội nhất định còn đòi hỏi chủ thể phải có các dấu hiệu khác thể hiện những đặc điểm nhất định của chủ thể. Bất cứ tội phạm nào cũng phải có chủ thể của tội phạm.

Khách thể của tội phạm là quan hệ xã hội bị tội phạm xâm hại. Bất cứ hành vi phạm tội nào cũng đều gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho một số quan hệ xã hội nhất định đƣợc luật hình sự bảo vệ. Không có sự xâm hại quan hệ xã hội đƣợc luật hình sự bảo vệ thì không có tội phạm. Mặt chủ quan của tội phạm là những biểu hiện tâm lý bên trong của tội phạm bao gồm: lỗi, mục đích và động cơ phạm tội.

Bất cứ tội phạm cụ thể nào cũng phải là hành vi có lỗi (cố ý hoặc vô ý). Động cơ và mục đích phạm tội là nội dung biểu hiện của mặt chủ quan ở một số tội nhất định. Mặt khách quan của tội phạm là những biểu hiện bên ngoài của tội phạm gồm: hành vi nguy hiểm cho xã hội, hậu quả nguy hiểm cho xã hội, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả cũng nhƣ các điều kiện bên ngoài khác của tội phạm (nhƣ công cụ, phƣơng tiện, thời gian, địa điểm, hoàn cảnh phạm tội v. Không có biểu hiện bên ngoài của tội phạm thì cũng không có tội phạm.

Nghiên cứu các dấu hiệu cơ bản của tội “Hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có” chính là nghiên cứu bốn yếu tố: chủ thể, khách thể, mặt chủ quan, mặt khách quan của tội này. 1) Chủ thể: Chủ thể của tội hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có là chủ thể đặc biệt. Tính đặc biệt đƣợc thể hiện trƣớc tiên ở chỗ: Hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có là một loại tội phái sinh, tức là trƣớc khi trở thành chủ 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thể của tội phạm này, ngƣời phạm tội phải là chủ thể của tội khác. Họ phải là ngƣời đã thực hiện hành vi phạm tội khác, có đƣợc tiền, tài sản từ việc thực hiện tội phạm đó và ngƣời đó đã sử dụng các biện pháp nghiệp vụ về kinh tế, thƣơng mại, tài chính, ngân hàng hoặc các giao dịch khác để làm cho đồng tiền có đƣợc từ hoạt động phạm tội trƣớc đây của mình trở thành đồng tiền hợp pháp.

Cần lƣu ý yếu tố chủ thể là dấu hiệu cơ bản để phân biệt tội hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có với tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do ngƣời khác phạm tội mà có quy định tại Điều 250, Bộ luật hình sự 1999. Nếu tiền, tài sản đƣợc hợp pháp hoá là tiền tài sản do chính ngƣời hợp pháp hóa phạm tội mà có thì hành vi hợp pháp hoá cấu thành tội hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có quy định tại Điều 251, Bộ luật hình sự 1999. Còn nếu tiền, tài sản đó là do ngƣời khác phạm tội mà có thì ngƣời hợp pháp hoá không phạm tội này mà phạm tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do ngƣời khác phạm tội mà có quy định tại Điều 250, Bộ luật hình sự 1999. Ngƣời phạm tội hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có phải là ngƣời có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi nhất định.

Theo quy định tại Điều 12 và Điều 251, Bộ luật hình sự 1999, ngƣời phạm tội hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có là ngƣời có năng lực trách nhiệm hình sự và từ đủ 14 tuổi trở lên nếu thực hiện hành vi quy định ở khoản 2, khoản 3; từ đủ 16 tuổi trở lên nếu thực hiện hành vi quy định ở bất kỳ khoản nào của Điều 251, Bộ luật hình sự 1999. Nhƣ vậy, có thể xảy ra trƣờng hợp có ngƣời là chủ thể của tội phạm khác (chủ thể của tội phạm nguồn, tức tội phạm đã làm phát sinh tiền, tài sản cần hợp pháp hóa) nhƣng lại không đủ điều kiện là chủ thể của tội phạm này do chƣa đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo tội này. Ví dụ: Nguyễn Văn A 15 tuổi thực hiện hành vi cƣớp tài sản (lỗi cố ý) đƣợc 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. A mang số tiền này gửi vào tài khoản ATM ở một ngân hàng, sau đó rút ra nhƣ một khoản tiền “sạch” thì hành vi của A chỉ bị xử lý theo tội phạm nguồn là cƣớp tài sản chứ không bị xử lý theo tội hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có do chƣa đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự về tội hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có.

2) Khách thể: Tội hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có xâm phạm trật tự quản lý nhà nƣớc đối với tiền, tài sản do phạm tội mà có. Tiền, tài sản do phạm tội mà có trong khách thể của tội này không phải tất cả tiền, tài sản có nguồn gốc từ tội phạm nói chung mà là tiền, tài sản do chính chủ thể của tội hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có có đƣợc từ hoạt động phạm tội trƣớc đó của họ. Nếu tiền, tài sản có đƣợc từ việc phạm tội của ngƣời khác thì không thuộc khách thể của tội này mà là khách thể của tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do ngƣời khác phạm tội mà có đƣợc quy định tại Điều 250, Bộ luật hình sự 1999. 3) Mặt chủ quan: Lỗi của ngƣời phạm tội hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có là lỗi cố ý.

Ngƣời phạm tội có đƣợc tiền, tài sản từ hoạt động phạm tội trƣớc đó của mình, biết rõ hành vi hợp pháp hoá tiền, tài sản có đƣợc từ hoạt động phạm tội là nguy hiểm cho xã hội và bị luật hình sự cấm, thấy trƣớc đƣợc hậu quả nguy hiểm cho xã hội do hành vi hợp pháp hoá… của mình gây nên nhƣng họ vẫn mong muốn thực hiện đƣợc hành vi cũng nhƣ mong muốn xảy ra hậu quả là tiền, tài sản do phạm tội mà có sẽ trở thành tiền, tài sản hợp pháp. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Khi thực hiện hành vi phạm tội này, ngƣời phạm tội luôn có mục đích làm cho tiền, tài sản có nguồn gốc bất hợp pháp trở thành tiền, tài sản hợp pháp. Do đó, mục đích là dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành tội phạm này, không phụ thuộc vào việc ngƣời phạm tội có đạt đƣợc mục đích của mình hay không. 4) Mặt khách quan: - Hành vi khách quan Điều 251 Bộ luật hình sự 1999 không nêu cụ thể và đầy đủ các hành vi hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có mà chỉ quy định rất chung chung hai nhóm hành vi sau: + Thông qua các nghiệp vụ tài chính, ngân hàng hoặc các giao dịch khác để hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có, hoặc + Sử dụng tiền, tài sản do phạm tội mà có vào việc tiến hành các hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động kinh tế khác.