phần mở đầu, về tổ chức và quản lí lƣu trữ nói chung, công tác lƣu trữ địa phƣơng nói riêng đã đƣợc nhiều tác giả nƣớc ngoài và Việt Nam nghiên cứu cả về lý luận và thực tiễn. Chủ yếu đƣợc thể hiện trong các sách chuyên khảo, giáo trình đại học lƣu trữ học, các đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ, ngành, cơ sở, luận văn thạc sĩ, các bài viết trên tạp chí chuyên ngành, các tham luận tại các hội thảo, hội nghị khoa học. Các công trình nghiên cứu của nước ngoài Nghiên cứu lý luận chung về tổ chức và quản lí công tác lƣu trữ đã đƣợc đề cập trong các công trình nghiên cứu, bài viết về lƣu trữ học của nhiều nƣớc. Trong đó, có các nƣớc Nga, Pháp, Trung Quốc.
Có thể kể đến một số tác phẩm tiêu biểu: - Tiếng Nga: + Giáo trình đại học Lý luận và thực tiễn công tác lưu trữ ở Liên Xô, Nhà xuất bản “Đại học”, M. 1966 (tái bản năm 1980); + Giáo trình đại học Lý luận và phương pháp lưu trữ học của Bộ môn Lƣu trữ học, Khoa Lƣu trữ học Trƣờng Đại học Nhân văn quốc gia Nga, 2010; + Giáo trình đại học Lưu trữ học của Bộ môn Lƣu trữ học, Khoa Lƣu trữ học Trƣờng Đại học Nhân văn quốc gia Nga, năm 2012. - Tiếng Trung Quốc: + Sách chuyên khảo Bàn về quản lí nhà nước công tác lưu trữ do Trần Trí Vi chủ biên, Nhà xuất bản Đại học nhân dân Trung Quốc, 1992. + Giáo trình đại học Khoa học quản lí về lưu trữ của Đặng Thiệu Hƣng, Trần Trí Vi, NXB Đại học Sƣ phạm Thủ Đô, năm 1998.
- Tiếng Pháp: Sách chuyên khảo Thực tiễn lưu trữ Pháp của Cục Lƣu trữ Pháp (Trung tâm Khoa học lƣu trữ - Cục Văn thƣ và lƣu trữ nhà nƣớc dịch từ tiếng Pháp). 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các công trình nghiên cứu có liên quan của Việt Nam Có khá nhiều công trình, sách chuyên khảo, đề tài nghiên cứu, bài viết… đề cập đến vấn đề này, có thể kể đến một số công trình nghiên cứu chủ yếu sau đây: - Các giáo trình, sách chuyên khảo: + Sách chuyên khảo Công tác lưu trữ Việt Nam do Vũ Dƣơng Hoan chủ biên, NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội, năm 1987; + Giáo trình đại học Lý luận và thực tiễn công tác lưu trữ do Vƣơng Đình Quyền chủ biên, NXB Đại học và Giáo dục chuyên nghiệp, Hà Nội, năm 1990. - Các đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ, ngành: + Đề tài nghiên cứu cấp ngành Cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức mạng lưới các kho lưu trữ ở Việt Nam do Vƣơng Đình Quyền làm chủ nhiệm, Cục Lƣu trữ Nhà nƣớc, năm 1990; + Đề tài nghiên cứu khoa học cấp ngành Cơ sở khoa học để tổ chức quản lí nhà nước về công tác lưu trữ do tác giả Dƣơng Văn Khảm làm chủ nhiệm, Cục Lƣu trữ nhà nƣớc, năm 2001; + Đề tài khoa học cấp Bộ Nghiên cứu đề xuất mô hình tổ chức, quản lí tài liệu lưu trữ ở địa phương để thực hiện quy định của Luật Lưu trữ” do Ths Vũ Thị Thanh Thủy làm chủ nhiệm, Cục Văn thƣ và Lƣu trữ nhà nƣớc, năm 2016.
- Đề tài nghiên cứu cấp tỉnh do cán bộ lƣu trữ địa phƣơng thực hiện: + Hà Công Tuấn (1998), “Nghiên cứu xây dựng bảng thời hạn bảo quản tài liệu phông lưu trữ UBND tỉnh Đăk Lăk”; + Nguyễn Thịnh Thành (2001), “Nghiên cứu những luận cứ khoa học, đề xuất các giải pháp để thực hiện chế độ giao nộp, khai thác tài liệu lưu trữ phục vụ công tác quản lí nhà nước và nghiên cứu khoa học của các cơ quan thuộc thành phố Hà Nội trong giai đoạn mới”; - Các bài viết đăng tải trên các tạp chí khoa học: Liên quan tới đề tài luận án có một số bài viết tiêu biểu: + Vũ Dƣơng Hoan (1971), “Kho lƣu trữ địa phƣơng”, Tạp chí Văn thư Lưu trữ (03); 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Nguyễn Xuân Nung (1974), “Mấy suy nghĩ về việc thực hiện nguyên tắc quản lí tập trung thống nhất công tác lƣu trữ”, Tập san Văn thư Lưu trữ (04); + Ngô Thiếu Hiệu (1978), “Vấn đề quản lí tập trung tài liệu ở nƣớc ta”. Tạp chí Văn thư Lưu trữ Việt Nam (01); + Vƣơng Đình Quyền (1987), “Mấy vấn đề lý luận về tổ chức mạng lƣới các kho lƣu trữ ở nƣớc ta”, Tạp chí Văn thư Lưu trữ (01, 02); + Nguyễn Văn Thâm (1987), “Mấy vấn đề về lý luận và thực tiễn công tác lƣu trữ ở nƣớc ta hiện nay”, Tạp chí Lưu trữ Việt Nam (03); + Vƣơng Đình Quyền (1999), “Tập trung bảo quản tài liệu lƣu trữ của các cơ quan, đoàn thể cấp tỉnh - một nhiệm vụ cấp thiết của các Trung tâm Lƣu trữ tỉnh”, Tạp chí Lưu trữ Việt Nam (08); + Nguyễn Mạnh Cƣờng (2010), “Quản lí nhà nƣớc về công tác lƣu trữ tại các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng hiện nay”, Tạp chí Tổ chức Nhà nước (08); + Văn Tất Thu (2011), “Nội dung mới, quan trọng của Luật Lƣu trữ và các nhiệm vụ chủ yếu triển khai đƣa Luật vào cuộc sống”, Tạp chí Văn thư Lưu trữ Việt Nam (12); + Vũ Thị Phụng (2016), “Yêu cầu đổi mới hoạt động quản lý nhà nƣớc về công tác văn thƣ, lƣu trữ ở Việt Nam trong thời kỳ hội nhập và phát triển”, Tạp chí Văn thư Lưu trữ Việt Nam (06); + Đào Đức Thuận (2017), “Một số vấn đề về xây dựng Danh mục nguồn nộp lƣu tài liệu vào lƣu trữ lịch sử tỉnh theo tinh thần Luật Lƣu trữ ”, Tạp chí Văn thư Lưu trữ Việt Nam (04); + Nguyễn Mạnh Cƣờng (2016), “Hoàn thiện bộ máy quản lí lƣu trữ ở các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng”, Tạp chí Nghiên cứu khoa học nội vụ (12); + Nguyễn Mạnh Cƣờng (2018), “Kiện toàn tổ chức bộ máy lƣu trữ địa phƣơng theo nguyên tắc “Quản lí tập trung thống nhất”, Tạp chí Văn thư Lưu trữ Việt Nam (01); + Nguyễn Mạnh Cƣờng (2018),“Nâng cao hiệu quả quản lí nhà nƣớc về công tác lƣu trữ địa phƣơng”, Tạp chí Khoa học nội vụ (03). 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Các báo cáo chuyên đề có liên quan tại các hội nghị khoa học: + Vƣơng Đình Quyền (1994), “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về xác định giá trị tài liệu quản lí của các cơ quan quản lí nhà nƣớc địa phƣơng”, Hội thảo khoa học xác định giá trị tài liệu, Cục Lƣu trữ Nhà nƣớc; + Hà Văn Huề (2000), “Tình hình thực hiện các khâu nghiệp vụ lƣu trữ của các TTLT tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng”, Hội nghị “Những vấn đề khoa học nghiệp vụ lưu trữ của các Trung tâm Lưu trữ cấp tỉnh”, Cục Lƣu trữ Nhà nƣớc; + Đào Đức Thuận (2001), “Về nguồn bổ sung tài liệu vào TTLT tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng”, Hội nghị khoa học Lưu trữ học và Quản trị văn phòng lần thứ hai - Trƣờng ĐHKHXH&NV, ĐHQGHN. - Luận văn thạc sĩ: Một số học viên cao học tại Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQGHN cũng đã chọn hƣớng nghiên cứu về lƣu trữ địa phƣơng nhƣ: + Trần Thanh Tùng (2003), Hoàn thiện hệ thống tổ chức lưu trữ nhà nước, Luận văn thạc sĩ, Tƣ liệu Khoa LTH&QTVP, Trƣờng ĐHKHXH&NV, ĐHQGHN; + Phạm Thị Diệu Linh (2009), Các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác lưu trữ cấp huyện của thành phố Hà Nội, Luận văn thạc sĩ, Tƣ liệu Khoa LTH&QTVP, Trƣờng ĐHKHXH&NV, ĐHQGHN; + Trần Văn Quang (2015), Tổ chức và quản lí lưu trữ cấp huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, Luận văn thạc sĩ, Tƣ liệu Khoa LTH&QTVP, Trƣờng ĐHKHXH&NV, ĐHQGHN; + Hồ Anh Chuyên (2015), Nâng cao hiệu quả quản lí nhà nước trong công tác lưu trữ ở tỉnh Quảng Bình, Luận văn thạc sĩ, Tƣ liệu Khoa LTH&QTVP, Trƣờng ĐHKHXH&NV, ĐHQGHN; 1.
Khái quát nội dung có liên quan được các công trình nghiên cứu đề cập Theo tìm hiểu của tác giả về tổ chức và quản lí lƣu trữ có một số vấn đề lý luận sau đây đã đƣợc giới lƣu trữ học nƣớc ngoài và trong nƣớc quan tâm nghiên cứu: 1. Nghiên cứu của nước ngoài 1) Về nguyên tắc quản lí công tác lƣu trữ Trong số tài liệu của nƣớc ngoài, nguyên tắc quản lí lƣu trữ đã đƣợc các giáo trình và sách chuyên khảo giải thích khá cụ thể. 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ở Nga, các giáo trình Lý luận và thực tiễn công tác lưu trữ Liên Xô xuất bản năm 1966, 1980 đều nhấn mạnh Phông lƣu trữ nhà nƣớc Liên xô đƣợc tổ chức theo “Nguyên tắc quản lí tập trung thống nhất”. Để thực hiện quản lí công tác lƣu trữ theo nguyên tắc này, ở Liên Xô trƣớc đây và Liên bang Nga hiện nay đã hình thành một hệ thống tổ chức lƣu trữ từ trung ƣơng đến cấp cơ sở gồm: - Tổng cục Quản lí lƣu trữ nhà nƣớc Liên Xô (Liên bang Nga); - Cục Quản lí lƣu trữ các nƣớc cộng hòa; - Cơ quan quản lí lƣu trữ nhà nƣớc cấp tỉnh; - Cơ quan quản lí lƣu trữ huyện; - Các lƣu trữ cơ quan, tức lƣu trữ hiện hành đƣợc tổ chức ở các cơ quan, tổ chức; - Các lƣu trữ lịch sử đƣợc tổ chức ở Trung ƣơng, các nƣớc cộng hòa, tỉnh, huyện; - Các lƣu trữ chuyên ngành: Địa chất, khí tƣợng thủy văn, ngoại giao, quốc phòng, an ninh.
[96] Ở Trung Quốc, các nhà nghiên cứu của Trung Quốc cũng đƣa ra quan điểm về nguyên tắc quản lí tập trung thống nhất. Sách chuyên khảo Khoa học quản lí về lưu trữ của Đặng Thiệu Hƣng và Trần Trí Vi đều nhấn mạnh việc tổ chức quản lí công tác lƣu trữ phải theo nguyên tắc cơ bản là quản lí tập trung thống nhất. Các tác giả Trung Quốc đã giải thích nội dung của nguyên tắc này nhƣ sau: 1. Thống nhất lãnh đạo và phân cấp quản lí đối với công tác lƣu trữ; 2.
Bảo vệ sự hoàn chỉnh và an toàn của tài liệu lƣu trữ; 3. Tạo thuận lợi cho việc khai thác sử dụng tài liệu lƣu trữ” [103; 34, 35, 36] 2) Lý luận về tổ chức các lƣu trữ lịch sử và lƣu trữ nói chung Theo giáo trình Lý luận và thực tiễn công tác lưu trữ ở Liên Xô, xuất bản năm 1966 (tái bản năm 1980) và giáo trình Lý luận và phương pháp lưu trữ học - Học viện Lƣu trữ - Lịch sử, Trƣờng Đại học Nhân văn Quốc gia Nga.