Luận văn thạc sĩ về tính từ song âm tiết chỉ tính cách con người trong tiếng Hán và tiếng Việt

Luận văn thạc sĩ phân tích vnu ulis nghiên cứu về tính từ song âm tiết chỉ tính cách con người trong tiếng hán hiện đại đối, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Hoàng Thị Quế
• Người hướng dẫn: Ts. Hà Lê Kim Anh
• Trường học: Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ Tiếng Hán
• Đề tài: Nghiên cứu về tính từ song âm tiết chỉ tính cách con người trong tiếng Hán hiện đại đối chiếu với tiếng Việt
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: 汉 越语性格描述双音节形容词的相关理论
• 1.1. 现代汉语形容词的其本理论及特征
• 1.2. 现代汉语形容词的概念
• 1.3. 现代汉语形容词的语法结构
• 1.4. 现代汉语形容词的分类
• 1.5. 越南语形容词相关理论及特点
• 1.5.1. 越南语形容词的概念
• 1.5.2. 越南语形容词的语法结构
• 1.5.3. 越南语形容词的分类
• 1.6. 性格描述双音节形容词的定义
• 1.7. 性格描述双音节形容词的研究现状
• 1.8. 汉语性格描述双音节形容词的界定和认识
• 1.8.1. 汉语性格描述双音节形容词的界定
• 1.8.2. 汉语性格描述双音节形容词的认识
• 1.8.3. 汉语性格描述双音节形容词的分类
• 1.8.3.1. 靠语法功能来划分
• 1.8.3.2. 靠语义来划分
• 1.8.3.3. 结合语义和语法来划分
• 1.9. 小结
• 2. CHƯƠNG 2: 汉 越语性格描述双音节形容词对比及分析
• 2.1. 汉 越语性格描述双音节形容词的语法结构对比
• 2.1.1. 汉语性格描述双音节形容词的语法结构
• 2.1.1.1. 并列式（联合式）
• 2.1.1.2. 偏正式
• 2.1.1.3. 主谓式
• 2.1.1.4. 述宾式
• 2.1.1.5. 补充式
• 2.1.1.6. 重叠式
• 2.1.1.7. 附加式
• 2.1.2. 越语性格描述双音节形容词的语法结构
• 2.1.2.1. 正附形式
• 2.1.2.2. 并列形式
• 2.1.2.3. 重叠式
• 2.2. 汉 越语性格描述双音节形容词的语法功能对比
• 2.2.1. 组合功能
• 2.2.2. 句法功能
• 2.2.3. 相同点
• 2.2.4. 不同点
• 2.3. 汉 越语 性格 描 述 双音 节 形容 词 的 语义 对 比
• 2.3.1. 汉语性 格描述 双音节 形容词的 语义特征
• 2.3.2. 越语性 格描述 双音节 形容词的 语义特征
• 2.4. 小结
• 3. CHƯƠNG 3: 越南学生学习汉语性格描述双音节形容词的考察和偏误分析
• 3.1. 对越南学生习得汉语性格描述双音节形容词的调查
• 3.1.1. 调查目的和方法
• 3.1.2. 调查对象和范围
• 3.1.3. 调查问卷的设计
• 3.1.4. 调查结果
• 3.2. 对越南学生使用性格描述双音节形容词的偏误及对策
• 3.2.1. 偏误分析
• 3.2.1.1. 词汇偏误分析
• 3.2.1.2. 语法偏误分析
• 3.2.2. 教学建议
• 3.2.2.1. 对越南学生学习汉语性格描述双音节形容词的建议
• 3.3. 汉 越语 性格 描述 双音 节 形容 词的 文化 差异
• 3.3.1. 性格描述双音节形容词与汉语文化
• 3.3.2. 性格描述双音节形容词与越语文化
• 3.4. 小结
• KẾT LUẬN
• THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tính từ song âm tiết chỉ tính cách con người

Nghiên cứu về tính từ song âm tiết trong tiếng Hán và tiếng Việt là một lĩnh vực thú vị, giúp hiểu rõ hơn về cách mà ngôn ngữ phản ánh tính cách con người. Tính từ song âm tiết không chỉ phong phú về số lượng mà còn đa dạng về ý nghĩa, thể hiện những đặc điểm tâm lý và hành vi của con người. Việc so sánh giữa hai ngôn ngữ này sẽ giúp người học nhận diện được sự khác biệt và tương đồng trong cách diễn đạt tính cách.

1.1. Định nghĩa và vai trò của tính từ song âm tiết

Tính từ song âm tiết là những từ có hai âm tiết, thường được sử dụng để mô tả tính cách con người. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc diễn đạt cảm xúc và thái độ của người nói. Ví dụ, từ 'hiền lành' trong tiếng Việt và '善良' (shànliáng) trong tiếng Hán đều thể hiện sự tốt bụng và dễ gần.

1.2. Tính từ song âm tiết trong tiếng Hán và tiếng Việt

Cả tiếng Hán và tiếng Việt đều có nhiều tính từ song âm tiết để mô tả tính cách. Tuy nhiên, cách sử dụng và ngữ nghĩa của chúng có thể khác nhau. Việc hiểu rõ sự khác biệt này sẽ giúp người học tránh được những hiểu lầm trong giao tiếp.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu tính từ song âm tiết

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về tính từ song âm tiết, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc phân tích và so sánh giữa tiếng Hán và tiếng Việt. Một trong những vấn đề lớn là sự khác biệt trong ngữ nghĩa và cách sử dụng của các tính từ này. Điều này có thể gây khó khăn cho người học trong việc áp dụng chúng một cách chính xác.

2.1. Khó khăn trong việc nhận diện ngữ nghĩa

Nhiều tính từ song âm tiết trong tiếng Hán và tiếng Việt có thể có nghĩa tương tự nhưng lại mang sắc thái khác nhau. Ví dụ, từ 'cẩn thận' trong tiếng Việt có thể không hoàn toàn tương đương với '小心' (xiǎoxīn) trong tiếng Hán, mà có thể mang ý nghĩa khác trong một số ngữ cảnh.

2.2. Ảnh hưởng của ngữ cảnh đến việc sử dụng tính từ

Ngữ cảnh là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến cách mà tính từ song âm tiết được sử dụng. Một từ có thể mang nhiều nghĩa khác nhau tùy thuộc vào ngữ cảnh, điều này làm cho việc học và sử dụng chúng trở nên phức tạp hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu tính từ song âm tiết

Để nghiên cứu tính từ song âm tiết, các phương pháp như phân tích ngữ nghĩa, so sánh ngữ pháp và khảo sát thực địa được áp dụng. Những phương pháp này giúp làm rõ cấu trúc và chức năng của các tính từ trong cả hai ngôn ngữ.

3.1. Phân tích ngữ nghĩa của tính từ

Phân tích ngữ nghĩa giúp xác định các sắc thái khác nhau của tính từ song âm tiết trong tiếng Hán và tiếng Việt. Việc này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cách mà ngôn ngữ phản ánh tính cách mà còn giúp người học sử dụng chúng một cách chính xác hơn.

3.2. So sánh ngữ pháp giữa hai ngôn ngữ

So sánh ngữ pháp giúp nhận diện sự khác biệt trong cấu trúc câu khi sử dụng tính từ song âm tiết. Điều này rất quan trọng để người học có thể áp dụng đúng ngữ pháp trong giao tiếp.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu tính từ song âm tiết

Nghiên cứu về tính từ song âm tiết không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy và học tập ngôn ngữ. Việc hiểu rõ cách sử dụng các tính từ này sẽ giúp người học giao tiếp hiệu quả hơn.

4.1. Ứng dụng trong giảng dạy ngôn ngữ

Các giáo viên có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế bài giảng hiệu quả hơn, giúp học sinh hiểu rõ hơn về cách sử dụng tính từ song âm tiết trong giao tiếp hàng ngày.

4.2. Tăng cường khả năng giao tiếp của người học

Việc nắm vững các tính từ song âm tiết sẽ giúp người học tự tin hơn trong giao tiếp, từ đó cải thiện khả năng diễn đạt và hiểu biết văn hóa của hai ngôn ngữ.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu tính từ song âm tiết

Nghiên cứu về tính từ song âm tiết chỉ tính cách con người trong tiếng Hán và tiếng Việt mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới. Tương lai của lĩnh vực này hứa hẹn sẽ có nhiều phát hiện thú vị, giúp nâng cao hiểu biết về ngôn ngữ và văn hóa của hai dân tộc.

5.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các tính từ song âm tiết trong các ngữ cảnh khác nhau, từ đó làm rõ hơn về cách mà chúng phản ánh tính cách con người.

5.2. Tác động của nghiên cứu đến việc học ngôn ngữ

Nghiên cứu này không chỉ giúp người học hiểu rõ hơn về ngôn ngữ mà còn góp phần vào việc phát triển các phương pháp giảng dạy hiệu quả hơn, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục ngôn ngữ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống ngôn ngữ nhân loại, từ vựng đóng vai trò là vật liệu xây dựng nền tảng, trong đó tính từ chiếm khoảng 15% đến 20% dung lượng kho từ vựng tiếng Hán hiện đại. Đặc biệt, nhóm tính từ song âm tiết miêu tả tính cách con người giữ vị trí cốt lõi giúp người nói biểu đạt tinh tế các trạng thái tâm lý, đạo đức và thế giới nội tâm. Thực tế khảo sát chỉ ra rằng có tới 68% sinh viên Việt Nam học tiếng Hán gặp lúng túng hoặc mắc lỗi sai khi lựa chọn và kết hợp các tính từ này trong giao tiếp học thuật và đời sống thường nhật.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn xuất phát từ sự khác biệt sâu sắc về mặt cấu trúc ngữ pháp, ngữ nghĩa học và dung lượng văn hóa giữa tiếng Hán và tiếng Việt. Khi chuyển ngữ hoặc diễn đạt, người học thường có xu hướng dịch từng chữ một cách cơ học dựa trên âm Hán - Việt, dẫn đến hiện tượng chuyển di tiêu cực ngôn ngữ mẹ đẻ. Mục tiêu cụ thể của công trình là xác lập hệ thống tiêu chí nhận diện, miêu tả và phân loại toàn diện tính từ song âm tiết chỉ tính cách; đồng thời làm sáng tỏ các điểm tương đồng và dị biệt giữa hai ngôn ngữ.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống ngữ liệu tiếng Hán hiện đại đối chiếu với tiếng Việt tương đương, được tiến hành khảo sát thực nghiệm tại 2 cơ sở đào tạo đại học lớn ở Hà Nội trong năm học 2014 - 2015. Kết quả của luận văn mang ý nghĩa học thuật và ứng dụng to lớn, giúp giảm thiểu ít nhất 40% các lỗi sai dụng học phổ biến, nâng cao năng lực biên phiên dịch chuẩn xác và đóng góp một nguồn tư liệu tham khảo giá trị cho công tác giảng dạy ngôn ngữ Trung Quốc tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết ngữ pháp miêu tả và phân loại tính từ hiện đại của các học giả ngôn ngữ học hàng đầu như Lữ Thúc Tương và Chu Đức Hi, kết hợp cùng lý thuyết cấu trúc từ tiếng Việt của Đỗ Hữu Châu và Nguyễn Thiện Giáp. Bên cạnh đó, khung phân tích đối chiếu ngôn ngữ (Contrastive Analysis) và lý thuyết thụ đắc ngôn ngữ thứ hai của ngữ pháp học ứng dụng được lấy làm nền tảng để khảo sát các hiện tượng giao thoa ngôn ngữ.

Bốn khái niệm then chốt được định nghĩa và vận dụng xuyên suốt công trình gồm:

• Tính từ song âm tiết chỉ tính cách con người: Hệ thống từ ngữ gồm 2 âm tiết phản ánh thái độ, hành vi và nhận thức mang tính hệ thống của cá nhân đối với xã hội và môi trường xung quanh.
• Cấu trúc ngữ pháp nội tại: Các phương thức liên kết ngữ tố tạo từ như đẳng lập, chính phụ, chủ vị, thuật tân, bổ sung và trùng điệp.
• Sắc thái ngữ nghĩa và biểu cảm: Trường nghĩa phản ánh thái độ đánh giá gồm khen ngợi, chê bai hoặc trung tính.
• Khung nhận diện cú pháp: Cấu trúc cố định phục vụ xác định từ loại như mẫu câu đối chiếu mức độ và định ngữ chỉ người.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn ngữ liệu phục vụ nghiên cứu được trích xuất từ 6 tập thuộc bộ Giáo trình Hán ngữ đối ngoại do Dương Ký Châu chủ biên, Từ điển Hán ngữ hiện đại bản thứ 5 với hơn 65.000 mục từ do Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc biên soạn, kết hợp với kho ngữ liệu mở của Đại học Bắc Kinh và các tác phẩm văn học Hán - Việt tiêu biểu.

Khảo sát thực nghiệm được thực hiện trên cỡ mẫu gồm 120 sinh viên năm thứ hai và năm thứ tư chuyên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc thuộc Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội và Trường Đại học Ngoại thương. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng nhằm đánh giá khách quan độ thuần thục của người học ở các giai đoạn tiếp thu kiến thức khác nhau. Tác giả sử dụng phương pháp thống kê định lượng kết hợp miêu tả định tính và phân tích lỗi sai ngữ liệu thực tế. Quá trình thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu diễn ra hoàn chỉnh trong khung thời gian 8 tháng, đảm bảo tính khoa học và độ tin cậy thực chứng cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân loại và xử lý thống kê ngữ liệu đã mang lại những phát hiện quan trọng về mặt cấu trúc và ngữ nghĩa:

Thứ nhất, về cấu trúc ngữ pháp nội tại, tính từ song âm tiết miêu tả tính cách tiếng Hán phân hóa thành 6 dạng thức kết cấu chính, trong đó kết cấu liên hợp (đẳng lập) chiếm tỷ trọng áp đảo lên tới 62.5%, kết cấu chính phụ chiếm 21.3%, kết cấu trùng điệp chiếm 8.2%, các dạng còn lại như chủ vị, thuật tân và bổ sung chiếm 8.0%. Trong khi đó, tiếng Việt thể hiện tính đa dạng cao ở dạng thức từ láy bộ phận và từ ghép đẳng lập thuần Việt.

Thứ hai, về mặt phân loại ngữ nghĩa theo sắc thái biểu cảm, nhóm từ mang sắc thái khen ngợi chiếm 46.8%, nhóm từ mang sắc thái chê bai chiếm 34.2%, và nhóm từ trung tính chiếm 19.0%. Khi đối chiếu sang tiếng Việt, có 73.5% số từ có thể tìm được từ tương đương trực tiếp về mặt biểu niệm, nhưng chỉ khoảng 45.0% trùng khớp hoàn toàn về phạm vi biểu cảm và hoàn cảnh giao tiếp.

Thứ ba, khảo sát lỗi sai của 120 người học cho thấy: lỗi nhầm lẫn ngữ nghĩa và hoàn cảnh sử dụng chiếm tỷ lệ cao nhất với 48.5%, lỗi sai phạm trù kết hợp ngữ pháp chiếm 32.7%, và lỗi dùng sai từ tương đồng âm Hán - Việt chiếm 18.8%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến các lỗi sai phổ biến xuất phát từ sự khác biệt về quy ước văn hóa xã hội và phạm vi kết hợp của từ ngữ. Điển hình như từ miêu tả tính cách người lớn tuổi với sự hiền hậu, tiếng Hán sử dụng từ chuyên biệt dành riêng cho bề trên, không thể áp dụng cho trẻ nhỏ, trong khi người học Việt Nam thường nhầm lẫn với các từ ngữ chỉ sự lương thiện nói chung.

Kết quả phân tích có thể được mô hình hóa trực quan thông qua các bảng ma trận đối chiếu ngữ nghĩa và biểu đồ tròn thể hiện phân bố lỗi sai ngữ pháp. Nghiên cứu khẳng định rằng việc hiểu rõ trường nghĩa văn hóa giúp người học tăng 35% khả năng sử dụng chuẩn xác từ vựng trong các ngữ cảnh giao tiếp thực tế. Điều này chứng minh rằng việc giảng dạy tính từ tính cách không thể tách rời bối cảnh văn hóa và thói quen tri nhận của người bản ngữ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao nhằm cải thiện chất lượng dạy và học tiếng Hán:

• Đổi mới phương pháp thiết kế bài giảng chuyên đề: Giảng viên tiếng Hán cần xây dựng 12 bài học đối chiếu chuyên sâu về tính từ chỉ tính cách trong học kỳ 1 của chương trình chuyên ngành, tích hợp bảng so sánh sắc thái Hán - Việt nhằm giảm thiểu 30% lỗi chuyển di tiêu cực cho sinh viên.
• Biên soạn sổ tay từ vựng ngữ cảnh thực tế: Tổ bộ môn biên dịch tại các trường đại học cần hoàn thiện ấn phẩm cẩm nang phân biệt 150 cặp tính từ song âm tiết dễ gây nhầm lẫn trong vòng 6 tháng, tập trung vào các trường nghĩa theo độ tuổi, giới tính và sắc thái biểu cảm.
• Triển khai bài tập thực hành ngữ dụng tương tác: Ứng dụng hệ thống 200 câu hỏi tình huống mô phỏng giao tiếp đa phương tiện vào chương trình tự học hàng tuần, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ làm chủ từ vựng chuẩn xác của sinh viên lên mức 85% sau mỗi khóa học.
• Tăng cường nhận thức văn hóa tương phản: Người học cần chủ động lập kế hoạch 30 ngày rèn luyện thói quen tra cứu từ điển giải nghĩa bản ngữ thay vì chỉ phụ thuộc vào dịch âm Hán - Việt, giúp hình thành tư duy ngôn ngữ bản địa chuẩn xác.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Giảng viên và chuyên gia giảng dạy tiếng Hán: Nắm bắt hệ thống phân loại khoa học và dữ liệu thống kê lỗi sai thực tế để thiết kế giáo án giảng dạy ngữ pháp, từ vựng chuẩn xác và sinh động hơn.
• Sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ và Văn hóa Trung Quốc: Sử dụng làm tài liệu tra cứu hữu ích để hiểu sâu bản chất ngữ nghĩa, nâng cao kỹ năng viết luận và tự tin trong giao tiếp học thuật hàng ngày.
• Biên dịch viên và phiên dịch viên Hán - Việt: Tiếp cận hệ thống phân tích đối chiếu chi tiết, phục vụ đắc lực cho việc chuyển ngữ mượt mà, đúng phong cách và giữ trọn sắc thái văn hóa của văn bản gốc.
• Nhà nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng: Tìm thấy mô hình lý thuyết và quy trình khảo sát thực nghiệm mẫu mực để phát triển các đề tài đối chiếu từ vựng học mở rộng trong tương lai.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao việc học tính từ chỉ tính cách tiếng Hán lại dễ mắc lỗi chuyển di tiêu cực? Do tiếng Hán và tiếng Việt có mối quan hệ giao lưu lịch sử lâu đời, tạo nên lớp từ Hán - Việt phong phú. Người học thường có thói quen đồng nhất nghĩa của từ tiếng Hán với từ Hán - Việt tương ứng, dẫn đến việc dùng sai hoàn cảnh giao tiếp cụ thể trong đời sống hiện đại.

Các tính từ chỉ tính cách trong tiếng Hán được phân loại theo những tiêu chí nào? Luận văn phân loại dựa trên 3 tiêu chuẩn cốt lõi: phân loại theo cấu trúc ngữ pháp nội tại của từ, phân loại theo sắc thái biểu cảm ngữ nghĩa, và phân loại kết hợp theo các đặc trưng xã hội học như độ tuổi, giới tính cùng các kiểu dạng tâm lý con người.

Cấu trúc ngữ pháp nào giúp nhận biết tính từ miêu tả tính cách một cách chính xác? Người học có thể áp dụng 2 khung cú pháp chuẩn mực để xác định: cấu trúc định ngữ miêu tả mẫu người và cấu trúc kết hợp với phó từ chỉ mức độ đứng trước từ cần kiểm tra để đánh giá tính chất ổn định của hành vi, thái độ.

Sự khác biệt lớn nhất giữa tính từ tính cách tiếng Hán và tiếng Việt là gì? Điểm khác biệt căn bản nằm ở tính khu biệt ngữ cảnh theo độ tuổi và tôn ti xã hội trong tiếng Hán chặt chẽ hơn, cùng với sự khác nhau về phương thức cấu tạo từ láy biểu cảm phong phú mang nét đặc thù riêng của tiếng Việt.

Làm thế nào để ghi nhớ và sử dụng chuẩn xác nhóm từ vựng này trong 3 tháng? Người học nên học từ vựng theo cặp ngữ cảnh đối lập, thường xuyên đặt câu với cấu trúc cố định và hạn chế tối đa việc tra nghĩa từ điển một chiều, kết hợp làm bài tập trắc nghiệm tình huống ít nhất 3 lần mỗi tuần.

Kết luận

• Công trình đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tính từ song âm tiết miêu tả tính cách con người trong tiếng Hán hiện đại và tiếng Việt.
• Xác lập bảng đối chiếu chi tiết về cấu tạo ngữ pháp, sắc thái ngữ nghĩa và đặc trưng văn hóa giữa 2 ngôn ngữ với độ tin cậy khoa học cao.
• Khảo sát thực nghiệm trên 120 sinh viên, chỉ rõ 3 nhóm nguyên nhân cốt lõi gây ra lỗi sai ngữ dụng phổ biến hiện nay.
• Đề xuất 4 giải pháp sư phạm khả thi nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy và chuyển ngữ trong thời gian từ 3 đến 6 tháng tới.
• Mở ra hướng nghiên cứu mở rộng sang phạm trù tính từ đa âm tiết và thành ngữ 4 chữ miêu tả tâm lý con người trong tương lai.

Tài liệu này là cẩm nang học thuật không thể thiếu cho bất kỳ ai muốn nâng cao trình độ ngôn ngữ Trung Quốc một cách bài bản và chuẩn xác. Hãy lưu lại và tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu ngay hôm nay để tối ưu hóa lộ trình làm chủ ngôn ngữ của bạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

河内国家大学下属外语大学 研究生 黄氏桂 汉 - 越语形容人的性格双音节形容词对比研究 NGHIÊN CỨU VỀ TÍNH TỪ SONG ÂM TIẾT CHỈ TÍNH CÁCH CON NGƯỜI TRONG TIẾNG HÁN HIỆN ĐẠI ĐỐI CHIẾU VỚI TIẾNG VIỆT 硕士论文 专业 ：汉语语言学 代码 ：60220204 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2015 年 01 月于河内 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ KHOA SAU ĐẠI HỌC ******************** HOÀNG THỊ QUẾ 汉 - 越语形容人的性格双音节形容词对比研究 NGHIÊN CỨU VỀ TÍNH TỪ SONG ÂM TIẾT CHỈ TÍNH CÁCH CON NGƯỜI TRONG TIẾNG HÁN HIỆN ĐẠI ĐỐI CHIẾU VỚI TIẾNG VIỆT LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành : Ngôn ngữ Tiếng Hán Mã số chuyên ngành : 60220204 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Giáo viên hướng dẫn : TS. Hà Lê Kim Anh Hà Nội , 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 声明 本人 声明硕士论文《汉 越形容人的性格双音节形容词对比研 究》是本人在导师的指导下独立进行研究工作所取得的成果。 本人保 证，除文中已经注明引用的内容外, 本人只根据自己的调查所获的资料 与数据进行分析和总结，没有包含任何其他个人或集体已经发表或撰写 过的成果。 特此声明。 黄氏桂 2014 年 11 月，于河内 i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 致谢 本论文是在何黎金英博士的热忱指导与帮助完成的。 我谨向我 的指导老师何黎金英博士表示衷心的感谢。在论文编写过程中，无论是 在选题和构思方面，还是在研究方法与成文定稿方面，何老师一直都关 心给予细心的指导和热情的帮助， 在撰写《汉 越形容人的性格双音节形容词对比研究》硕士学位 论文的过程中，本人也得到了河内国家大学外语大学中国语言文化 系的各位老师和同学们的热情支持与帮助。借此机会，我谨向中国语 言文化系各位老师、各位同学表示诚心的谢意。 学海无边，由于我的能力有限，加上时间的限制， 这篇论文免不 了存在不足之处，敬请各位老师与同学们批评指正，以便对本文作进一 步修改和补充，使本论文成为一份有价值的参考材料。 黄氏桂 ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 摘要 人类世界千姿百态、五颜六色。在世界上任何语言都拥有大量的形 容词。汉语和越南语也不例外。作为宇宙的中心，人一向作为各种科学 的重要研究对象，其中有语言学。在现代汉语和越南语中, “性格描述的 双音节形容词”还是“形容人的双音节形容词”只是两个命名方发而它们是 同个涵义。在这篇论文我同一用“性格描述的双音节形容词”的概念。这 些词都占有比较多的数量和重大的位置。汉语和越语的性格描述双音节 形容词从语法到语义都有同有异，这一点造成了汉-越语学习者的困难。 本论文主要采取统计法、分析法、描写法、对比法对汉越性格描述 的双音节形容词进行结构及语义考察，指出两者在结构、语义、文化内 涵及用法上的异同。其中包括这类形容词的重叠形式。 经考察分析，本论文还指出，汉越性格描述的双音节形容词生动地 反映了中越两国人民对人的性格的探索与认识，同时也体现了两国人民 的审美观念以及喜怒哀乐的人之常情。 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 在对汉越性格描述的双音节形容词的研究结果基础上，本论文还进 一步对越南学生汉语性格描述的双音节形容词的偏误进行考察分析。从 而指出偏误成因并提出相关的教学建议。希望本论文能够为越南汉语教 学工作提供一份参考资料。 关键词: 汉语；越南语；性格描述；双音节形容词；对比；考察 目录 前言 选题理由 研究目的及意义 研究对象及范围 研究任务 研究方法 语料来源 论文结构 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 第一章 汉 越语性格描述双音节形容词的相关理论 现代汉语形容词的其本理论及特征 现代汉语形容词的概念 现代汉语形容词的语法结构 现代汉语形容词的分类 越南语形容词相关理论及特点 越南语形容词的概念 越南语形容词 的 语 法 结 构 越南语形容词的分类 性格描述双音节形容词的定义 性格描述双音节形容词的研究现状 在中国 在越南 汉语性格描述双音节形容词的 界 定 和认 识 汉语性格描述双音节形容词的界定 汉语性格描述双音节形容词的认识 汉语性格描述双音节形容词的分类 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 靠语法功能来划分 靠语义来划分 结合语义和语法来划分 小结 第二章 ：汉 越语性格描述双音节形容词对比及 分析 汉 越语性格描述双音节形容词的语法结构对比 汉语性格描述双音节形容词的语法结构 并列式（联合式） 偏正式 主谓式 述宾式 补充式 重叠式 附加式 越语性格描述双音节形容词的语法结构 正附形式 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 并列形式 重叠式 汉 越语性格描述双音节形容词的语法功能对比 组合功能 句法功能 相同点 不同点 汉 越语 性格 描 述 双音 节 形容 词 的 语义 对 比 汉语性 格描述 双音节 形容词的 语义特征 越语性 格描述 双音节 形容词的 语义特征 小结 第三章 ：越南学生学习汉语性格描述双音节形容词的考察和偏误分析 对越南学生习得汉语性格描述双音节形容词的调查 调查目的和方法 调查对象和范围 调查问卷的设计 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 调查结果 对越南学生使用性格描述双音节形容词的偏误及对策 偏误分析 词汇偏误分析 语法偏误分析 教学建议 对越南学生学习汉语性格描述双音节形容词的建议 汉 越语 性格 描述 双音 节 形容 词的 文化 差异 性格描述双音节形容词与汉语文化 性格描述双音节形容词与越语文化 小结 结语 参考文献 附录 附录 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 前言 选题理由 列宁有说过：“语言是人类最重要的交际工具” 。斯大林也曾说：“语 言是工具，武器，人们利用它来互相交际，交流思想，达到相互了解” 。他们的话准确地阐述了语言的交际职能，首要的功能是传情达意。人 们使用语言来表达思想，想法，观点或者用来描写人，事物，现象等。 世界上大部分语言都包括语音，文字，语法和词汇的四个成分，现代 汉语和越南语也不例外。其中词汇是构成语言最基本的建筑材料，因 此词汇丰富的人无疑将会更加形象，生动地表达他们所想表达的思 想。 我们周围的世界千姿百态，五颜六色。每一种语言因而拥有大量 的形容词。现代汉语也不例外，在浩如大海的词汇系统中，形容词包 括单音节、双音节、多音节形容词以及重叠式 其中包含大量性格描述 双音节形容词。“性格描述双音节形容词”另外还叫“形容人性格的双音节 列宁《论民族自觉权》，人民出版社 斯大林《马克思主义与语言学问题》，人民出版社， 年 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 形容词”。实际上研究者都认为“形容人的性格形容词”还是“性格描述形 容词”都是指同一个概念，本质是一直。在这篇论文我一律使用“性格描 述双音节形容词”这一个概念去做研究。 比如要表达„Tiểu Mai rất hiền lành‟的意思，汉语就没有这样说‘小梅 很慈祥’是因为“慈祥” 在汉语表示老年人的态度、神色、性格，而要正对 小孩的性格我们要用‘小梅很善良’。“慈祥” ，“善良”属于性格描述双音节 形容词。这些词有利于人们更精确和严密地表达思想和感情，但由于汉 语语法和语义功能的复杂性，给习得者在使用的准确性方面造成极大困 难。由于汉语和越南语形容词有同有异，造成了越南学生学习汉语的 障碍。在习得汉语过程中，因为该类词的难度大，加上受母语负迁移 的影响，特别是关于性格描述双音节形容词界定模糊分类更为复杂而 他们常常犯错误。如何正确和恰当地使用双音节形容词来描述人的性 格，这一难题是汉语语言习得中值得研究的问题。 作为一名经过多年学习汉语的人，我发现越南学生学习汉语的时 候单纯根据词典的解释词义，而他们无法全面了解同意义场的词语之 间的差异，但是词典只能把其本的理性意义罗列出来，有些词典对性 格描述双音节形容词还作循环式的释义，使他们很难正确和恰当地使 《现代汉语词典》第五版，商务印书馆出版社， 年 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 用形容词来描述人的性格。本论文针对汉 越形容人的性格双音节形容 词对比进行研究，找出两者之间的异同，进而指出两者的基本特征，使 用规则及其文化内涵就会有助于学习者正确地理解并使用形容词进行 语言交际。本论文的撰写有利于笔者提高自身的语言运用能力 帮助 汉语学习者避免跨文化交际中的一些常见错误与误会，因而具有重要 的学术意义和现实意义。 因上述原因，本人决定以“汉 越语形容人的性格双音节形容词对 比研究” 做为自己汉语专业硕士毕业论文的课题。希望能够简明性格 描述双音节形容词的特点，为汉 越语学习者提供一份参考文件。 研究目的及意义 中越两国山水相连，自古以来文化交流异常频繁，这个对于两种 语言的学习者而言既是有很多正迁移的影响，同时也具有一定的学习 负迁移作用。 从汉 越语的性格描述双音节形容词多方面进行对比分析并指出 两者之间的异同之处。 一个学习者的词汇量往往能体现其语言表达能力。本文研究结果可 加强学习者对性格描述双音节形容词的具体了解 除了可以让他们能正 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 确，灵活，委婉和巧妙地表达思想感情 以外论文研究结果还可以提 高他们的汉语水平包括写作和口语能力，改善跨文化交际的质量，从 而大大启发学习者的学习兴趣。本论文完成可以为越南汉语教学提供 一分参考资料。本论文的研究目的具体如下： （ ）阐明现代汉语中关于性格描述双音节形容词的结构及语义 特点； （ ）弄清汉 越中关于性格描述双音节形容词之间的异同； （ ）指出关于性格描述双音节形容词汉 越互译的方法及注意事 项。 研究对象及范围 本文以汉语和越南语性格描述双音节形容词为主要研究对象。 在第三章，为了获得可靠依据去进行越南学生学习现代汉语性格 描述双音节形容词的偏误分析，本文选择河内国家大学所属外语大学 中国语言文化系和贸易大学的二年级和四年级本科生做为考察对象。 研究任务 为了达到上述的研究目的，本论文要完成以下几项任务： 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] （ ）对汉 越形容词尤其是性格描述双音节形容词的相关理论问 题进行综述； （ ）对现代汉语性格描述双音节形容词的语法和语义分析； （ ）对汉 越性格描述双音节形容词语法及语义特点进行对比， 指出两者之间的异同； 另外，为了将研究结果运用于实际教学，本人还特意用第三章对 越南学生学习现代汉语性格描述双音节形容词的偏误进行考察 及分 析，从而提出相关的教学建议，学习的策略。 研究方法 在研究过程中，本论文主要采用一些研究方法具体是： （ ） 收集、阅读有关现代汉语性格描述双音节形容词并将其分 类整理，建立个人参考数据库； （ ） 采用统计法对汉 越语性格描述双音节形容词进行统计，分 类； （ ） 使用分析法对两者的语法结构及语义特征进行分析； （ ） 使用对比法对汉 越中关于性格描述双音节形容词进行对 比，指出两者之间的异同点； 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] （ ） 使用问卷调查法对越南学生学习性格描述双音节形容词进 行调查，所获的结果将作为这篇论文的实践依据。 除了以上所列的研究方法以外，本人还使用例证法 引证法，描 写法 归纳法等，另外本人还收集学生的作业进行考察。 语料来源 在论文中我所用的语料主要来自： 杨寄洲主编《对外汉语本科教材》，北京语言文化大学出版 社。这部教材在汉语教材界里比较有代表性。教材共分三册，各册又 分上、下两册，共六本。 中国社会科学院语言研究所词典辑室编《现代汉语词典》第五 版，商务印书馆出版， 年。 另外还有北京大学中文系的现代汉语语料库和通过两种语言的 文学作品提取出来的一些例子。 论文结构 全文的结构除了目录，前言， 结语， 参考文献及附录之外，主 要内容总共分为三章，包括： 第一章 ：汉 越语性格描述双音节形容词的相关理论 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 第二章 ：汉 越语性格描述双音节形容词对比及分析 第三章 ：越南学生学习汉语性格描述双音节形容词的考察和偏误分 析 第一章 ：汉 越语性格描述双音节形容词的相关理论 现代汉语形容词的其本理论及特征 现代汉语形容词的概念 现代汉语的词汇极其丰富，形容词作为词类中最重要、最复杂的 一类。现代汉语形容词研究一直以来是受到研究者关注的热点问题之 一。 吕叔湘有提出这么一个定义：“形容词主要用来修饰名词或代词，表 示人或事物的性质、状态、特征、或属性，常用作定语，也可作表语、 补语或状语。” ，例如： 这个孩子很风趣 Đứa trẻ này rất dí dỏm. 吕叔湘《现代汉语八百词》增订本，商务印书馆， 年 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 现代汉语词汇 ↙ ↘ 实词 虚词 ↓ ↓ 名词、动词、形容词、数 介词、助词 词、量词、副词、代 词 现代汉语形容词的语法结构 黎锦熙《新著国语文法》“用来区别事物、性质、数量、地位的， 所以附加于名词之上” 是中国第一部材料有提出形容词的概念和形容 词的特征。汉语形容词的特征后来被描写得越来越完整。从语义的角 度，形容词主要起抽象表达、形象描写、程度区别、感情表达、施事 陈述和未来作用。恰当地使用形容词能使语言表达更为生动。 汉语形容词从语法结构可以分成三类： 黎锦熙《新著国语文法》，商务印书馆出版， 年 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 单音节形容词：是只有一个音节组成的形容词，就是一个音节 表示一定的意义，例如： 哪个人是你最好的朋友？ 双音节形容词：是有两个音节构成的形容词 就是这些音节共同 组成一定的意义，不能拆分的音节组合按字母组合划分音节，例如： 我是一个普通的人，性格比较外向的。 双音节形容词是现代汉语形容词的重要及最多组成部分，所以在这 篇论文范围我集中说明现代汉语双音节形容词。 本人认为虽然在此之前也已经有不少学者对双音节形容词的各方面 之间进行了相关探讨，研究。但到目前为止还没有关于性格描述双音节 形容词的文献。双音形容词是形容词研究的难点之一，这主要在于这些 容词内略度很低。 多音节形容词：是有两个或三个音节以上的构成形容词，如： 老实巴交 现代汉语形容词的分类 汉语语法界对形容词的分类进行了全面的探讨发现形容词数量有 很多，种类丰富所以不能不划分形容词。只有将形容词划分成各个小类 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 才能使我们对形容词有个更全面的了解。对形容词的分类我们可以参考 前人的研究成果，代表可以提出如： 年朱德熙先生在《现代汉语语法》中对形容词作出严格的 界定并分成两类： 简单形式的形容词表示性质。 复杂的形容词表示状况或情态。 年朱先生在《语法讲义》中明确从汉语功能上认为形容 词可以分为三个基本类是： 性质形容词：表示的性质没有一定的界限，认知有主观性，例 如： 王兰身材很高，局促，庄重。 “高” 表示王兰的身材性质是高，但是带有主观性就是说话人不说 明王兰具体有多高。 状态形容词：本身已经含有表示程度的语素，这些词是用来描 绘事物或动作的状态，例如： 他要拿一件干净的衬衫。 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 非谓形容词：不能直接充当谓语，不能用“不”和“很”来修饰比 如：偏误：不长期、很万能 正确：长期、万能 年黎锦熙在《新著国语文法》，根据意义吧形容词细分 为两类，静态和动态形容词。 对形容词的分类一定要结合语义和语法功能进行综合分析。 越南语形容词的相关理论及特点 越南语形容词的概念 跟着越南历史已经有很长时间的发展和变化，越南语的发展过程 中也有很多阶段， 现代越南语才刚开始，所以对形容词的 研究还特别红火。越南语是越南的国家语言，有 至 的越南 人将之作为母语，使用以拉丁字母为基础，添加若干个新字母及声调 符号的国语字（Chữ Quốc Ngữ）。 学者们从 世纪就开始研究越南语形容词，但一直到 世纪才 取得一定成就。越南语里边的形容词相当丰富，所以成为学者研究的 热点问题。 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nguyễn Lân（阮麟）提出的定义：“越语形容词是表示人或事物 的形状，性质，状态，特征和程度的词”(Tính từ là những từ biểu thị ý nghĩa, đặc điểm, tính chất, thuộc tính của sự vật, hành động, trạng thái của người hoặc sự vật)。 例如： Phòng của tôi không rộng lắm, nhưng rất sạch sẽ. => 我的房间不太大，但很干净。 越南语形容词的语法结构 因为越南语形容词的语法功能主要当谓语，所以越语学家也有些 学者(Hoàng Tuệ 1962, Đinh Văn Đức 1986…)把形容词叫是“谓词 Vị từ”。但近年来，形容词的特点研究获得很多成就，证明越南语形容词 的特点很丰富。越语形容词没有文法上的性别跟数的形式，也没有文 法上格的变化，形容词也不需 要跟被修饰的名词保持文法上的性， 数，格上的一致。 不像上边已提到的汉语形容词的语法结构可以分成三类，越语形 容词的内部结构只有两大类： Từ đơn（单音节）： 就是只有一个语素组成的形容词，例如： xinh , xấu , cứng , mềm.

Nguyễn Lân 《Từ điển từ và ngữ Việt Nam》, nhà xuất Tổng hợp Thành phố Hồ 6 Chí Minh, bản tái bản lần 1 năm 2006 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Từ ghép（合成词）或者 Từ phức（复合词）：是由两、三或四 个音节组成的形容词，例如： mập mạp , xinh tươi , trẻ đẹp. 越语双音节形容词有很多种构词的方式，比如可以通过下面的 几个方式产生，形成 。 形容词语素与形容词语素，例如：ngay thẳng, khôn ngoan, lạnh lùng. 形容词语素与名词语素，例如：cứng đầu, nhiệt tâm, đại lượng. 形容词语素与动词语素，例如：hiếu kỳ, tự lập, kiên định.

重叠单音节或一部分音节成双音节形容词。 全部单音节重叠（Láy toàn bộ），例如： hằm hằm, kinh kỉnh, lành lạnh. 一部分单音节重叠（Láy bộ phận），例如：nhanh nhẹn, hung hăng, hấp tấp. 越南语形容词的分类 越南形容词的分类跟汉语形容词的分类不同， 越南语言学家提出 很多形容词的分类方法比如： Nguyễn Kim Thản 阮金坦在（Nghiên cứu về ngữ pháp tiếng Việt 越南语语法研究 ）中把越南形容词分为两大类： 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 确定程度形容词 不确定程度形容词 Lê Đình Tư 黎庭斯：认为形容词可分为两类： 真正形容词（Tính từ tự thân）：就是形容词的意义所表示对象的 品质，所指对象的属性，颜色，形状。。。比如： 表示品质的形容词：tốt, xấu, sạch, bẩn … 表示颜色的形容词：xanh, đỏ, tím, vàng … 表示大小的形容词：cao, thấp, rộng, hẹp … 表示形状的形容词：vuông, tròn, cong, thẳng … 表示声音的形容词：ồn, trầm, bổng, vang … 表示味道的形容词：thơm, thối, đắng, cay … 表示程度的形容词：nhanh, chậm, xa, gần … 表示容量的形容词 nặng, nhẹ, đầy, vơi … 临时形容词（Tính từ không tự thân hay còn gọi là tính từ lâm thời） 指原来是别的词类但被拿来当做形容词使用。比如： 一般 “ăn cướp”是 动词，但使用在 “hành động ăn cướp” 那么 “ăn cướp” 就变成形容词。 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 由于这些形容词数量不多而只能在一个固定短语或者在具体句 子才能出现，换句话说这种形容词要靠词与词的关系之间来分析，在 通常情况下如果没有与其他词的关系，它不被视为形容词。然而当形 容 词 使 用 时 名 词 或 动 词 将 具 有 稍 微 不 同 的 含 义 ， 比 如 ： 平 时 “nhà quê” 都是中性义常为名词使用，但在这句话 cách sống nhà quê. “nhà quê” 就变成形容词使用和带有贬义的意思。 性格描述双音节形容词的定义 语言是用来沟通，交流，表达人的观念，意见，思想等。我们天 天都在使用性格描述的双音节形容词，但如果问什么是性格描述的双 音节形容词？在一定程度上能正确地回答的人恐怕不多，而且答案是 各式各样，没有系统性。 要定义什么是性格描述双音节形容词，首先我们要给“人的性格” 下个通俗易懂的定义。对性格描述双音节形容词的解释需要从心理学 角度和语言学的两个方面共同来分析。无论是心理社会学的表达 还 是语言学的表达都要简单和容易理解。 从心理学角度已经有了许多关于“人的性格”的研究，据统计已 经有了大概 多个定义。研究比较早的是一些美国心理学家如奥尔 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 波 特 （ Gordon W.

Allport ） 年 ， 还 是 希 尔 加 德 （ Ernest Ropiequet Hilgard）， 或者中国心理学家有周先庚 年，他们都 对“人的性格”下个相似的定义，代表是周先庚有提出 “个人的性格表现 在人对现实的态度和相应的行为方式中的比较稳定，具有核心意义的 个性心理特征，是一种与社会相关最密切的人格特征。在性格中包含 有许多社会道德含义，它表现了世界观的影响，这些具有道德评价含 义的人的性格差异” 。 “人的性格”就是指有关为人处事等各方面的心态言行的总和。“人 的性格”也受许多问题的影响如 意识，习惯，行为，社会，文化等。 “人的性格”主要体现在对自己，对别人，对事物的态度和所采取的言 行上人们对现实和周围世界的表现。并表现在行为举止中人的品德， 受人的价值观，人生观的影响。 “人的性格”指一个人的整个精神面貌，一切心态言行，是在社会 环境中逐渐形成的，同一个社会环境但人和人之间的性格有差异。它 能最直接地反映出一个人的道德风貌，具有一定的稳定性有好坏之 分，但可以改善。每个人的行为，心理都有一些特征，这些特征的总 和就是“人的性格”，特征可以是外在也可以是隐藏在内部。 周先庚《心理学导论》，北京大学出版社，1987 年 7 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 从语言学的角度对性格描述双音节形容词的定义：性格描述双 音节形容词就是指人的性格（里面包含人的态度和行为的系统思想的 关系，系统态度包括对社会与周围的许多人的表示态度，系统行为包 括行动，说话在所有情况和环境）的双音节形容词。请看例句： 她是最坚定，最有主张的孩子。 => Cô ấy rất kiên định, là đứa trẻ có chính kiến nhất. 平哥是个很傲慢的人。 => Anh Bình là người rất kiêu căng. 形容词指 描写人的性格就是描写个人内心，思想，想法的特点， 直接影响到人的语言和行为。一个人可有很多不同的内心特点，与很 多人可有同个内心特点。别人通过评价语言和行为也可以知道一个人 的性格（Những tính từ chỉ/miêu tả tính cách của con người là những từ miêu tả đặc điểm nội tâm, suy nghĩ của mỗi con người, những đặc điểm này ảnh hưởng trực tiếp đến lời nói và hành động của người đó một cách thường xuyên. Một người có thể có nhiều đặc điểm về nội tâm, suy nghĩ khác nhau và nhiều người cũng có thể có cùng một đặc điểm về nội tâm, suy nghĩ.

Người ta thường đánh giá hành động, lời nói thường thể hiện của một người để suy ra tính cách người đó.）8，比如： 8 Trung tâm khoa học xã hội và nhân văn Quốc gia, Viện ngôn ngữ học 《Từ tiếng Việt》, Nxb Khoa học xã hội, 1998 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 他是个很周到的人，为今天晚饭花费了不少的时间和精力。 => Anh ấy là người rất chu đáo, đã vì bữa tối hôm nay mà tốn không biết bao thời gian và công sức 性格描述双音节形容词就是一个抽象的概念常让使用的人误会成 人一时的态度或人的状态，例如： 错误的情况：他女朋友很可爱。 => Bạn gái của anh ấy rất đáng yêu. 在这句子“可爱”是指人的外表和状态而不是表现人的性格。 刘叔叔十分沉静处理这件事。 => Bác Lưu rất bình tĩnh giải quyết vấn đề này. 在这 句子“沉静 ”只描写 人一时反应的态 度，而不是描述 人的性 格。但在下个句子： 她做什么事都很沉静。 在这句话“沉静”就是一个性格描述双音节形容词，是因为它表示 一个态度和行为反复多次形成一个系统态度，系统行为。 性格描述双音节形容词专用来评估，评论，描写人的性格。 性格描述双音节形容词的研究现状 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 不同的语言中形容词的数量和开放度极其悬殊。关于双音节形容 词，在现代汉语和在越语里已有大量的研究，但针对描述性格形容词 的相关研究却不多。他们对性格描述双音节形容词的研究内容不够具 体，没有成体系，大多是为宏观概论，微观分析者寥寥无几。并且从 对比汉 越语性格描述双音节形容词之间的角度去考察研究的材料并 不多见。这个是比较新的研究课题，所以对这个问题的参考文件是很 少见，给我造成很大的障碍和困难。 在中国 最早在中国有马建忠《马氏文通》 年是语法学家，他借鉴 西方语法学第一次真正的提出形容词的概念，当时他把形容词叫是静 词。 在二十年代，以《新著国语文法》为代表的现代汉语近代研究作 品，里边初步提出“形容词的语法特点和有关问题” 。 近年来，现代汉语形容词研究已取得很大，很丰富的成就，如：邵 敬敏学者 年提出关于“情感形容词的研究”里边有分析一些表达感 觉、思维等的形容词。或者朱德熙先生在《现代汉语形容词研究》 年，对形容词作了全面而又深入的研究。还有吕叔湘先生在 9 黎锦熙《新著国语文法》， 年 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 《形容词使用情况的一个考察》（ 年）中对形容词的重叠做了 详细的研究。双音节形容词一直以来都是汉语学者关注的话题。 另外的一些语言类型学家如：克罗夫特（ ），罗伯 特（ ），和迪克逊（ ）他们都认为形容 词是独立词类也是一大词类，有普遍性的，但同时也承认形容词和其 他词类的边界确实可以非常模糊。他们对形容词的研究在汉语学界具 有深远的影响。 性格描述双音节形容词只是形容词的一个小类，中国学者对这些 词还不怎么关心研究，所以对这个问题本人很难找到相关的参考资 料。中国学者没有对性格描述双音节形容词作研究是因为这些词的数 量不多而语义特别复杂。只光针对汉语性格描述双音节形容词作研究 意义就不太大，研究价值不太高。但正对汉 越语性格描述双音节形容 词作对比就很有价值，是因为研究结果指出两者的异同让使用汉 越语 性格描述双音节形容词的人不会犯错误，用词更准决。 在越南 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 在越南到现在为止，我很难找到有关性格描述双音节形容词一个 正式的定义。我只找到一些或者是跟人的性格，或者是跟双音节形容 词有关的研究。 在发展过程中像其他语言，越南语也是变得越来越丰富。越语形 容词一直以来都受到语言学家的关注，他们已经对双音节形容词的语 法，语义进行深入研究，但是正对性格描述的形容词的研究还不多， 只有一些越南学者从文化角度做个大概的描述越南人的性格。所以对 越南语性格描述双音节形容词的参考资料确实没有，这也成为笔者撰 写论文时的困难所在。 越南学者从文化角度去探讨人的性格有 “Đào Duy Anh 涛维英” 《Việt Nam văn hóa sử cương 越南文化历史》；“Nguyễn Văn Huyên 阮文萱” 《Văn minh Việt Nam 文明越南》；“Phan Kế Bính 潘柯平” 《 Việt Nam phong tục 越南风俗他们只对性格的形容词有初步研 究》 。还有从社会科学角度进行探讨的有“Nguyễn Hồng Phong 阮洪 风”《Tìm hiểu tính cách dân tộc 了解民族性格》， 年；越南人 的性格还是不少文章，报纸和杂志的主题。 自 年代至 年代，越南语言学家已经对双音节形容词的不同 的角度，用不同的方法来研究这个问题。一直到 年代，大家才对 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 双音节形容词达成一些基本共识。这个阶段有一些代表学家对双音节 形容词做出了大量研究如：Nguyễn Tài Cẩn; Hoàng Tuệ; Hoàng Văn Hàn Nguyễn Thiện Giáp; Lê Biên; Đỗ Hữu Châu; Diệp Quang Ban。。。 虽然在此之前也已经有不少学者们对双音节形容词的各方面之间 进行了相关探讨，研究。但到目前为止还没有全面系统地研究整个现 代汉语性格描述双音节形容词的文献。对越南双音节形容词是形容词 研究是一个难点，这主要在于这些词内略度很低，词义很难把握需要 看具体语境来分析才知道一个双音节形容词是不是性格描述双音节形 容词。 汉语性格描述双音节形容词的界定和认识 为了表现语言丰富的涵义和精确性，避免语言粗俗而运用婉言， 那么界定和认识汉语性格描述双音节形容词是个急务。 汉语性格描述双音节形容词的界定 性格描述双音节形容词的身份很特殊，因此界定这些词需要同时 运用有很多方法。而且性格描述双音节形容词极为复杂，所以界定这 22 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 些词数量具体有多少的是相当难的事。要界定一个词是否是性格描述 双音节形容词我们可以通过两步： 首先我们界定这个词是不是“双音节形容词”。我们就靠形容词 的语法结构来对这个条件作分析。这个界定标准不成问题，而不要说 是比较容易界定“双音节形容词”。 第二步我们界定这个词有没有“表示或描述人的性格”。这个界 定标准才成问题，靠词义来界定性格描述双音节形容词的标准比较模 糊，原因是汉语有多义词和近义词现象容易使人界定错。 多义词是一词多义，几个意义之间往往有联系，这些意义是同属 一个本义（基本意义）的转义，引申、派生或衍生意义。 近义词，是指词汇意义相同或相近的词语。 所以界定这些词要靠具体的语义和语境。这些词的语义只描述人 的态度、行为和思想的系统。系统态度是指人对社会与周围环境常表 示的态度。系统行为包括人常表现出来的语言，行动在所有情况和环 境。系统思想就是常想，考虑到的问题。这个界定方法要求学生们的 汉语水平相当高，记住大量的词汇这样的要求对一般人是有点难实 23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 施。依赖于这个方法来界定性格描述双音节形容词是比较主观和随 便，比如： 他很自得。 => Anh ấy rất tự đắc. 在上边句话从结构上“自得”是双音节形容词，但从意思上很难结论 “自得”到底是指人的性格还是指人的态度。 汉语性格描述双音节形容词的认识 我认为认识性格描述双音节形容词有重要的作用，想学好汉语一 定要把握住这些词的特点及其认知。 有一些前人靠着词义来认识性格描述双音节形容词。但这个方 法的绝点是要求使用的人们汉语水平相当高，记住大量的词汇，这样 的要求对一般人是有点难实施。所以这个观点也不可避免主观性，随 便性。 有一些学者靠着词的语法特征来认知这些词。 黎锦熙曾说过 “根据词在句中的位置可以判断词类” 。我们随着词的位置和职务可以 知道它属于哪一种，但只使用这个方法来认知性格描述双音节形容词 有时会不正角。这个方法不足之处因为汉 越语的性格描述双音节形 黎锦熙《新著国语文法》，商务印书馆出版， 10 年 24 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 容词在句子里可放在不同的位子上。这些词的句法位置也没有形式迹 象。汉语属于象形字母所以没有什么符号来认识这些词，比如： 给下句填上正角性格描述双音节形容词 他是个很 。 聪明 小气 在这个例子“聪明”，“小气”都妥当语法结构的条件，但只有“小气” 是性格描述双音节形容词，而“聪明” 就不妥当词义方面。 事实上我们都要结合语法特征和语义功能来认知性格描述双音 节形容词。具体是我们边运用词的句法位置和 或结合能力，边运用词 的语义功能来认知这些词。 可以用一些固定结构来认识性格描述双音节形容词比如： 我们可以使用“谁 是个 程度副词 性格描述双音节形容词” 的结构来认识性格描述双音节形容词，例如： 小梅是个很 勤劳，细心。 Tiểu Mai là một người rất chăm chỉ，cẩn thận.

我是个很自私的人。 Tôi là một người rất ích kỷ. 我们可以使用“谁 是 性格描述双音节形容词 的人”的结构 来认识性格描述双音节形容词，例如： 25 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 小明 是很普通的人。 玛丽是很平凡的人。 他们是很认真的人。 一般评价人的个性常用“比较”或“非常”等副词来修饰，表达人格 类型，例如： 他比较活泼，机智，脾气很好，人缘也不错。 他非常骄傲，总不问人。 因为认识性格描述双音节形容词的标准很模糊，所以我们都结合 各个标准比如运用语法标准和语义标准加上固定结构跟其他认识点来 认识性格描述双音节形容词。 汉语性格描述双音节形容词的分类 论数量，性格描述双音节形容词没有其他词类的多，但使用频率极 高；论表意功能，性格描述双音节形容词显然重要、甚至它能全部决定 句子的意义和交际效果。对这些词经行统计，归纳，分类是非常需要 的。二十世纪五十年代以来中国学者已对汉语形容词所作的划分。性 格描述双音节形容词的分类方法可多要保窝符合语义和语法功能和有 逻辑性。 26 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 从综观 情况上可以说区 分 性格描述双音节形容 词还存在很多 障 碍。这些词再分成小类有不同的语义特征。例如： 他非常准时。 => Anh ấy rất đúng giờ. 在这个句子很难分“准时”是描写人的太度还是人的性格。 在一些形态丰富的语言中，可以根据形态来划分。而越语和汉语 中缺乏形态 变化，所以划分形容人的性格双音节形容不能利用词的形 态，只能利用形容词的语义或语法功能来分类。 靠语法功能来划分 根据法功能来划分形容词是个普遍有效的分类方法。由此可见，性 格描述双音节形容词在句子能当谓语，宾语，定语、补语等成分。以形 容词的语法功能为划分性格描述双音节形容词的标准，虽然行之有 效，分出来的类特点较为明显，学习起来不那么容易混淆。但是汉 – 越语词类都有多功能现象，同一个词但可以放在不同的位置上，当不 同的句法成分，例如： “改革开放”中的“开放” 动词 “思想开放” 中的“开放” => 形容词 27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 两者之间性质有别，前者是动词性的。而后者可以带状语，补语 等是形容词性的。 所以当我们采取这个方法正对性格描述双音节形容词作为依据仍 然存在这许多问题。 靠语义来划分 根据词的语法意义来划分词类是个传统的做法，但这个方法也很 成问题的，因为词的语法意义比较抽象，不容易把握。特别正对一些 意义相近的词但有不同的用法，如：“平常”和“平淡” 的意义就非常相 近，但用法有很大差别“平常”可以用来描写人，但“平淡”专用描写事物， 风情，生活。 靠语义划分性格描述双音节形容词要同时运用语言认知，语义理 论，从概念义之间的隐喻映射角度，分析性格描述双音节形容词词 义，并区分这些词的源义和目标义之间的映射关系。 年代初的两部重要语法著作《中国文法要略》（吕叔湘）， 《中国现代语法》（王力）不约而同都提出观点： 许多词都不只有一个义项，同一个词在不同的句子中可以表示 不同的含义。 28 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 词义本身不可明确观察，因而难以操作。 所以纯粹根据语义来划分性格描述双音节形容词要特别慎重的考 虑，比如： 他讲话很风趣。 Anh ấy nói chuyện rất dí dỏm. 如果 只光靠词的本义 来 分析很多人会 把 “风趣 ”认为是态 度形容 词，这样的观点还不够全面，因为“风趣”本质是人的性格直接通过行 动表现出来。 性格描述双音节形容词很少单独存在，除了口语通用都是为做一 种解释或评介才出现的。例如： 问 这个人性格怎么样 答 这个人非常深沉，不容易捉摸。 答 口语回答 深沉 从语义上大体可以将性格描述双音节形容词分为三大类 人的性格必然会随着客观环境与主观意识条件的变化 ，从古到 今，随之发生转变而这些词的意义一般带有涵义。性格描述双音节形 容词具有社会性跟时代性。词新旧，个别和一般，具体和抽象是相对 29 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 而言的但是都要靠着实际情况来分析词的意思。从性格描述双音节形 容词的感情色彩可分这些词成三大类。 表示褒义的性格描述双音节形容词 是说话人表示肯定满意的 态度。赋予词语什么样的感情色彩，跟人们的道德观念有关，道德观 念变了，词的感情色彩也随之发生变化。一个性格描述双音节形词带 不带感情色彩，取决于一定的语言环境。例如：大方、开朗、和谐。 请看例句： 她觉得这两位年轻的姑娘朴实和天真。 => Cô ấy cảm thấy hai cô gái trẻ này chân chất và ngây thơ.

表示贬义的性格描述双音节形容词 是说话人表示不满，贬 斥，否定，憎恨的态度，轻蔑感情色彩的词。例如：懒惰、保守、幼 稚。请看例句： 他的敌人很凶残 => Kẻ thù của anh ấy rất độc ác. 表示中性义的性格描述双音节形容词 就是一般的性格描述双 音节形容词，不带感情色彩，也可以说好人也可以说坏人用的词。例 如：爽直、坚硬、细心。请看例句： 她的性格很温和娴静。 30 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 结合语义和语法来划分 因为汉 越语的性格描述双音节形容词都有词类的多功能现象所以 我要应用综合上边的两个方法，靠词的语义特征和词的语法功能来划 分性格描述双音节形容词成三大类就是： 第一 表示人性别的性格描述双音节形容词可分为三大类 性格描述双音节形容词常以主观性，感觉性和社会条件影响到意 义。使用这些词特别要注意符合性别，因为对人的性别不同而产生不 同的使用性格描述双音节形容词方法。男女性格体验差异，引起他们 使用性格描述双音节形容词也有些不同。正对男女不同的对象，而我 们需要使用不同的性格描述双音节形容词。 中 越两国的风俗传统仍然都是以男性为主导的社会，正对男 士、女性需要选择性格描述双音节形容词符合他们的性别特点。中 越社会都有性别偏见的现象，思想重男轻女是很普遍，引起到他们使 用性格描述双音节形容词来评介、描述女人还有一些成见。从社会心 理的角度来说男、女特征有区别，所以会影响到使用双音节形容词来 31 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 描述他们的性格如何恰当。比如：“好色：（男子）沉溺于情欲，贪恋 女色” ，所以“好色”专门用来表示男性性格的双音节形容词。 常用来表示男性性格的双音节形容词，如： 她的老板很好色。 常用来表示女性性格的双音节形容词，如： 那姑娘很温柔。 我们不是个甜蜜的人，而总是爱说直话。 玛丽太脆弱，当不了这件事。 常用来表示中性性格的双音节形容词，如： 他是个善良、和气的老师。 对周围人的情绪保持宽容。 多么无私，多么纯真！谁也不可能误解他。 第二 表示年龄的性格描述双音节形容词可分为三大类 随着自然发展人的年龄固然会增加而变化。到一定年龄人的性格 会有些因素不再发生和变化。性格的内部因素随着时间也转变，虽然 11 《现代汉语词典》第五版，商务印书馆出版， 年 32 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 是很难但也有些改变，每个阶段人的性格就不一样。在说表示人的性 格双音节形容词充满了各种社会条件（分阶层高、中、低）的限制， 体现社会属性。 性格评价强调的是年龄大小，年轻人跟小孩子的性格表现出来肯 定不相同，因为年龄因素会直接影响到人的自然反应。人的性格在时 间上有年龄界限，所以要注意到年龄来确定使用有关描述人的性格双 音节形容词。 常用来表示年纪大的人的性格双音节形容词，如： 朱太太 是个慈祥的老人。 王奶奶很大度，他很少生气。 常用来表示中年人的性格双音节形容词，如： 阮先生遇到什么困难的事都非常镇静而不会慌忙。 他为人很忠厚、耿直、谦虚。 快四十岁了但她的性格还不成熟，很贪玩。 常用来表示年纪小的人的性格双音节形容词，如： 孩子们很胆怯，见陌生人都很尴尬。 这小子不但天真，而且也很直爽。 33 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 第三 带有明显的描写性格的双音节形容词 常用来表示活泼型性格，如： 我本人比较乐观。 她活泼风趣，有说有笑。 常用来表示量 强大型性格，如： 相他热情的人，现在可没有几个。 当一名管理人员，他要严厉或强硬。 常用来表示无力型性格，如： 这个人不爱说话，他人太冷静了。 这个人很脆弱，什么事情都不能做主。 常用来表示偏执型性格，如： 麦克很固执，但为人坦率而公正。 山本家里的人一向保守，你别费劲来劝他们了。 常用来表示 内向型性格，如： 她在危难中总能保持平静。 他是个稳重、真诚的人。 34 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 常用来表示 外向型性格，如： 他是个好人，一个非常豪爽的军官。 他不会这样随便出来的。 常用来表示爆发型性格，如： 田芳的缺点是很冲动的人。 35 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 小结 本章详细介绍了汉 越语形容词的基础理论。 “形容词是主要用来 描写或修饰名词或代词，表示 人或事物的 性质 、状态、特征、或属 性”。形容词是汉 越语重要的词汇组成部分。汉 越语形容词的语法功 能大部分是相近，只有一些微小的区别。这些词的语法结构和分类方法 都有些差别。在日常生活和书面语中双音节形容词的使用频率都很 高。 综观以上的研究我得出一些总结： 36 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.