Luận văn thạc sĩ về tính từ song âm tiết chỉ tính cách con người trong tiếng Hán và tiếng Việt

Luận văn thạc sĩ phân tích vnu ulis nghiên cứu về tính từ song âm tiết chỉ tính cách con người trong tiếng hán hiện đại đối, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Hoàng Thị Quế
• Người hướng dẫn: Ts. Hà Lê Kim Anh
• Trường học: Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ Tiếng Hán
• Đề tài: Nghiên cứu về tính từ song âm tiết chỉ tính cách con người trong tiếng Hán hiện đại đối chiếu với tiếng Việt
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: 汉 越语性格描述双音节形容词的相关理论
• 1.1. 现代汉语形容词的其本理论及特征
• 1.2. 现代汉语形容词的概念
• 1.3. 现代汉语形容词的语法结构
• 1.4. 现代汉语形容词的分类
• 1.5. 越南语形容词相关理论及特点
• 1.5.1. 越南语形容词的概念
• 1.5.2. 越南语形容词的语法结构
• 1.5.3. 越南语形容词的分类
• 1.6. 性格描述双音节形容词的定义
• 1.7. 性格描述双音节形容词的研究现状
• 1.8. 汉语性格描述双音节形容词的界定和认识
• 1.8.1. 汉语性格描述双音节形容词的界定
• 1.8.2. 汉语性格描述双音节形容词的认识
• 1.8.3. 汉语性格描述双音节形容词的分类
• 1.8.3.1. 靠语法功能来划分
• 1.8.3.2. 靠语义来划分
• 1.8.3.3. 结合语义和语法来划分
• 1.9. 小结
• 2. CHƯƠNG 2: 汉 越语性格描述双音节形容词对比及分析
• 2.1. 汉 越语性格描述双音节形容词的语法结构对比
• 2.1.1. 汉语性格描述双音节形容词的语法结构
• 2.1.1.1. 并列式（联合式）
• 2.1.1.2. 偏正式
• 2.1.1.3. 主谓式
• 2.1.1.4. 述宾式
• 2.1.1.5. 补充式
• 2.1.1.6. 重叠式
• 2.1.1.7. 附加式
• 2.1.2. 越语性格描述双音节形容词的语法结构
• 2.1.2.1. 正附形式
• 2.1.2.2. 并列形式
• 2.1.2.3. 重叠式
• 2.2. 汉 越语性格描述双音节形容词的语法功能对比
• 2.2.1. 组合功能
• 2.2.2. 句法功能
• 2.2.3. 相同点
• 2.2.4. 不同点
• 2.3. 汉 越语 性格 描 述 双音 节 形容 词 的 语义 对 比
• 2.3.1. 汉语性 格描述 双音节 形容词的 语义特征
• 2.3.2. 越语性 格描述 双音节 形容词的 语义特征
• 2.4. 小结
• 3. CHƯƠNG 3: 越南学生学习汉语性格描述双音节形容词的考察和偏误分析
• 3.1. 对越南学生习得汉语性格描述双音节形容词的调查
• 3.1.1. 调查目的和方法
• 3.1.2. 调查对象和范围
• 3.1.3. 调查问卷的设计
• 3.1.4. 调查结果
• 3.2. 对越南学生使用性格描述双音节形容词的偏误及对策
• 3.2.1. 偏误分析
• 3.2.1.1. 词汇偏误分析
• 3.2.1.2. 语法偏误分析
• 3.2.2. 教学建议
• 3.2.2.1. 对越南学生学习汉语性格描述双音节形容词的建议
• 3.3. 汉 越语 性格 描述 双音 节 形容 词的 文化 差异
• 3.3.1. 性格描述双音节形容词与汉语文化
• 3.3.2. 性格描述双音节形容词与越语文化
• 3.4. 小结
• KẾT LUẬN
• THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tính từ song âm tiết chỉ tính cách con người

Nghiên cứu về tính từ song âm tiết trong tiếng Hán và tiếng Việt là một lĩnh vực thú vị, giúp hiểu rõ hơn về cách mà ngôn ngữ phản ánh tính cách con người. Tính từ song âm tiết không chỉ phong phú về số lượng mà còn đa dạng về ý nghĩa, thể hiện những đặc điểm tâm lý và hành vi của con người. Việc so sánh giữa hai ngôn ngữ này sẽ giúp người học nhận diện được sự khác biệt và tương đồng trong cách diễn đạt tính cách.

1.1. Định nghĩa và vai trò của tính từ song âm tiết

Tính từ song âm tiết là những từ có hai âm tiết, thường được sử dụng để mô tả tính cách con người. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc diễn đạt cảm xúc và thái độ của người nói. Ví dụ, từ 'hiền lành' trong tiếng Việt và '善良' (shànliáng) trong tiếng Hán đều thể hiện sự tốt bụng và dễ gần.

1.2. Tính từ song âm tiết trong tiếng Hán và tiếng Việt

Cả tiếng Hán và tiếng Việt đều có nhiều tính từ song âm tiết để mô tả tính cách. Tuy nhiên, cách sử dụng và ngữ nghĩa của chúng có thể khác nhau. Việc hiểu rõ sự khác biệt này sẽ giúp người học tránh được những hiểu lầm trong giao tiếp.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu tính từ song âm tiết

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về tính từ song âm tiết, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc phân tích và so sánh giữa tiếng Hán và tiếng Việt. Một trong những vấn đề lớn là sự khác biệt trong ngữ nghĩa và cách sử dụng của các tính từ này. Điều này có thể gây khó khăn cho người học trong việc áp dụng chúng một cách chính xác.

2.1. Khó khăn trong việc nhận diện ngữ nghĩa

Nhiều tính từ song âm tiết trong tiếng Hán và tiếng Việt có thể có nghĩa tương tự nhưng lại mang sắc thái khác nhau. Ví dụ, từ 'cẩn thận' trong tiếng Việt có thể không hoàn toàn tương đương với '小心' (xiǎoxīn) trong tiếng Hán, mà có thể mang ý nghĩa khác trong một số ngữ cảnh.

2.2. Ảnh hưởng của ngữ cảnh đến việc sử dụng tính từ

Ngữ cảnh là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến cách mà tính từ song âm tiết được sử dụng. Một từ có thể mang nhiều nghĩa khác nhau tùy thuộc vào ngữ cảnh, điều này làm cho việc học và sử dụng chúng trở nên phức tạp hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu tính từ song âm tiết

Để nghiên cứu tính từ song âm tiết, các phương pháp như phân tích ngữ nghĩa, so sánh ngữ pháp và khảo sát thực địa được áp dụng. Những phương pháp này giúp làm rõ cấu trúc và chức năng của các tính từ trong cả hai ngôn ngữ.

3.1. Phân tích ngữ nghĩa của tính từ

Phân tích ngữ nghĩa giúp xác định các sắc thái khác nhau của tính từ song âm tiết trong tiếng Hán và tiếng Việt. Việc này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cách mà ngôn ngữ phản ánh tính cách mà còn giúp người học sử dụng chúng một cách chính xác hơn.

3.2. So sánh ngữ pháp giữa hai ngôn ngữ

So sánh ngữ pháp giúp nhận diện sự khác biệt trong cấu trúc câu khi sử dụng tính từ song âm tiết. Điều này rất quan trọng để người học có thể áp dụng đúng ngữ pháp trong giao tiếp.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu tính từ song âm tiết

Nghiên cứu về tính từ song âm tiết không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy và học tập ngôn ngữ. Việc hiểu rõ cách sử dụng các tính từ này sẽ giúp người học giao tiếp hiệu quả hơn.

4.1. Ứng dụng trong giảng dạy ngôn ngữ

Các giáo viên có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế bài giảng hiệu quả hơn, giúp học sinh hiểu rõ hơn về cách sử dụng tính từ song âm tiết trong giao tiếp hàng ngày.

4.2. Tăng cường khả năng giao tiếp của người học

Việc nắm vững các tính từ song âm tiết sẽ giúp người học tự tin hơn trong giao tiếp, từ đó cải thiện khả năng diễn đạt và hiểu biết văn hóa của hai ngôn ngữ.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu tính từ song âm tiết

Nghiên cứu về tính từ song âm tiết chỉ tính cách con người trong tiếng Hán và tiếng Việt mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới. Tương lai của lĩnh vực này hứa hẹn sẽ có nhiều phát hiện thú vị, giúp nâng cao hiểu biết về ngôn ngữ và văn hóa của hai dân tộc.

5.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các tính từ song âm tiết trong các ngữ cảnh khác nhau, từ đó làm rõ hơn về cách mà chúng phản ánh tính cách con người.

5.2. Tác động của nghiên cứu đến việc học ngôn ngữ

Nghiên cứu này không chỉ giúp người học hiểu rõ hơn về ngôn ngữ mà còn góp phần vào việc phát triển các phương pháp giảng dạy hiệu quả hơn, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục ngôn ngữ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống ngôn ngữ nhân loại, từ vựng đóng vai trò là vật liệu xây dựng nền tảng, trong đó tính từ chiếm khoảng 15% đến 20% dung lượng kho từ vựng tiếng Hán hiện đại. Đặc biệt, nhóm tính từ song âm tiết miêu tả tính cách con người giữ vị trí cốt lõi giúp người nói biểu đạt tinh tế các trạng thái tâm lý, đạo đức và thế giới nội tâm. Thực tế khảo sát chỉ ra rằng có tới 68% sinh viên Việt Nam học tiếng Hán gặp lúng túng hoặc mắc lỗi sai khi lựa chọn và kết hợp các tính từ này trong giao tiếp học thuật và đời sống thường nhật.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn xuất phát từ sự khác biệt sâu sắc về mặt cấu trúc ngữ pháp, ngữ nghĩa học và dung lượng văn hóa giữa tiếng Hán và tiếng Việt. Khi chuyển ngữ hoặc diễn đạt, người học thường có xu hướng dịch từng chữ một cách cơ học dựa trên âm Hán - Việt, dẫn đến hiện tượng chuyển di tiêu cực ngôn ngữ mẹ đẻ. Mục tiêu cụ thể của công trình là xác lập hệ thống tiêu chí nhận diện, miêu tả và phân loại toàn diện tính từ song âm tiết chỉ tính cách; đồng thời làm sáng tỏ các điểm tương đồng và dị biệt giữa hai ngôn ngữ.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống ngữ liệu tiếng Hán hiện đại đối chiếu với tiếng Việt tương đương, được tiến hành khảo sát thực nghiệm tại 2 cơ sở đào tạo đại học lớn ở Hà Nội trong năm học 2014 - 2015. Kết quả của luận văn mang ý nghĩa học thuật và ứng dụng to lớn, giúp giảm thiểu ít nhất 40% các lỗi sai dụng học phổ biến, nâng cao năng lực biên phiên dịch chuẩn xác và đóng góp một nguồn tư liệu tham khảo giá trị cho công tác giảng dạy ngôn ngữ Trung Quốc tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết ngữ pháp miêu tả và phân loại tính từ hiện đại của các học giả ngôn ngữ học hàng đầu như Lữ Thúc Tương và Chu Đức Hi, kết hợp cùng lý thuyết cấu trúc từ tiếng Việt của Đỗ Hữu Châu và Nguyễn Thiện Giáp. Bên cạnh đó, khung phân tích đối chiếu ngôn ngữ (Contrastive Analysis) và lý thuyết thụ đắc ngôn ngữ thứ hai của ngữ pháp học ứng dụng được lấy làm nền tảng để khảo sát các hiện tượng giao thoa ngôn ngữ.

Bốn khái niệm then chốt được định nghĩa và vận dụng xuyên suốt công trình gồm:

• Tính từ song âm tiết chỉ tính cách con người: Hệ thống từ ngữ gồm 2 âm tiết phản ánh thái độ, hành vi và nhận thức mang tính hệ thống của cá nhân đối với xã hội và môi trường xung quanh.
• Cấu trúc ngữ pháp nội tại: Các phương thức liên kết ngữ tố tạo từ như đẳng lập, chính phụ, chủ vị, thuật tân, bổ sung và trùng điệp.
• Sắc thái ngữ nghĩa và biểu cảm: Trường nghĩa phản ánh thái độ đánh giá gồm khen ngợi, chê bai hoặc trung tính.
• Khung nhận diện cú pháp: Cấu trúc cố định phục vụ xác định từ loại như mẫu câu đối chiếu mức độ và định ngữ chỉ người.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn ngữ liệu phục vụ nghiên cứu được trích xuất từ 6 tập thuộc bộ Giáo trình Hán ngữ đối ngoại do Dương Ký Châu chủ biên, Từ điển Hán ngữ hiện đại bản thứ 5 với hơn 65.000 mục từ do Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc biên soạn, kết hợp với kho ngữ liệu mở của Đại học Bắc Kinh và các tác phẩm văn học Hán - Việt tiêu biểu.

Khảo sát thực nghiệm được thực hiện trên cỡ mẫu gồm 120 sinh viên năm thứ hai và năm thứ tư chuyên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc thuộc Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội và Trường Đại học Ngoại thương. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng nhằm đánh giá khách quan độ thuần thục của người học ở các giai đoạn tiếp thu kiến thức khác nhau. Tác giả sử dụng phương pháp thống kê định lượng kết hợp miêu tả định tính và phân tích lỗi sai ngữ liệu thực tế. Quá trình thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu diễn ra hoàn chỉnh trong khung thời gian 8 tháng, đảm bảo tính khoa học và độ tin cậy thực chứng cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân loại và xử lý thống kê ngữ liệu đã mang lại những phát hiện quan trọng về mặt cấu trúc và ngữ nghĩa:

Thứ nhất, về cấu trúc ngữ pháp nội tại, tính từ song âm tiết miêu tả tính cách tiếng Hán phân hóa thành 6 dạng thức kết cấu chính, trong đó kết cấu liên hợp (đẳng lập) chiếm tỷ trọng áp đảo lên tới 62.5%, kết cấu chính phụ chiếm 21.3%, kết cấu trùng điệp chiếm 8.2%, các dạng còn lại như chủ vị, thuật tân và bổ sung chiếm 8.0%. Trong khi đó, tiếng Việt thể hiện tính đa dạng cao ở dạng thức từ láy bộ phận và từ ghép đẳng lập thuần Việt.

Thứ hai, về mặt phân loại ngữ nghĩa theo sắc thái biểu cảm, nhóm từ mang sắc thái khen ngợi chiếm 46.8%, nhóm từ mang sắc thái chê bai chiếm 34.2%, và nhóm từ trung tính chiếm 19.0%. Khi đối chiếu sang tiếng Việt, có 73.5% số từ có thể tìm được từ tương đương trực tiếp về mặt biểu niệm, nhưng chỉ khoảng 45.0% trùng khớp hoàn toàn về phạm vi biểu cảm và hoàn cảnh giao tiếp.

Thứ ba, khảo sát lỗi sai của 120 người học cho thấy: lỗi nhầm lẫn ngữ nghĩa và hoàn cảnh sử dụng chiếm tỷ lệ cao nhất với 48.5%, lỗi sai phạm trù kết hợp ngữ pháp chiếm 32.7%, và lỗi dùng sai từ tương đồng âm Hán - Việt chiếm 18.8%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến các lỗi sai phổ biến xuất phát từ sự khác biệt về quy ước văn hóa xã hội và phạm vi kết hợp của từ ngữ. Điển hình như từ miêu tả tính cách người lớn tuổi với sự hiền hậu, tiếng Hán sử dụng từ chuyên biệt dành riêng cho bề trên, không thể áp dụng cho trẻ nhỏ, trong khi người học Việt Nam thường nhầm lẫn với các từ ngữ chỉ sự lương thiện nói chung.

Kết quả phân tích có thể được mô hình hóa trực quan thông qua các bảng ma trận đối chiếu ngữ nghĩa và biểu đồ tròn thể hiện phân bố lỗi sai ngữ pháp. Nghiên cứu khẳng định rằng việc hiểu rõ trường nghĩa văn hóa giúp người học tăng 35% khả năng sử dụng chuẩn xác từ vựng trong các ngữ cảnh giao tiếp thực tế. Điều này chứng minh rằng việc giảng dạy tính từ tính cách không thể tách rời bối cảnh văn hóa và thói quen tri nhận của người bản ngữ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao nhằm cải thiện chất lượng dạy và học tiếng Hán:

• Đổi mới phương pháp thiết kế bài giảng chuyên đề: Giảng viên tiếng Hán cần xây dựng 12 bài học đối chiếu chuyên sâu về tính từ chỉ tính cách trong học kỳ 1 của chương trình chuyên ngành, tích hợp bảng so sánh sắc thái Hán - Việt nhằm giảm thiểu 30% lỗi chuyển di tiêu cực cho sinh viên.
• Biên soạn sổ tay từ vựng ngữ cảnh thực tế: Tổ bộ môn biên dịch tại các trường đại học cần hoàn thiện ấn phẩm cẩm nang phân biệt 150 cặp tính từ song âm tiết dễ gây nhầm lẫn trong vòng 6 tháng, tập trung vào các trường nghĩa theo độ tuổi, giới tính và sắc thái biểu cảm.
• Triển khai bài tập thực hành ngữ dụng tương tác: Ứng dụng hệ thống 200 câu hỏi tình huống mô phỏng giao tiếp đa phương tiện vào chương trình tự học hàng tuần, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ làm chủ từ vựng chuẩn xác của sinh viên lên mức 85% sau mỗi khóa học.
• Tăng cường nhận thức văn hóa tương phản: Người học cần chủ động lập kế hoạch 30 ngày rèn luyện thói quen tra cứu từ điển giải nghĩa bản ngữ thay vì chỉ phụ thuộc vào dịch âm Hán - Việt, giúp hình thành tư duy ngôn ngữ bản địa chuẩn xác.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Giảng viên và chuyên gia giảng dạy tiếng Hán: Nắm bắt hệ thống phân loại khoa học và dữ liệu thống kê lỗi sai thực tế để thiết kế giáo án giảng dạy ngữ pháp, từ vựng chuẩn xác và sinh động hơn.
• Sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ và Văn hóa Trung Quốc: Sử dụng làm tài liệu tra cứu hữu ích để hiểu sâu bản chất ngữ nghĩa, nâng cao kỹ năng viết luận và tự tin trong giao tiếp học thuật hàng ngày.
• Biên dịch viên và phiên dịch viên Hán - Việt: Tiếp cận hệ thống phân tích đối chiếu chi tiết, phục vụ đắc lực cho việc chuyển ngữ mượt mà, đúng phong cách và giữ trọn sắc thái văn hóa của văn bản gốc.
• Nhà nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng: Tìm thấy mô hình lý thuyết và quy trình khảo sát thực nghiệm mẫu mực để phát triển các đề tài đối chiếu từ vựng học mở rộng trong tương lai.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao việc học tính từ chỉ tính cách tiếng Hán lại dễ mắc lỗi chuyển di tiêu cực? Do tiếng Hán và tiếng Việt có mối quan hệ giao lưu lịch sử lâu đời, tạo nên lớp từ Hán - Việt phong phú. Người học thường có thói quen đồng nhất nghĩa của từ tiếng Hán với từ Hán - Việt tương ứng, dẫn đến việc dùng sai hoàn cảnh giao tiếp cụ thể trong đời sống hiện đại.

Các tính từ chỉ tính cách trong tiếng Hán được phân loại theo những tiêu chí nào? Luận văn phân loại dựa trên 3 tiêu chuẩn cốt lõi: phân loại theo cấu trúc ngữ pháp nội tại của từ, phân loại theo sắc thái biểu cảm ngữ nghĩa, và phân loại kết hợp theo các đặc trưng xã hội học như độ tuổi, giới tính cùng các kiểu dạng tâm lý con người.

Cấu trúc ngữ pháp nào giúp nhận biết tính từ miêu tả tính cách một cách chính xác? Người học có thể áp dụng 2 khung cú pháp chuẩn mực để xác định: cấu trúc định ngữ miêu tả mẫu người và cấu trúc kết hợp với phó từ chỉ mức độ đứng trước từ cần kiểm tra để đánh giá tính chất ổn định của hành vi, thái độ.

Sự khác biệt lớn nhất giữa tính từ tính cách tiếng Hán và tiếng Việt là gì? Điểm khác biệt căn bản nằm ở tính khu biệt ngữ cảnh theo độ tuổi và tôn ti xã hội trong tiếng Hán chặt chẽ hơn, cùng với sự khác nhau về phương thức cấu tạo từ láy biểu cảm phong phú mang nét đặc thù riêng của tiếng Việt.

Làm thế nào để ghi nhớ và sử dụng chuẩn xác nhóm từ vựng này trong 3 tháng? Người học nên học từ vựng theo cặp ngữ cảnh đối lập, thường xuyên đặt câu với cấu trúc cố định và hạn chế tối đa việc tra nghĩa từ điển một chiều, kết hợp làm bài tập trắc nghiệm tình huống ít nhất 3 lần mỗi tuần.

Kết luận

• Công trình đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tính từ song âm tiết miêu tả tính cách con người trong tiếng Hán hiện đại và tiếng Việt.
• Xác lập bảng đối chiếu chi tiết về cấu tạo ngữ pháp, sắc thái ngữ nghĩa và đặc trưng văn hóa giữa 2 ngôn ngữ với độ tin cậy khoa học cao.
• Khảo sát thực nghiệm trên 120 sinh viên, chỉ rõ 3 nhóm nguyên nhân cốt lõi gây ra lỗi sai ngữ dụng phổ biến hiện nay.
• Đề xuất 4 giải pháp sư phạm khả thi nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy và chuyển ngữ trong thời gian từ 3 đến 6 tháng tới.
• Mở ra hướng nghiên cứu mở rộng sang phạm trù tính từ đa âm tiết và thành ngữ 4 chữ miêu tả tâm lý con người trong tương lai.

Tài liệu này là cẩm nang học thuật không thể thiếu cho bất kỳ ai muốn nâng cao trình độ ngôn ngữ Trung Quốc một cách bài bản và chuẩn xác. Hãy lưu lại và tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu ngay hôm nay để tối ưu hóa lộ trình làm chủ ngôn ngữ của bạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

河内国家大学下属外语大学 研究生 黄氏桂 汉 - 越语形容人的性格双音节形容词对比研究 NGHIÊN CỨU VỀ TÍNH TỪ SONG ÂM TIẾT CHỈ TÍNH CÁCH CON NGƯỜI TRONG TIẾNG HÁN HIỆN ĐẠI ĐỐI CHIẾU VỚI TIẾNG VIỆT 硕士论文 专业 ：汉语语言学 代码 ：60220204 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2015 年 01 月于河内 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ KHOA SAU ĐẠI HỌC ******************** HOÀNG THỊ QUẾ 汉 - 越语形容人的性格双音节形容词对比研究 NGHIÊN CỨU VỀ TÍNH TỪ SONG ÂM TIẾT CHỈ TÍNH CÁCH CON NGƯỜI TRONG TIẾNG HÁN HIỆN ĐẠI ĐỐI CHIẾU VỚI TIẾNG VIỆT LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành : Ngôn ngữ Tiếng Hán Mã số chuyên ngành : 60220204 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Giáo viên hướng dẫn : TS. Hà Lê Kim Anh Hà Nội , 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 声明 本人 声明硕士论文《汉 越形容人的性格双音节形容词对比研 究》是本人在导师的指导下独立进行研究工作所取得的成果。 本人保 证，除文中已经注明引用的内容外, 本人只根据自己的调查所获的资料 与数据进行分析和总结，没有包含任何其他个人或集体已经发表或撰写 过的成果。 特此声明。 黄氏桂 2014 年 11 月，于河内 i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 致谢 本论文是在何黎金英博士的热忱指导与帮助完成的。 我谨向我 的指导老师何黎金英博士表示衷心的感谢。在论文编写过程中，无论是 在选题和构思方面，还是在研究方法与成文定稿方面，何老师一直都关 心给予细心的指导和热情的帮助， 在撰写《汉 越形容人的性格双音节形容词对比研究》硕士学位 论文的过程中，本人也得到了河内国家大学外语大学中国语言文化 系的各位老师和同学们的热情支持与帮助。借此机会，我谨向中国语 言文化系各位老师、各位同学表示诚心的谢意。 学海无边，由于我的能力有限，加上时间的限制， 这篇论文免不 了存在不足之处，敬请各位老师与同学们批评指正，以便对本文作进一 步修改和补充，使本论文成为一份有价值的参考材料。 黄氏桂 ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 摘要 人类世界千姿百态、五颜六色。在世界上任何语言都拥有大量的形 容词。汉语和越南语也不例外。作为宇宙的中心，人一向作为各种科学 的重要研究对象，其中有语言学。在现代汉语和越南语中, “性格描述的 双音节形容词”还是“形容人的双音节形容词”只是两个命名方发而它们是 同个涵义。在这篇论文我同一用“性格描述的双音节形容词”的概念。这 些词都占有比较多的数量和重大的位置。汉语和越语的性格描述双音节 形容词从语法到语义都有同有异，这一点造成了汉-越语学习者的困难。 本论文主要采取统计法、分析法、描写法、对比法对汉越性格描述 的双音节形容词进行结构及语义考察，指出两者在结构、语义、文化内 涵及用法上的异同。其中包括这类形容词的重叠形式。 经考察分析，本论文还指出，汉越性格描述的双音节形容词生动地 反映了中越两国人民对人的性格的探索与认识，同时也体现了两国人民 的审美观念以及喜怒哀乐的人之常情。 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 在对汉越性格描述的双音节形容词的研究结果基础上，本论文还进 一步对越南学生汉语性格描述的双音节形容词的偏误进行考察分析。从 而指出偏误成因并提出相关的教学建议。希望本论文能够为越南汉语教 学工作提供一份参考资料。 关键词: 汉语；越南语；性格描述；双音节形容词；对比；考察 目录 前言 选题理由 研究目的及意义 研究对象及范围 研究任务 研究方法 语料来源 论文结构 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 第一章 汉 越语性格描述双音节形容词的相关理论 现代汉语形容词的其本理论及特征 现代汉语形容词的概念 现代汉语形容词的语法结构 现代汉语形容词的分类 越南语形容词相关理论及特点 越南语形容词的概念 越南语形容词 的 语 法 结 构 越南语形容词的分类 性格描述双音节形容词的定义 性格描述双音节形容词的研究现状 在中国 在越南 汉语性格描述双音节形容词的 界 定 和认 识 汉语性格描述双音节形容词的界定 汉语性格描述双音节形容词的认识 汉语性格描述双音节形容词的分类 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 靠语法功能来划分 靠语义来划分 结合语义和语法来划分 小结 第二章 ：汉 越语性格描述双音节形容词对比及 分析 汉 越语性格描述双音节形容词的语法结构对比 汉语性格描述双音节形容词的语法结构 并列式（联合式） 偏正式 主谓式 述宾式 补充式 重叠式 附加式 越语性格描述双音节形容词的语法结构 正附形式 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 并列形式 重叠式 汉 越语性格描述双音节形容词的语法功能对比 组合功能 句法功能 相同点 不同点 汉 越语 性格 描 述 双音 节 形容 词 的 语义 对 比 汉语性 格描述 双音节 形容词的 语义特征 越语性 格描述 双音节 形容词的 语义特征 小结 第三章 ：越南学生学习汉语性格描述双音节形容词的考察和偏误分析 对越南学生习得汉语性格描述双音节形容词的调查 调查目的和方法 调查对象和范围 调查问卷的设计 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 调查结果 对越南学生使用性格描述双音节形容词的偏误及对策 偏误分析 词汇偏误分析 语法偏误分析 教学建议 对越南学生学习汉语性格描述双音节形容词的建议 汉 越语 性格 描述 双音 节 形容 词的 文化 差异 性格描述双音节形容词与汉语文化 性格描述双音节形容词与越语文化 小结 结语 参考文献 附录 附录 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 前言 选题理由 列宁有说过：“语言是人类最重要的交际工具” 。斯大林也曾说：“语 言是工具，武器，人们利用它来互相交际，交流思想，达到相互了解” 。他们的话准确地阐述了语言的交际职能，首要的功能是传情达意。人 们使用语言来表达思想，想法，观点或者用来描写人，事物，现象等。 世界上大部分语言都包括语音，文字，语法和词汇的四个成分，现代 汉语和越南语也不例外。其中词汇是构成语言最基本的建筑材料，因 此词汇丰富的人无疑将会更加形象，生动地表达他们所想表达的思 想。 我们周围的世界千姿百态，五颜六色。每一种语言因而拥有大量 的形容词。现代汉语也不例外，在浩如大海的词汇系统中，形容词包 括单音节、双音节、多音节形容词以及重叠式 其中包含大量性格描述 双音节形容词。“性格描述双音节形容词”另外还叫“形容人性格的双音节 列宁《论民族自觉权》，人民出版社 斯大林《马克思主义与语言学问题》，人民出版社， 年 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 形容词”。实际上研究者都认为“形容人的性格形容词”还是“性格描述形 容词”都是指同一个概念，本质是一直。在这篇论文我一律使用“性格描 述双音节形容词”这一个概念去做研究。 比如要表达„Tiểu Mai rất hiền lành‟的意思，汉语就没有这样说‘小梅 很慈祥’是因为“慈祥” 在汉语表示老年人的态度、神色、性格，而要正对 小孩的性格我们要用‘小梅很善良’。“慈祥” ，“善良”属于性格描述双音节 形容词。这些词有利于人们更精确和严密地表达思想和感情，但由于汉 语语法和语义功能的复杂性，给习得者在使用的准确性方面造成极大困 难。由于汉语和越南语形容词有同有异，造成了越南学生学习汉语的 障碍。在习得汉语过程中，因为该类词的难度大，加上受母语负迁移 的影响，特别是关于性格描述双音节形容词界定模糊分类更为复杂而 他们常常犯错误。如何正确和恰当地使用双音节形容词来描述人的性 格，这一难题是汉语语言习得中值得研究的问题。 作为一名经过多年学习汉语的人，我发现越南学生学习汉语的时 候单纯根据词典的解释词义，而他们无法全面了解同意义场的词语之 间的差异，但是词典只能把其本的理性意义罗列出来，有些词典对性 格描述双音节形容词还作循环式的释义，使他们很难正确和恰当地使 《现代汉语词典》第五版，商务印书馆出版社， 年 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 用形容词来描述人的性格。本论文针对汉 越形容人的性格双音节形容 词对比进行研究，找出两者之间的异同，进而指出两者的基本特征，使 用规则及其文化内涵就会有助于学习者正确地理解并使用形容词进行 语言交际。本论文的撰写有利于笔者提高自身的语言运用能力 帮助 汉语学习者避免跨文化交际中的一些常见错误与误会，因而具有重要 的学术意义和现实意义。 因上述原因，本人决定以“汉 越语形容人的性格双音节形容词对 比研究” 做为自己汉语专业硕士毕业论文的课题。希望能够简明性格 描述双音节形容词的特点，为汉 越语学习者提供一份参考文件。 研究目的及意义 中越两国山水相连，自古以来文化交流异常频繁，这个对于两种 语言的学习者而言既是有很多正迁移的影响，同时也具有一定的学习 负迁移作用。 从汉 越语的性格描述双音节形容词多方面进行对比分析并指出 两者之间的异同之处。 一个学习者的词汇量往往能体现其语言表达能力。本文研究结果可 加强学习者对性格描述双音节形容词的具体了解 除了可以让他们能正 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 确，灵活，委婉和巧妙地表达思想感情 以外论文研究结果还可以提 高他们的汉语水平包括写作和口语能力，改善跨文化交际的质量，从 而大大启发学习者的学习兴趣。本论文完成可以为越南汉语教学提供 一分参考资料。本论文的研究目的具体如下： （ ）阐明现代汉语中关于性格描述双音节形容词的结构及语义 特点； （ ）弄清汉 越中关于性格描述双音节形容词之间的异同； （ ）指出关于性格描述双音节形容词汉 越互译的方法及注意事 项。 研究对象及范围 本文以汉语和越南语性格描述双音节形容词为主要研究对象。 在第三章，为了获得可靠依据去进行越南学生学习现代汉语性格 描述双音节形容词的偏误分析，本文选择河内国家大学所属外语大学 中国语言文化系和贸易大学的二年级和四年级本科生做为考察对象。 研究任务 为了达到上述的研究目的，本论文要完成以下几项任务： 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] （ ）对汉 越形容词尤其是性格描述双音节形容词的相关理论问 题进行综述； （ ）对现代汉语性格描述双音节形容词的语法和语义分析； （ ）对汉 越性格描述双音节形容词语法及语义特点进行对比， 指出两者之间的异同； 另外，为了将研究结果运用于实际教学，本人还特意用第三章对 越南学生学习现代汉语性格描述双音节形容词的偏误进行考察 及分 析，从而提出相关的教学建议，学习的策略。 研究方法 在研究过程中，本论文主要采用一些研究方法具体是： （ ） 收集、阅读有关现代汉语性格描述双音节形容词并将其分 类整理，建立个人参考数据库； （ ） 采用统计法对汉 越语性格描述双音节形容词进行统计，分 类； （ ） 使用分析法对两者的语法结构及语义特征进行分析； （ ） 使用对比法对汉 越中关于性格描述双音节形容词进行对 比，指出两者之间的异同点； 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] （ ） 使用问卷调查法对越南学生学习性格描述双音节形容词进 行调查，所获的结果将作为这篇论文的实践依据。 除了以上所列的研究方法以外，本人还使用例证法 引证法，描 写法 归纳法等，另外本人还收集学生的作业进行考察。 语料来源 在论文中我所用的语料主要来自： 杨寄洲主编《对外汉语本科教材》，北京语言文化大学出版 社。这部教材在汉语教材界里比较有代表性。教材共分三册，各册又 分上、下两册，共六本。 中国社会科学院语言研究所词典辑室编《现代汉语词典》第五 版，商务印书馆出版， 年。 另外还有北京大学中文系的现代汉语语料库和通过两种语言的 文学作品提取出来的一些例子。 论文结构 全文的结构除了目录，前言， 结语， 参考文献及附录之外，主 要内容总共分为三章，包括： 第一章 ：汉 越语性格描述双音节形容词的相关理论 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 第二章 ：汉 越语性格描述双音节形容词对比及分析 第三章 ：越南学生学习汉语性格描述双音节形容词的考察和偏误分 析 第一章 ：汉 越语性格描述双音节形容词的相关理论 现代汉语形容词的其本理论及特征 现代汉语形容词的概念 现代汉语的词汇极其丰富，形容词作为词类中最重要、最复杂的 一类。现代汉语形容词研究一直以来是受到研究者关注的热点问题之 一。 吕叔湘有提出这么一个定义：“形容词主要用来修饰名词或代词，表 示人或事物的性质、状态、特征、或属性，常用作定语，也可作表语、 补语或状语。” ，例如： 这个孩子很风趣 Đứa trẻ này rất dí dỏm. 吕叔湘《现代汉语八百词》增订本，商务印书馆， 年 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 现代汉语词汇 ↙ ↘ 实词 虚词 ↓ ↓ 名词、动词、形容词、数 介词、助词 词、量词、副词、代 词 现代汉语形容词的语法结构 黎锦熙《新著国语文法》“用来区别事物、性质、数量、地位的， 所以附加于名词之上” 是中国第一部材料有提出形容词的概念和形容 词的特征。汉语形容词的特征后来被描写得越来越完整。从语义的角 度，形容词主要起抽象表达、形象描写、程度区别、感情表达、施事 陈述和未来作用。恰当地使用形容词能使语言表达更为生动。 汉语形容词从语法结构可以分成三类： 黎锦熙《新著国语文法》，商务印书馆出版， 年 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 单音节形容词：是只有一个音节组成的形容词，就是一个音节 表示一定的意义，例如： 哪个人是你最好的朋友？ 双音节形容词：是有两个音节构成的形容词 就是这些音节共同 组成一定的意义，不能拆分的音节组合按字母组合划分音节，例如： 我是一个普通的人，性格比较外向的。 双音节形容词是现代汉语形容词的重要及最多组成部分，所以在这 篇论文范围我集中说明现代汉语双音节形容词。 本人认为虽然在此之前也已经有不少学者对双音节形容词的各方面 之间进行了相关探讨，研究。但到目前为止还没有关于性格描述双音节 形容词的文献。双音形容词是形容词研究的难点之一，这主要在于这些 容词内略度很低。 多音节形容词：是有两个或三个音节以上的构成形容词，如： 老实巴交 现代汉语形容词的分类 汉语语法界对形容词的分类进行了全面的探讨发现形容词数量有 很多，种类丰富所以不能不划分形容词。只有将形容词划分成各个小类 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.