Luận văn nghiên cứu một số yếu tố liên quan đến thực trạng sử dụng nhà tiêu của các hộ gia đình tại huyện thanh miện tỉnh hải dương năm 2004

Nghiên cứu thực trạng sử dụng nhà tiêu tại huyện Thanh Miện, Hải Dương năm 2004, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thói quen của hộ gia đình.

• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Huy Nga
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Y Tế Công Cộng
• Đề tài: Nghiên Cứu Tình Trạng Sử Dụng Nhà Tiêu Hợp Vệ Sinh Tại Huyện Thanh Miện, Hải Dương
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu chung
• 2.2. Mục tiêu cụ thể
• 3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 3.1. Tác động của phân người đến đời sống, sức khoẻ và môi trường
• 3.2. Tình hình quản lý phân người trên thế giới và tại Việt Nam
• 3.3. Kiến thức và thái độ của người dân về nhà tiêu hợp vệ sinh
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 2: PHIẾU PHỎNG VẤN HỘ GIA ĐÌNH
• PHỤ LỤC 3: PHIẾU PHỎNG VẤN HỘ GIA ĐÌNH
• PHỤ LỤC 3: BẢNG KIỂM NHÀ TIÊU HỢP VỆ SINH
• PHỤ LỤC 4: BẢN ĐỒ HUYỆN THANH MIỆN

Tóm tắt

I. Tổng quan về tình trạng sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh tại huyện Thanh Miện

Năm 2004, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương, đã ghi nhận tình trạng sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh còn nhiều hạn chế. Theo báo cáo của Trung tâm Y tế huyện, tỷ lệ nhà tiêu không hợp vệ sinh lên tới 34%. Điều này cho thấy sự cần thiết phải nghiên cứu sâu hơn về thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh trong cộng đồng. Việc sử dụng nhà tiêu không hợp vệ sinh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân mà còn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

1.1. Tình hình sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh tại huyện Thanh Miện

Tình trạng sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh tại huyện Thanh Miện năm 2004 cho thấy nhiều hộ gia đình vẫn sử dụng nhà tiêu không đạt tiêu chuẩn. Theo thống kê, chỉ có một phần nhỏ hộ gia đình có nhà tiêu đạt tiêu chuẩn vệ sinh, trong khi phần lớn vẫn sử dụng các loại nhà tiêu truyền thống, không đảm bảo vệ sinh.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh tại huyện Thanh Miện, bao gồm kiến thức của người dân về vệ sinh môi trường, thu nhập của hộ gia đình, và sự tiếp cận với các dịch vụ y tế. Việc nâng cao nhận thức và cải thiện điều kiện kinh tế có thể giúp tăng tỷ lệ sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc cải thiện tình trạng vệ sinh môi trường, nhưng việc sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh tại huyện Thanh Miện vẫn gặp nhiều thách thức. Các hộ gia đình thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin và nguồn lực để xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh. Hơn nữa, thói quen sử dụng nhà tiêu không hợp vệ sinh vẫn còn phổ biến.

2.1. Thách thức trong việc nâng cao nhận thức về vệ sinh

Một trong những thách thức lớn nhất là nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh. Nhiều người vẫn chưa hiểu rõ về các lợi ích của việc sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh đối với sức khỏe và môi trường.

2.2. Khó khăn trong việc tiếp cận nguồn lực

Nhiều hộ gia đình tại huyện Thanh Miện gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn lực để xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh. Điều này có thể do thiếu thông tin, hỗ trợ tài chính hoặc các chương trình giáo dục về vệ sinh môi trường.

III. Phương pháp nghiên cứu tình trạng sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh

Để nghiên cứu tình trạng sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh tại huyện Thanh Miện, các phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang đã được áp dụng. Nghiên cứu này nhằm thu thập thông tin về thực trạng sử dụng nhà tiêu, kiến thức và thái độ của người dân đối với vệ sinh môi trường.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế với đối tượng là các hộ gia đình tại huyện Thanh Miện. Thông tin được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp và bảng hỏi, nhằm đánh giá tình trạng sử dụng nhà tiêu và các yếu tố liên quan.

3.2. Phân tích dữ liệu và đánh giá kết quả

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích để đánh giá tỷ lệ sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng. Kết quả sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình trạng vệ sinh môi trường tại huyện.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ hộ gia đình sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh tại huyện Thanh Miện còn thấp. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng kiến thức và thái độ của người dân về vệ sinh môi trường có ảnh hưởng lớn đến việc sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh. Các biện pháp can thiệp cần được triển khai để nâng cao nhận thức và cải thiện tình trạng vệ sinh.

4.1. Tỷ lệ sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh

Kết quả cho thấy chỉ có một tỷ lệ nhỏ hộ gia đình sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh. Điều này cho thấy cần có các biện pháp can thiệp hiệu quả để nâng cao tỷ lệ này.

4.2. Kiến thức và thái độ của người dân

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng kiến thức và thái độ của người dân về vệ sinh môi trường có ảnh hưởng lớn đến việc sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh. Cần có các chương trình giáo dục để nâng cao nhận thức của cộng đồng.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho vệ sinh môi trường

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy việc sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh tại huyện Thanh Miện còn nhiều thách thức. Tuy nhiên, với sự nỗ lực từ các cơ quan chức năng và cộng đồng, có thể cải thiện tình trạng vệ sinh môi trường. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức và cải thiện điều kiện sống cho người dân.

5.1. Tầm quan trọng của việc cải thiện vệ sinh môi trường

Cải thiện vệ sinh môi trường không chỉ giúp nâng cao sức khỏe cộng đồng mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Việc sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh là một trong những yếu tố quan trọng trong việc này.

5.2. Các biện pháp cần thực hiện trong tương lai

Cần triển khai các biện pháp can thiệp hiệu quả, bao gồm giáo dục cộng đồng, hỗ trợ tài chính và cải thiện cơ sở hạ tầng vệ sinh để nâng cao tỷ lệ sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc sử dụng nhà tiêu không hợp vệ sinh là một trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng. Trên thế giới, khoảng 4 tỷ lượt người bị tiêu chảy mỗi năm, dẫn đến 2,2 triệu trường hợp tử vong, phần lớn là trẻ em dưới 5 tuổi. Tại Việt Nam, năm 2002 chỉ có 37% hộ gia đình ở vùng nông thôn sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, tăng nhẹ so với năm 1998. Chiến lược Quốc gia về cấp nước và vệ sinh nông thôn đặt mục tiêu đến năm 2010 có 70% hộ gia đình sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh và đến năm 2020 hầu hết người dân được sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh.

Huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương, với dân số khoảng 130.000 người, trong đó 59,9% sống bằng nghề nông, có tỷ lệ hộ nghèo khoảng 7% năm 2003. Tình trạng sử dụng nhà tiêu không hợp vệ sinh và phân người không được ủ đủ thời gian vẫn phổ biến, gây nguy cơ ô nhiễm môi trường và phát sinh các bệnh tiêu chảy, giun sán. Theo báo cáo Trung tâm Y tế huyện, năm 2003 tỷ lệ nhà tiêu không hợp vệ sinh là 34%, tuy nhiên chưa đánh giá đầy đủ theo tiêu chuẩn của Cục Y tế Dự phòng và Phòng chống HIV/AIDS.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định thực trạng sử dụng nhà tiêu tại các hộ gia đình huyện Thanh Miện, mô tả kiến thức, thái độ của người dân về sử dụng nhà tiêu, đồng thời xác định các yếu tố và can thiệp liên quan đến việc sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 2 đến tháng 8 năm 2004, với mẫu 294 hộ gia đình được chọn theo phương pháp chọn 30 cụm của Tổ chức Y tế Thế giới. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng kế hoạch cải thiện vệ sinh môi trường tại địa phương, góp phần đạt các mục tiêu của Chiến lược Quốc gia về cấp nước và vệ sinh nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về vệ sinh môi trường và quản lý phân người, trong đó:

• Lý thuyết quản lý phân người: Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xử lý và tái sử dụng phân người hợp vệ sinh nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường và phòng chống bệnh tật.
• Mô hình hành vi sức khỏe: Tập trung vào kiến thức, thái độ và thực hành của người dân trong việc sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, ảnh hưởng đến hành vi vệ sinh cá nhân và cộng đồng.
• Khái niệm nhà tiêu hợp vệ sinh: Được định nghĩa theo tiêu chuẩn kỹ thuật và sử dụng đúng cách, bao gồm nhà tiêu hai ngăn sinh thái, nhà tiêu tự hoại, nhà tiêu thấm dội nước, bể khí sinh học.

Các khái niệm chính bao gồm: nhà tiêu hợp vệ sinh, nhà tiêu không hợp vệ sinh, ủ phân hợp vệ sinh (ít nhất 6 tháng), kiến thức và thái độ về sử dụng nhà tiêu, các yếu tố kỹ thuật và hành vi ảnh hưởng đến vệ sinh nhà tiêu.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Mô tả cắt ngang có phân tích.
• Đối tượng nghiên cứu: 294 hộ gia đình tại huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương, được chọn theo phương pháp chọn 30 cụm của Tổ chức Y tế Thế giới.
• Cỡ mẫu: Tính toán dựa trên tỷ lệ nhà tiêu không hợp vệ sinh 34%, sai số cho phép 8%, độ tin cậy 95%, lực thiết kế mẫu 2, cộng thêm 10% dự phòng, tổng cỡ mẫu là 300 hộ, thực tế điều tra được 294 hộ.
• Phương pháp chọn mẫu: Lập danh sách 93 thôn, tính khoảng cách mẫu, chọn ngẫu nhiên 30 thôn, trong mỗi thôn chọn ngẫu nhiên hộ gia đình đầu tiên và tiếp tục chọn các hộ bên phải đường.
• Thu thập dữ liệu: Phỏng vấn trực tiếp đại diện hộ gia đình bằng phiếu chuẩn, quan sát và đánh giá nhà tiêu theo bảng kiểm tiêu chuẩn vệ sinh của Cục Y tế Dự phòng và Phòng chống HIV/AIDS.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm EPI INFO và SPSS để nhập và xử lý số liệu, lập bảng, biểu đồ, phân tích mối liên quan giữa các biến.
• Phương pháp hạn chế sai số: Tập huấn điều tra viên, giám sát trong quá trình thu thập dữ liệu, phỏng vấn thử trước khi điều tra chính thức.
• Đạo đức nghiên cứu: Đảm bảo quyền từ chối tham gia, không ảnh hưởng đến phong tục, tập quán, sức khỏe người dân.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ hộ gia đình có nhà tiêu: 98% hộ có nhà tiêu, chỉ 2% không có nhà tiêu. Tỷ lệ này tương đương với kết quả điều tra y tế quốc gia 2001-2002 (1%) và thấp hơn nhiều so với một số địa phương khác như Hà Tây (29%) hay Quảng Ninh (42,9%).

2. Tỷ lệ nhà tiêu hợp vệ sinh (HVS): Chỉ 12,2% nhà tiêu hiện có đạt tiêu chuẩn hợp vệ sinh, gồm 16,7% nhà tiêu hai ngăn và 13,9% nhà tiêu tự hoại. Tỷ lệ này tương đương với mức 27% của điều tra quốc gia vùng nông thôn, nhưng thấp hơn so với một số vùng khác (54,2%).

3. Sử dụng phân người làm phân bón: 80,3% hộ gia đình sử dụng phân người làm phân bón, trong đó chỉ 19,1% ủ phân đủ thời gian (ít nhất 6 tháng). 76,7% ủ phân không đủ thời gian hoặc không ủ, chủ yếu do cần phân kịp thời vụ (62,4%) hoặc hiểu nhầm về thời gian ủ (38,7%).

4. Kiến thức và thái độ về sử dụng nhà tiêu: 53,4% đối tượng phỏng vấn có kiến thức đạt về sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh. Thái độ tích cực rất cao với 99,7% cho rằng cần xây dựng và sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, 98,6% đồng ý cần ủ phân trước khi sử dụng.

5. Mối liên quan giữa các yếu tố: Thu nhập cao liên quan đến tỷ lệ sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh cao hơn (42,7% ở nhóm thu nhập cao so với 14,8% nhóm thấp, p<0,05). Kiến thức đạt làm giảm nguy cơ sử dụng nhà tiêu không hợp vệ sinh (OR=8.49, p<0,01). Nhà tiêu tự hoại có tỷ lệ hợp vệ sinh cao hơn nhà tiêu hai ngăn (80% so với 6,3%, p<0,01). Nghề nghiệp nông dân có nguy cơ sử dụng nhà tiêu không hợp vệ sinh cao gấp 3,46 lần so với nghề khác.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ hộ gia đình có nhà tiêu tại Thanh Miện cao, phản ánh sự phổ biến của công trình vệ sinh cá nhân, tuy nhiên tỷ lệ nhà tiêu hợp vệ sinh còn rất thấp, chỉ khoảng 12,2%. Điều này cho thấy sự khác biệt lớn giữa việc có nhà tiêu và việc sử dụng nhà tiêu đúng tiêu chuẩn vệ sinh. Nguyên nhân chủ yếu là do yếu tố kỹ thuật (80% nhà tiêu hai ngăn không đảm bảo kỹ thuật) và yếu tố sử dụng (97,8% nhà tiêu hai ngăn không hợp vệ sinh do sử dụng sai cách).

Việc sử dụng phân người làm phân bón phổ biến nhưng phần lớn không được ủ đủ thời gian, gây nguy cơ lây nhiễm bệnh qua đường phân-miệng. Kiến thức chưa đầy đủ về thời gian ủ phân và tác hại của phân tươi là nguyên nhân chính.

Mối liên quan giữa thu nhập, kiến thức và loại nhà tiêu cho thấy các yếu tố kinh tế và giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện vệ sinh nhà tiêu. Nhà tiêu tự hoại dễ bảo đảm vệ sinh hơn nhà tiêu hai ngăn do cấu tạo và cách sử dụng đơn giản hơn.

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam và quốc tế, nhấn mạnh vai trò của truyền thông giáo dục sức khỏe và hỗ trợ kỹ thuật trong việc nâng cao tỷ lệ sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh. Biểu đồ phân bố tỷ lệ nhà tiêu hợp vệ sinh theo nhóm thu nhập và kiến thức sẽ minh họa rõ nét mối quan hệ này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường truyền thông giáo dục sức khỏe: Tập trung nâng cao kiến thức về lợi ích và cách sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, đặc biệt là về thời gian ủ phân hợp vệ sinh. Mục tiêu tăng tỷ lệ kiến thức đạt lên trên 80% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Y tế huyện phối hợp với các trạm y tế xã và các tổ chức cộng đồng.

2. Hỗ trợ kỹ thuật và kinh phí xây dựng, cải tạo nhà tiêu hợp vệ sinh: Cung cấp vật liệu, hướng dẫn kỹ thuật xây dựng nhà tiêu hai ngăn sinh thái và nhà tiêu tự hoại phù hợp với điều kiện kinh tế hộ gia đình. Mục tiêu tăng tỷ lệ nhà tiêu hợp vệ sinh lên 50% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các tổ chức tài trợ, cộng đồng dân cư.

3. Kiểm tra, giám sát và cam kết sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh: Thiết lập hệ thống kiểm tra định kỳ tại các hộ gia đình, yêu cầu cam kết sử dụng và bảo trì nhà tiêu hợp vệ sinh. Mục tiêu 70% hộ gia đình được kiểm tra ít nhất 2 lần/năm. Chủ thể thực hiện: Cán bộ y tế xã, cán bộ thôn, các hội đoàn thể.

4. Xây dựng chính sách hỗ trợ và quy định quản lý phân người: Ban hành quy định về tiêu chuẩn phân ủ hợp vệ sinh, cấm sử dụng phân tươi, đồng thời hỗ trợ kỹ thuật ủ phân đúng cách. Mục tiêu giảm tỷ lệ sử dụng phân chưa ủ xuống dưới 30% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Y tế, UBND tỉnh, các cơ quan quản lý môi trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý y tế công cộng và môi trường: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, kế hoạch cải thiện vệ sinh môi trường nông thôn, đặc biệt trong việc nâng cao tỷ lệ sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh.

2. Cán bộ y tế dự phòng và trạm y tế xã: Áp dụng các biện pháp truyền thông giáo dục sức khỏe, giám sát và hỗ trợ kỹ thuật cho cộng đồng trong việc xây dựng và sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh.

3. Các tổ chức phi chính phủ và tổ chức tài trợ: Lập kế hoạch hỗ trợ kỹ thuật, tài chính cho các dự án vệ sinh môi trường, ưu tiên các vùng nông thôn có tỷ lệ nhà tiêu không hợp vệ sinh cao.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành y tế công cộng, môi trường: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và phân tích để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về vệ sinh môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ lệ nhà tiêu hợp vệ sinh tại Thanh Miện lại thấp mặc dù tỷ lệ hộ có nhà tiêu cao?
   Do nhiều nhà tiêu không đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và người dân chưa sử dụng đúng cách, đặc biệt nhà tiêu hai ngăn thường không có ống thông hơi, cửa không kín, gây mùi hôi và ruồi nhặng phát triển.

2. Việc sử dụng phân người làm phân bón có an toàn không?
   Phân người chỉ an toàn khi được ủ đủ thời gian ít nhất 6 tháng để tiêu diệt mầm bệnh. Tại Thanh Miện, chỉ 19,1% hộ ủ phân đủ thời gian, phần lớn sử dụng phân chưa ủ hoặc ủ không đủ, gây nguy cơ lây nhiễm bệnh.

3. Yếu tố nào ảnh hưởng nhiều nhất đến việc sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh?
   Thu nhập và kiến thức của người dân là hai yếu tố quan trọng. Hộ gia đình có thu nhập cao và kiến thức tốt có tỷ lệ sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh cao hơn đáng kể.

4. Các hình thức truyền thông nào hiệu quả nhất để nâng cao nhận thức về nhà tiêu hợp vệ sinh?
   Truyền thông trực tiếp tại các buổi họp, tại trạm y tế và hộ gia đình được đánh giá hiệu quả nhất (63,9%), tiếp theo là loa truyền thanh và đài truyền hình.

5. Những giải pháp nào cần ưu tiên để cải thiện tình trạng vệ sinh nhà tiêu?
   Ưu tiên truyền thông giáo dục sức khỏe, hỗ trợ kỹ thuật và kinh phí xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh, kiểm tra giám sát định kỳ và xây dựng chính sách quản lý phân người.

Kết luận

• Tỷ lệ hộ gia đình có nhà tiêu tại huyện Thanh Miện đạt 98%, nhưng chỉ 12,2% nhà tiêu hợp vệ sinh theo tiêu chuẩn kỹ thuật và sử dụng đúng cách.
• 80,3% hộ sử dụng phân người làm phân bón, nhưng chỉ 19,1% ủ phân đủ thời gian, gây nguy cơ ô nhiễm và bệnh tật.
• Kiến thức và thu nhập là các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến việc sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh.
• Cần phối hợp các giải pháp truyền thông, hỗ trợ kỹ thuật, kiểm tra giám sát và chính sách quản lý phân người để nâng cao tỷ lệ sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý địa phương lập kế hoạch cải thiện vệ sinh môi trường, hướng tới mục tiêu Chiến lược Quốc gia về cấp nước và vệ sinh nông thôn đến năm 2020.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan chức năng cần triển khai đồng bộ các giải pháp đề xuất, tăng cường truyền thông và hỗ trợ kỹ thuật, đồng thời xây dựng hệ thống giám sát hiệu quả để đạt được mục tiêu vệ sinh môi trường bền vững tại huyện Thanh Miện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ DÀO TẠO - BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG NGUYỄN THANH THUỲ NGHIÊN cứu MỘI’ SÓ YẾU Tố LIÊN QUAN ĐỂN THỰC TRẠNG sử DỤNG NHÀ TIÊU CỦA CÁC HỘ GIA ĐÌNH TẠI HUYỆN THANH MIỆN - TỈNH HẢI DƯƠNG NĂM 2004 LUẬN VÂN THẠC sỉ Y TÊ CÔNG CỘNG HƯỚNG DẦN KHOA HỌC: TS. NGUYÊN HUY NGA. - - ■ Hà Nôi, 2004 ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIÊT TẮT CBYT Cán bộ Y tẽ' CI Khoảng (in cậy ĐTPV Đối tượng phỏng vấn HGĐ Hộ gia đình HVS Hợp vệ sinh n Sô đối tượng nghiên cứu OR Tỉ sô' chênh TFYT Trung tam Y tế 3 DANH MỤC CÁC BẢNG Bang 1. Phân bố nhóm ĩụổi của đô'i tương phóng vấn.19 Bâng 2- Phân bổ giới của đối tương phỏng vấn.

Phân bố trình đó học vấn của đối tương phóng vãn.Phân bố nghề nghiệp cùa đối tương phòng vấn -.Phân bố' 5 nhóm HGĐ (quintile) theo thu nhâp bình quân/người/tháng. Ti lê HGĐ cớ và không có nhà tiêu. Ti lê các loai nhà tiêu hiên có tai các HGĐ. Tĩ lê HGĐ sư dung nhà tiÊu HVS và không nvs.

Đáp ứng các tiêu chuẩn vê sinh cùa loai nhà tiêu 2 ngàn. Đáp ứng các tiêu chuẩn vê sinh của nhà tiêu tư hoai. Ti lê các loai nhà tiêu khác đáp ứng các tiêu chuẩn vê sinh. Phân loai các vếu tô' gây ra tình trang khống HVS cùa các loai nhà tiêu.

Tỉ lè hô gia đình có hoãc không sư dung phân người làm phân bón. Phân bơ thời gian ủ phân trước khi sử dung của các HGĐ. Lí dơ ú phân không đừ thời gian. Kiến thức vẻ cách sư dung nhà tiêu 2 ngăn hơp vê sinh.

Kiến thức vé SỪ dung nhà tiêu tư hoai hơp vê sinh.29 Bàng 18, Kiến thức vẻ thời gian ù phân và tác hai cùa vièc sư dung phân ú không HVS. Đánh giá chung kiến thức của ĐTPV vé sỉr dung nhà tiêu. Thái dô cùa người dân vê sử dung nhà tiêu hơp vè sinh.30 Bàng 21 ■ Mót số biên pháp dã triển khai đến các HGĐ. Nguồn thông tin vé sư dung nhà tiêu HVS.

Kiểm tra nhà tiêu tai các HGĐ trong 6 tháng qua.32 Bâng 24, Cơ quan/tó chức đã thưc hiên kiém tra nha tiêu tại các ĩ ÍGfì. Liên quan giữa thu nhâp và loai nhà tiêu tai HGĐ. Liên quan giữạ kiên thức và thưc trang vé sinh nhà tiêu. Lién quan giữa loai nhà tiêu (2 ngăn/lư hoai) và lình trang vệ sinh.

Liên quan giữa nghề nghiêp và loai nhà tiêu của HGĐ. Ý kiến của ĐTPV vé các biên pháp cán thiết để tất cà các 1ỈGD đều SỪ dung nhà liêu hơp vê sinh. Hình thức truyén thõng phù hơp vái các HGĐ.36 Băng 31, Loai nhà tiêu hơp vê sinh các HGD muôn có. Lý do loai nhà lieu hơp vè sinh phù hợp vời các HGĐ.37 5 DANH MỰC CÁC BIỂU Đổ Biếu đó ì.

Phan bố nhóm tuóĩ của dối tương phỏng vấn.19 Biểu đổ 2, Phan bó giới cùa đối tiTơng phỏng vấn. Phàn bố trình dờ van hoá của đối tượng phỏng vấn. Phăn bố nghề nghiệp cùa dối tương phỏng vãn.21 Biêu đổ 5, Phân bờ 5 nhóm HGĐ (quintile) theo thu nhap bình quân/ngườị/lháng. Tì lê HGĐ cớ và không có nhà tiêu.

Tỉ lê các loại nhà tiêu tai các HGĐ. Tí lê nhà tiêu HVS trên tổng sờ nhà tiêu. Tì lê nhà tiêu HVS trén tổng sờ hô điều tra. Ti lê hô gia dinh có hoác không sử dung phânngười làm phân bón.27 Biểu đồ 1 L Phăn bô' thời gian ủ phân trước khi sử dung của các HGfì.

Đánh giá chung kiến thức của fìTPV vẻ sử dung nhà tiêu. Mốt số biên pháp đã triển khai đen các HGĐ.3 ỉ Biểu đỏ 14, Loai nhà tiêu HVS các HGĐ muốn cồ.36 MỤC LỤC Lời cảm ơn.i Danh mục cẩc báng.iii Đặt vấn để.I Mục tiêu nghiên cửu. Tổng quan tài liệu. Đối tượng và Phương pháp nghiên cứu.

Đới tượng nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Thiết kê' nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngangcó phân tích. Mẫu nghiên cứu.

Thu thập thông tin. Phân tích sớ liêu:. Các chi số, thông tin cần thu thập và cách đánh giá. Phương pháp hạn chế sai số:.

Vấn đề đạo đúc trong nghiên cứu. Những đóng góp cùa nghiên cứu. kết quả nghiên cứu. 49 Tài liệu tham khảo.

vi Phụ lục.X Phụ lục 2: phiếu phỏng vân hộ gia đình.xi Phụ lục 3: phiếu phỏng vấn hộ gỉa đình.xi Phụ lục 3: Bảng kiểm nhà tiêu hợp vẽ sinh.XI Phụ lục 4: Bản đổ huyện Thanh Miện.xiviii 1 ĐẬT VẤN ĐÊ Sử dụng nhà tiêu không hợp vệ sinh là một yếu tô' quan trọng góp phẩn làm ô nhiễm mỏi trường. Nhiều công trình nghiên cứu đã chỉ ra ánh hướng có hại cúã việc sừ dụng nhà lieu không hợp vệ sính đến sức khoẻ cộng đổng [22, 40]. Phân người nếu không được quản lý tốt sẽ là yếu tô' gây ò nhiễm mối trường nghiêm trọng, làm phát sinh bệnh tiêu chây và nhiễm kí sinh trùng dường ruột. Quan lý phân người tốt nhất là sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh.

Trên thê' giới, có khoảng 4 tỉ lượt người bị tiêu cháy mỗi năm. gây ra 2,2 triệu trường hợp tử vong, hầu hết là trè dưới 5 tuổi [45]. Điều này tương dương với cứ 15 giây lại cớ một trẻ bị chết hoặc 20 chiếc máy bay chở khách lớn rơi mơi ngày. Những Lrường hợp tử vong này bằng khoảng 15% tất cả các trường hợp lử vong ở trẻ dưới 5 tuổi tại các nước đang phát triển.

Riêng các can thiệp cải thiện cung cấp nước và vệ sinh có thể làm giàm 1/4 đến 1/3 các Irường hợp liêu chây [45]. Tại Việt Nam, theo báo cáo tiến độ cùa Chương trình mục lieu Quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông Ihôn thì năm 2002 cớ 37% hộ gia đình ờ vùng nông thôn có nhà tiêu hợp vệ sinh, chỉ tăng hơn khoảng 17% so với năm 1998. Chiến lược Quốc gia về cấp nước và vệ sinh nóng thôn được Chính phủ phê duyệt ngày 28/8/2000 theo quyết định số 104/2000/QD-Ttg có mục tiêu làm tăng số hộ gia đình (HGĐ) có nhà tiêu hợp vệ sinh lên 70% vào năm 2010 và hầu hết người dân được sứ dụng nhà tiêu hợp vệ sinh vào năm 2020 [33], ĐỂ đạt dược mục tiêu này cần có sự nỗ lực tham gia của cộng đổng và tất cả các lổ chức, đơn vị có liên quan. Thanh Miện là một huyện nghèo cúa tỉnh Hái Dương với 18 xã.

I thị trấn, 93 thôn (xem phụ ỉục 4 -Bàn đồ huyện Thanh Miện). Dân số của huyện là 130.000 người, (rong đó 59,9% sông bằng nghề nòng. Tí lệ hộ nghèo trong năm 2003 là 7% 114]. Tình trạng người dân sử dụng nhà tiêu khồng hợp vệ sinh và sử dụng phân người khởng ủ hoặc ủ chưa đủ thời gian đổ bón cây còn diễn ra phổ biến trong khi tại địa bàn huyện có nhiều 2 sông đào dể tưới tiêu cho diện tích đất nông nghiệp nên các tác nhân gây bệnh rất dễ lan truyền khi có một vùng bị ô nhiễm.

'Pheo báo cáo của Trung râm Y tế huyện Thanh Miện, tỉ lê nhà liêu khỏng hợp vệ sinh trong năm 2003 là 34% [14] nhung cách đánh gíá chua để cập đù các hướng dẫn do Cục Y tế Dự phòng và Phòng chống BIV/A1DS [24] mà chí dựa vào 3 tiêu chuẩn là “kín, khô, sạch”. Tinh trạng sử dụng phân người không hợp vệ sinh còn chưa được đé cập trong các báo cáo vể vệ sinh mồi trường của các trạm y tế xã cũng như Trung tâm Y tê' huyện. Câu hỏi đạt ra là tỉ lệ nhà tiêu hợp vê sinh thực sự theo các hướng dẫn cùa Cục Y tê Dự phòng và Phòng chống ĨIĨV/AIDS là bao nhiêu? Tại sao người dân vẫn tiếp tục sử dụng nhà tiêu và xử lý phân không hợp vệ sinh mặc dù nhiéu can thiệp đã được triển khai từ những năm I960 đến nay? Những can thiệp nào là cán thiết để cài thiện tình irạng này? Các nghiên cứu về vệ sinh môi trường đã được triển khai ở Việt Nam nói chung và ở huyện Thanh Miện trước đây chua chỉ rõ các yếu tố gày nên tình trạng mất vệ sinh nhà tiêu cùa các HGĐ; sư chấp nhận của người dân dối với các loại nhà tiêu hợp vê sinh và những can thiệp nào thì được coi là đủ để xoá bủ phần lớn nhà tiêu không hop vệ sinh tại cộng đổng. Trên cơ sở phàn tích các giả thiết về các yếu tố liên quan đến việc sứ dụng nhà liêu không hợp vệ sinh (xem phụ lục 1: Cây vấn đế), chúng tôi tiến hành dể lài "Nghiên cứu một sỏ' yếu tô’ liên quan đến thực trạng sứ dụng nhà tiêu của các hộ gia đình tại huyện Thanh Miện, tình Hài Dương".

Hy vọng dề tài sẽ góp phần giúp các nhà quản lý của địa phương có cơ sở cho việc ỉập kế hoạch và liến hành các hoạt động phù hợp nhâm cải thiện vệ sinh môi trường tại huyện Thanh Miện. 3 MỤC TIÊU NGHIÊN cứt 1. Mục tiêu chung Cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng kế hoạch cải thiện vệ sinh mói trường tại huyện Thanh Miện để góp phần đạt các chí tiêu đề ra cùa Chiến lược Quốc gia về cấp nước và vê sinh nông thôn vào nãm 2010 và 2020. Mục tiêu cụ the 2.

Xác định thực trạng sử dụng nhà tiêu tại các hộ gia đình trong huyện Thanh Miện; 2. Mó tả kiến thức, thái độ của người dân VỂ sử dụng nhà tiêu tại hộ gia dinh; 2. Xác định các can thiệp và một số yêu tố khác liên quan đến sử dụng nhà tiêu lại các hộ gia đình trong huyện Thanh Miện, tinh Hải Dương. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.

Tác động của phân người dẽn đời sông, sức khoẻ và môi trường Nếu tính trung bình, mỗi người thải ra khoảng 150 gram phân/ngày [27] thì lượng phãn mà toàn bộ dân số thế giới thải ra trong một ngày sẽ khoảng 900.000 tấn và riêng Việt Nam là khoáng 12. Như vậy, việc xử lý phân người có ý nghĩa rất quan trọng đối với sức khoe - môi trường - sinh thái. Mặt khác, nếu nguổn phan này được quản lý và tận dụng một cách hợp vệ sinh thì chảng những sẽ đem lại lợi ích về mặt kinh tế mà còn có lác dụng phòng bệnh, chống ó nhiêm môi trường [23]. Các nhà nghiên cứu Thuỵ Điển ước tính rằng lượng phân bón do một người thải ra đủ để sản xuất ra một lượng lương thực người đó cần trong một năm.

Tổng lượng chất thài con người của Việt Nam nếu được tái sử dụng hợp lý thì có thể cung cấp được 30% lượng phân đạm cán thiết cho nông nghiệp [25].