Nghiên Cứu Tình Hình Và Yếu Tố Liên Quan Đến Tiêm Chủng Mở Rộng Cho Trẻ Dưới 1 Tuổi Tại Huyện ...

Nghiên cứu tình hình tiêm chủng mở rộng cho trẻ dưới 1 tuổi tại huyện Chợ Mới, An Giang và các yếu tố liên quan từ bà mẹ có con 12-24 tháng.

• Tác giả: Từ Lan Vy
• Người hướng dẫn: PGS. Võ Huỳnh Trang
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Y Học Dự Phòng
• Đề tài: Nghiên Cứu Tình Hình Và Yếu Tố Liên Quan Đến Tiêm Chủng Mở Rộng Cho Trẻ Dưới 1 Tuổi Tại Huyện Chợ Mới, Tỉnh An Giang
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Y Học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đặc điểm chương trình tiêm chủng mở rộng
• 1.2. Các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng cho trẻ dưới một tuổi
• 1.3. An toàn tiêm chủng
• 1.4. Tình hình nghiên cứu về tiêm chủng ở trẻ em
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Tỷ lệ tiêm chủng đủ mũi, đúng lịch, kiến thức và thực hành về tiêm chủng mở rộng cho trẻ dưới 1 tuổi
• 3.3. Các yếu tố liên quan đến tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Tỷ lệ trẻ tiêm chủng đủ mũi, đúng lịch, kiến thức và thực hành về tiêm chủng mở rộng cho trẻ dưới 1 tuổi
• 4.3. Mối liên quan đến tiêm chủng không đầy đủ, đúng lịch
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Tiêm Chủng Mở Rộng Tại Huyện Chợ Mới

Nghiên cứu tình hình tiêm chủng mở rộng cho trẻ dưới 1 tuổi tại huyện Chợ Mới, An Giang là một vấn đề quan trọng trong công tác y tế cộng đồng. Chương trình tiêm chủng mở rộng (TCMR) đã được triển khai từ năm 1981, nhằm mục đích giảm thiểu tỷ lệ mắc và tử vong do các bệnh truyền nhiễm. Tại huyện Chợ Mới, việc thực hiện tiêm chủng cho trẻ em dưới 1 tuổi gặp nhiều thách thức, từ nhận thức của phụ huynh đến điều kiện cơ sở vật chất tại các trạm y tế.

1.1. Tình Hình Tiêm Chủng Mở Rộng Tại Huyện Chợ Mới

Tình hình tiêm chủng mở rộng cho trẻ dưới 1 tuổi tại huyện Chợ Mới cho thấy tỷ lệ tiêm chủng chưa đạt yêu cầu. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ trẻ được tiêm chủng đầy đủ chỉ đạt khoảng 80%, thấp hơn so với mục tiêu quốc gia. Điều này đặt ra yêu cầu cần thiết phải cải thiện công tác tuyên truyền và giáo dục sức khỏe cho các bà mẹ.

1.2. Ý Nghĩa Của Nghiên Cứu Tiêm Chủng Mở Rộng

Nghiên cứu này không chỉ giúp đánh giá tình hình tiêm chủng mà còn chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ tiêm chủng. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp các nhà quản lý y tế có những biện pháp can thiệp kịp thời, nâng cao tỷ lệ tiêm chủng cho trẻ em.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Tiêm Chủng Mở Rộng

Mặc dù chương trình tiêm chủng mở rộng đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề và thách thức cần giải quyết. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt thông tin và kiến thức về tiêm chủng trong cộng đồng. Nhiều bà mẹ vẫn còn lo ngại về tác dụng phụ của vắc xin, dẫn đến việc không đưa trẻ đi tiêm chủng đúng lịch.

2.1. Thiếu Kiến Thức Về Tiêm Chủng

Nhiều bà mẹ chưa hiểu rõ về lợi ích của việc tiêm chủng mở rộng cho trẻ dưới 1 tuổi. Theo khảo sát, chỉ có 60% bà mẹ biết rõ lịch tiêm chủng và các loại vắc xin cần thiết. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ.

2.2. Tâm Lý Lo Ngại Về Tác Dụng Phụ

Tâm lý lo ngại về tác dụng phụ của vắc xin là một trong những rào cản lớn nhất trong việc tiêm chủng. Nghiên cứu cho thấy khoảng 30% bà mẹ không đưa trẻ đi tiêm chủng vì sợ phản ứng sau tiêm. Cần có các chiến dịch truyền thông để giảm bớt lo ngại này.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tình Hình Tiêm Chủng

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong nghiên cứu này bao gồm khảo sát định lượng và định tính. Khảo sát định lượng được thực hiện thông qua bảng hỏi, trong khi khảo sát định tính thông qua phỏng vấn sâu với các bà mẹ có con dưới 1 tuổi. Điều này giúp thu thập thông tin đa chiều về tình hình tiêm chủng.

3.1. Khảo Sát Định Lượng

Khảo sát định lượng được thực hiện trên 200 bà mẹ tại huyện Chợ Mới. Bảng hỏi bao gồm các câu hỏi về kiến thức, thái độ và thực hành liên quan đến tiêm chủng. Kết quả cho thấy có sự thiếu hụt nghiêm trọng về kiến thức tiêm chủng.

3.2. Phỏng Vấn Định Tính

Phỏng vấn sâu với 20 bà mẹ cho thấy nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tiêm chủng, bao gồm sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng. Những câu chuyện cá nhân đã giúp làm rõ hơn về tâm lý và hành vi của các bà mẹ trong việc đưa trẻ đi tiêm chủng.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tiêm Chủng Mở Rộng

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ cho trẻ dưới 1 tuổi tại huyện Chợ Mới chỉ đạt 75%. Các yếu tố như kiến thức của bà mẹ, sự hỗ trợ từ cộng đồng và điều kiện kinh tế gia đình có ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ này. Cần có các biện pháp can thiệp kịp thời để nâng cao tỷ lệ tiêm chủng.

4.1. Tỷ Lệ Tiêm Chủng Đầy Đủ

Tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ cho trẻ dưới 1 tuổi tại huyện Chợ Mới chỉ đạt 75%, thấp hơn so với mục tiêu quốc gia. Điều này cho thấy cần có sự can thiệp ngay lập tức để cải thiện tình hình.

4.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tiêm Chủng

Nghiên cứu chỉ ra rằng kiến thức của bà mẹ về tiêm chủng là yếu tố quan trọng nhất. Những bà mẹ có kiến thức tốt về tiêm chủng có tỷ lệ đưa trẻ đi tiêm cao hơn 30% so với những bà mẹ thiếu kiến thức.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Tỷ Lệ Tiêm Chủng

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy cần thiết phải nâng cao nhận thức của cộng đồng về tiêm chủng mở rộng. Các biện pháp như tổ chức các buổi tuyên truyền, cung cấp thông tin đầy đủ về lợi ích của tiêm chủng sẽ giúp cải thiện tỷ lệ tiêm chủng cho trẻ dưới 1 tuổi. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan y tế và cộng đồng.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Tuyên Truyền

Tổ chức các buổi tuyên truyền về lợi ích của tiêm chủng mở rộng cho trẻ dưới 1 tuổi. Cần sử dụng các phương tiện truyền thông hiện đại để tiếp cận nhiều bà mẹ hơn.

5.2. Cải Thiện Điều Kiện Tiêm Chủng

Cần cải thiện cơ sở vật chất tại các trạm y tế để đảm bảo an toàn và thuận tiện cho việc tiêm chủng. Đảm bảo đủ vắc xin và nhân lực để thực hiện tiêm chủng đúng lịch.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ TỪ LAN VY NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH VÀ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN TIÊM CHỦNG MỞ RỘNG CHO TRẺ DƯỚI 1 TUỔI CỦA CÁC BÀ MẸ CÓ CON TỪ 12 – 24 THÁNG TUỔI TẠI HUYỆN CHỢ MỚI, TỈNH AN GIANG LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC Cần Thơ, 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ TỪ LAN VY NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH VÀ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN TIÊM CHỦNG MỞ RỘNG CHO TRẺ DƯỚI 1 TUỔI CỦA CÁC BÀ MẸ CÓ CON TỪ 12 – 24 THÁNG TUỔI TẠI HUYỆN CHỢ MỚI, TỈNH AN GIANG Chuyên ngành: Y học dự phòng Mã số: 8720163 LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. VÕ HUỲNH TRANG Cần Thơ – 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tôi. Các số liệu, kết quả trình bày trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và chưa từng công bố. Cần Thơ, ngày …. tháng 11 năm 2021 Người thực hiện luận văn Từ Lan Vy LỜI CÁM ƠN Tôi xin chân thành gửi lời cám ơn đến toàn thể quý thầy, cô trường Đại học Y Dược Cần Thơ đã dạy dỗ và truyền đạt những kiến thức quý báu cho tôi trong suốt khoảng thời gian học tập tại trường. Tôi đặc biệt gửi lời cám ơn đến PGS. TS Võ Huỳnh Trang, các thầy, cô khoa Y Tế Công Cộng đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi thực hiện đề tài tốt nghiệp sau đại học. Tôi xin gửi lời cám ơn đến các cán bộ tại các trạm y tế, các cộng tác viên của xã, toàn thể người dân đã tham gia vào đề tài nghiên cứu của tôi tại huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang. Luận văn chắc chắn còn nhiều điều thiếu sót, rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy, cô. Cần Thơ, ngày … tháng 11 năm 2021 Người thực hiện luận văn Từ Lan Vy MỤC LỤC Trang Danh mục từ viết tắt Danh mục bảng Danh mục biểu đồ MỞ ĐẦU . 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU . Đặc điểm chương trình tiêm chủng mở rộng . Các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng cho trẻ dưới một tuổi . An toàn tiêm chủng . Tình hình nghiên cứu về tiêm chủng ở trẻ em . 14 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu . 28 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu. Tỷ lệ tiêm chủng đủ mũi, đúng lịch, kiến thức và thực hành về tiêm chủng mở rộng cho trẻ dưới 1 tuổi. Các yếu tố liên quan đến tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch . 40 Chương 4: BÀN LUẬN . Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu . Tỷ lệ trẻ tiêm chủng đủ mũi, đúng lịch, kiến thức và thực hành về tiêm chủng mở rộng cho trẻ dưới 1 tuổi . Mối liên quan đến tiêm chủng không đầy đủ, đúng lịch. 63 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT BYT Bộ Y tế CBYT Cán bộ y tế TCMR Tiêm chủng mở rộng TYT Trạm y tế VGB Viêm gan B TIẾNG ANH AIDS Acquired immunodeficiency syndrome (Giai đoạn cuối của quá trình nhiễm HIV) BCG Bacille Calmette-Guerin (Vắc xin Lao) DPT Diphtheriae, Pertussis and Tetanus vaccine Vắc xin bạch hầu – ho gà – uốn ván Hib Haemophilus insluenzae type b Vắc xin viêm phổi và viêm màng não do Hib IPV Inactivated Polio Vaccine (Vắc xin bại liệt đường tiêm) OPV Oral polio vaccine (Vắc xin bại liệt đường uống) UNICEF United Nations International Children's Emergency Fund (Quỹ nhi đồng Liên Hợp Quốc) WHO World Health Organization (Tổ chức y tế thế giới) DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 1.1 Lịch tiêm chủng vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng .1 Đặc điểm về tuổi, dân tộc và tình trạng kinh tế của bà mẹ .2 Đặc điểm về tình trạng hôn nhân và số con của bà mẹ .3 Giới tính và nơi sinh của trẻ .4 Hiểu biết của bà mẹ về tiêm chủng cho trẻ .5 Thực hành của bà mẹ về tiêm chủng cho trẻ .6 Lý do trẻ không tiêm chủng đầy đủ hoặc không đúng lịch .7 Nguồn thông tin về tiêm chủng mở rộng bà mẹ tin cậy nhất .8 Những thông tin về tiêm chủng mở rộng cần cung cấp thêm .9 Liên quan giữa tiêm chủng đầy đủ với đặc điểm của bà mẹ .10 Mối liên quan giữa tiêm chủng đầy đủ với hiểu biết của bà mẹ .11 Liên quan giữa tiêm chủng đầy đủ với hiểu biết của bà mẹ (tt) .12 Mối liên quan tiêm chủng đúng lịch với đặc điểm của bà mẹ.13 Mối liên quan giữa tiêm chủng đầy đủ và hiểu biết chung .14 Mối liên quan giữa tiêm chủng đúng lịch với hiểu biết của bà mẹ 44 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 3.1 Trình độ học vấn của bà mẹ .2 Nghề nghiệp của bà mẹ .3 Cân nặng lúc sinh của trẻ.4 Thứ tự trẻ được sinh ra trong lần phỏng vấn .5 Tỷ lệ tiêm chủng đúng lịch, có tiêm của các loại vắc xin .6 Tỷ lệ tiêm vắc xin VGB sơ sinh theo ngày tuổi của trẻ .7 Tỷ lệ tiêm vắc xin BCG theo ngày tuổi của trẻ .8 Tỷ lệ tiêm vắc xin DPT và OPV theo tháng tuổi của trẻ.9 Tỷ lệ tiêm vắc xin Sởi theo tháng tuổi của trẻ.10 Tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ của trẻ dưới 1 tuổi.11 Tỷ lệ tiêm chủng đúng lịch của trẻ dưới 1 tuổi .12 Kiến thức chung của bà mẹ về tiêm chủng mở rộng .13 Thực hành chung của bà mẹ về tiêm chủng mở rộng . 38 1 MỞ ĐẦU Tiêm chủng là một trong những biện pháp can thiệp y tế công cộng hiệu quả nhất cho đến nay, giúp ngăn chặn khoảng 2 đến 3 triệu ca tử vong mỗi năm. Tử vong do bệnh sởi, một kẻ giết trẻ em lớn, đã giảm 80% trên toàn thế giới từ năm 2000 đến 2017, ngăn chặn khoảng 21,1 triệu ca tử vong. Năm 2018, tỷ lệ bao phủ toàn cầu đối với liều thứ ba của vắc xin bạch hầu, uốn ván và ho gà (DTP3) đạt 86%, tăng từ 72% vào năm 2000 và 20% vào năm 1980. Tháng 3 năm 2019, tất cả 13 quốc gia đã loại trừ uốn ván ở bà mẹ và trẻ sơ sinh, một căn bệnh có tỷ lệ tử vong từ 70 đến 100% ở trẻ sơ sinh [47]. Chương trình tiêm chủng mở rộng (TCMR) bắt đầu được triển khai ở Việt Nam từ năm 1981 do Bộ Y tế khởi xướng với sự hỗ trợ của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF). Một số lớn các bệnh truyền nhiễm khuẩn có thể phòng ngừa được thông qua chương trình tiêm chủng cho trẻ với vắc xin ngừa lao, uốn ván, ho gà, bạch hầu, bại liệt và sởi. Mục tiêu tiêm chủng mở rộng đã hoàn thành với tỷ lệ 87% năm 1990 và trên 90% vào năm 1993 cho toàn trẻ em dưới 1 tuổi trong cả nước được tiêm chủng đầy đủ 6 loại vắc xin [14]. Một số vắc xin mới được thêm từ năm 1998 như vắc xin viêm gan B, viêm não nhật bản B, vắc xin phòng nhiễm Hemophilus influenza, não mô cầu, quai bị, rubella, dại, thuỷ đậu… đã góp phần tăng cường miễn dịch chủ động cho trẻ em. Nước ta đã thành công thanh toán được bệnh bại liệt đã loại trẻ uốn ván sơ sinh và duy trì được tiêm chủng đầy đủ 6 loại vắc xin cho trẻ dưới 1 tuổi tới 98% [22]. Chương trình tiêm chủng mở rộng là một trong những chương trình y tế ưu tiên thành công nhất của Việt Nam trong 10 nội dung chăm sóc sức khoẻ ban đầu. Đảm bảo cho trẻ được tiêm chủng đúng độ tuổi nhằm duy trì khả năng miễn dịch và phòng bệnh cho trẻ. Tuy nhiên, cũng một số trường hợp tai biến 2 do tiêm chủng xảy ra đã ảnh hưởng không nhỏ đến công tác tiêm chủng quốc gia. Nghiên cứu của Dương Thị Hồng năm 2015 tại thành phố Móng Cái tỉnh Quảng Ninh cho tâm lý lo ngại về phản ứng sau tiêm đã trực tiếp ảnh hưởng đến tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ của trẻ [21]. Theo nghiên cứu của Phạm Thị Kim Dung và Nguyễn Minh Tuấn tại 4 huyện thuộc tỉnh Hà Giang năm 2014 cho thấy tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ đạt 84,5%, tiêm chủng đúng lịch đạt 52,0%, tỷ lệ tiêm viêm gan B sơ sinh rất thấp đạt 12,8% [10]. Kết quả này rất đáng lo ngại cho công tác tiêm chủng vì trẻ được tiếp cận vắc xin tiêm viêm gan B còn rất thấp. Nghiên cứu của Phạm Vương Ngọc và Đinh Thị Phương Hoa tại Hà Nam năm 2016 cho thấy hầu hết các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch thường là do trẻ bị ốm (48,%) và mẹ không nhớ lịch tiêm chủng (33,9%) [27]. Hiện nay để đánh giá hiệu quả chương trình TCMR cho trẻ dưới 1 tuổi là việc làm hết sức cần thiết để từ đó đưa ra các chương trình hành động như giáo dục truyền thông, đáp ứng nguồn lực để đem lại độ bao phủ lớn của tiêm chủng, tăng tỉ lệ trẻ dưới một tuổi được miễn dịch đầy đủ, nhất là việc kiểm soát khống chế bệnh truyền nhiễm qua tiêm chủng. Nên chúng tôi tiến hành đề tài: “Nghiên cứu tình hình và yếu tố liên quan đến tiêm chủng mở rộng cho trẻ dưới 1 tuổi của các bà mẹ có con từ 12 – 24 tháng tuổi tại huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang”, với các mục tiêu cụ thể sau: 1. Xác định tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch 8 loại vắc xin và kiến thức, thực hành về tiêm chủng mở rộng cho trẻ dưới 1 tuổi của các bà mẹ có con từ 12 – 24 tháng tuổi tại huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang năm 2020 – 2021. Tìm hiểu một số yếu tố liên quan đến tiêm chủng mở rộng cho trẻ dưới 1 tuổi của các bà mẹ có con từ 12 – 24 tháng tuổi tại huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang năm 2020 - 2021. 3 Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đặc điểm chương trình tiêm chủng mở rộng 1. Một số khái niệm về tiêm chủng mở rộng Một trẻ dưới 1 tuổi được tiêm chủng đầy đủ là được nhận đầy đủ các loại vắc xin chủng ngừa các bệnh truyền nhiễm: Bệnh viêm gan B, bệnh lao, bệnh bạch hầu, bệnh ho gà, bệnh uốn ván, bệnh bại liệt, bệnh do Haemophilus influenzae type b, bệnh sởi [5]. Trong đó, đặc biệt Vắc xin viêm gan B được tiêm cho trẻ trong vòng 24 giờ sau sinh.