ĐẶT VẤN ĐỀ Trong lĩnh vực quản lý chất lượng bệnh viện, đã có nhiều nghiên cứu tìm hiểu sự hài lòng của người bệnh về chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh (DV KCB). Tuy nhiên, chưa có nhiều nghiên cứu quan tâm về khía cạnh này trên đối tượng sử dụng DV KCB là bệnh nhi. Câu hỏi đặt ra là đối với người bệnh nhỏ tuổi (bệnh nhi) thì sự hài lòng về chất lượng DV KCB được đánh giá như thế nào? Trong khi bệnh nhi cũng là một đối tượng luôn cần có sự quan tâm đặc biệt không chỉ ngành y tế nói riêng mà còn của toàn xã hội. Với tình hình thực tế hiện nay, mức giảm tỷ lệ sinh ở Việt Nam < 0,1%o/năm [3], đòi hỏi các dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe cũng ngày một cao hơn.
Điều này đã đặt áp lực lên các cơ sở cung cấp DVYT cho trẻ em phải đổi mới đáp ứng những nhu cầu ngày càng cao từ phía cha mẹ trẻ. Bệnh viện Nhi Trung ương là bệnh viện hạng I đầu ngành về chăm sóc và bảo vệ sức khỏe trẻ em trực thuộc Bộ Y tế. Năm 2016, bệnh viện đứng trước rất nhiều khó khăn, thử thách trong công tác nâng cao chất lượng DV KCB theo định hướng người bệnh là khách hàng, trong khi khối lượng công việc nhiều, số lượng người bệnh điều trị tại Bệnh viện là rất lớn. Theo báo cáo kết quả hoạt động bệnh viện năm 2016, bệnh viện đã khám 851.097 lượt bệnh nhân với 82.922 bệnh nhân nội trú và 8.246 bệnh nhân ngoại trú.
Chính vì vậy việc đảm bảo sự hài lòng của khách hàng về các dịch vụ KCB thực hiện tại bệnh viện, đặc biệt là tại khoa Khám bệnh được Lãnh đạo bệnh viện hết sức quan tâm. Nhận thức rõ được vai trò quan trọng của Khoa Khám bệnh là cửa ngõ, là nơi đầu tiên thực hiện các dịch vụ KCB ban đầu cho bệnh nhi, cũng là nơi gây ấn tượng ban đầu với cha mẹ trẻ và là bộ mặt của bệnh viện nên việc đảm bảo sự hài lòng của khách hàng tại đây cũng chính là đem lại hình ảnh tốt cho bệnh viện. Hơn nữa, tại khoa khám bệnh là nơi ban đầu tiếp xúc với mọi bức xúc lo lắng của bệnh nhi và người nhà, tiếp xúc với rất nhiều đối tượng người bệnh, khách hàng khác nhau đa dạng về hình thức và nhu cầu KCB. Câu hỏi đặt ra là “Mức độ hài lòng của khách hàng về chất lượng DV KCB tại khoa Khám bệnh, bệnh viện Nhi Trung ương như 2 thế nào? và “các yếu tố nào ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng về chất lượng DV KCB tại khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nhi Trung ương?”.
Từ những lý do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Thực trạng và một số yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng về chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh tại khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nhi Trung ương năm 2017”. 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1. Mô tả sự hài lòng của khách hàng đối với chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh tại khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nhi Trung ương năm 2017. Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng đối với chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh tại tại khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nhi Trung ương năm 2017.
4 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khám bệnh chữa bệnh Khám bệnh là việc hỏi bệnh, khai thác tiền sử bệnh, thăm khám thực thể, khi cần thiết thì chỉ định là xét nghiệm cận lâm sàng, thăm dò chức năng để chẩn đoán và chỉ định phương pháp điều trị phù hợp đã được công nhận [16]. Chữa bệnh là việc sử dụng phương pháp chuyên môn kỹ thuật đã được công nhận và thuốc đã được phép lưu hành để cấp cứu, điều trị, chăm sóc, phục hồi chức năng cho người bệnh [16].
Người bệnh là người sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh - Ở đây đối với việc áp dụng quy chế tự chủ kinh tế bệnh viện thì người bệnh được hiểu như khách hàng sử dụng dịch vụ. Người bệnh có quyền được khám bệnh, chữa bệnh có chất lượng dịch vụ phù hợp với điều kiện thực tế [16]. Được tư vấn, giải thích về tình trạng sức khỏe, phương pháp điều trị và dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh phù hợp với bệnh. Được điều trị bằng phương pháp an toàn, hợp lý và có hiệu quả theo các quy định chuyên môn kỹ thuật.
Được cung cấp thông tin, giải thích, tư vấn đầy đủ về tình trạng bệnh, kết quả, rủi ro có thể xảy ra để lựa chọn phương pháp chẩn đoán và điều trị. Được cung cấp thông tin về hồ sơ bệnh án và chi phí khám bệnh, chữa bệnh. Được cung cấp thông tin về giá trị dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, giải thích chi tiết về các khoản chi phí trong hóa đơn thanh toán dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh. Chức năng, nhiệm vụ khoa Khám bệnh [1] a) Khoa Khám bệnh có các chức năng, nhiệm vụ chính như sau: Tiếp nhận tất cả các trường hợp người bệnh từ ngoài vào hoặc các Bệnh viện khác chuyển đến để cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnh nội trú và ngoại trú.
Tổ chức khám sức khỏe và chứng nhận sức khỏe theo quy định của Nhà nước 5 Có trách nhiệm giải quyết toàn bộ bệnh tật từ các nơi chuyển đến cũng như từ địa phương nơi Bệnh viện đóng. Tổ chức khám giám định sức khỏe khi hội đồng giám định y khoa trung ương hoặc tỉnh, thành phố trưng cầu; khám giám định pháp y khi cơ quan bảo vệ pháp luật trưng cầu b) Quy trình khám bệnh Thực hiện Quy trình khám bệnh tại Bệnh viện nhằm rút ngắn thời gian chờ đợi, tránh gây phiền hà và tăng sự hài long của người bệnh. Đồng thời người bệnh biết rõ Quy trình để cùng phối hợp với Bệnh viện trong quá trình khám bệnh. Nguyên tắc chung: - Người bệnh đến khám được tiếp cận thăm khám lâm sàng, cận lâm sàng, và dịch vụ thuật theo đúng yêu cầu chuyên môn.
- Bảo đảm tính hợp lý và công bằng giữa người bệnh có bảo hiểm y tế (BHYT) và không có BHYT. - Phải đơn giản hóa thủ tục liên quan đến chi trả và đồng chi trả viện phí, tránh nộp viện phí nhiều lần. Các bước trong quy trình khám bệnh: - Bước 1: Tiếp đón người bệnh. - Bước 2: Khám lâm sàng và chẩn đoán.
- Bước 3: Thanh toán viện phí. - Bước 4: Phát và lĩnh thuốc. Dịch vụ Dịch vụ là một tập hợp các hoạt động bao gồm các yếu tố không hiện hữu, tạo chuỗi giá trị và mang lại lợi ích tổng thể. Có rất nhiều loại dịch vụ khác nhau như: dịch vụ y tế, dịch vụ khách sạn, dịch vụ đào tạo, dịch vụ vận chuyển, dịch vụ thông tin, dịch vụ tài chính ngân hàng, dịch vụ tư vấn pháp luật… Dịch vụ thường bao gồm hai thành phần là dịch vụ cơ bản và dịch vụ bao quanh: Dịch vụ cơ bản là dịch vụ tạo ra giá trị nhằm thỏa mãn lợi ích cơ bản của người tiêu dùng đối với dịch vụ đó, là mục tiêu tìm kiếm của người sử dụng.
Dịch vụ cơ bản quyết định bản chất của dịch vụ. Ví dụ: Chăm sóc bảo việ sức khỏe ban 6 đầu là dịch vụ cơ bản trong y tế, bệnh viện cung cấp dịch vụ cơ bản là khám chữa bệnh. Dịch vụ bao quanh là những dịch vụ phụ hoặc các khâu của dịch vụ được hình thành nhằm mang lại giá trị phụ thêm cho khách hàng, dịch vụ bao quanh có thể nằm trong hệ thống của dịch vụ cơ bản hoặc là những dịch vụ độc lập. Dịch vụ bao quanh tạo ra những giá trị phụ thêm cho khách hàng giúp khách hàng có cảm nhận tốt hơn về dịch vụ cơ bản đòng thời góp phần tạo sự khác biệt cho dịch vụ.
Trong bệnh viện, dịch vụ bao quanh là các dịch vụ tiếp nhận đăng ký khám chữa bệnh, vận chuyển người bệnh, cung cấp các điều kiện ăn ở sinh hoạt cho người bệnh và người nhà, dịch vụ giải trí, dịch vụ thông tin [7]. Một số đặc tính của dịch vụ Những đặc tính để phân biệt “dịch vụ” với những loại hàng hóa hữu hình khác là: tính vô hình, tính không thể tách rời, tính chất không đồng nhất, tính không dự trữ được [34]. - Tính vô hình: Chính vì đặc tính “vô hình” mà “dịch vụ” đã tạo ra rất nhiều thách thức cho các chiến lược tiếp thị, nâng cao chất lượng sản phẩm, chất lượng dịch vụ. Dịch vụ không thể kiểm kê, không thể cân đo, đong đếm được do vậy để quản lý, phục vụ những nhu cầu khác nhau của khách hàng là một việc rất khó khăn [44].
- Tính không thể tách rời: “dịch vụ” là không thể tách rời giữa người cung cấp vả người sử dụng do vậy những cảm nhận của khách hàng vể sự phục vụ, tính chuyên nghiệp, thái độ…có thể được dung để đnáh giá chất lượng dịch vụ. - Tính không đồng nhất: “dịch vụ” được thực hiện bởi cơn người và luôn luôn bao hàm yếu tố con người trong đó nên không thể có những quy định để chuẩn hóa “dịch vụ” như là đối với hàng hóa hữu hình khác. Thực tế “dịch vụ” luôn có sự biến đổi trong quá trình cung cấp nên việc xây dựng, phát triển các tiêu chuẩn đánh giá chính xác là thực sự khó khăn. - Đặc tính không dự trữ được: tính không dự trữ được của “dịch vụ” có nghĩa là “dịch vụ” [36].
Chất lượng bệnh viện Chất lượng bệnh viện là toàn bộ các khía cạnh liên quan tới người bệnh, người nhà của người bệnh, nhân viên y tế, năng lực thực hiện chuyên môn kỹ thuật, các yếu tố đầu vào, yếu tố hoạt động và kết quả đầu ra của hoạt động khám, chữa bệnh. Một số khía cạnh chất lượng bệnh viện là khả năng tiếp cận dịch vụ, an toàn, người bệnh là trung tâm, hướng về nhân viên y tế, trình độ chuyên môn, kịp thời, tiện nghi, công bằng, hiệu quả… [2]. Chất lượng dịch vụ y tế Chất lượng dịch vụ ngày càng được xác định là có vai trò then chốt trong việc so sánh giữa cơ sở y tế này với cơ sở y tế khác và để taọ dựng được những lợi thế cạnh tranh [42]. Chất lượng dịch vụ y tế có những đặc tính riêng và cho đến nay chưa có một định nghĩa thống nhất và các đo huởng thống nhất.