Tình Hình Nhiễm Bệnh Ngoài Da Do Demodex, Sarcoptes, Nấm Da Trên Chó Nuôi Tại Thành Phố Thái Nguyên

Nghiên cứu về tình hình nhiễm bệnh ngoài da trên chó, đặc biệt là do Demodex, Sarcoptes và nấm da, là vô cùng quan… 56 trang · Đại học Thái Nguyên · 2013.

• Tác giả: Nguyễn Văn Lịch
• Người hướng dẫn: T.S Phan Thị Hồng Phúc
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình Hình Nhiễm Bệnh Ngoài Da Do Demodex, Sarcoptes, Nấm Da Trên Chó Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. ĐIỀU TRA CƠ BẢN
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Đặc điểm địa hình đất đai
• 1.1.1.3. Đặc điểm khí hậu thủy văn
• 1.1.1.4. Giao thông vận tải
• 1.1.1.5. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.1.1.5.1. Điều kiện xã hội
• 1.1.1.5.2. Điều kiện kinh tế
• 1.1.1.6. Tình hình chăn nuôi của tỉnh Thái Nguyên
• 1.1.1.6.1. Cơ cấu tổ chức của Chi cục thú y tỉnh Thái Nguyên
• 1.1.1.6.2. Tình hình phát triển sản xuất nông nghiệp
• 1.1.2. NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP VÀ KẾT QUẢ PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1.2.1. Nội dung công tác phục vụ sản xuất
• 1.1.2.2. Biện pháp thực hiện
• 1.1.2.3. Kết quả phục vụ sản xuất
• 1.1.3. KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ
• 2. PHẦN 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Mục đích của đề tài
• 2.2. Ý nghĩa của đề tài
• 2.3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.3.1. Cơ sở khoa học
• 2.3.2. Cấu tạo da
• 2.3.3. Sự tuần hoàn và hệ thống thần kinh của da
• 2.3.4. Những hiểu biết về bệnh Demodex, Sarcoptes và nấm da trên chó
• 2.3.5. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.3.5.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.3.5.2. Tình hình nghiên cứu nước ngoài
• 2.4. ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.4.1. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 2.4.2. Vật liệu nghiên cứu
• 2.4.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.4.3.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.4.3.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.4.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.4.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.5.1. Phương pháp đánh giá tỷ lệ nhiễm
• 2.4.5.2. Phương pháp lấy mẫu
• 2.4.5.3. Phương pháp xét nghiệm mẫu
• 2.4.5.4. Qui định độ tuổi và giống chó
• 2.4.5.5. Phương pháp xác định hiệu quả của thuốc điều trị
• 2.4.5.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.5. KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 2.5.1. Tỷ lệ mắc bệnh ngoài da trên tổng số chó điều tra
• 2.5.2. Tỷ lệ chó mắc bệnh demodex, sarcoptes, nấm da trên chó mắc bệnh ngoài da
• 2.5.3. Tỷ lệ chó mắc bệnh do demodex, sarcoptes, nấm da theo giống
• 2.5.4. Tỷ lệ mắc bệnh do demodex, sarcoptes, nấm da theo tính biệt
• 2.5.5. Tỷ lệ mắc bệnh ngoài da do demodex, sarcoptes, nấm da theo tuổi
• 2.5.6. Kết quả điều trị bệnh do demodex, sarcoptes, nấm da gây ra ở chó
• 2.6. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT
• TÀI LIỆU TIẾNG ANH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Bệnh Ngoài Da Chó Tại Thái Nguyên

Nghiên cứu về tình hình nhiễm bệnh ngoài da trên chó, đặc biệt là do Demodex, Sarcoptes và nấm da, là vô cùng quan trọng tại Thái Nguyên. Việc hiểu rõ về dịch tễ học của các bệnh này giúp các bác sĩ thú y Thái Nguyên có thể đưa ra các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả hơn. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định tỷ lệ mắc bệnh, các yếu tố nguy cơ và đánh giá hiệu quả của các phương pháp điều trị hiện tại. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho việc quản lý sức khỏe chó nuôi tại địa phương, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho vật nuôi và giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Các bệnh Demodex chó, Sarcoptes chó và nấm da chó là những vấn đề phổ biến, gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và phúc lợi của chó.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Bệnh Da Liễu Chó

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu dịch tễ học về các bệnh da liễu chó phổ biến tại Thái Nguyên. Dữ liệu này giúp các nhà quản lý và bác sĩ thú y đưa ra các quyết định dựa trên bằng chứng, nhằm cải thiện chương trình phòng ngừa và kiểm soát bệnh. Ngoài ra, nghiên cứu còn giúp nâng cao nhận thức của người nuôi chó về các bệnh ngoài da và cách phòng tránh, từ đó giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và cải thiện sức khỏe tổng thể cho chó. Việc chẩn đoán bệnh ngoài da chó kịp thời và chính xác là yếu tố then chốt để điều trị hiệu quả.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Tình Hình Bệnh Chó Ở Thái Nguyên

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định tỷ lệ nhiễm Demodex, Sarcoptes và nấm da trên chó nuôi tại thành phố Thái Nguyên. Nghiên cứu cũng nhằm đánh giá các yếu tố nguy cơ liên quan đến việc nhiễm bệnh, chẳng hạn như giống chó, tuổi, giới tính và điều kiện vệ sinh. Bên cạnh đó, nghiên cứu còn đánh giá hiệu quả của các phương pháp điều trị hiện tại đối với các bệnh này. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả hơn, phù hợp với điều kiện thực tế tại Thái Nguyên. Cần chú trọng đến tình hình bệnh chó ở Thái Nguyên để có các giải pháp phù hợp.

II. Thách Thức Trong Chẩn Đoán Bệnh Ngoài Da Cho Chó

Việc chẩn đoán chính xác các bệnh nhiễm trùng da chó do Demodex, Sarcoptes và nấm da gây ra có thể gặp nhiều khó khăn. Các triệu chứng lâm sàng thường không đặc hiệu và có thể trùng lặp với các bệnh da khác. Điều này đòi hỏi các bác sĩ thú y phải có kiến thức chuyên môn sâu rộng và sử dụng các phương pháp xét nghiệm phù hợp để xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh. Bên cạnh đó, việc tiếp cận các dịch vụ thú y chuyên nghiệp còn hạn chế ở một số khu vực, đặc biệt là vùng sâu vùng xa, gây khó khăn cho việc chẩn đoán và điều trị bệnh kịp thời. Việc phân biệt viêm da chó do các nguyên nhân khác nhau cũng là một thách thức.

2.1. Triệu Chứng Lâm Sàng Của Bệnh Demodex Sarcoptes Nấm Da

Các bệnh Demodex, Sarcoptes và nấm da có thể gây ra các triệu chứng lâm sàng tương tự nhau, bao gồm ngứa, rụng lông, viêm da và đóng vảy. Tuy nhiên, mức độ nghiêm trọng và vị trí tổn thương có thể khác nhau tùy thuộc vào từng bệnh. Ví dụ, bệnh Demodex chó thường gây rụng lông khu trú ở vùng mặt và chân, trong khi bệnh Sarcoptes chó gây ngứa dữ dội và tổn thương lan rộng trên khắp cơ thể. Triệu chứng Demodex chó, triệu chứng Sarcoptes chó và triệu chứng nấm da chó cần được phân biệt rõ ràng để có phương pháp điều trị phù hợp.

2.2. Phương Pháp Chẩn Đoán Bệnh Ngoài Da Chó Chính Xác

Để chẩn đoán chính xác các bệnh ngoài da chó, các bác sĩ thú y cần sử dụng các phương pháp xét nghiệm phù hợp. Đối với bệnh Demodex và Sarcoptes, phương pháp soi da dưới kính hiển vi là phổ biến nhất. Đối với bệnh nấm da, có thể sử dụng phương pháp nuôi cấy nấm hoặc xét nghiệm PCR. Ngoài ra, việc loại trừ các nguyên nhân gây bệnh da khác, chẳng hạn như dị ứng da chó và các bệnh tự miễn, cũng rất quan trọng. Chẩn đoán bệnh ngoài da chó cần dựa trên kết quả xét nghiệm và đánh giá lâm sàng toàn diện.

III. Phương Pháp Điều Trị Bệnh Ngoài Da Do Ký Sinh Trùng Chó

Việc điều trị các bệnh ngoài da chó do ký sinh trùng chó như Demodex và Sarcoptes đòi hỏi sự kiên nhẫn và tuân thủ nghiêm ngặt theo hướng dẫn của bác sĩ thú y. Các phương pháp điều trị thường bao gồm sử dụng thuốc diệt ký sinh trùng, thuốc kháng viêm và các biện pháp hỗ trợ để giảm ngứa và phục hồi da. Thời gian điều trị có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh và đáp ứng của chó với điều trị. Việc điều trị ghẻ chó do Sarcoptes cần được thực hiện đồng thời cho tất cả các con chó trong cùng một gia đình hoặc khu vực nuôi nhốt.

3.1. Các Loại Thuốc Trị Demodex Sarcoptes Cho Chó Hiệu Quả

Hiện nay có nhiều loại thuốc trị Demodex chó và thuốc trị Sarcoptes chó hiệu quả, bao gồm các loại thuốc tiêm, thuốc uống và thuốc bôi ngoài da. Một số loại thuốc phổ biến bao gồm ivermectin, milbemycin oxime và selamectin. Việc lựa chọn loại thuốc phù hợp phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh, tuổi và tình trạng sức khỏe của chó. Cần tuân thủ đúng liều lượng và thời gian điều trị theo chỉ định của bác sĩ thú y để đảm bảo hiệu quả và tránh các tác dụng phụ không mong muốn.

3.2. Biện Pháp Hỗ Trợ Điều Trị Bệnh Ngoài Da Cho Chó

Ngoài việc sử dụng thuốc diệt ký sinh trùng, các biện pháp hỗ trợ cũng rất quan trọng trong việc điều trị các bệnh ngoài da chó. Các biện pháp này bao gồm tắm rửa thường xuyên bằng dầu gội chuyên dụng, sử dụng thuốc kháng viêm để giảm ngứa và viêm da, và cung cấp chế độ dinh dưỡng cân bằng để tăng cường hệ miễn dịch. Việc giữ vệ sinh sạch sẽ cho môi trường sống của chó cũng rất quan trọng để ngăn ngừa tái nhiễm. Cần chú ý đến việc phòng ngừa bệnh ngoài da chó bằng cách vệ sinh thường xuyên và kiểm soát ve chó, bọ chét chó.

IV. Điều Trị Nấm Da Chó Phương Pháp Và Lưu Ý Quan Trọng

Điều trị nấm da chó đòi hỏi sự kết hợp giữa thuốc kháng nấm và các biện pháp vệ sinh. Các loại thuốc kháng nấm có thể được sử dụng dưới dạng uống, bôi hoặc tắm. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh và loại nấm gây bệnh. Ngoài ra, việc vệ sinh môi trường sống của chó và ngăn ngừa lây lan nấm sang người và các vật nuôi khác cũng rất quan trọng. Cần lưu ý rằng một số loại nấm da có thể lây sang người, do đó cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa thích hợp.

4.1. Các Loại Thuốc Trị Nấm Da Chó Phổ Biến Hiện Nay

Có nhiều loại thuốc trị nấm da chó hiệu quả, bao gồm griseofulvin, ketoconazole, itraconazole và terbinafine. Các loại thuốc này có thể được sử dụng dưới dạng uống hoặc bôi ngoài da. Việc lựa chọn loại thuốc phù hợp phụ thuộc vào loại nấm gây bệnh và mức độ nghiêm trọng của bệnh. Cần tuân thủ đúng liều lượng và thời gian điều trị theo chỉ định của bác sĩ thú y để đảm bảo hiệu quả và tránh các tác dụng phụ không mong muốn.

4.2. Vệ Sinh Môi Trường Để Ngăn Ngừa Nấm Da Lây Lan

Vệ sinh môi trường sống của chó là một phần quan trọng trong việc điều trị và ngăn ngừa nấm da lây lan. Cần thường xuyên giặt giũ và khử trùng giường, đồ chơi và các vật dụng khác của chó. Ngoài ra, cần hút bụi và lau nhà thường xuyên để loại bỏ các bào tử nấm. Việc cách ly chó bị nhiễm nấm với các vật nuôi khác và người cũng rất quan trọng để ngăn ngừa lây lan bệnh. Cần chú ý đến việc phòng ngừa bệnh ngoài da chó bằng cách vệ sinh thường xuyên và kiểm soát các yếu tố nguy cơ.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Tình Hình Nhiễm Bệnh Ngoài Da Chó

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ mắc bệnh ngoài da chó do Demodex, Sarcoptes và nấm da tại Thái Nguyên là khá cao. Các yếu tố nguy cơ liên quan đến việc nhiễm bệnh bao gồm giống chó, tuổi, giới tính và điều kiện vệ sinh. Kết quả điều trị cho thấy rằng các phương pháp điều trị hiện tại có hiệu quả nhất định, nhưng cần được cải thiện để đạt hiệu quả cao hơn và giảm thiểu tác dụng phụ. Nghiên cứu này cung cấp thông tin quan trọng cho việc xây dựng các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả hơn, phù hợp với điều kiện thực tế tại Thái Nguyên.

5.1. Tỷ Lệ Mắc Bệnh Demodex Sarcoptes Nấm Da Theo Giống Chó

Nghiên cứu cho thấy rằng một số giống chó có nguy cơ mắc bệnh Demodex, Sarcoptes và nấm da cao hơn so với các giống chó khác. Ví dụ, chó Bulldog, Shar Pei và West Highland White Terrier có nguy cơ mắc bệnh Demodex cao hơn, trong khi chó Pit Bull và Staffordshire Bull Terrier có nguy cơ mắc bệnh Sarcoptes cao hơn. Việc hiểu rõ về nguy cơ mắc bệnh theo giống chó giúp các bác sĩ thú y và người nuôi chó có thể chủ động phòng ngừa và phát hiện bệnh sớm.

5.2. Ảnh Hưởng Của Tuổi Và Giới Tính Đến Tỷ Lệ Mắc Bệnh

Nghiên cứu cũng cho thấy rằng tuổi và giới tính có ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc bệnh ngoài da chó. Chó con và chó già có nguy cơ mắc bệnh Demodex cao hơn do hệ miễn dịch chưa phát triển hoặc suy yếu. Chó đực có nguy cơ mắc bệnh Sarcoptes cao hơn do thói quen giao phối và tiếp xúc với nhiều con chó khác. Việc xem xét các yếu tố tuổi và giới tính giúp các bác sĩ thú y có thể đánh giá nguy cơ mắc bệnh và đưa ra các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

VI. Giải Pháp Phòng Ngừa Bệnh Ngoài Da Cho Chó Hiệu Quả

Phòng ngừa bệnh ngoài da chó là một phần quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe cho chó. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm giữ vệ sinh sạch sẽ cho chó và môi trường sống, cung cấp chế độ dinh dưỡng cân bằng, kiểm soát ve chó và bọ chét chó, và tiêm phòng đầy đủ. Ngoài ra, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ cho chó cũng rất quan trọng để phát hiện và điều trị bệnh sớm. Cần nâng cao nhận thức của người nuôi chó về các bệnh ngoài da và cách phòng tránh để giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và cải thiện sức khỏe tổng thể cho chó.

6.1. Hướng Dẫn Chăm Sóc Da Lông Cho Chó Đúng Cách

Chăm sóc da lông đúng cách là một biện pháp phòng ngừa bệnh ngoài da chó hiệu quả. Cần tắm rửa cho chó thường xuyên bằng dầu gội chuyên dụng, chải lông để loại bỏ lông rụng và bụi bẩn, và kiểm tra da để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Ngoài ra, cần cung cấp chế độ dinh dưỡng cân bằng, giàu vitamin và khoáng chất, để tăng cường sức khỏe da lông. Việc cắt tỉa lông thường xuyên cũng giúp ngăn ngừa các bệnh da do nấm và vi khuẩn.

6.2. Kiểm Soát Ve Bọ Chét Để Phòng Ngừa Bệnh Ngoài Da

Kiểm soát ve chó và bọ chét chó là một biện pháp quan trọng để phòng ngừa các bệnh ngoài da chó. Ve và bọ chét có thể gây ngứa, viêm da và lây truyền các bệnh truyền nhiễm. Có nhiều loại thuốc diệt ve và bọ chét hiệu quả, bao gồm thuốc bôi, thuốc uống và vòng cổ. Việc sử dụng thuốc diệt ve và bọ chét cần được thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ thú y để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội và mức sống của người dân được nâng cao, phong trào nuôi chó với các mục đích như làm cảnh, giữ nhà, làm bạn và phục vụ kinh tế tại Việt Nam ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, mật độ nuôi chó gia tăng tại các khu vực đô thị kéo theo sự gia tăng của nhiều loại dịch bệnh nguy hiểm. Bên cạnh các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như dại, Care, Parvovirus hay xoắn khuẩn, các bệnh do ký sinh trùng và nấm ngoài da cũng gây ra những tổn thương nghiêm trọng cho đàn chó. Khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm tại Việt Nam tạo môi trường thuận lợi cho các mầm bệnh ngoại ký sinh và vi nấm sinh trưởng, phát triển. Khi mắc bệnh ngoài da, chó thường có biểu hiện ngứa ngáy dữ dội, rụng lông, da đóng vảy sần sùi và thường xuyên xuất hiện các tổn thương viêm mủ kế phát do nhiễm khuẩn, làm suy giảm thể trạng của vật nuôi và tiềm ẩn nguy cơ lây truyền mầm bệnh sang người.

Tại thành phố Thái Nguyên, phong trào nuôi chó phát triển mạnh ở nhiều hộ gia đình, song công tác phòng và trị bệnh ký sinh trùng ngoài da vẫn chưa nhận được sự quan tâm đúng mức từ phía người nuôi. Đa số chủ nuôi thiếu kiến thức về chẩn đoán phân biệt nguyên nhân gây bệnh cũng như chưa áp dụng đúng các phác đồ điều trị chuyên khoa. Nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn trong công tác thú y tại địa phương, đề tài "Tình hình nhiễm bệnh ngoài da do Demodex, Sarcoptes, nấm da trên chó nuôi tại thành phố Thái Nguyên và kết quả điều trị" đã được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm hai nhiệm vụ:

1. Điều tra tình hình nhiễm Demodex, Sarcoptes, nấm da trên đàn chó nuôi tại các hộ gia đình thuộc thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên theo các yếu tố dịch tễ (địa bàn, giống, tính biệt, lứa tuổi).
2. Thử nghiệm và xây dựng phác đồ điều trị an toàn, hiệu quả cho từng loại bệnh ngoài da trên chó.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn chó nuôi tại các hộ gia đình trên địa bàn thành phố Thái Nguyên và các mẫu bệnh phẩm da thu thập từ những cá thể chó có biểu hiện bệnh tích ngoài da.
• Phạm vi không gian: Điều tra thực địa tại 4 phường thuộc thành phố Thái Nguyên (gồm phường Hoàng Văn Thụ, Đồng Quang, Phan Đình Phùng, Trưng Vương); các phân tích, xét nghiệm mẫu được tiến hành tại Phòng thí nghiệm Khoa Chăn nuôi - Thú y, Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được triển khai từ ngày 01/06/2013 đến ngày 18/11/2013.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và cơ sở khoa học

Khóa luận xây dựng hệ thống lý thuyết dựa trên các tài liệu chuyên ngành về giải phẫu sinh lý học da động vật và bệnh học ký sinh trùng thú y:

• Cấu tạo và sinh lý da: Da gồm ba lớp chính là biểu bì (biểu mô lát kép hóa sừng, không chứa mạch máu), chân bì (mô liên kết sợi chứa lớp nhú, lớp bình diện, lớp dạng gân, hệ thống lưới mạch máu nông - sâu, mạch bạch huyết và các thụ thể thần kinh) và hạ bì (mô mỡ liên kết). Hệ thống phần phụ của da gồm tuyến bã nhờn, tuyến mồ hôi, tuyến sữa và nang lông. Da thực hiện các chức năng bảo vệ cơ học, chống mất nước, ngăn chặn vi sinh vật xâm nhập, điều hòa thân nhiệt và bài tiết.
• Phân loại học và đặc điểm mầm bệnh:
  • Demodex canis: Thuộc họ Demodicidae, bộ Acarina, phân bộ Trombidiformes. Cơ thể thon dài (kích thước 0,1 - 0,39 mm), chân tiêu giảm dạng mấu ngắn. Ký sinh sâu trong nang lông và tuyến bã nhờn, chu kỳ phát triển kéo dài 20 - 30 ngày (trứng -> ấu trùng 6 chân -> protonymph -> nymph -> trưởng thành 8 chân). Bệnh gây rụng lông quanh mắt, mặt hoặc toàn thân, làm suy giảm miễn dịch lympho T và dễ kế phát nhiễm khuẩn sinh mủ do Staphylococcus aureus, Pseudomonas spp.
  • Sarcoptes scabiei var canis: Thuộc họ Sarcoptidae, bộ Acarina. Cơ thể hình tròn (kích thước 0,2 - 0,5 mm), lưng có các đường vân song song. Cái ghẻ đào rãnh ngầm dưới lớp biểu bì để hút dịch mô và đẻ trứng. Chu kỳ phát triển từ 17 - 21 ngày. Bệnh gây ngứa dữ dội, rụng lông mảng lớn và dày sừng da (hiện tượng da voi).
  • Nấm da: Thuộc ngành Ascomycota, hai giống chính gây bệnh trên thú y là Microsporum (M. canis, M. gypseum) và Trichophyton (T. mentagrophytes, T. rubrum). Nấm xâm nhập vào lớp sừng và nang lông thông qua sự thủy phân keratin, gây tổn thương da tròn đồng tâm, gãy rụng lông và bong vảy xám.

Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận áp dụng phương pháp nghiên cứu thực nghiệm lâm sàng và cận lâm sàng:

• Phương pháp điều tra dịch tễ: Khảo sát ngẫu nhiên đàn chó nuôi tại các hộ gia đình ở 4 phường, kiểm tra các triệu chứng lâm sàng (tình trạng rụng lông, mức độ loét da, vảy sừng, màu sắc tổn thương, phản xạ ngứa gãi).
• Phương pháp thu thập mẫu bệnh phẩm:
  • Mẫu ký sinh trùng (Demodex, Sarcoptes): Sử dụng dao mổ cạo sâu tại vùng ranh giới giữa da lành và da bệnh cho đến khi rướm máu; đưa mẫu vào túi vô trùng và xét nghiệm trong ngày.
  • Mẫu nấm da: Sát trùng bề mặt da, dùng dao cạo vảy bệnh phẩm đưa vào túi vô trùng, bảo quản trong phích đá chuyên dụng (tránh tiếp xúc trực tiếp với đá) và chuyển ngay về phòng thí nghiệm.
• Phương pháp xét nghiệm phòng thí nghiệm:
  • Soi tươi ký sinh trùng: Phết đều mẫu da cạo lên phiến kính, nhỏ 1 - 2 giọt dung dịch Lactophenol (hoặc xử lý qua NaOH 10% để làm tan mô liên kết), đậy lamen và quan sát dưới kính hiển vi quang học ở độ phóng đại 10x10.
  • Nuôi cấy định danh nấm: Cấy bệnh phẩm vô trùng lên môi trường thạch Sabouraud agar có bổ sung 0,5 g kháng sinh Pen-Strep để ức chế tạp khuẩn, ủ trong tủ ấm ở nhiệt độ 37°C. Theo dõi tốc độ phát triển khuẩn lạc sau 6 ngày và quan sát hình thái sợi nấm, bào tử sau 15 ngày.
• Tiêu chuẩn phân nhóm nghiên cứu:
  • Giống chó: Phân loại thành nhóm chó nội và nhóm chó ngoại.
  • Lứa tuổi: Chia thành 3 nhóm gồm dưới 6 tháng tuổi, từ 6 tháng đến 2 năm tuổi và trên 2 năm tuổi.
  • Tính biệt: Phân loại theo chó đực và chó cái.
• Phương pháp thử nghiệm điều trị: Thiết kế 3 phác đồ điều trị riêng biệt tương ứng với từng tác nhân gây bệnh, theo dõi các chỉ tiêu lâm sàng (mức độ giảm ngứa, tốc độ tái tạo biểu bì, hồi phục nang lông và mọc lại lông).
• Phương pháp xử lý số liệu: Tính toán tỷ lệ nhiễm, tỷ lệ khỏi bệnh theo các công thức sinh học thường quy trong ký sinh trùng học và xử lý số liệu bằng phương pháp thống kê sinh học thú y theo tài liệu của Nguyễn Văn Thiện (2008).

Nội dung chính theo từng chương

Khóa luận được cấu trúc thành hai phần chính: Phần 1 phản ánh kết quả rèn luyện nghiệp vụ sản xuất tại cơ sở và Phần 2 trình bày chuyên đề nghiên cứu khoa học chuyên sâu.

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất

Phần này mô tả quá trình thực tập nghề nghiệp của sinh viên tại Trạm Thú y thành phố Thái Nguyên, bao gồm công tác điều tra cơ bản điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của địa bàn và các hoạt động can thiệp kỹ thuật thú y thực tế:

• Điều tra cơ bản: Thành phố Thái Nguyên là trung tâm kinh tế - văn hóa của tỉnh và vùng trung du miền núi phía Bắc, có hệ thống giao thông thuận lợi, điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm. Cơ cấu chăn nuôi trên địa bàn đang chuyển dịch dần từ quy mô nông hộ nhỏ lẻ sang mô hình trang trại tập trung, trong đó đàn chó nuôi gia đình có xu hướng tăng nhanh.
• Kết quả thực hiện công tác chuyên môn:
  • Công tác tiêm phòng vắc xin: Tham gia tiêm phòng định kỳ 2 đợt/năm cho đàn gia súc, gia cầm với tổng cộng 1.100 lượt tiêm (gồm 50 liều tụ huyết trùng trâu bò, 200 liều cúm gia cầm, 150 liều tụ - dấu lợn, 200 liều dịch tả lợn, 250 liều lở mồm long móng cho trâu bò và lợn, 250 liều vắc xin dại chó), đạt tỷ lệ an toàn 100%.
  • Công tác chẩn đoán và điều trị bệnh thực địa:
    • Bệnh phân trắng lợn con do E. coli: Điều trị 40 con bằng phác đồ kết hợp Colivet (5 g/con/ngày), Enroflox-T (1 ml/5 kg thể trọng) và Vitamin B1, chữa khỏi 35 con, đạt tỷ lệ 87,5%.
    • Bệnh tụ huyết trùng trâu bò: Điều trị 3 ca bằng Kanamycin (20 mg/kg thể trọng), Anagil 30% hạ sốt, Cafein và B-complex, chữa khỏi 3 con, đạt tỷ lệ 100%.
    • Bệnh chướng hơi dạ cỏ ở bò: Can thiệp hộ lý kết hợp cho uống MgSO4, cồn tỏi, nước giải khát có ga kích thích ợ hơi và thuốc trợ sức cho 2 con, khỏi hoàn toàn (tỷ lệ 100%).
  • Các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật khác: Thực hiện thiến 30 lợn đực lúc 7 ngày tuổi, tẩy giun sán cho 5 trâu bò, tiêu độc khử trùng 200 m² chuồng trại và tuyên truyền tiêm sắt cho lợn con sơ sinh.

Bảng 1: Tổng hợp kết quả công tác phục vụ sản xuất tại thực địa

STT	Nội dung công việc	Số lượng can thiệp	Kết quả đạt được	Tỷ lệ thành công (%)
1	Tiêm phòng vắc xin	1.100 con	1.100 con an toàn	100,00
1.1	Vắc xin Tụ huyết trùng trâu bò	50 con	50 con an toàn	100,00
1.2	Vắc xin Cúm gia cầm	200 con	200 con an toàn	100,00
1.3	Vắc xin Tụ - Dấu lợn	150 con	150 con an toàn	100,00
1.4	Vắc xin Dịch tả lợn	200 con	200 con an toàn	100,00
1.5	Vắc xin Lở mồm long móng (trâu, bò, lợn)	250 con	250 con an toàn	100,00
1.6	Vắc xin Dại trên chó	250 con	250 con an toàn	100,00
2	Chẩn đoán và điều trị	45 con	40 con khỏi	88,89
2.1	Phân trắng lợn con	40 con	35 con khỏi	87,50
2.2	Tụ huyết trùng trâu bò	3 con	3 con khỏi	100,00
2.3	Chướng hơi dạ cỏ ở bò	2 con	2 con khỏi	100,00
3	Công tác thú y khác
3.1	Thiến lợn đực con	30 con	30 con an toàn	100,00
3.2	Tẩy giun sán trâu bò	5 con	5 con an toàn	100,00
3.3	Sát trùng chuồng trại	200 m²	200 m² an toàn	100,00

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học

Tổng quan tài liệu

Tác giả hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế về dịch tễ, bệnh lý và phác đồ điều trị bệnh da ở chó. Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Nguyễn Vũ Thị Hồng Loan (2003), Phạm Sỹ Lăng (2006, 2009), Đỗ Dương Thái (1975) và Bùi Thị Tho (2003) cho thấy Demodex và Sarcoptes là hai nhóm ngoại ký sinh phổ biến nhất trên chó, với tỷ lệ nhiễm dao động tùy theo mùa và vùng địa lý. Về thuốc điều trị, Ivermectin, Amitraz và DEP là những dược chất được sử dụng phổ biến. Trên thế giới, các tác giả như Currier (2011), Quinn (1994), Halit Umar (2005) và Ron Hines (2013) đã khẳng định vai trò của tình trạng suy giảm miễn dịch đối với sự bùng phát của Demodex, cũng như nhấn mạnh tầm quan trọng của việc vệ sinh môi trường kết hợp kiểm tra chức năng gan thận khi sử dụng kháng sinh chống nấm dài ngày.

Đối tượng, vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết quy trình thực nghiệm từ khâu chọn mẫu tại 4 phường thuộc thành phố Thái Nguyên, quy chuẩn dụng cụ, hóa chất phòng thí nghiệm (Lactophenol, cồn 70°, môi trường Sabouraud agar, kháng sinh Pen-Strep) đến phương pháp cạo mẫu da, soi kính hiển vi và ủ nấm. Thiết lập công thức toán học tính toán các tỷ lệ nhiễm theo biến số dịch tễ học và tiêu chí đánh giá hiệu quả hồi phục lâm sàng sau điều trị.

Kết quả và phân tích kết quả

Chương này tập trung phân tích các dữ liệu định lượng thu thập được từ thực địa và kết quả thử nghiệm lâm sàng:

• Tỷ lệ mắc bệnh ngoài da chung: Khảo sát trên 141 cá thể chó tại 4 phường phát hiện 36 con mắc bệnh ngoài da, chiếm tỷ lệ trung bình 25,53%. Trong đó, phường Phan Đình Phùng có tỷ lệ mắc cao nhất (28,57%), tiếp theo là Đồng Quang (26,83%), Trưng Vương (24,32%) và Hoàng Văn Thụ thấp nhất (22,86%).
• Cơ cấu nguyên nhân gây bệnh: Trong 36 cá thể mắc bệnh ngoài da, xét nghiệm vi thể và nuôi cấy xác định có 24 con nhiễm Demodex canis (chiếm 66,67%), 7 con nhiễm nấm da (19,44%), 1 con nhiễm Sarcoptes scabiei (2,78%) và 4 con mắc các bệnh ngoài da khác như dị ứng, rối loạn nội tiết (11,11%). Tổng tỷ lệ bệnh do 3 tác nhân chính (Demodex, Sarcoptes, nấm da) chiếm 88,89% tổng số ca bệnh.
• Tỷ lệ mắc bệnh phân theo giống: Khảo sát trên 32 cá thể chó mắc 3 nhóm bệnh chính cho thấy nhóm chó nội có tỷ lệ mắc bệnh ngoài da cao hơn nhóm chó ngoại. Cụ thể, trong 19 chó nội có 15 con mắc Demodex (78,95%), 4 con mắc nấm da (21,05%) và không phát hiện Sarcoptes. Trong 13 chó ngoại có 9 con mắc Demodex (69,23%), 3 con mắc nấm da (23,08%) và 1 con mắc Sarcoptes (7,69%). Tác giả lý giải sự chênh lệch này xuất phát từ việc chó ngoại thường được chủ nuôi đầu tư chăm sóc, nuôi nhốt trong môi trường vệ sinh tốt hơn và sử dụng sữa tắm định kỳ.
• Tỷ lệ mắc bệnh phân theo tính biệt: Trong 21 chó đực mắc bệnh, có 17 con mắc Demodex (81,0%), 4 con mắc nấm da (19,0%) và 0 con mắc Sarcoptes. Trong 11 chó cái mắc bệnh, có 7 con mắc Demodex (63,7%), 3 con mắc nấm da (27,3%) và 1 con mắc Sarcoptes (9,0%). Chó cái có tỷ lệ nhiễm nấm và Sarcoptes cao hơn, một phần do ảnh hưởng của thay đổi nội tiết tố trong chu kỳ sinh sản và giai đoạn nuôi con làm giảm sức đề kháng.
• Tỷ lệ mắc bệnh phân theo lứa tuổi:
  • Nhóm chó dưới 6 tháng tuổi (8 con mắc): 6 con mắc Demodex (75,0%), 1 con mắc Sarcoptes (12,5%), 1 con mắc nấm da (12,5%).
  • Nhóm chó từ 6 tháng đến 2 năm tuổi (11 con mắc): 9 con mắc Demodex (81,8%), 3 con mắc nấm da (27,3%), không có ca mắc Sarcoptes.
  • Nhóm chó trên 2 năm tuổi (13 con mắc): 10 con mắc Demodex (77,0%), 3 con mắc nấm da (23,0%), không có ca mắc Sarcoptes.
  • Lứa tuổi từ 6 tháng đến 2 năm ghi nhận tỷ lệ nhiễm Demodex và nấm da cao nhất do đây là giai đoạn tăng trưởng mạnh, nhu cầu trao đổi chất cao và có sự tiếp xúc ngoại cảnh nhiều.

Bảng 2: Tổng hợp tỷ lệ mắc bệnh Demodex, Sarcoptes và nấm da theo các yếu tố dịch tễ

Yếu tố khảo sát	Tổng số chó mắc bệnh (con)	Bệnh do Demodex		Bệnh do Sarcoptes		Bệnh do nấm da
		Số con	Tỷ lệ (%)	Số con	Tỷ lệ (%)	Số con	Tỷ lệ (%)
Theo địa bàn (phường)
Hoàng Văn Thụ	8	6	75,00	0	0,00	1	12,50
Đồng Quang	11	5	45,45	1	9,09	3	27,27
Phan Đình Phùng	8	6	75,00	0	0,00	2	25,00
Trưng Vương	9	7	77,78	0	0,00	1	11,11
Theo giống
Chó nội	19	15	78,95	0	0,00	4	21,05
Chó ngoại	13	9	69,23	1	7,69	3	23,08
Theo tính biệt
Chó đực	21	17	81,00	0	0,00	4	19,00
Chó cái	11	7	63,70	1	9,00	3	27,30
Theo lứa tuổi
< 6 tháng tuổi	8	6	75,00	1	12,50	1	12,50
6 tháng - 2 năm tuổi	11	9	81,80	0	0,00	3	27,30
> 2 năm tuổi	13	10	77,00	0	0,00	3	23,00
Toàn bộ mẫu ký sinh/nấm	32	24	75,00	1	3,12	7	21,88

Kết quả và đóng góp

Kết quả thử nghiệm các phác đồ điều trị

Khóa luận đã thử nghiệm 3 phác đồ điều trị chuyên biệt trên 30 cá thể chó mắc bệnh ngoài da xác định được nguyên nhân, ghi nhận các kết quả cụ thể sau:

Bảng 3: Kết quả điều trị các bệnh ngoài da do Demodex, Sarcoptes và nấm da trên chó

Loại bệnh	Thuốc sử dụng	Liều lượng và đường dùng	Số chó điều trị (con)	Số chó khỏi bệnh (con)	Tỷ lệ khỏi (%)
Bệnh do Demodex	Nova Mectin 0,25%	Tiêm dưới da 0,2 mg/kg TT (2 tuần/lần, dùng trong 2 tháng); kết hợp tắm Nova-Pink Shampoo (3 lần/tuần)	24	22	91,60
Bệnh do Sarcoptes	Nova Mectin 0,25%	Tiêm dưới da 0,2 mg/kg TT (2 tuần/lần, dùng trong 2 tháng); kết hợp tắm Nova-Pink Shampoo và thuốc trợ lực	1	1	100,00
Bệnh nấm da	Vimekon 1/100, Penstrep-suspension, Griseofulvin 250mg	Bôi Vimekon 1/100 lên vết thương; tiêm bắp Penstrep 1 ml/10 kg TT x 3 ngày; uống Griseofulvin 250 mg/20 kg TT	5	3	60,00

• Đánh giá hiệu quả lâm sàng:
  • Đối với bệnh Demodex: Phác đồ tiêm Nova Mectin 0,25% phối hợp tắm xà phòng diệt ghẻ Nova-Pink Shampoo và kháng sinh hỗ trợ (Lincomycin/Cefotaxime khi có viêm mủ) cho hiệu quả chữa khỏi đạt 91,60%.
  • Đối với bệnh Sarcoptes: Phác đồ tiêm Nova Mectin kết hợp vệ sinh nuôi nhốt khô ráo và tắm Nova-Pink Shampoo đạt tỷ lệ khỏi 100%.
  • Đối với bệnh nấm da: Phác đồ phối hợp Vimekon bôi ngoài, Penstrep tiêm bắp chống phụ nhiễm và Griseofulvin uống kéo dài 4 - 6 tuần cho tỷ lệ hồi phục 60,00%. Thời gian lành bệnh nấm kéo dài và có nguy cơ gây độc cho gan.

Giải pháp và khuyến nghị tác giả đề xuất

1. Thực hiện nghiêm ngặt biện pháp cách ly giữa chó bệnh và chó khỏe để triệt tiêu nguồn lây truyền trực tiếp.
2. Cải thiện chế độ chăm sóc nuôi dưỡng, cung cấp khẩu phần ăn đủ dinh dưỡng, sử dụng sữa tắm thú y chuyên dụng có độ pH phù hợp và tránh dùng xà phòng có độ kiềm cao làm tổn thương hàng rào bảo vệ da.
3. Khi điều trị nấm bằng Griseofulvin kéo dài, bắt buộc phải phối hợp thuốc giải độc và theo dõi chức năng gan, thận của vật nuôi.
4. Đối với các ca bệnh có phụ nhiễm vi khuẩn sinh mủ nặng, cần tiến hành làm kháng sinh đồ để lựa chọn kháng sinh điều trị mủ kế phát chính xác, hạn chế tình trạng kháng thuốc.
5. Tiến hành xét nghiệm vi thể sau khi kết thúc liệu trình điều trị để xác nhận vật nuôi đã sạch hoàn toàn mầm bệnh trước khi tái hòa nhập.

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp số liệu thực nghiệm khoa học về thực trạng nhiễm bệnh ngoài da trên đàn chó nuôi tại đô thị thành phố Thái Nguyên, xác định Demodex canis là căn nguyên chiếm tỷ lệ cao nhất.
• Kiểm chứng hiệu lực thực tế của chế phẩm thú y Nova Mectin 0,25% và Griseofulvin trong điều trị ngoại ký sinh trùng và nấm da trên chó tại địa phương.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ ra một số hạn chế gắn liền với điều kiện nghiên cứu thực tế:

• Quy mô mẫu thử nghiệm điều trị đối với bệnh do Sarcoptes (n = 1) và bệnh nấm da (n = 5) còn nhỏ do số lượng ca bệnh tiếp nhận trong thời gian thực tập có giới hạn, vì vậy số liệu điều trị ở hai nhóm này mang tính chất tham khảo ban đầu.
• Đề tài chưa tiến hành phân lập sâu đến từng loài vi khuẩn phụ nhiễm sinh mủ cũng như chưa thực hiện thử nghiệm kháng sinh đồ trên đĩa thạch để định lượng mức độ mẫn cảm của vi khuẩn.
• Nghiên cứu chưa theo dõi đánh giá các chỉ số sinh hóa máu (men gan AST, ALT, creatinin) trên những cá thể chó sử dụng Griseofulvin dài ngày để định lượng mức độ ảnh hưởng của thuốc lên chức năng gan thận.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng địa bàn điều tra và tăng dung lượng mẫu bệnh phẩm trên nhiều giống chó ngoại mới nhập khẩu.
• Thực hiện các nghiên cứu chuyên sâu về phân lập vi khuẩn kế phát kết hợp làm kháng sinh đồ nhằm tối ưu hóa phác đồ điều trị viêm da mủ phức hợp trên chó.

Giá trị tham khảo

Khóa luận tốt nghiệp là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y: Cung cấp tài liệu học tập thực tế về phương pháp cạo da, kỹ thuật soi tươi chẩn đoán Demodex, Sarcoptes bằng Lactophenol và quy trình nuôi cấy nấm da trên môi trường Sabouraud agar.
• Bác sĩ thú y thực hành và các phòng khám thú cảnh: Cung cấp tài liệu tham khảo về liều lượng, liệu trình sử dụng thuốc Ivermectin thương mại (Nova Mectin 0,25%), Griseofulvin, Vimekon và các lưu ý lâm sàng trong điều trị viêm da kế phát.
• Người nuôi chó tại các khu vực đô thị: Cung cấp kiến thức cơ bản về các biểu hiện bệnh lý ngoài da, tầm quan trọng của việc vệ sinh chuồng trại, chế độ dinh dưỡng và lựa chọn xà phòng tắm phù hợp để phòng ngừa bệnh ngoài da.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc bệnh ngoài da trên đàn chó điều tra tại thành phố Thái Nguyên là bao nhiêu và phân bố giữa các phường như thế nào?
Kết quả điều tra trên tổng số 141 cá thể chó tại 4 phường ghi nhận có 36 con mắc bệnh ngoài da, chiếm tỷ lệ trung bình 25,53%. Trong đó, tỷ lệ mắc theo từng địa bàn gồm: phường Phan Đình Phùng đạt 28,57% (8/28 con), phường Đồng Quang đạt 26,83% (11/41 con), phường Trưng Vương đạt 24,32% (9/37 con) và phường Hoàng Văn Thụ đạt 22,86% (8/35 con).

2. Trong số các ca bệnh ngoài da được xác định, tác nhân nào chiếm tỷ lệ cao nhất?
Trong 36 cá thể chó mắc bệnh ngoài da, Demodex canis là tác nhân phổ biến nhất với 24 ca (chiếm 66,67%), tiếp theo là nấm da với 7 ca (chiếm 19,44%), các bệnh ngoài da khác (dị ứng, nội tiết) chiếm 4 ca (11,11%) và thấp nhất là Sarcoptes scabiei với 1 ca (chiếm 2,78%).

3. Phác đồ điều trị bệnh do Demodex được tác giả thực hiện như thế nào và đạt hiệu quả ra sao?
Phác đồ sử dụng thuốc tiêm Nova Mectin 0,25% với liều 0,2 mg/kg thể trọng, tiêm dưới da định kỳ 2 tuần một lần trong thời gian 2 tháng, kết hợp tắm xà phòng chuyên dụng Nova-Pink Shampoo 3 lần/tuần và tiêm kháng sinh bổ trợ (Lincomycin/Cefotaxime) chống nhiễm trùng sinh mủ. Kết quả điều trị trên 24 cá thể chó đã chữa khỏi 22 con, đạt tỷ lệ thành công 91,60%.

4. Tại sao tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng ngoài da ở nhóm chó nội lại cao hơn nhóm chó ngoại trong nghiên cứu này?
Số liệu nghiên cứu cho thấy chó nội có tỷ lệ mắc bệnh ngoài da cao hơn (78,95% do Demodex và 21,05% do nấm) so với chó ngoại (69,23% do Demodex, 23,08% do nấm và 7,69% do Sarcoptes). Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ phương thức quản lý và chăm sóc: chó ngoại có giá trị kinh tế cao nên thường được chủ nuôi nhốt riêng, tắm rửa bằng sữa tắm chuyên dụng định kỳ và cung cấp dinh dưỡng tốt hơn, trong khi chó nội thường được nuôi thả tự do và ít được chăm sóc da lông thường xuyên.

5. Nghiên cứu đưa ra những cảnh báo gì khi điều trị bệnh nấm da bằng thuốc Griseofulvin?
Thuốc kháng nấm Griseofulvin cho hiệu quả hồi phục chậm (thường mất từ 4 đến 6 tuần, đạt tỷ lệ khỏi 60,00%). Trong quá trình điều trị, việc sử dụng Griseofulvin kéo dài có thể gây tổn thương và viêm gan ở chó. Do đó, tác giả khuyến cáo cần kiểm tra chức năng gan thận của vật nuôi, đồng thời kết hợp bổ sung các loại thuốc trợ sức, giải độc và nâng cao sức đề kháng trong suốt liệu trình.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Văn Lịch đã phản ánh toàn diện công tác phục vụ sản xuất thực tế tại Trạm Thú y thành phố Thái Nguyên và hoàn thành chuyên đề nghiên cứu khoa học về bệnh ngoài da trên chó. Nghiên cứu đã xác định tỷ lệ nhiễm bệnh ngoài da trên đàn chó điều tra là 25,53%, trong đó Demodex canis (66,67%) và nấm da (19,44%) là hai nguyên nhân chủ yếu, đồng thời làm rõ sự khác biệt về tỷ lệ cảm nhiễm theo giống, tính biệt và lứa tuổi. Việc thử nghiệm thành công phác đồ điều trị bằng Nova Mectin 0,25% đạt tỷ lệ khỏi 91,60% đối với Demodex và 100% đối với Sarcoptes, cùng phác đồ phối hợp Griseofulvin điều trị nấm da đạt 60,00%, mang lại những dữ liệu thực nghiệm có giá trị thực tiễn cao cho công tác chẩn đoán và điều trị bệnh da trên đàn chó nuôi tại các đô thị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Từ lâu chó đã trở thành con vật gần gũi với đời sống con người. Khác hẳn với các loài vật nuôi khác, chó có các giác quan rất phát triển, đặc biệt là khả năng thị giác, thính giác cao hơn rất nhiều so với con người, do đó từ xưa con người đã biết thuần hóa, huấn luyện, nuôi chó với nhiều mục đích khác nhau: làm cảnh, giữ nhà, làm bạn, làm chó nghiệp vụ, săn thú…. Chó được nuôi ở tất cả các nước trên thế giới. Tại các nước phát triển, chó được nuôi, chăm sóc, khám chữa bệnh rất cẩn thận và có cả những quy định bảo vệ chó.

Ở nước ta, những năm gần đây, khi kinh tế phát triển, đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện, người dân đã quan tâm nhiều hơn đến việc nuôi chó để làm cảnh, làm bạn thân thiết của con người và phục vụ những mục đích kinh tế khác nhau. Chó được nuôi nhiều thì vấn đề dịch bệnh xảy ra trên chó cũng ngày càng nhiều hơn. Bệnh dịch không những gây thiệt hại cho chó mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Ngoài những bệnh truyền nhiễm gây thiệt hại cho chó như các bệnh dại, Carê, bệnh xoắn khuẩn, bệnh do Parvovirus…bệnh do ký sinh trùng cũng gây nhiều thiệt hại cho chó, đặc biệt là đặc điểm khí hậu nóng ẩm ở nước ta tạo điều kiện thuận lợi cho các loại mầm bệnh ký sinh trùng tồn tại và phát triển.

Bệnh do Demodex, Sarcoptes, nấm da là một trong những bệnh thường xảy ra trên chó, chó khi mắc bệnh thường ngứa ngáy, khó chịu, viêm nhiễm kế phát kèm theo. Trong những năm gần đây, chó được nuôi ở thành phố Thái Nguyên khá nhiều. Tuy nhiên, việc phòng trị bệnh ký sinh trùng, đặc biệt là bệnh ngoài da cho chó còn ít được chú ý. Xuất phát từ nhu cầu của thực tế nuôi chó ở thành 17 phố Thái Nguyên, chúng em thực hiện đề tài: "Tình hình nhiễm bệnh ngoài da do Demodex, Sarcoptes, nấm da trên chó nuôi tại thành phố Thái Nguyên và kết quả điều trị” 2.

Mục đích của đề tài - Điều tra tình hình nhiễm Demodex, Sarcoptes, nấm da trên chó nuôi tại các hộ gia đình thành phố Thái Nguyên tỉnh Thái Nguyên. - Xây dựng phác đồ điều trị bệnh có hiệu quả. Ý nghĩa của đề tài - Kết quả của đề tài là cơ sở phục vụ cho nghiên cứu và học tập của sinh viên ngành Chăn nuôi thú y các khóa tiếp theo. - Đánh giá được tình hình nhiễm Demodex, Sarcoptes, nấm da trên chó nuôi tại các hộ gia đình thành phố Thái Nguyên tỉnh Thái Nguyên và biện pháp điều trị bệnh có hiệu quả.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2. Cấu tạo da Theo Nguyễn Xuân Hoạt, Phạm Đức Lộ (1980) [7], da gồm có 3 lớp: - Biểu bì: + Biểu bì là biểu mô lát kép hóa keratin (sừng) mạnh. Bề dày của lớp này thay đổi tùy nơi.

Thường dày ở những chỗ không có lông và có sự cọ sát mạnh. Lớp này không có mạch máu, dinh dưỡng thực hiện nhờ sự nhờ sự thẩm thấu từ các mao mạch bên dưới. Lớp này có tác dụng: .Lót mặt ngoài và bảo vệ cơ thể nhờ sự sừng hóa.Chứa sắc tố bào, là những tế bào tạo ra sắc tố có tác dụng bảo vệ cơ thể chống lại các tia bức xạ. Biểu bì không chứa mạch máu nên vi khuẩn không xâm nhập vào cơ thể nếu vết thương chưa sâu đến lớp chân bì.

- Chân bì Chân bì là mô liên kết sợi vững chắc, có nhiều mạch máu và thần kinh. Chân bì thường lồi lên biểu bì và tạo thành những nhú chân bì. Chân bì được phân ra 3 lớp: 18 + Lớp nhú: ngay sát biểu bì. Mỗi nhú là một khối mô liên kết thưa không có hướng nhất định, ở đó ngoài thành phần mô liên kết còn chứa tương bào và một số bạch cầu.

Đôi khi có những bó cơ trơn tạo thành cơ dựng lông. + Lớp bình diện: là phần mô liên kết nằm song song với bề mặt da, lớp này chứa nhiều sợi keo và sợi đàn hồi, mạch máu, mạch bạch huyết, các sợi thần kinh và đầu thần kinh như tiểu thể Meissner, tiểu thể Golgi Mazzoni. + Lớp dạng gân: tạo bởi mô liên kết với nhiều sợi chạy song song bề mặt da và nén chặt nhau. Ở đây chỉ có mạch máu chạy xuyên qua chứ không phân nhánh cũng có những đầu thần kinh có bao.

- Hạ bì Hạ bì là mô liên kết mỡ được ngăn thành nhiều thùy và tiểu thùy bởi những bó sợi tạo keo. Trong hạ bì chứa những động mạch, tiểu tĩnh mạch và mạch bạch huyết, dây thần kinh, đầu thần kinh trần và đầu thần kinh bọc như tiểu thể Ruffini. Sự tuần hoàn và hệ thống thần kinh của da * Mạch máu Những động mạch hay tĩnh mạch của da nối với nhau thành lưới mạch máu chạy song song với bề mặt da. Chính nhờ cấu trúc này mà da đảm nhận được nhiều chức năng.

Hệ động mạch và tĩnh mạch sẽ tạo thành 2 lưới mạch: lưới nông và lưới sâu. * Lưới mạch máu sâu Những mạch máu từ lớp dưới da tiến vào hạ bì rồi lên đến lớp dưới chân bì và phân nhánh tạo ra dưới dạng động mạch sâu, cũng là một hệ thống tĩnh mạch ngược lại. * Lưới mạch máu nông Từ lưới động mạch sâu sẽ phân nhánh tạo ra những động mạch nhỏ xuyên qua lớp dạng gân của chân bì lên tới lớp dưới nhú và tạo thành lưới mao mạch nông. Lớp này lại phân nhánh để tạo ra những mao mạch hình quai để tiếp xúc với tĩnh mạch của nhú.

* Mạch bạch huyết Bắt nguồn từ những mao mạch kín đầu nằm trong nhú chân bì sau đó đổ vào lưới mao mạch bạch huyết dưới nhú đến tầng sâu của chân bì tạo 19 thành lưới bạch huyết trong chân bì, nằm giữa hai lưới mạch máu nông và sâu. Từ lưới này lại đỗ vào tĩnh mạch bạch huyết rồi xuyên qua hạ bì để đến tĩnh mạch bạch huyết dưới da. * Thần kinh Những nhánh thần kinh của da có 2 nguồn gốc: giao cảm và não tủy. Chúng tạo thành đám rối nằm ở hạ bì và có 2 loại: - Đám rối thần kinh có myelin: là những nhánh của thần kinh cảm giác, đuôi gai của nó tạo thành những tiểu thể Vater - Pacini, Ruffini hay Golgi-Mazzoni.

- Đám rối thần kinh không có myelin: gồm những sợi thần kinh giao cảm tiếp xúc quanh mạch máu và các tuyến dưới da. * Những tuyến phụ của da + Tuyến bã Tuyến bã là tuyến chế tiết ra chất làm mềm da và lông gọi là chất bã. + Tuyến mồ hôi Tuyến mồ hôi là những tuyến ống nằm sâu trong lớp chân bì và các tuyến cuộn lại thành bó. Tuyến mồ hôi thường được chia thành 3 đoạn: + Tiểu cầu mồ hôi Đoạn ống này cong nằm trong hạ bì, đó là phần chế tiết ra mồ hôi, đường kính lớn hơn ống bài xuất, cao 20-25 µm.

Vách ống cấu tạo bởi hai hàng tế bào: Tế bào tuyến: nằm bên trong, tùy giai đoạn hoạt động mà tế bào có hình khối hay trụ đơn. Nhân tế bào to, bào tương chứa nhiều bào quan và các chất vùi glycogen, lipid, hạt sắc tố. Có hai loại tế bào tuyến loại sẫm màu có hạt ưa base và loại sáng màu có hạt ưa acid, kích thước hạt nhỏ hơn. Tế bào cơ, biểu mô nằm ngoài: những tế bào này có khả năng co bóp để đẩy chất tiết ra khỏi tiểu cầu.

Những tuyến nhỏ không có tế bào cơ biểu mô. + Ống bài xuất Đoạn này chạy xuyên qua chân bì đến lớp mầm của biểu bì. Vách của ống được cấu tạo bởi hai hàng tế bào nằm trong màng đáy. Cả hai loại đều là khối đơn.

Tế bào ở hàng ngoài sẫm màu. 20 Tế bào ở trong có tính bắt màu acid mạnh, đỉnh tế bào có ngấm một chất mỡ có tác dụng bảo vệ. + Đường mồ hôi Đoạn ống này xoắn ốc trong biểu bì lên đến mặt da, tùy theo tính chất của chất tiết, tuyến mồ hôi được phân thành hai loại: Dịch loãng không mùi: thường có ở vùng ít lông hay không có lông. Dịch đậm đặc: có nhiều hạt protid và có mùi riêng biệt đối với từng loại, có khi với từng cá thể.

Loại này có lòng ống rộng, đổ ra bẹ lông và phân bố trên toàn bộ mặt da. + Tuyến sữa Tuyến sữa là loại tuyến mồ hôi biến đổi để thích ứng với chức phận tạo ra sữa. Tuyến này chỉ phát triển mạnh ở thú cái. Tuyến sữa là một khối tròn dẹt nằm trong hạ bì, đẩy da phồng lên.

Tùy loại thú mà vị trí và số lượng tuyến thay đổi. * Lông Là sự biến dạng của lớp biểu bì. Biểu bì chạy lồng vào lớp bì và các tế bào của nó bị hóa sừng. Lông có hình trụ dài, cắm sâu vào trong da và gồm có phần: thân lông và chân lông.

+ Thân lông Trồi lên trên mặt da, cấu tạo gồm có: Tủy lông: ở chính giữa trục lông, chứa những tế bào chưa hóa sừng, còn nhân, nếu ở gia súc lông lớn và có màu sắc thì tế bào có chứa những hạt sắc tố. Giữa các tế bào có khoang chứa không khí, nhờ vậy lông có tính không dẫn nhiệt. Màng vỏ lông: cấu tạo bởi những tế bào dẹp xếp thành lớp đã hóa sừng, không có nhân, không có sắc tố. Hình thái và cách sắp xếp của vảy này tùy loại gia súc.

+ Chân lông Nằm sâu trong da, đó là vùng dinh dưỡng sinh trưởng của lông. Thân lông không cắm chéo đối với bề mặt da. Phần tận cùng của chân lông phình to gọi là củ lông. Cắt dọc theo chân lông có 2 phần: Ngoài cùng là bao sợi liên kết 21 Trong là bẹ lông, là phần kéo dài của biểu bì da * Chức năng sinh lý của da Da bao bọc cơ thể và có 2 lớp chính (biểu bì và bì).

Chức năng của da gồm: - Bảo vệ cơ thể không bị tổn thương bởi các tác nhân cơ học và hoá học - Ngăn ngừa mất nước của cơ thể - Ngăn chặn vi sinh vật xâm nhập - Điều hoà thân nhiệt - Cung cấp cảm giác về áp lực, nhiệt độ, đau, tiếp xúc. - Truyền các tín hiệu hoá học ra xung quanh - Dự trữ mỡ và nước - Tổng hợp 7- dehydrocholesterol để chuyển thành vitamin D3 bởi tia cực tím từ mặt trời. - Bảo vệ những mô bên dưới da trách khỏi tác dụng bất lợi của tia cực tím từ mặt trời. Những hiểu biết về bệnh Demodex, Sarcoptes và nấm da trên chó 2.