Nghiên cứu tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại các chi nhánh Agribank TP.HCM

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế của Việt Nam… 256 trang · Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh · 2013.

• Tác giả: Trần Trọng Huy
• Người hướng dẫn: PGS ;TS. Đỗ Linh Hiệp
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Nghiên cứu sinh
• Đề tài: Tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại các chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.1. Khái niệm về doanh nghiệp và các loại hình doanh nghiệp
• 1.1.2. Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.3. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.4. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.5. Vốn và nhu cầu vốn tín dụng của DNNVV
• 1.2. Tổng quan về tín dụng ngân hàng
• 1.2.1. Khái niệm và bản chất của tín dụng
• 1.2.2. Khái niệm và đặc điểm của tín dụng ngân hàng
• 1.2.3. Hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.2.3.1. Hoạt động huy động vốn của ngân hàng thương mại
• 1.2.3.2. Hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại
• 1.3. Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với nền kinh tế và sự phát triển của DNNVV
• 1.3.1. Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với nền kinh tế
• 1.3.2. Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với sự phát triển của DNNVV
• 1.4. Khái quát về mở rộng quy mô và chất lượng tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.4.1. Khái quát về mở rộng quy mô tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.4.1.1. Khái niệm về mở rộng quy mô tín dụng
• 1.4.1.2. Sự cần thiết mở rộng quy mô tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.4.1.3. Các chỉ tiêu đánh giá mở rộng quy mô tín dụng đối với DNNVV
• 1.4.1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến quy mô tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.4.2. Khái quát về chất lượng tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.4.2.1. Khái niệm về chất lượng tín dụng
• 1.4.2.2. Sự cần thiết phải nâng cao chất lượng tín dụng tín dụng ngân hàng
• 1.4.2.3. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng đối với DNNVV
• 1.4.2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.4.3. Mối quan hệ giữa mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.4.4. Bài học kinh nghiệm từ một số quốc gia trên thế giới về mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 2. CHƯƠNG 2: QUY MÔ VÀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DNNVV TẠI CÁC CHI NHÁNH NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM TRÊN ĐỊA BÀN TP
• 2.1. Sơ lược tình hình kinh tế xã hội thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2. Khái quát về hoạt động của DNNVV trên địa bàn TP
• 2.2.1. Số lượng và cơ cấu ngành nghề của DNNVV
• 2.2.2. Vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh
• 2.2.3. Công nghệ và thiết bị
• 2.2.4. Thị trường và sản phẩm
• 2.2.5. Nguồn nhân lực
• 2.2.6. Khả năng DNNVV tiếp cận vốn tín dụng và mức độ đáp ứng của ngân hàng
• 2.3. Giới thiệu Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam và các chi nhánh trên địa bàn TP
• 2.3.1. Hệ thống NHNo&PTNT Việt Nam
• 2.3.2. Hệ thống NHNo&PTNT Việt Nam trên địa bàn TP
• 2.4. Kết quả hoạt động kinh doanh tín dụng tại các chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn TP
• 2.4.1. Kết quả hoạt động kinh doanh tín dụng
• 2.4.2. Đánh giá tình hình hoạt động kinh doanh tín dụng
• 2.4.3. So sánh thị phần hoạt động kinh doanh giữa Agribank và các NHTM khác trên địa bàn TP
• 2.5. Thực trạng hoạt động tín dụng đối với DNNVV tại các chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn TP
• 2.5.1. Hoạt động huy động vốn
• 2.5.2. Hoạt động cho vay DNNVV tại các chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn TP
• 2.5.2.1. Quy trình cho vay đối với DNNVV
• 2.5.2.2. Bảo đảm tiền vay
• 2.5.2.3. Thực trạng hoạt động cho vay đối với DNNVV tại các chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn TP
• 2.6. Thực trạng quy mô và chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại các chi nhánh NHNo&PTNT Việt Nam trên địa bàn TP
• 2.6.1. Quy mô tín dụng đối với DNNVV
• 2.6.1.1. Quy mô tín dụng đối với DNNVV qua các chỉ tiêu đánh giá
• 2.6.1.2. Quy mô tín dụng đối với DNNVV trong mối tương quan trong hệ thống Agribank
• 2.6.1.3. Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến quy mô tín dụng đối với DNNVV tại các chi nhánh NHNo&PTNT Việt Nam trên địa bàn TP
• 2.6.2. Chất lượng tín dụng đối với DNNVV
• 2.6.2.1. Chất lượng tín dụng đối với DNNVV qua các chỉ tiêu tài chính
• 2.6.2.2. Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại các chi nhánh NHNo&PTNT Việt Nam trên địa bàn TP
• 2.7. Đánh giá quy mô và chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại các chi nhánh Ngân hàng Nông Nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn TPHCM qua mô hình SWOT
• 2.8. Thách thức
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP MỞ RỘNG QUY MÔ VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DNNVV TẠI CÁC CHI NHÁNH NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM TRÊN ĐỊA BÀN TP
• 3.1. Định hướng và mục tiêu phát triển kinh doanh của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn đô thị loại 1 giai đoạn 2013 – 2015 và tầm nhìn chiến lược đến năm 2020
• 3.1.1. Tư tưởng chỉ đạo
• 3.1.2. Định hướng phát triển kinh doanh của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn đô thị loại 1
• 3.1.3. Mục tiêu thị phần
• 3.2. Giải pháp mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại các chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn TP
• 3.2.1. Giải pháp về phía ngân hàng
• 3.2.1.1. Giải pháp mở rộng quy mô tín dụng đối với DNNVV tại các chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn TP.HCM
• 3.2.1.1.1. - Giải pháp gia tăng nguồn vốn
• 3.2.1.1.2. - Sắp xếp lại mạng lưới hoạt động của các chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.2.1.1.3. - Xây dựng mô hình tổ chức chuyên nghiệp, chuyên môn sâu phục vụ DNNVV
• 3.2.1.1.4. - Hoàn thiện công nghệ và hệ thống hỗ trợ quản lý
• 3.2.1.1.5. - Tăng cường các mối quan hệ giữa Ngân hàng với các tổ chức có liên quan
• 3.2.1.1.6. - Tăng cường sự phối hợp với quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp
• 3.2.1.2. Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại các chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn TP.HCM
• 3.2.1.2.1. - Bố trí hợp lý hơn quy trình thẩm định và cho vay tập trung hiện đang áp dụng
• 3.2.1.2.2. - Xây dựng mô hình quản lý rủi ro tín dụng có hiệu quả phù hợp với thông lệ quốc tế
• 3.2.1.2.3. - Hoàn thiện hệ thống chấm điểm tín dụng và xếp hạng khách hàng doanh nghiệp
• 3.2.1.2.4. - Xúc tiến việc nghiên cứu để từng bước vận dụng một số nghiệp vụ phái sinh tín dụng
• 3.2.2. Giải pháp chung
• 3.2.2.1. - Xây dựng và triển khai thực hiện quy trình tín dụng ngân hàng hiện đại dành cho DNNVV
• 3.2.2.2. - Hoàn thiện nội dung phân tích doanh nghiệp, đánh giá phương án kinh doanh và tình hình tài chính doanh nghiệp chặt chẽ hơn
• 3.2.2.3. - Nâng cao chất lượng cán bộ tín dụng về đạo đức nghề nghiệp, trình độ nghiệp vụ, năng lực chuyên môn
• 3.2.2.4. - Hoàn thiện cơ chế bảo đảm tiền vay
• 3.2.3. Giải pháp đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.2.3.1. Tăng cường các kênh tiếp nhận thông tin kinh doanh
• 3.2.3.2. Nắm bắt nhu cầu thị trường, quản lý rủi ro trong kinh doanh
• 3.2.3.3. Phát huy tính linh hoạt và đa dạng của DNNVV
• 3.2.3.4. Đổi mới và cơ cấu lại hoạt động doanh nghiệp. Đổi mới mô hình quản lý và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh, đảm bảo sự chuyên nghiệp trong quản lý và hoạt động của doanh nghiệp
• 3.2.3.5. Đổi mới kinh doanh bằng nhiều hình thức khác nhau
• 3.2.3.6. Ổn định tình hình tài chính doanh nghiệp
• 3.2.3.7. Tổ chức hoạt động của doanh nghiệp và công tác phát triển nguồn nhân lực
• 3.2.3.8. DNNVV cần tận dụng các chính sách hỗ trợ dành cho DNNVV
• 3.2.4. Khuyến nghị đối với Chính phủ
• 3.2.5. Khuyến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• PHỤ LỤC SỐ 1
• PHỤ LỤC SỐ 2

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tín Dụng Ngân Hàng Cho DNNVV Tại TP

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế của Việt Nam, đặc biệt là tại TP.HCM. Tuy nhiên, việc tiếp cận tín dụng từ ngân hàng vẫn là một thách thức lớn đối với các DNNVV. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quan về tình hình tín dụng ngân hàng cho DNNVV tại TP.HCM, bao gồm các vấn đề, cơ hội và giải pháp. Theo nghiên cứu của Trần Trọng Huy, DNNVV được xem là xương sống của nền kinh tế, nhưng lại gặp nhiều rào cản trong việc vay vốn ngân hàng. Điều này đòi hỏi sự quan tâm và giải quyết từ cả phía ngân hàng, chính phủ và bản thân các doanh nghiệp.

1.1. Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế TP.HCM

DNNVV đóng góp đáng kể vào GDP, tạo việc làm và thúc đẩy đổi mới sáng tạo tại TP.HCM. Sự linh hoạt và khả năng thích ứng nhanh chóng với thị trường giúp DNNVV trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, để phát huy tối đa tiềm năng, DNNVV cần được hỗ trợ về tài chính, đặc biệt là tín dụng ngân hàng. Theo số liệu thống kê, DNNVV chiếm phần lớn số lượng doanh nghiệp tại TP.HCM, nhưng lại gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn do nhiều yếu tố khách quan và chủ quan.

1.2. Thực trạng tiếp cận tín dụng của DNNVV tại TP.HCM

Mặc dù có nhu cầu vay vốn lớn, nhiều DNNVV tại TP.HCM vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng ngân hàng. Các yêu cầu về tài sản thế chấp, lịch sử tín dụng và khả năng chứng minh khả năng trả nợ là những rào cản chính. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều DNNVV phải tìm đến các nguồn tài chính không chính thức với lãi suất cao, gây ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh. Các ngân hàng cũng e ngại cho DNNVV vay do lo ngại về rủi ro tín dụng và thiếu thông tin về tình hình tài chính của doanh nghiệp.

II. Thách Thức Tiếp Cận Tín Dụng Ngân Hàng Cho DNNVV 50 60 ký tự

Việc tiếp cận tín dụng ngân hàng đối với DNNVV tại TP.HCM đang đối mặt với nhiều thách thức. Các yếu tố như rủi ro tín dụng, thiếu tài sản thế chấp, và quy trình thẩm định tín dụng phức tạp đang gây khó khăn cho DNNVV. Ngoài ra, sự thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính và hạn chế về năng lực quản lý cũng là những vấn đề cần được giải quyết. Theo các chuyên gia, việc cải thiện chính sách tín dụng và nâng cao năng lực tài chính doanh nghiệp là rất quan trọng.

2.1. Rủi ro tín dụng và đánh giá tín dụng DNNVV tại TP.HCM

Rủi ro tín dụng là một trong những nguyên nhân chính khiến các ngân hàng e ngại cho DNNVV vay vốn. Việc đánh giá tín dụng DNNVV đòi hỏi sự chính xác và toàn diện, bao gồm phân tích báo cáo tài chính, đánh giá khả năng trả nợ và xem xét các yếu tố kinh tế vĩ mô. Các ngân hàng cần áp dụng các mô hình quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả để giảm thiểu nợ xấu và đảm bảo an toàn vốn vay. Theo Basel II, việc thiết lập quy trình quản lý rủi ro là rất quan trọng trong hoạt động ngân hàng.

2.2. Thiếu tài sản thế chấp và bảo lãnh tín dụng cho DNNVV

Nhiều DNNVV không có đủ tài sản thế chấp để đáp ứng yêu cầu của ngân hàng. Điều này gây khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng, đặc biệt là các khoản vay lớn. Các giải pháp như bảo lãnh tín dụng và cho vay tín chấp có thể giúp DNNVV vượt qua rào cản này. Tuy nhiên, việc triển khai các chương trình bảo lãnh tín dụng cần được thực hiện một cách hiệu quả và minh bạch để đảm bảo tính bền vững. Việc tăng cường sự phối hợp với quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp là một giải pháp quan trọng.

2.3. Quy trình thẩm định tín dụng phức tạp và kéo dài

Quy trình thẩm định tín dụng phức tạp và kéo dài là một trở ngại lớn đối với DNNVV. Các thủ tục hành chính rườm rà và yêu cầu về hồ sơ tín dụng quá khắt khe khiến DNNVV mất nhiều thời gian và chi phí. Việc đơn giản hóa quy trình tín dụng và áp dụng công nghệ thông tin có thể giúp rút ngắn thời gian thẩm định và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho DNNVV vay vốn ngân hàng. Việc bố trí hợp lý hơn quy trình thẩm định và cho vay tập trung hiện đang áp dụng là cần thiết.

III. Giải Pháp Mở Rộng Tín Dụng Ngân Hàng Cho DNNVV 50 60 ký tự

Để mở rộng tín dụng ngân hàng cho DNNVV tại TP.HCM, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía ngân hàng, chính phủ và bản thân các doanh nghiệp. Các giải pháp bao gồm cải thiện chính sách tín dụng, nâng cao năng lực tài chính doanh nghiệp, và tăng cường sự hợp tác giữa các bên liên quan. Việc áp dụng công nghệ thông tin và phát triển các sản phẩm dịch vụ tín dụng phù hợp cũng là rất quan trọng. Theo các chuyên gia, việc xây dựng một hệ sinh thái tín dụng lành mạnh là chìa khóa để hỗ trợ DNNVV phát triển.

3.1. Cải thiện chính sách tín dụng và hỗ trợ DNNVV

Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cần có các chính sách tín dụng ưu đãi và hỗ trợ DNNVV. Các chính sách này có thể bao gồm giảm lãi suất, nới lỏng điều kiện vay vốn, và cung cấp các chương trình bảo lãnh tín dụng. Việc tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi và giảm thiểu các rào cản pháp lý cũng là rất quan trọng. DNNVV cần tận dụng các chính sách hỗ trợ dành cho DNNVV để phát triển.

3.2. Nâng cao năng lực tài chính và quản lý DNNVV

DNNVV cần nâng cao năng lực tài chính và quản lý để đáp ứng yêu cầu của ngân hàng. Việc cải thiện báo cáo tài chính, tăng cường minh bạch và áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế có thể giúp DNNVV dễ dàng hơn trong việc tiếp cận tín dụng. Ngoài ra, việc đào tạo và nâng cao trình độ quản lý cho các chủ doanh nghiệp cũng là rất quan trọng. DNNVV cần ổn định tình hình tài chính doanh nghiệp để tạo niềm tin cho ngân hàng.

3.3. Phát triển sản phẩm và dịch vụ tín dụng phù hợp

Ngân hàng cần phát triển các sản phẩm tín dụng và dịch vụ tín dụng phù hợp với nhu cầu của DNNVV. Các sản phẩm này có thể bao gồm cho vay tín chấp, cho vay theo chuỗi giá trị, và các dịch vụ tư vấn tài chính. Việc áp dụng công nghệ thông tin và phát triển các kênh phân phối trực tuyến có thể giúp ngân hàng tiếp cận DNNVV một cách hiệu quả hơn. Việc xây dựng và triển khai thực hiện quy trình tín dụng ngân hàng hiện đại dành cho DNNVV là cần thiết.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu Tín Dụng Tại TP

Nghiên cứu về tín dụng ngân hàng đối với DNNVV tại TP.HCM có nhiều ứng dụng thực tiễn. Kết quả nghiên cứu có thể giúp các ngân hàng đưa ra các quyết định tín dụng chính xác hơn, giúp chính phủ xây dựng các chính sách hỗ trợ hiệu quả hơn, và giúp các DNNVV cải thiện khả năng tiếp cận vốn. Ngoài ra, nghiên cứu cũng có thể cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà đầu tư và các bên liên quan khác. Theo các chuyên gia, việc áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tế là rất quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của DNNVV.

4.1. Cải thiện quy trình thẩm định tín dụng dựa trên nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu có thể giúp các ngân hàng cải thiện quy trình thẩm định tín dụng bằng cách xác định các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của DNNVV. Việc sử dụng các mô hình phân tích tín dụng tiên tiến và áp dụng các tiêu chí đánh giá phù hợp có thể giúp ngân hàng đưa ra các quyết định tín dụng chính xác hơn. Việc hoàn thiện nội dung phân tích doanh nghiệp, đánh giá phương án kinh doanh và tình hình tài chính doanh nghiệp chặt chẽ hơn là cần thiết.

4.2. Xây dựng chính sách hỗ trợ DNNVV dựa trên bằng chứng

Nghiên cứu có thể cung cấp bằng chứng để chính phủ xây dựng các chính sách hỗ trợ DNNVV hiệu quả hơn. Các chính sách này có thể bao gồm các chương trình bảo lãnh tín dụng, các khoản vay ưu đãi, và các dịch vụ tư vấn tài chính. Việc đánh giá tác động của các chính sách này cũng là rất quan trọng để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững. DNNVV cần tận dụng các chính sách hỗ trợ dành cho DNNVV để phát triển.

4.3. Nâng cao nhận thức về tín dụng cho DNNVV

Nghiên cứu có thể giúp nâng cao nhận thức về tín dụng cho DNNVV bằng cách cung cấp thông tin về các cơ hội vay vốn, các yêu cầu của ngân hàng, và các giải pháp cải thiện khả năng tiếp cận vốn. Việc tổ chức các hội thảo, khóa đào tạo và các chương trình tư vấn có thể giúp DNNVV hiểu rõ hơn về tín dụng và cách quản lý tài chính hiệu quả. DNNVV cần tăng cường các kênh tiếp nhận thông tin kinh doanh để nắm bắt cơ hội.

V. Kết Luận Tương Lai Tín Dụng Ngân Hàng Cho DNNVV 50 60 ký tự

Tóm lại, tín dụng ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của DNNVV tại TP.HCM. Việc giải quyết các thách thức và tận dụng các cơ hội sẽ giúp DNNVV phát triển mạnh mẽ hơn, đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế của thành phố. Trong tương lai, việc áp dụng công nghệ thông tin và phát triển các mô hình tín dụng sáng tạo sẽ là chìa khóa để mở rộng tín dụng và nâng cao hiệu quả tín dụng cho DNNVV. Theo các chuyên gia, việc xây dựng một hệ sinh thái tín dụng bền vững là mục tiêu quan trọng.

5.1. Tóm tắt các giải pháp chính để mở rộng tín dụng

Các giải pháp chính để mở rộng tín dụng cho DNNVV bao gồm cải thiện chính sách tín dụng, nâng cao năng lực tài chính doanh nghiệp, phát triển các sản phẩm và dịch vụ tín dụng phù hợp, và tăng cường sự hợp tác giữa các bên liên quan. Việc áp dụng công nghệ thông tin và phát triển các mô hình tín dụng sáng tạo cũng là rất quan trọng. Ngân hàng cần hoàn thiện cơ chế bảo đảm tiền vay để giảm thiểu rủi ro.

5.2. Triển vọng và xu hướng phát triển tín dụng DNNVV

Triển vọng phát triển tín dụng cho DNNVV tại TP.HCM là rất lớn. Với sự phát triển của kinh tế và sự gia tăng số lượng DNNVV, nhu cầu vay vốn sẽ tiếp tục tăng. Các xu hướng phát triển tín dụng bao gồm áp dụng công nghệ thông tin, phát triển các mô hình tín dụng sáng tạo, và tăng cường sự hợp tác giữa các bên liên quan. Ngân hàng cần nâng cao chất lượng cán bộ tín dụng để đáp ứng yêu cầu phát triển.

5.3. Khuyến nghị cho các bên liên quan để phát triển tín dụng

Chính phủ cần tiếp tục cải thiện chính sách tín dụng và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho DNNVV. Ngân hàng cần phát triển các sản phẩm và dịch vụ tín dụng phù hợp và áp dụng công nghệ thông tin. DNNVV cần nâng cao năng lực tài chính và quản lý. Các bên liên quan cần tăng cường sự hợp tác để xây dựng một hệ sinh thái tín dụng bền vững. Ngân hàng Nhà nước cần có khuyến nghị để phát triển tín dụng cho DNNVV.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình nghiên cứu “Tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại các chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh” được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Trần Trọng Huy dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Đỗ Linh Hiệp tại Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh. Luận án thuộc chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, hoàn thành vào tháng 10 năm 2013.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò nòng cốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm và tạo lập hệ thống xương sống cho nền kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, nhóm doanh nghiệp này luôn đối mặt với rào cản lớn trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng do môi trường kinh tế vĩ mô biến động, khuôn khổ pháp lý chưa hoàn thiện, cùng sự e ngại rủi ro từ phía các ngân hàng thương mại. Mặc dù thanh khoản và nguồn vốn tại hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam nhìn chung dồi dào, các ngân hàng vẫn dè dặt giải ngân khối lượng lớn cho DNNVV. Thực trạng này đặt ra vấn đề vừa đáp ứng nhu cầu vốn phục vụ sản xuất kinh doanh cho DNNVV, vừa bảo đảm an toàn vốn và mở rộng quy mô hoạt động tín dụng cho các ngân hàng thương mại nói chung và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng.

Câu hỏi và mục tiêu nghiên cứu

Luận án tập trung giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu cụ thể được xác định trong văn bản:

1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam có vai trò quan trọng như thế nào đối với sự phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam?
2. Nguyên nhân dẫn đến việc khó tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam nói chung và NHNo&PTNT Việt Nam nói riêng hiện nay là gì?
3. Làm thế nào để ngân hàng thương mại nói chung và NHNo&PTNT Việt Nam trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) nói riêng vừa có thể đáp ứng được nhu cầu vốn vay của DNNVV, vừa mở rộng quy mô và nâng cao được chất lượng tín dụng?

Mục tiêu tổng quát của đề tài là phân tích, đánh giá thực trạng quy mô và chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại các chi nhánh Agribank trên địa bàn TP.HCM; nhận diện những thành tựu, hạn chế cùng nguyên nhân; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp có cơ sở khoa học và thực tiễn nhằm mở rộng quy mô gắn liền với nâng cao chất lượng tín dụng trong giai đoạn 2013 - 2015 và định hướng đến năm 2020.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động tín dụng ngân hàng đối với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, tập trung vào hai khía cạnh chủ đạo là quy mô tín dụng và chất lượng tín dụng.
• Phạm vi không gian: Hệ thống các chi nhánh cấp 1 trực thuộc Agribank trên địa bàn TP.HCM, kết hợp thu thập và so sánh dữ liệu liên quan từ các ngân hàng thương mại nhà nước, ngân hàng thương mại cổ phần và ngân hàng nước ngoài cùng hoạt động trên địa bàn TP.HCM.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp phục vụ phân tích thực trạng được thu thập trong giai đoạn 5 năm từ năm 2008 đến năm 2012; các giải pháp và định hướng được xây dựng cho giai đoạn 2013 - 2015, tầm nhìn chiến lược đến năm 2020.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước đây

Tác giả đã điểm lại hệ thống nghiên cứu quốc tế và trong nước về rủi ro, quy mô và chất lượng tín dụng cho doanh nghiệp:

Nghiên cứu quốc tế:

• Mô hình điểm số Z (Z-Credit scoring model) của E. Altman: Sử dụng các hệ số tài chính để đo lường tổng hợp và phân loại rủi ro tín dụng của người vay. Hạn chế của mô hình là chủ yếu dựa trên xác suất vỡ nợ trong quá khứ.
• Mô hình thang điểm tín dụng của Fair, Isaac (1993, Hoa Kỳ): Thiết lập hệ thống chỉ tiêu chấm điểm khách hàng cá nhân và doanh nghiệp đối với các khoản vay/hạn mức lên đến 250.000 USD dựa vào thông tin hồ sơ và lịch sử tín dụng. Nhược điểm là chưa tính đến tác động từ môi trường kinh doanh và hoạt động nội bộ của ngân hàng.
• Khung chuẩn mực của Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng:
  • Basel I (1988), Basel II (2004) và Basel III (2010): Đưa ra hệ thống quy tắc an toàn vốn tối thiểu và 17 nguyên tắc quản trị rủi ro tín dụng, chia thành 3 nhóm: Xây dựng môi trường tín dụng thích hợp (3 nguyên tắc); Thực hiện cấp tín dụng lành mạnh (4 nguyên tắc); Duy trì quy trình quản lý, đo lường và theo dõi tín dụng phù hợp (10 nguyên tắc).

Nghiên cứu trong nước:

• Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (2009): Đề tài “Mở rộng và nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp nhỏ và vừa” chỉ ra tình trạng thiếu vốn xuất phát từ cả hai phía doanh nghiệp và ngân hàng, nhưng chưa đề cập đầy đủ các kênh cung ứng vốn bổ trợ khác.
• TS. Võ Việt Hùng (2009): Đề tài “Giải pháp mở rộng tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn TP.HCM” tập trung vào mở rộng quy mô tín dụng chung, chưa đi sâu vào phân tích chất lượng tín dụng, thiếu mô hình SWOT và khảo sát thực nghiệm.
• TS. Trương Quang Thông (2010): Đề tài “Tài trợ tín dụng ngân hàng cho DNNVV – Một nghiên cứu thực nghiệm tại khu vực thành phố Hồ Chí Minh” khảo sát thực trạng hoạt động của DNNVV để gợi ý chính sách hỗ trợ tiếp cận vốn tín dụng.
• TS. Nguyễn Minh Tuấn (2011): Luận án “Phát triển dịch vụ ngân hàng hỗ trợ phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam” tập trung vào việc đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ ngân hàng thương mại.
• TS. Võ Đức Toàn (2012): Luận án “Tín dụng đối với DNNVV của các NHTM cổ phần trên địa bàn TP.HCM” khảo sát khối ngân hàng thương mại cổ phần nhưng chưa đánh giá sâu chất lượng tín dụng từ góc độ ngân hàng thương mại nhà nước và chưa áp dụng phân tích SWOT.
• PGS.TS. Đoàn Thanh Hà và cộng sự (2013): Công trình nghiên cứu tại Cần Thơ nhấn mạnh quy mô vốn nhỏ và trở ngại tiếp cận vốn là nguyên nhân làm suy giảm năng lực cạnh tranh của DNNVV.

Khoảng trống nghiên cứu của luận án

Vào thời điểm nghiên cứu, chưa có công trình nào đánh giá toàn diện hoạt động cấp tín dụng cho khối DNNVV trong hệ thống các chi nhánh Agribank trên địa bàn một đô thị đặc biệt như TP.HCM. Luận án lựa chọn giải quyết khoảng trống này bằng cách kết hợp đánh giá thực trạng quy mô và chất lượng tín dụng với mô hình phân tích SWOT, đồng thời xây dựng quy trình tín dụng hiện đại và mô hình quản trị rủi ro chuyên biệt cho DNNVV tại Agribank.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

• Khái niệm và tiêu chí xác định DNNVV: Tiếp cận theo Luật Doanh nghiệp và Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 của Chính phủ. Phân chia DNNVV thành 3 cấp: siêu nhỏ, nhỏ và vừa dựa trên hai tiêu chí: tổng nguồn vốn (tiêu chí ưu tiên) và số lao động bình quân năm theo từng khu vực ngành nghề (Nông, lâm nghiệp và thủy sản; Công nghiệp và xây dựng; Thương mại và dịch vụ).

Khu vực	Doanh nghiệp siêu nhỏ	Doanh nghiệp nhỏ (Vốn / Lao động)	Doanh nghiệp vừa (Vốn / Lao động)
I. Nông, lâm nghiệp và thủy sản	$\le 10$ người	$\le 20$ tỷ đồng / $10 - 200$ người	$> 20 - 100$ tỷ đồng / $> 200 - 300$ người
II. Công nghiệp và xây dựng	$\le 10$ người	$\le 20$ tỷ đồng / $10 - 200$ người	$> 20 - 100$ tỷ đồng / $> 200 - 300$ người
III. Thương mại và dịch vụ	$\le 10$ người	$\le 10$ tỷ đồng / $10 - 50$ người	$> 10 - 50$ tỷ đồng / $> 50 - 100$ người

• Cấu trúc vốn của doanh nghiệp: Gồm vốn chủ sở hữu (vốn ban đầu, thặng dư vốn, lợi nhuận giữ lại, các quỹ) và vốn nợ (tín dụng ngân hàng, tín dụng thương mại, phát hành trái phiếu, nợ nhà nước và người lao động).
• Lý thuyết tín dụng ngân hàng: Bản chất là quan hệ chuyển giao quyền sử dụng vốn có hoàn trả gốc và lãi sau một thời gian nhất định; bao gồm nghiệp vụ tài sản Nợ (huy động vốn) và nghiệp vụ tài sản Có (cho vay).
• Phân loại hoạt động cho vay: Theo thời hạn (ngắn hạn, trung - dài hạn), theo mục đích (sản xuất - lưu thông, tiêu dùng), theo mức độ tín nhiệm (có bảo đảm, không bảo đảm), theo phương thức cấp tín dụng (cho vay từng lần, theo hạn mức tín dụng, thấu chi, thẻ tín dụng, hợp vốn, chiết khấu chứng từ có giá, bảo lãnh ngân hàng, bao thanh toán).
• Quản trị rủi ro tín dụng và khung phân tích: Vận dụng các nguyên tắc chuẩn mực an toàn vốn của Basel I, Basel II, Basel III; lý thuyết về xếp hạng tín dụng nội bộ, mô hình chấm điểm tín dụng và phương pháp phân tích ma trận SWOT (Điểm mạnh - Điểm yếu - Cơ hội - Thách thức).

Phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp thống kê mô tả:

• Phương pháp thống kê mô tả và so sánh: Thu thập chuỗi dữ liệu thứ cấp, tính toán tốc độ tăng trưởng, tỷ trọng, phân tích cơ cấu dư nợ, nợ xấu, nợ rủi ro, phân tích biến động thị phần và hiệu quả tín dụng qua các năm.
• Phương pháp khảo sát thực nghiệm (điều tra sơ cấp): Sử dụng bảng câu hỏi phát trực tiếp cho các doanh nghiệp trên địa bàn TP.HCM để thăm dò nhu cầu vốn, khả năng tiếp cận, đánh giá các rào cản và khó khăn khi vay vốn ngân hàng.
• Phương pháp phân tích ma trận SWOT: Tổng hợp các yếu tố môi trường bên trong (năng lực tài chính, mạng lưới, công nghệ IPCAS, quy trình cho vay) và môi trường bên ngoài (cạnh tranh giữa các NHTM, chính sách vĩ mô, biến động kinh tế đô thị) ảnh hưởng đến Agribank TP.HCM.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Dữ liệu thứ cấp: Báo cáo thường niên giai đoạn 2008 - 2012 của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh TP.HCM, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, Văn phòng Đại diện Khu vực Miền Nam của Agribank; báo cáo tài chính của các NHTM trên địa bàn; số liệu từ Niên giám Thống kê; báo cáo của World Bank, IMF; các văn bản quy phạm pháp luật và tài liệu Hội nghị thường niên các định chế tài chính khối APEC.
• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua phiếu điều tra trực tiếp mẫu DNNVV tại TP.HCM về tình hình tiếp cận vốn tín dụng.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về tín dụng của ngân hàng thương mại đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chương này tập trung xây dựng cơ sở lý luận về DNNVV và hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại:

• Đặc điểm của DNNVV: DNNVV có quy mô vốn nhỏ, tổ chức gọn nhẹ, năng động, dễ thích ứng với thị trường, chi phí cố định thấp và tạo việc làm với suất đầu tư thấp. Cụ thể, số liệu thống kê cho thấy vốn bình quân để tạo một chỗ làm việc trong doanh nghiệp tư nhân là 35 triệu đồng, trong công ty TNHH là 45 triệu đồng, thấp hơn mức 87,5 triệu đồng tại doanh nghiệp nhà nước. Tuy nhiên, khối doanh nghiệp này bộc lộ nhiều điểm yếu: năng lực tài chính mỏng, thiếu tài sản thế chấp, năng lực quản trị điều hành và quản trị tài chính hạn chế, thông tin tài chính thiếu minh bạch, công nghệ lạc hậu.
• Vai trò của DNNVV: Chiếm 90% - 95% tổng số doanh nghiệp, đóng góp khoảng 40% GDP (tương đương tỷ trọng của khu vực kinh tế ngoài quốc doanh), giải quyết khoảng 51% việc làm phi nông nghiệp tại nông thôn và thu hút 28% - 30% lực lượng lao động cả nước. Vốn đầu tư của khu vực dân cư và tư nhân giai đoạn 2005 - 2010 đạt 980 nghìn tỷ đồng (chiếm 32% tổng vốn đầu tư toàn xã hội 3.062 nghìn tỷ đồng); theo kế hoạch 2010 - 2020 ước tính cần đạt 6.230 nghìn tỷ đồng (chiếm 35% tổng mức 17.800 nghìn tỷ đồng).

  [Tiết kiệm của dân cư / Tổ chức]

• Quy trình tín dụng ngân hàng: Phân tích quy trình cấp tín dụng gồm các bước liên hoàn: Xác định thị trường mục tiêu $\rightarrow$ Tiếp nhận nhu cầu khách hàng $\rightarrow$ Thẩm định $\rightarrow$ Thương lượng $\rightarrow$ Phê duyệt $\rightarrow$ Hoàn thiện thủ tục hồ sơ $\rightarrow$ Giải ngân $\rightarrow$ Quản lý danh mục/thu nợ $\rightarrow$ Xử lý tổn thất nếu phát sinh rủi ro.
• Chỉ tiêu quy mô và chất lượng: Xác định các chỉ tiêu định lượng đánh giá quy mô (tổng dư nợ, tốc độ tăng trưởng dư nợ, tỷ trọng cho vay DNNVV, thị phần cho vay) và chất lượng tín dụng (tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu, nợ rủi ro, tỷ lệ trích lập DPRR, khả năng thu hồi nợ gốc và lãi).
• Kinh nghiệm quốc tế: Đúc kết bài học về tiêu chí phân loại DNNVV và chính sách tín dụng từ một số quốc gia (Nhật Bản, Đài Loan, Thái Lan, Canada, Indonesia, Mỹ).

Chương 2: Quy mô và chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại các chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn TP.HCM

Chương 2 trình bày bức tranh toàn diện về thực trạng tín dụng DNNVV tại Agribank TP.HCM giai đoạn 2008 - 2012:

• Tình hình DNNVV tại TP.HCM: Đa số DNNVV trên địa bàn hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ, công nghiệp chế biến; gặp khó khăn kéo dài về vốn lưu động, mặt bằng sản xuất và công nghệ. Khảo sát thực nghiệm chỉ ra rào cản lớn nhất của DNNVV khi tiếp cận vốn vay là thiếu tài sản bảo đảm hợp pháp, báo cáo tài chính không qua kiểm toán và phương án kinh doanh thiếu tính khả thi.
• Thực trạng huy động vốn và dư nợ của Agribank TP.HCM: Phân tích cơ cấu nguồn vốn huy động (theo thành phần kinh tế, loại tiền tệ VND/ngoại tệ, kỳ hạn ngắn/trung - dài hạn) và cơ cấu dư nợ cho vay theo đối tượng khách hàng, thời hạn và loại tiền.
• Chất lượng tín dụng và nợ xấu: Phân tích diễn biến các nhóm nợ từ nhóm 1 đến nhóm 5. Trong giai đoạn 2008 - 2012, hoạt động tín dụng của Agribank TP.HCM xuất hiện các dấu hiệu rủi ro: thị phần tín dụng sụt giảm trước sức ép cạnh tranh từ khối NHTM cổ phần; tỷ lệ nợ xấu và nợ rủi ro tiềm ẩn có xu hướng gia tăng trên nhiều phân khúc ngành nghề; tình trạng thất thoát vốn tuy giảm về số vụ nhưng gia tăng về quy mô giá trị.
• Phân tích mô hình SWOT của Agribank trên địa bàn TP.HCM:

Yếu tố SWOT	Nội dung phân tích trong luận án
Điểm mạnh (Strengths)	Mạng lưới chi nhánh rộng khắp; thương hiệu ngân hàng thương mại nhà nước lớn; nguồn vốn huy động từ dân cư dồi dào; nền tảng công nghệ IPCAS đã được triển khai.
Điểm yếu (Weaknesses)	Mô hình thẩm định và cho vay tập trung còn bộc lộ kẽ hở; công tác xếp hạng tín dụng nội bộ chưa hoàn chỉnh; trình độ nghiệp vụ và tính chủ động của một bộ phận cán bộ tín dụng còn hạn chế; sản phẩm tín dụng cho DNNVV chưa đa dạng.
Cơ hội (Opportunities)	Số lượng DNNVV tại TP.HCM gia tăng nhanh; nhu cầu vốn phục vụ sản xuất - thương mại của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam rất lớn; chủ trương của Chính phủ và NHNN về ưu tiên vốn cho DNNVV.
Thách thức (Threats)	Cạnh tranh gay gắt về thị phần từ các NHTM cổ phần và ngân hàng ngoại; môi trường kinh doanh biến động khiến rủi ro vỡ nợ của DNNVV tăng cao; khung pháp lý về xử lý tài sản bảo đảm còn nhiều bất cập.

Chương 3: Giải pháp mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại các chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn TP.HCM

Trên cơ sở mục tiêu phát triển KTXH của TP.HCM đến năm 2020 và định hướng phát triển của Agribank trên địa bàn đô thị loại 1 giai đoạn 2013 - 2015, luận án đề xuất hệ thống giải pháp:

• Giải pháp từ phía Ngân hàng Agribank:
  • Mở rộng quy mô tín dụng: Đẩy mạnh gia tăng nguồn vốn huy động ổn định; tái cơ cấu, sắp xếp lại mạng lưới phòng giao dịch; thiết lập bộ phận chuyên trách phục vụ khách hàng DNNVV; nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin và quản trị; tăng cường liên kết với Quỹ Bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp.
  • Nâng cao chất lượng tín dụng: Hoàn thiện quy trình thẩm định cho vay tập trung; thiết lập mô hình quản lý rủi ro tín dụng theo thông lệ quốc tế; nâng cấp hệ thống chấm điểm tín dụng và xếp hạng khách hàng doanh nghiệp; nghiên cứu từng bước ứng dụng các sản phẩm phái sinh tín dụng.
  • Giải pháp chung: Xây dựng và ban hành chuẩn hóa “Quy trình tín dụng ngân hàng hiện đại dành cho DNNVV” (chuẩn hóa các khâu từ thẩm định pháp lý, năng lực tài chính, dòng tiền dự án đến giám sát sau giải ngân); nâng cao chuẩn mực đạo đức và năng lực nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ tín dụng; hoàn thiện cơ chế quản lý tài sản bảo đảm tiền vay.
• Giải pháp đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa: Nâng cao năng lực quản trị điều hành; minh bạch hóa thông tin tài chính và chế độ sổ sách kế toán; nâng cao chất lượng lập phương án sản xuất kinh doanh; quản lý rủi ro dòng tiền và chủ động tiếp cận các chính sách hỗ trợ của Nhà nước.
• Khuyến nghị với cơ quan quản lý vĩ mô:
  • Đối với Chính phủ: Hoàn thiện hành lang pháp lý về trợ giúp DNNVV; nâng cao hiệu quả vận hành của các Quỹ Bảo lãnh tín dụng; hoàn thiện cơ chế đăng ký và xử lý tài sản giao dịch bảo đảm.
  • Đối với Ngân hàng Nhà nước: Điều hành chính sách tiền tệ và lãi suất linh hoạt; hoàn thiện hệ thống thông tin tín dụng CIC; ban hành các hướng dẫn quản trị rủi ro tiệm cận chuẩn mực Basel II và Basel III.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý thuyết về tín dụng ngân hàng đối với DNNVV trong điều kiện nền kinh tế chuyển đổi; làm rõ mối quan hệ biện chứng giữa yêu cầu mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng tín dụng.
• Phân tích các tiêu chí xác định DNNVV theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP; chỉ ra điểm bất cập khi sử dụng tiêu chí tổng nguồn vốn (do vốn nợ thường xuyên biến động) và đề xuất phương pháp tính tổng nguồn vốn bình quân trong năm trước liền kề để phân loại quy mô doanh nghiệp ổn định hơn.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Cung cấp bức tranh thực trạng có độ tin cậy cao về quy mô, chất lượng tín dụng, biến động thị phần và nợ xấu đối với khối DNNVV tại các chi nhánh Agribank trên địa bàn TP.HCM trong giai đoạn 2008 - 2012.
• Nhận diện những hạn chế nội tại của Agribank TP.HCM thông qua ma trận SWOT, chỉ ra kẽ hở trong mô hình quản lý tín dụng tập trung và hạn chế của hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ thời kỳ này.
• Thiết kế mô hình quy trình tín dụng ngân hàng hiện đại chuyên biệt cho DNNVV và đề xuất lộ trình áp dụng các nguyên tắc quản trị rủi ro theo chuẩn mực Basel tại Agribank.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Số liệu thứ cấp phục vụ phân tích thực trạng dừng lại ở mốc năm 2012; phạm vi khảo sát điều tra sơ cấp chỉ giới hạn trên địa bàn TP.HCM. Mặt khác, các phân tích về mô hình điểm số và lượng hóa rủi ro chủ yếu sử dụng phương pháp thống kê mô tả và kế thừa lý thuyết từ Altman hay Basel chứ chưa trực tiếp ước lượng mô hình hồi quy kinh tế lượng trên dữ liệu vi mô của Agribank.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu thực nghiệm ra các địa bàn đô thị loại 1 khác trên toàn quốc; khảo sát tác động của lộ trình triển khai toàn diện Basel II/Basel III và chính sách tái cơ cấu hệ thống các tổ chức tín dụng đối với hoạt động cấp vốn cho DNNVV trong các giai đoạn tiếp theo.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với Ban lãnh đạo và cán bộ tín dụng Agribank: Cung cấp tài liệu tham khảo trực tiếp để hoàn thiện quy trình thẩm định, cơ chế xếp hạng tín dụng nội bộ và tái cấu trúc mạng lưới chi nhánh phục vụ DNNVV tại các địa bàn đô thị lớn.
• Đối với các Ngân hàng thương mại khác: Tham khảo quy trình tín dụng hiện đại và các giải pháp phối hợp xử lý rủi ro thông qua Quỹ Bảo lãnh tín dụng.
• Đối với cơ quan quản lý (Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước): Làm căn cứ thực tiễn để rà soát, sửa đổi các tiêu chí xác định DNNVV, hoàn thiện cơ chế bảo đảm tiền vay và nâng cao hiệu quả hoạt động của các quỹ hỗ trợ doanh nghiệp.
• Đối với giảng viên và nghiên cứu sinh: Cung cấp tài liệu nghiên cứu chuyên sâu về phân tích tín dụng ngân hàng đối với khối DNNVV tại Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án chỉ ra những bất cập nào trong tiêu chí phân loại DNNVV theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP?

Nghị định 56/2009/NĐ-CP ưu tiên tiêu chí tổng nguồn vốn để phân loại DNNVV. Tác giả chỉ ra rằng tổng nguồn vốn gồm vốn chủ sở hữu và vốn nợ; trong khi vốn chủ sở hữu tương đối ổn định thì vốn nợ (vay ngân hàng, nợ nhà cung cấp) thường xuyên biến động. Điều này dẫn đến tình trạng một doanh nghiệp có thể liên tục thay đổi nhóm phân loại (từ nhỏ sang vừa hoặc vượt quy mô DNNVV). Luận án đề xuất khắc phục bằng cách lấy mức tổng nguồn vốn bình quân của năm trước và thời điểm liền kề.

2. Nguyên nhân cốt lõi khiến DNNVV khó tiếp cận nguồn vốn tín dụng Agribank tại TP.HCM là gì?

Nguyên nhân xuất phát từ hai phía:

• Về phía DNNVV: Thiếu tài sản bảo đảm hợp pháp; báo cáo tài chính thiếu minh bạch và không qua kiểm toán độc lập; trình độ quản trị tài chính yếu, kế hoạch kinh doanh thiếu khả thi.
• Về phía Agribank: Mô hình quản lý tín dụng tập trung còn kẽ hở; thủ tục thẩm định phức tạp; e ngại rủi ro nợ xấu gia tăng; hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ chưa bao quát hết đặc thù biến động của doanh nghiệp nhỏ.

3. Thực trạng tín dụng của Agribank trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2008 - 2012 có những đặc điểm gì nổi bật?

Giai đoạn 2008 - 2012 ghi nhận sự sụt giảm thị phần tín dụng của Agribank tại TP.HCM do áp lực cạnh tranh gay gắt từ khối NHTM cổ phần. Tỷ lệ nợ xấu và nợ rủi ro tiềm ẩn đối với phân khúc DNNVV có xu hướng gia tăng; số vụ thất thoát vốn tuy giảm nhưng quy mô tổn thất tài chính trên mỗi vụ việc có chiều hướng tăng lên.

4. Quy trình tín dụng ngân hàng hiện đại dành cho DNNVV do luận án đề xuất gồm những trọng tâm nào?

Quy trình tập trung vào việc tách bạch rõ ràng giữa bộ phận quan hệ khách hàng, bộ phận phân tích thẩm định độc lập và bộ phận phê duyệt; áp dụng hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ kết hợp đánh giá dòng tiền thực tế; hoàn thiện kiểm tra sau giải ngân và thiết lập hệ thống cảnh báo sớm rủi ro theo các nguyên tắc quản trị của Basel.

5. Luận án đưa ra những giải pháp gì để Agribank vừa mở rộng quy mô vừa kiểm soát chất lượng tín dụng?

Luận án đề xuất nhóm giải pháp song hành: mở rộng quy mô thông qua việc sắp xếp lại mạng lưới phòng giao dịch, đa dạng hóa kỳ hạn huy động vốn, liên kết với Quỹ Bảo lãnh tín dụng; đồng thời nâng cao chất lượng tín dụng bằng cách chuẩn hóa quy trình thẩm định, đào tạo đạo đức và chuyên môn cán bộ, hoàn thiện cơ chế tài sản bảo đảm và nghiên cứu áp dụng các công cụ phái sinh tín dụng.

---

Kết luận

Luận án của tác giả Trần Trọng Huy đã giải quyết một cách có hệ thống vấn đề cấp tín dụng của hệ thống Agribank đối với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2008 - 2012. Bằng việc kết hợp giữa phân tích chuỗi dữ liệu thực tế, khảo sát doanh nghiệp và vận dụng ma trận SWOT cùng các chuẩn mực quản trị rủi ro Basel, công trình đã làm rõ các nguyên nhân gây nghẽn dòng vốn tín dụng. Hệ thống giải pháp và quy trình tín dụng hiện đại được đề xuất trong luận án có giá trị ứng dụng thiết thực, góp phần giúp các chi nhánh Agribank đô thị mở rộng quy mô cấp tín dụng an toàn, hiệu quả và hỗ trợ sự phát triển bền vững của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Khái niệm doanh nghiệp và các loại hình doanh nghiệp 1. Khái niệm doanh nghiệp Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế được thành lập theo quy chế của pháp luật, nhằm thực hiện mục tiêu sản xuất, kinh doanh, hoặc cung ứng dịch vụ cho nền kinh tế - xã hội.

Ở Việt Nam, thuật ngữ doanh nghiệp có thể được tìm hiểu thông qua luật doanh nghiệp. Tại k hoản 1 điều 4 của l uật này, doanh nghiệp được hiểu theo khái niệm như sau: "Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện ổn định các hoạt động kinh doanh ". Tùy theo đặc thù về lĩnh vực hoạt động, hình thức tổ chức trong các lĩnh vực khác nhau, doanh nghiệp có thể hiểu dưới các thuật ngữ khác nhau: nhà máy, xí nghiệp, công ty, cửa hàng,. Các loại hình doanh nghiệp Căn cứ vào những tiêu chí khác nhau, doanh nghiệp có thể được phân loại như sau: - Căn cứ vào hình thức pháp lý doanh nghiệp Căn cứ vào hình thức pháp lý, doanh nghiệp được phân chia thành các loại hình chủ yếu sau đây: Công ty trách nhiệm hữu hạn (bao gồm công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên và công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên) là doanh nghiệp mà các thành viên trong công ty chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn điều lệ của công ty.

Công ty cổ phần là doanh nghiệp mà vốn điều lệ của công ty được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần. Cá nhân hay tổ chức sở hữu cổ phần của do anh nghiệp được gọi là cổ đông và chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp. Công ty hợp danh là doanh nghiệp trong đó có ít nhất hai thành viên là chủ sở hữu của công ty, cùng kinh doanh dưới một cái tên chung (gọi là thành viên hợp danh). 2 Thành viên hợp danh phải là cá nhân và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ của công ty.

Ngoài ra trong công ty hợp danh còn có các thành viên góp vốn. Doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt độn g của doanh nghiệp. Mỗi cá nhân chỉ được quyền thành lập một doanh nghiệp tư nhân. Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được thành lập theo quy định của pháp luật bằng nguồn vốn chủ sở hữu của người nước ngoài.

- Căn cứ vào chế độ trách nhiệm Căn cứ vào chế độ trách nhiệm có thể phân loại các doanh nghiệp thành 02 loại + Doanh nghiệp có chế độ trách nhiệm vô hạn Doanh nghiệp có chế độ trách nhiệm vô hạn là loại hình doanh nghiệp mà ở đó chủ sở hữu doanh nghiệp có nghĩa vụ phải trả nợ thay cho doanh ng hiệp bằng tất cả tài sản của mình, khi doanh nghiệp không đủ tài sản để thực hiện các nghĩa vụ tài chính của nó. Theo pháp luật, có hai loại doanh nghiệp có chế độ trách nhiệm vô hạn là doanh nghiệp tư nhân và công ty hợp danh. + Doanh nghiệp có chế độ trách nhiệm hữu hạn Theo quy định của pháp luật, các doanh nghiệp có chế độ trách nhiệm hữu hạn cụ thể gồm: công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, doanh nghiệp liên doanh và doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài. Những doanh nghiệp có chế độ trách nhiệm hữu hạn là những doanh nghiệp mà ở đó chủ sở hữu chỉ phải chịu trách nhiệm về mọi kho ản nợ và nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp.

Điều đó có nghĩa là khi số tài sản của doanh nghiệp không đủ để trả nợ thì chủ sở hữu không có nghĩa vụ phải trả nợ thay cho doanh nghiệp. Chế độ trách nhiệm hữu hạ n của các loại doanh nghiệp trên thực chất là chế độ trách nhiệm hữu hạn của các nhà đầu tư - thành viên / chủ sở hữu công ty. - Căn cứ quy mô của doanh nghiệp, doanh nghiệp được phân chia thành các loại, như sau: Doanh nghiệp lớn; Doanh nghiệp vừa; Doanh nghiệp nhỏ; Doanh nghiệp siêu nhỏ. Để phân biệt từng loại doanh nghiệp theo tiêu chí quy mô doanh nghiệp, ta có thể dựa vào quy định cụ thể ở mỗi quốc gia khác nhau.

Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa của một số quốc gia trên thế giới Thường khi nói đến doanh nghiệp nhỏ và vừa phải nói đến đặc điểm đầu tiên để phân biệt với doanh nghiệp lớn, đó là quy mô về vốn, lao động hay doanh thu hoặc phạm vi hoạt động của nó. Tùy theo điều kiện của từng quốc g ia, trình độ phát triển kinh tế, định hướng phát triển trong từng thời kỳ mà khái niệm này có thể thay đổi. Tham khảo tiêu chí xếp loại DNNVV ở một số nước cho thấy, những tiêu chí thường được các nước sử dụng để xác định DNNVV là vốn, lao động, doa nh thu.

Có nước chỉ dùng một, hai hoặc cả ba yếu tố đó, có nước còn tùy thuộc vào từng lĩnh vực sản xuất kinh doanh mà quy định các tiêu chí khác nhau. Bên cạnh đó có nước phân loại doanh nghiệp thành các nhóm theo quy mô như doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp vừa để hoạch định các chính sách cụ thể cho các đối tượng DNNVV theo quy mô (xem bảng 1.1: Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa ở một số quốc gia trên thế giới Quốc gia Lao Vốn hoặc tài sản Doanh Thu Ngành kinh tế động Nguyên Quy đổi Nguyên Quy đổi (người) bản tệ VND bản tệ VND Công nghiệp, < 300 < 100 triệu < 21,4 tỷ sản xuất Nhật Bản - Bán buôn < 100 < 30 triệu < 6,42 tỷ (Yên) Bán lẻ & Dịch < 50 < 10 triệu < 2,14 tỷ vụ Sản xuất, xây < 200 dựng Đài Loan Nông lâm, < 50 ngư, dịch vụ. Sản xuất, dịch < 200 < 200 triệu < 134,8 tỷ Thái Lan vụ (Bath) Bán buôn < 50 < 100 triệu < 67,4 tỷ Bán lẻ < 30 < 60 triệu < 40,44 tỷ Canada < 20 < 406,26 < 500 (CAD) triệu tỷ Indonexia < 100 < 0,6 tỷ < 1,23 tỷ < 2 tỷ < 4,1 tỷ (Rubi) Công nghiệp, < 500 < 3,5 triệu < 74 tỷ Mỹ sản xuất (USD) Thương mại, < 100 < 3,5 triệu < 74 tỷ dịch vụ Nguồn : Tài liệu hội nghị thường niên các tổ chức tài chính khối APEC [48] 4 1. Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam Hiện nay, quan niệm chính thức về doanh nghiệp nhỏ và vừa được quy định cụ thể trong Nghị định 56/2009/NĐ -CP ngày 30/06/2009 Về trợ giúp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình qu ân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể như sau (xem bảng 1.2: Tiêu chí xác định DNNVV ở Việt Nam Quy mô Doanh nghiệp Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa siêu nhỏ Tổng Số lao Số lao Tổng Số lao nguồn động động nguồn vốn động Khu vực vốn I. Nông, lâm 10 người 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 nghiệp và thủy trở xuống trở xuống người đến đồng đến người đến sản 200 người 100 tỷ đồng 300 người II. Công nghiệp 10 người 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 và xây dựng trở xuống trở xuống người đến đồng đến người đến 200 người 100 tỷ đồng 300 người III. Thương mại 10 người 10 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 10 tỷ từ trên 50 và dịch vụ trở xuống trở xuống người đến đồng đến 50 người đến 50 người tỷ đồng 100 người Nguồn : Nghị định 56/2009/NĐ -CP ngày 30/06/2009 Về trợ giúp phát triển DNNVV [26] Theo nghị định 56 việc phân loại DNNVV theo tiêu chí “quy mô tổng nguồn vốn” sẽ có khó khăn trong xác định loại hình doanh nghiệp do quy mô tổng nguồn vốn của doanh nghiệp thường xuyên thay đổi.

Tổng nguồn vốn của doanh nghiệp bao gồm: vốn nợ (vốn vay, phải trả người bán, nợ nhà nước và người lao động, phải trả khác…) và vốn chủ sở hữu. Trong khi vốn chủ sở hữu tương đối ổn định thì vốn nợ thường xuyên biến động , dẫn đến tổn g nguồn vốn cũng biết động theo. Vì tổng nguồn vốn của doanh nghiệp thường xuyên biến động, do đó một doanh nghiệp được xếp vào loại doanh nghiệp nhỏ hoặc vừa nhưng ngay sau đó tổng nguồn vốn biến động thì có thể được xếp vào loại ngược lại, hoặc không còn là DNNVV. Tuy nhiên, quan điểm của tác giả thống nhất với tiêu chí xác định DNNVV của Việt Nam theo nghị định 56 nêu trên vì phù hợp với điều kiện và trình độ phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam, đồng thời cũng khắc phục được những hạn chế trước đây 5 về tiêu chí xác định DNNVV theo nghị định 90/2001/NĐ -CP ngày 23/11/2001 “về trợ giúp phát triển DNNVV”.

Để hạn chế được việc biến động thường xuyên của nguồn vốn nêu trên, tác giả đề nghị xét trên tổng nguồn vốn bình quân trong năm trước và thời điểm liền kề với thời điểm xác định quy mô của doanh nghiệp. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa Một là, DNNVV có tính năng động, nhạy bén và dễ thích nghi với sự thay đổi của thị trường Đây là một ưu thế nổi trội của DNNVV, với quy mô nhỏ và vừa, bộ máy quả n lý gọn nhẹ, DNNVV dễ dàng tìm kiếm và đáp ứng những yêu cầu có hạn trong thị trường chuyên môn hóa. Mặt khác, DNNVV có mối liên hệ trực tiếp với thị trường và người tiêu thụ nên có phản ứng nhanh nhạy với sự biến động của thị trường. Với cơ sở vật chất không lớn, DNNVV đổi mới linh hoạt hơn, dễ dàng chuyển đổi sản xuất hoặc thu hẹp quy mô mà không gây ra hậu quả nặng nề cho xã hội.