Nâng Cao Hiệu Quả Tín Dụng Ngân Hàng Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Sacombank Bình Phước

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận văn cải thiện kết quả tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng tmcp, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Hoàng Nguyễn Anh Vũ
• Người hướng dẫn: PGS. Đoàn Thanh Hà
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Tín Dụng Ngân Hàng Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Ngân Hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) - Chi Nhánh Bình Phước
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. Khái quát về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.1. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.2. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.3. Những lợi thế và hạn chế của DNNVV
• 1.1.4. Vai trò của DNNVV đối với nền kinh tế
• 1.2. Tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2.1. Khái niệm và đặc điểm tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.2.2. Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với sự phát triển của DNNVV
• 1.2.3. Các sản phẩm tín dụng ngân hàng có thể cung cấp cho DNNVV
• 1.3. Hiệu quả tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.3.1. Khái niệm hiệu quả tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.3.2. Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.3.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.4. Kết luận chương I
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DNNVV TẠI NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN THƯƠNG TÍN (SACOMBANK) - CHI NHÁNH BÌNH PHƯỚC
• 2.1. Giới thiệu Sacombank - Chi nhánh Bình Phước
• 2.1.1. Sơ lược quá trình hình thành và phát triển của Sacombank
• 2.1.2. Giới thiệu về Sacombank – Chi nhánh Bình Phước
• 2.2. Tín dụng ngân hàng đối với DNNVV tại Sacombank - Chi nhánh Bình Phước
• 2.2.1. Quy mô và tăng trưởng dư nợ tín dụng
• 2.2.2. Cơ cấu dư nợ tín dụng
• 2.3. Hiệu quả tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Sacombank - Chi nhánh Bình Phước
• 2.3.1. Hiệu quả tín dụng Ngân hàng
• 2.3.2. Hiệu quả tín dụng xét từ phía doanh nghiệp
• 2.4. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Sacombank - Chi nhánh Bình Phước
• 2.4.1. Phân tích các nhân tố bên trong ngân hàng
• 2.4.2. Về công tác phát triển mạng lưới
• 2.4.3. Phân tích các nhân tố bên ngoài ngân hàng
• 2.5. Đánh giá hiệu quả tín dụng ngân hàng cho DNNVV tại Sacombank - Chi nhánh Bình Phước
• 2.5.1. Những kết quả đạt được
• 2.5.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 2.6. Kết luận chương II
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DNNVV TẠI SACOMBANK – CHI NHÁNH BÌNH PHƯỚC
• 3.1. Định hướng phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Bình Phước
• 3.1.1. Xu hướng phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Bình Phước
• 3.1.2. Định hướng phát triển DNNVV tại Bình Phước
• 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng đối với DNNVV tại Sacombank - Chi nhánh Bình Phước
• 3.2.1. Nhóm giải pháp đối với NHTM
• 3.2.2. Nhóm giải pháp đối với DNNVV
• 3.3. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Tín Dụng Ngân Hàng Cho DNNVV

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò then chốt trong tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, các DNNVV thường gặp khó khăn về tài chính, công nghệ và thông tin thị trường. Theo Chủ tịch Hiệp hội DNNVV, Cao Sĩ Kiêm, phần lớn DNNVV có vốn điều lệ dưới 7 tỷ đồng, gây trở ngại cho việc vay vốn ngân hàng. Luận văn này phân tích thực trạng hiệu quả tín dụng tại một chi nhánh ngân hàng TMCP ở Bình Phước, nhằm tìm ra giải pháp cho cả ngân hàng và DNNVV trong khu vực. Mục tiêu là đánh giá hoạt động tín dụng của Sacombank Bình Phước đối với DNNVV, xác định nguyên nhân hạn chế và đề xuất giải pháp khắc phục. Nghiên cứu này tập trung vào việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn và nâng cao hiệu quả tín dụng cho DNNVV tại địa phương, góp phần vào sự phát triển kinh tế Bình Phước.

1.1. Khái Niệm và Vai Trò của DNNVV trong Nền Kinh Tế

Theo điều 4, luật doanh nghiệp số 68/2014/QH13 định nghĩa “Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh”. DNNVV tồn tại và phát triển ở hầu hết các lĩnh vực, các thành phần kinh tế của nền kinh tế nhƣ thƣơng mại, dịch vụ, công nghiệp, xây dựng, nông nghiệp. và hoạt động dƣới mọi hình thức nhƣ: doanh nghiệp nhà nƣớc, doanh nghiệp tƣ nhân, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài và các cơ sở kinh tế cá thể. DNNVV có tính năng động cao trƣớc những thay đổi của thị trƣờng do các DNNVV có khả năng chuyển hƣớng kinh doanh và chuyển hƣớng mặt hàng nhanh.

1.2. Tầm Quan Trọng của Tín Dụng Ngân Hàng Đối Với DNNVV

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, các NHTM đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho DNNVV. Tuy nhiên, việc tiếp cận vốn vay của DNNVV còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến hiệu quả tín dụng. Chính phủ đã triển khai các chính sách hỗ trợ vốn, nhưng mới chỉ một số ít doanh nghiệp được hưởng lợi. Các trở ngại bao gồm thủ tục vay phức tạp, yêu cầu thế chấp cao và lãi suất chưa phù hợp. Hiện nay, chỉ có khoảng 30% DNNVV tiếp cận được vốn từ ngân hàng, còn lại phải sử dụng vốn tự có hoặc vay từ các nguồn khác với lãi suất cao.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Cho DNNVV

Mặc dù DNNVV có tiềm năng lớn, nhưng việc quản lý rủi ro tín dụng đối với nhóm doanh nghiệp này là một thách thức lớn đối với các ngân hàng. Do quy mô nhỏ, DNNVV thường thiếu tài sản thế chấp, báo cáo tài chính minh bạch và lịch sử tín dụng đáng tin cậy. Điều này làm tăng rủi ro nợ xấu cho ngân hàng. Ngoài ra, sự biến động của thị trường và các yếu tố kinh tế vĩ mô cũng ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của DNNVV. Để giảm thiểu rủi ro tín dụng, các ngân hàng cần có quy trình thẩm định tín dụng chặt chẽ, đánh giá kỹ lưỡng khả năng trả nợ của doanh nghiệp và đa dạng hóa các hình thức bảo đảm tiền vay. Đồng thời, cần tăng cường giám sát và hỗ trợ DNNVV trong quá trình sử dụng vốn vay.

2.1. Đánh Giá Khả Năng Trả Nợ Của DNNVV Các Yếu Tố Quan Trọng

Việc đánh giá tín dụng cho DNNVV đòi hỏi sự xem xét kỹ lưỡng nhiều yếu tố. Các ngân hàng cần phân tích báo cáo tài chính, dòng tiền, khả năng sinh lời và lịch sử tín dụng của doanh nghiệp. Ngoài ra, cần đánh giá năng lực quản lý, kinh nghiệm của chủ doanh nghiệp và tiềm năng phát triển của ngành nghề kinh doanh. Các yếu tố bên ngoài như tình hình kinh tế địa phương, cạnh tranh thị trường và chính sách hỗ trợ của nhà nước cũng cần được xem xét. Một quy trình thẩm định tín dụng toàn diện sẽ giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay chính xác và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

2.2. Tăng Cường Giám Sát và Hỗ Trợ DNNVV Sau Khi Giải Ngân

Sau khi giải ngân vốn vay, ngân hàng cần tiếp tục giám sát chặt chẽ tình hình sử dụng vốn của DNNVV. Điều này bao gồm việc kiểm tra định kỳ báo cáo tài chính, theo dõi dòng tiền và đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, ngân hàng cần có biện pháp can thiệp kịp thời, như tư vấn tài chính, tái cấu trúc nợ hoặc hỗ trợ tìm kiếm thị trường. Việc hỗ trợ DNNVV không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro nợ xấu mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Tín Dụng Tại Sacombank Bình Phước

Để nâng cao hiệu quả tín dụng cho DNNVV tại Sacombank Bình Phước, cần có một chiến lược toàn diện, bao gồm cả các giải pháp từ phía ngân hàng và từ phía doanh nghiệp. Ngân hàng cần cải thiện quy trình tín dụng, đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ, tăng cường đào tạo cán bộ tín dụng và xây dựng mối quan hệ tốt với DNNVV. DNNVV cần nâng cao năng lực quản lý, minh bạch hóa thông tin tài chính, xây dựng kế hoạch kinh doanh khả thi và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ các tổ chức tư vấn. Sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng và doanh nghiệp sẽ tạo ra một môi trường tín dụng lành mạnh và hiệu quả.

3.1. Cải Thiện Quy Trình Thẩm Định Tín Dụng và Giảm Thiểu Thủ Tục

Một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả tín dụng là cải thiện quy trình tín dụng. Ngân hàng cần rà soát và đơn giản hóa các thủ tục vay vốn, giảm thiểu thời gian chờ đợi và chi phí giao dịch cho DNNVV. Đồng thời, cần xây dựng các tiêu chí thẩm định tín dụng phù hợp với đặc điểm của DNNVV, chú trọng đến khả năng trả nợ thực tế và tiềm năng phát triển của doanh nghiệp. Việc áp dụng công nghệ thông tin vào quy trình tín dụng cũng giúp tăng tốc độ xử lý hồ sơ và giảm thiểu sai sót.

3.2. Đa Dạng Hóa Sản Phẩm Tín Dụng và Hình Thức Bảo Đảm Tiền Vay

Để đáp ứng nhu cầu đa dạng của DNNVV, ngân hàng cần đa dạng hóa các sản phẩm tín dụng, như cho vay ngắn hạn, trung hạn, dài hạn, cho vay theo dự án, cho vay theo chuỗi cung ứng và cho vay vi mô. Đồng thời, cần chấp nhận nhiều hình thức bảo đảm tiền vay, như tài sản thế chấp, bảo lãnh của bên thứ ba, cầm cố hàng hóa và các quyền tài sản khác. Việc linh hoạt trong sản phẩm và hình thức bảo đảm sẽ giúp DNNVV dễ dàng tiếp cận vốn vay và giảm thiểu áp lực về tài sản thế chấp.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Số Để Tăng Khả Năng Tiếp Cận Tín Dụng

Trong thời đại công nghệ số, việc ứng dụng các giải pháp công nghệ vào hoạt động tín dụng là một xu hướng tất yếu. Ngân hàng có thể sử dụng các nền tảng trực tuyến để tiếp cận DNNVV, cung cấp thông tin về sản phẩm và dịch vụ, tiếp nhận hồ sơ vay vốn và thực hiện giao dịch. Các công cụ phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) có thể giúp ngân hàng đánh giá rủi ro tín dụng chính xác hơn và đưa ra quyết định cho vay nhanh chóng. Ngoài ra, việc sử dụng các ứng dụng di động và ví điện tử có thể giúp DNNVV quản lý tài chính hiệu quả hơn và thanh toán các khoản vay đúng hạn.

4.1. Xây Dựng Nền Tảng Tín Dụng Trực Tuyến Cho DNNVV

Ngân hàng có thể xây dựng một nền tảng tín dụng trực tuyến, cho phép DNNVV dễ dàng tìm kiếm thông tin về các sản phẩm và dịch vụ tín dụng, nộp hồ sơ vay vốn, theo dõi tiến độ xử lý và thực hiện giao dịch. Nền tảng này cần được thiết kế thân thiện với người dùng, dễ sử dụng và bảo mật thông tin. Ngoài ra, cần tích hợp các công cụ hỗ trợ trực tuyến, như chatbot và video hướng dẫn, để giải đáp thắc mắc và hỗ trợ DNNVV trong quá trình sử dụng.

4.2. Sử Dụng Big Data và AI Để Đánh Giá Rủi Ro Tín Dụng

Việc sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) có thể giúp ngân hàng đánh giá rủi ro tín dụng chính xác hơn. Ngân hàng có thể thu thập và phân tích dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, như báo cáo tài chính, lịch sử tín dụng, thông tin thị trường và mạng xã hội, để xây dựng mô hình đánh giá tín dụng toàn diện. Các mô hình này có thể dự đoán khả năng trả nợ của DNNVV và giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay chính xác hơn.

V. Chính Sách Hỗ Trợ Từ Nhà Nước Và Vai Trò Của Sacombank

Để nâng cao hiệu quả tín dụng cho DNNVV, vai trò của nhà nước và các chính sách hỗ trợ là vô cùng quan trọng. Chính phủ cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, giảm thiểu chi phí tuân thủ và tăng cường hỗ trợ tài chính cho DNNVV. Các chính sách hỗ trợ có thể bao gồm bảo lãnh tín dụng, trợ cấp lãi suất, hỗ trợ đào tạo và tư vấn. Sacombank, với vai trò là một trong những ngân hàng hàng đầu Việt Nam, cần chủ động tham gia vào các chương trình hỗ trợ của nhà nước và phát huy vai trò cầu nối giữa chính phủ và DNNVV.

5.1. Hoàn Thiện Khung Pháp Lý và Tạo Môi Trường Kinh Doanh Thuận Lợi

Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho DNNVV. Điều này bao gồm việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm thiểu chi phí tuân thủ, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận các nguồn lực, như đất đai, vốn và công nghệ. Một môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng sẽ giúp DNNVV phát triển bền vững và nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng.

5.2. Tăng Cường Hỗ Trợ Tài Chính và Phi Tài Chính Cho DNNVV

Nhà nước cần tăng cường hỗ trợ tài chính và phi tài chính cho DNNVV. Các chính sách hỗ trợ tài chính có thể bao gồm bảo lãnh tín dụng, trợ cấp lãi suất, cho vay ưu đãi và thành lập các quỹ đầu tư mạo hiểm. Các chính sách hỗ trợ phi tài chính có thể bao gồm hỗ trợ đào tạo, tư vấn, xúc tiến thương mại và kết nối doanh nghiệp. Việc kết hợp cả hỗ trợ tài chính và phi tài chính sẽ giúp DNNVV nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

VI. Kết Luận và Triển Vọng Phát Triển Tín Dụng Cho DNNVV

Việc nâng cao hiệu quả tín dụng cho DNNVV tại Sacombank Bình Phước là một nhiệm vụ quan trọng, đòi hỏi sự nỗ lực của cả ngân hàng, doanh nghiệp và nhà nước. Bằng cách cải thiện quy trình tín dụng, đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ, ứng dụng công nghệ số và tăng cường hỗ trợ từ nhà nước, Sacombank có thể đóng góp tích cực vào sự phát triển của DNNVV và kinh tế địa phương. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và đánh giá các giải pháp mới, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của DNNVV và tạo ra một hệ thống tín dụng hiệu quả và bền vững.

6.1. Đánh Giá Tổng Quan Về Các Giải Pháp Đã Đề Xuất

Các giải pháp đã đề xuất trong luận văn này bao gồm cải thiện quy trình tín dụng, đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ, ứng dụng công nghệ số và tăng cường hỗ trợ từ nhà nước. Các giải pháp này có tính khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế của Sacombank Bình Phước và DNNVV tại địa phương. Tuy nhiên, việc triển khai các giải pháp này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan và sự cam kết của lãnh đạo ngân hàng và doanh nghiệp.

6.2. Triển Vọng Phát Triển Tín Dụng Cho DNNVV Trong Tương Lai

Trong tương lai, tín dụng cho DNNVV sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của Bình Phước và cả nước. Với sự phát triển của công nghệ số và sự hỗ trợ từ nhà nước, DNNVV sẽ có nhiều cơ hội hơn để tiếp cận vốn vay và phát triển kinh doanh. Sacombank cần tiếp tục đổi mới và sáng tạo, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của DNNVV và tạo ra một hệ thống tín dụng hiệu quả và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, phần kết luận, phần nội dung đƣợc trình bày cụ thể bao gồm các chƣơng sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về hiệu quả tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động tín dụng ngân hàng đối với DNNVV tại Sacombank - Chi nhánh Bình Phƣớc Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng đối với DNNVV tại Sacombank - Chi nhánh Bình Phƣớc CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.1 KHÁI QUẢT VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.1 Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa Theo điều 4, luật doanh nghiệp số 68/2014/QH13 định nghĩa “Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh”. Hiện nay trên các nƣớc có quan điểm đánh giá quy mô doanh nghiệp theo các tiêu thức vốn và lao động dựa trên cơ sở đặc tính kinh tế kĩ thuật của từng ngành. Chẳng hạn, ở Nhật Bản, theo quy định của Bộ luật cơ bản về DNNVV, trong lĩnh vực công nghiệp chế biến và khai thác thì doanh nghiệp sử dụng dƣới 300 lao động, có số vốn SXKD dƣới 100 triệu yên thuộc doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ, còn ở Malayxia, doanh nghiệp có số vốn nhỏ hơn 500 Ringit và sử dụng dƣới 50 lao động là DNNVV.

Lại có quan niệm đánh giá quy mô doanh nghiệp không phải chỉ theo từng ngành kinh tế kĩ thuật, dựa vào tiêu thức lao động và vốn mà cả doanh thu của doanh nghiệp. Chẳng hạn, Đài loan quy định trong ngành công nghiệp chế tạo, xây dựng và khai khoáng thì doanh thu không vƣợt quá 1,5 triệu USD, vốn không vƣợt quá 120 Tệ Đài Loan và sử dụng dƣới 50 lao động đƣợc xếp vào doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ. DNNVV trong các ngành công nghiệp ở Hongkong và Hàn Quốc là những doanh nghiệp sử dụng dƣới 100 lao động. Trong một nỗ lực gần đây nhằm xoá bỏ những mâu thuẫn và ngăn chặn sự bóp méo trong cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, Liên minh Châu Âu đã đƣa ra một định nghĩa chung đối với sự trợ giúp cho các chƣơng trình DNNVV ở địa phƣơng vào năm 1996.

Định nghĩa này cho thấy một thực tế rằng các DNNVV thƣờng đƣợc chia thành nhiều nhóm theo các hạng mục quy mô khác nhau. Theo định nghĩa mới về DNNVV của Liên minh Châu Âu thì các doanh nghiệp đƣợc chia thành các hạng mục sau: - Doanh nghiệp vi mô: <10 công nhân. 1 - Doanh nghiệp nhỏ: < 50 công nhân và doanh thu hàng năm <7 MECU. Tổng số chi phí hàng năm: < 5 MEC.

- Doanh nghiệp vừa: < 250 công nhân và doanh thu hàng năm < 40 MECU. Tổng số chi phí hàng năm < 27 MECU. Thêm vào đó, định nghĩa mới này yêu cầu các doanh nghiệp nhỏ phải là các doanh nghiệp độc lập. Một doanh ngnhiệp độc lập là một doanh nghệp không bị các doanh nghiệp hoặc các nhóm doanh nghiệp khác sở hữu 25% hoặc hơn nữa số tài sản của doanh nghiệp đó.

Tại Việt Nam, Căn cứ theo điều 3 của Nghị định 56/2009/NĐ-CP về sự trợ giúp phát triển DNNVV định nghĩa: “DNNVV là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của DN) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên)”.2 Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa DNNVV là đối tƣợng khách hàng đƣợc quan tâm hàng đầu bởi các NHTM. Vì thế DNNVV có thể đƣợc tóm tắt bởi đặc điểm sau: Một là, DNNVV tồn tại và phát triển ở hầu hết các lĩnh vực, các thành phần kinh tế của nền kinh tế nhƣ thƣơng mại, dịch vụ, công nghiệp, xây dựng, 2 nông nghiệp. và hoạt động dƣới mọi hình thức nhƣ: doanh nghiệp nhà nƣớc, doanh nghiệp tƣ nhân, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài và các cơ sở kinh tế cá thể. Hai là, DNNVV có tính năng động cao trƣớc những thay đổi của thị trƣờng do các DNNVV có khả năng chuyển hƣớng kinh doanh và chuyển hƣớng mặt hàng nhanh.

Mặt khác, do DNNVV tồn tại ở mọi thành phần kinh tế, sản phẩm của các DNNVV đa dạng phong phú nhƣng số lƣợng không lớn nên chỉ cần không thích ứng đƣợc với nhu cầu của thị trƣờng, với loại hình kinh tế - xã hội này thì nó sẽ dễ dàng hơn các DN có quy mô lớn trong việc chuyển hƣớng sang loại hình khác cho phù hợp với thị trƣờng. Ba là, chu kỳ SXKD ngắn, DNNVV có vốn đầu tƣ ban đầu ít nên chu kỳ SXKD của DN thƣờng ngắn dẫn đến khả năng thu hồi vốn nhanh tạo điều kiện cho DN kinh doanh hiệu quả. Bốn là, năng lực kinh doanh còn hạn chế do đặc điểm vốn hoạt động nhỏ, thêm vào đó khả năng tiếp cận các nguồn tài chính khác thấp nên các DNNVV thƣờng gặp khó khăn trong việc mở rộng quy mô hoạt động, triển khai các dự án lớn và đầu tƣ sản xuất mới. Bên cạnh đó, do quy mô vốn nhỏ nên các DNNVV không có điều kiện đầu tƣ quá nhiều vào việc nâng cấp, đổi mới máy móc, mua sắm thiết bị công nghệ tiên tiến, hiện đại.

DNNVV cũng gặp khó khăn trong việc tìm kiếm, thâm nhập thị trƣờng và phân phối sản phẩm do thiếu thông tin về thị trƣờng, công tác marketing còn kém hiệu quả. Điều đó làm cho các mặt hàng của DNNVV khó tiêu thụ trên thị trƣờng. Những điều này đã hạn chế khả năng chiếm lĩnh thị trƣờng, cũng nhƣ việc phát triển DN, dẫn đến sức cạnh tranh của các DNNVV thƣờng thấp. Năm là, trình độ lao động và năng lực quản lý còn thấp.

Trình độ và tay nghề của ngƣời lao động, đội ngũ quản lý trong các DNNVV cũng là một trong các vấn đề bức xúc hiện nay. Tình trạng trên là do nguồn vốn hạn hẹp, các DNNVV khó có thể chiêu mộ đƣợc lực lƣợng lao động và quản lý giỏi, có tay nghề. Lực lƣợng lao động chủ yếu là phổ thông, ít đƣợc đào tạo tay nghề và thiếu kỹ năng, đồng thời cũng ít đƣợc chủ doanh nghiệp quan tâm đào tạo và đào tạo lại nhằm nâng cao tay nghề trong khi chất lƣợng nguồn lao động có ý 3 nghĩa quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, kỹ năng của nhà lãnh đạo doanh nghiệp còn hạn chế, số lƣợng DNNVV có chủ doanh nghiệp, giám đốc giỏi, trình độ chuyên môn cao và năng lực quản lý tốt chƣa nhiều.3 Những lợi thế và hạn chế của DNNVV - DNNVV có những mặt lợi thế sau đây: Thứ nhất, các DNNVV năng động, linh hoạt trƣớc những thay đổi của thị trƣờng đặc biệt là nhu cầu nhỏ, lẻ, có tính địa phƣơng do DNNVV có khả năng chuyển hƣớng kinh doanh và chuyển hƣớng mặt hàng nhanh, tăng giảm lao động dễ dàng, nơi làm việc của ngƣời lao động có tính ổn định và ít bị đe doạ mất nơi làm việc.

Thứ hai, ngƣời lao động ở các doanh nghiệp lớn dễ bị mất việc làm hơn là các DNNVV, đặc biệt là khi có suy thoái kinh tế. Thứ ba, tổ chức sản xuất, tổ chức quản lý linh hoạt, gọn nhẹ, các quyết định quản lý thực hiện nhanh, công tác kiểm tra, điều hành trực tiếp. Qua đó góp phần tiết kiệm chi phí quản lý doanh nghiệp. Thứ tư, vốn đầu tƣ ban đầu ít, hiệu quả cao, thu hồi nhanh, điều đó tạo sức hấp dẫn trong đầu tƣ SXKD, mọi thành phần kinh tế vào khu vực này.

- Bên cạnh những mặt lợi thế trên, DNNVV có những điểm hạn chế sau đây: Thứ nhất, nguồn vốn tài chính hạn chế, đặc biệt nguồn vốn tự có cũng nhƣ vay mƣợn mục đích chủ yếu để duy trì hoặc mở rộng SXKD. Thứ hai, cơ sở vật chất kỹ thuật, trình độ công nghệ kỹ thuật thƣờng yếu kém, lạc hậu, nhà xƣởng, nơi làm việc trực tiếp và trụ sở giao dịch, quản lý của đa phần các DNNVV rất chật hẹp. Thứ ba, năng lực kinh doanh còn hạn chế. Do đặc điểm vốn hoạt động nhỏ, và khả năng tiếp cận các nguồn tài chính khác thấp nên DNNVV thƣờng gặp khó khăn trong việc mở rộng quy mô hoạt động, triển khai các dự án lớn và đầu tƣ sản xuất mới.

Bên cạnh đó, do quy mô vốn nhỏ nên các DNNVV không có nhiều điều kiện đầu tƣ quá nhiều vào việc nâng cấp, đổi mới máy móc, mua sắm thiết bị công nghệ tiên tiến, hiện đại. DNNVV cũng gặp nhiều khó khăn trong 4 việc tìm kiếm, thâm nhập thị trƣờng và phân phối sản phẩm do thiếu thông tin về thị trƣờng, công tác marketing còn kém hiệu quả. Điều đó làm cho các mặt hàng của DNNVV khó tiêu thụ trên thị trƣờng. Những điều này đã hạn chế khả năng chiếm lĩnh thị trƣờng, cũng nhƣ việc phát triển doanh nghiệp, dẫn đến sức cạnh tranh của các DNNVV thƣờng thấp.

Thứ tư, trình độ văn hóa, tri thức, quản lý nói chung và quản trị điều hành còn hạn chế. Đa số các chủ DNNVV chƣa đƣợc đào tạo cơ bản, đặc biệt những kiến thức về kinh tế thị trƣờng, về quản trị kinh doanh, họ quản lý bằng kinh nghiệm và thực tiễn là chủ yếu. Phần lớn các doanh nghiệp đều không có sự phân biệt giữa chức năng lãnh đạo, xây dựng chiến lƣợc của chủ doanh nghiệp, và chức năng quản lý việc vận hành của ngƣời quản lý. Điều này làm cho các chủ doanh nghiệp không đủ năng lực và thời gian dành cho việc xây dựng chiến lƣợc phát triển nên thƣờng ra những quyết định để ứng phó với thị trƣờng là chủ yếu, tập trung vào lợi ích trƣớc mắt mà không quan tâm đến mục dài hạn để phát triển.4 Vai trò của DNNVV đối với nền kinh tế Sự tồn tại của DNNVV trong nền kinh tế là một yếu tố khách quan cho sự hình thành và phát triển kinh tế của đất nƣớc.

Các DNNVV đang chứng minh vai trò vô cùng quan trọng và có ảnh hƣởng to lớn của mình đặc biệt là tại các nƣớc đang phát triển nhƣ Việt Nam hiện nay. Tùy vào đặc điểm kinh tế của từng quốc gia mà vai trò của DNNVV đƣợc thể hiện một cách phù hợp, nhƣng nhìn chung DNNVV thƣờng có những vai trò chủ yếu nhƣ sau: Một là, thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế, góp phần nâng cao chất lƣợng hàng hóa dịch vụ và làm tăng thu nhập quốc dân.