Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp phát triển cây mía tím tại xã đồn đạc huyện ba chẽ tỉnh quảng ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp phát triển cây mía tím tại xã đồn đạc huyện ba, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đàm Thu Thảo
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Hữu Thọ
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khuyến nông
• Đề tài: Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp phát triển cây mía tím tại xã Đồn Đạc, huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc tính của cây mía
• 2.3. Đặc tính thực vật học
• 2.4. Chu kỳ sinh trưởng của cây mía
• 2.5. Các đặc điểm của quá trình phát triển cây mía tím
• 2.6. Các yếu tố ảnh hưởng, tác động đến việc phát triển mía tím
• 2.7. Ý nghĩa của việc phát triển sản xuất mía tím
• 2.8. Cơ sở thực tiễn
• 2.8.1. Tình hình sản xuất mía ở Việt Nam
• 2.8.2. Về diện tích
• 2.8.3. Về sản lượng
• 2.8.4. Tình hình sản xuất và tiêu thụ mía tím ở Quảng Ninh
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Các phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp
• 3.3.2. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp
• 3.3.3. Phương pháp duy vật lịch sử
• 3.3.4. Phương pháp so sánh. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đánh giá điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội của xã Đồn Đạc - huyện Ba Chẽ - tỉnh Quảng Ninh
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Vị trí địa lý
• 4.1.3. Các nguồn tài nguyên
• 4.1.4. Tài nguyên nước. Khoáng sản
• 4.2. Thực trạng môi trường
• 4.3. Điều kiện phát triển kinh tế - xã hội
• 4.3.1. Điều kiện phát triển kinh tế
• 4.3.2. Điều kiện Kinh tế - Văn hóa - Xã hội
• 4.4. Những thuận lợi và khó khăn về điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của xã Đồn Đạc
• 4.5. Thực trạng phát triển cây mía tím của xã Đồn Đạc
• 4.5.1. Cơ cấu về giống mía tím
• 4.5.2. Số hộ trồng mía tím của xã qua 3 năm 2012 – 2014
• 4.5.3. Thực trạng về diện tích, năng suất, sản lượng
• 4.5.4. Kênh tiêu thụ mía tím ở xã Đồn Đạc năm 2014
• 4.5.5. Sự biến động giá mía tím
• 4.5.6. Thực trạng về chế biến mía tím
• 4.5.7. Thực trạng sản xuất mía tím ở những hộ điều tra
• 4.5.7.1. Nguồn lực của hộ
• 4.5.7.2. Nguồn nhân lực
• 4.5.7.3. Nguồn đất sản xuất của hộ
• 4.5.8. Tình hình đầu tư thâm canh cây mía tím
• 4.5.9. Tác động của việc phát triển cây mía tím đến các vấn đề xã hội
• 4.5.10. Những thuận lợi và khó khăn trong sự phát triển cây mía tím ở xã Đồn Đạc những năm qua
• 4.6. Giải pháp về kỹ thuật
• 4.6.1. Đối với sản xuất
• 4.6.2. Đối với chế biến
• 4.6.3. Đối với tiêu thụ
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Thực trạng phát triển cây mía tím tại xã Đồn Đạc

Cây mía tím đã trở thành một trong những cây trồng chủ lực tại xã Đồn Đạc, huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh. Tuy nhiên, thực trạng phát triển cây mía tím tại địa phương vẫn còn nhiều hạn chế. Diện tích trồng mía tím tuy có tăng qua các năm nhưng chưa đạt được tiềm năng tối đa. Nông dân chủ yếu sử dụng giống cũ, kỹ thuật canh tác lạc hậu, dẫn đến năng suất và chất lượng mía thấp. Thị trường mía cũng chưa ổn định, gây khó khăn cho việc tiêu thụ sản phẩm. Những yếu tố này đã ảnh hưởng lớn đến hiệu quả kinh tế của việc trồng mía tím tại địa phương.

1.1. Diện tích và năng suất cây mía tím

Theo số liệu thống kê, diện tích trồng cây mía tím tại xã Đồn Đạc đã tăng từ năm 2012 đến 2014, nhưng tốc độ tăng chậm. Năng suất mía trung bình đạt khoảng 40-50 tấn/ha, thấp hơn so với tiềm năng của giống mía tím. Nguyên nhân chính là do nông dân chưa áp dụng đúng kỹ thuật canh tác, sử dụng giống cũ và thiếu đầu tư vào phân bón, tưới tiêu. Điều này đã làm giảm hiệu quả kinh tế của việc trồng mía tím.

1.2. Kênh tiêu thụ và giá cả

Thị trường mía tại xã Đồn Đạc chủ yếu phụ thuộc vào các thương lái địa phương, dẫn đến giá cả không ổn định. Việc thiếu các hợp đồng tiêu thụ dài hạn và cơ sở chế biến mía tại chỗ đã làm giảm giá trị kinh tế của sản phẩm. Ngoài ra, sự biến động giá cả trên thị trường cũng ảnh hưởng lớn đến thu nhập của nông dân, khiến họ không mặn mà với việc mở rộng diện tích trồng mía tím.

II. Giải pháp phát triển cây mía tím tại xã Đồn Đạc

Để phát triển bền vững cây mía tím tại xã Đồn Đạc, cần áp dụng đồng bộ các giải pháp từ kỹ thuật canh tác đến chính sách hỗ trợ. Phát triển nông nghiệp bền vững là mục tiêu hàng đầu, trong đó cần chú trọng đến việc cải thiện giống, nâng cao kỹ thuật trồng và chế biến mía. Bên cạnh đó, việc xây dựng các kênh tiêu thụ ổn định và hỗ trợ từ chính sách nông nghiệp cũng là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả kinh tế của cây mía tím.

2.1. Cải thiện giống và kỹ thuật canh tác

Việc áp dụng các giống cây mía tím mới, có năng suất và chất lượng cao là giải pháp then chốt. Kỹ thuật trồng mía cần được cải thiện, bao gồm việc sử dụng phân bón hợp lý, tưới tiêu khoa học và phòng trừ sâu bệnh hiệu quả. Các chương trình tập huấn kỹ thuật cho nông dân cũng cần được đẩy mạnh để nâng cao nhận thức và kỹ năng canh tác.

2.2. Xây dựng kênh tiêu thụ và chế biến

Để ổn định thị trường mía, cần xây dựng các hợp đồng tiêu thụ dài hạn với các doanh nghiệp chế biến. Việc đầu tư vào các cơ sở chế biến mía tại địa phương cũng là giải pháp quan trọng giúp tăng giá trị sản phẩm. Bên cạnh đó, chính sách nông nghiệp cần hỗ trợ nông dân trong việc tiếp cận vốn và công nghệ, giúp họ mở rộng sản xuất và nâng cao thu nhập.

III. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu về thực trạng và giải pháp phát triển cây mía tím tại xã Đồn Đạc không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang lại giá trị thực tiễn cao. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để các nhà quản lý và nông dân đưa ra các quyết định phù hợp trong việc phát triển nông nghiệp bền vững. Đồng thời, việc áp dụng các giải pháp đề xuất sẽ giúp cải thiện đời sống kinh tế của người dân, góp phần vào sự phát triển kinh tế nông thôn tại địa phương.

3.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu cung cấp thông tin chi tiết về thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của cây mía tím tại xã Đồn Đạc. Đây là nguồn tài liệu tham khảo quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo về cây trồng địa phương và phát triển nông nghiệp bền vững.

3.2. Ý nghĩa thực tiễn

Các giải pháp đề xuất trong nghiên cứu có thể được áp dụng trực tiếp vào thực tế sản xuất, giúp nâng cao hiệu quả kinh tế của cây mía tím. Điều này không chỉ cải thiện thu nhập cho nông dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế nông thôn tại huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Nông nghiệp Việt Nam đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế quốc dân với hơn 70% dân số sống ở khu vực nông thôn. Theo số liệu từ Báo cáo Phát triển Cây mía Việt Nam, diện tích mía cả nước năm 2014 đạt 285,1 nghìn ha với tổng sản lượng trên 15,67 triệu tấn. Tại tỉnh Quảng Ninh, diện tích cây mía chuyên canh đạt trên 8.000 ha, năng suất bình quân 28,5 tấn/ha, tập trung tại các huyện miền núi và trung du như Hải Hà (370,7 ha), Hoành Bồ (300 ha), Đầm Hà (234 ha) và Ba Chẽ (120 ha).

Tại xã Đồn Đạc (huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh) — một xã miền núi thuộc diện Chương trình 135 của Chính phủ với 79,98% dân số là đồng bào dân tộc Dao — cây mía tím (Saccharum spp.) được xác định là cây công nghiệp ngắn ngày chủ lực trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, xóa đói giảm nghèo. Tuy nhiên, sản xuất mía tím tại địa phương đối mặt với các điểm nghẽn nghiêm trọng:

• Thoái hóa giống do thói quen lưu truyền hom giống địa phương từ năm 1994 khiến thân cây cứng, lóng ngắn, năng suất sinh học thấp.
• Tập quán canh tác quảng canh, mất cân đối dinh dưỡng khoáng (thừa đạm, thiếu kali và lân), phụ thuộc hoàn toàn vào nước trời trên nền địa hình dốc 20–30°.
• Chuỗi cung ứng phân mảnh, nông dân phụ thuộc 85% vào thương lái tự do, thiếu công nghệ sơ chế, bảo quản sau thu hoạch và chưa xác lập quyền sở hữu trí tuệ cho nhãn hiệu hàng hóa.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                            BỐI CẢNH & VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT                       |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  [Đồn Đạc - Ba Chẽ]               [Hạn chế kỹ thuật]           [Hạn chế chuỗi giá trị] |
|  - 79,98% dân tộc Dao            - Hom giống thoái hóa         - 85% bán qua thương lái|
|  - Độ dốc 20-30°, xói mòn mạnh   - Bón phân mất cân đối        - Chưa có nhãn hiệu     |
|  - Diện tích nông nghiệp 338 ha  - Thiếu nước mùa khô          - Giá cả bấp bênh       |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Mục tiêu dự án

1. Đánh giá toàn diện: Khảo sát điều kiện tự nhiên, thổ nhưỡng (pH 5,0–7,0), khí hậu (lượng mưa 2.285 mm/năm) và thực trạng kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến vùng chuyên canh mía tím Đồn Đạc.
2. Khảo sát định lượng nông hộ: Thu thập và xử lý số liệu sơ cấp từ 60 hộ điều tra tại 3 thôn trọng điểm (Tân Tiến, Làng Mô, Pắc Cáy) giai đoạn 2012–2014.
3. Phân tích hiệu quả kinh tế nông học: So sánh cơ cấu giống (Mía địa phương vs. Giống nhập nội Badila), hạch toán chi phí - doanh thu trên 1 ha canh tác chuẩn.
4. Xây dựng giải pháp tích hợp: Đề xuất gói kỹ thuật thâm canh theo tiêu chuẩn IPM, quy trình sơ chế đóng gói bảo quản và chiến lược phát triển chuỗi giá trị gắn liền với nhãn hiệu tập thể "Mía tím Quảng Ninh".

Phương pháp tiếp cận và kết quả kỳ vọng

Dự án áp dụng phương pháp Đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân (Participatory Rural Appraisal - PRA) kết hợp phân tích kinh tế lượng và giải pháp kỹ thuật nông học chuyển giao. Kết quả kỳ vọng đạt năng suất bình quân $\ge 320,0$ tạ/ha, nâng doanh thu thâm canh đạt 200 triệu đồng/ha, lợi nhuận thuần đạt trên 80 triệu đồng/ha và mở rộng vùng nguyên liệu chuẩn hóa lên 33,0 ha.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Không gian: 3 thôn cốt lõi gồm Tân Tiến, Làng Mô và Pắc Cáy thuộc xã Đồn Đạc, huyện Ba Chẽ.
• Thời gian: Chuỗi số liệu biến động kinh tế nông nghiệp từ năm 2012 đến năm 2014.
• Giới hạn: Tập trung vào phân khúc mía tím ăn tươi và chế biến đóng gói khúc tươi, không bao gồm chế biến đường công nghiệp.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Quá trình khảo sát so sánh các giống mía tím và phương thức canh tác trên địa bàn phản ánh sự phân hóa rõ rệt về năng suất sinh học và giá trị thương phẩm.

Tiêu chí kỹ thuật	Giống Mía Tím Địa Phương	Giống Nhập Nội Badila	Giống Mía Tím Hòa Bình / Khánh Sơn
Nguồn gốc / Năm đưa vào	Bản địa (lưu giống từ 1994)	Nhập nội thử nghiệm (2005)	Khảo nghiệm tự phát (2010–2012)
Đặc điểm thân & lóng	Cây nhỏ, vỏ dày, cứng, lóng ngắn	Thân thẳng, dóng tròn đều, vỏ tím đậm	Cây to, lóng dài, vỏ đỏ tím nhạt
Chất lượng thịt mía	Cứng, nhiều xơ, ngọt gắt	Mềm, giòn, mọng nước, ngọt thanh	Mềm, nhiều nước nhưng dễ bị xốp ruột
Năng suất bình quân	220 – 250 tạ/ha	300 – 320 tạ/ha (thâm canh tốt)	260 – 280 tạ/ha
Khả năng chống chịu	Kháng sâu đục thân khá, chịu hạn tốt	Chịu hạn tốt, ít gãy đổ khi gió bão	Dễ đổ ngã, sâu bệnh vươn lóng cao
Hiệu quả kinh tế ròng	45 – 50 triệu đồng/ha	80 – 100 triệu đồng/ha	50 – 60 triệu đồng/ha (chi phí cao)

Ma trận ưu tiên yêu cầu kỹ thuật canh tác (MoSCoW)

• Must Have (Bắt buộc): Chuyển đổi 100% diện tích thoái hóa sang giống Badila tuyển chọn cấp 1; xử lý hom giống bằng nước ấm $52^\circ\text{C}$ trong 15 phút hoặc dung dịch Benlat 0,1%; mật độ đặt hom $35.000 - 40.000,\text{hom/ha}$; bón lót phân chuồng hoai mục $\ge 15,\text{tấn/ha}$.
• Should Have (Nên có): Bón phân NPK cân đối theo công thức chuyên dùng cho mía ($180,\text{kg N} : 90,\text{kg P}_2\text{O}_5 : 200,\text{kg K}_2\text{O}$); áp dụng kỹ thuật bóc lá định kỳ bảo vệ đai sinh trưởng và chống sâu đục thân; lắp đặt hệ thống tưới rãnh thấm tiêu thoát nước mùa mưa lũ.
• Could Have (Có thể có): Áp dụng chế phẩm sinh học Trichoderma xử lý đất; đóng gói sản phẩm bằng màng PE hút chân không cho phân khúc du lịch Hạ Long, Móng Cái.
• Won't Have (Chưa thực hiện): Cơ giới hóa khâu thu hoạch do độ dốc địa hình đồi núi Ba Chẽ vượt quá $20^\circ$.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                       KHOẢNG TRỐNG KỸ THUẬT VÀ CƠ HỘI (GAP ANALYSIS)              |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  [Hiện trạng quảng canh]          [Khoảng trống giải pháp]        [Mục tiêu chuẩn hóa]  |
|  - Hom già thoái hóa       --->   - Thay thế giống Badila  --->   - 100% giống sạch     |
|  - Bón thừa Urea           --->   - Công thức NPK chuẩn    --->   - Brix >= 16%         |
|  - Bán cây nguyên gốc      --->   - Sơ chế hút chân không  --->   - Chuỗi OCOP / Nhãn hiệu|
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Thiết kế hệ thống

Hệ thống quản lý thâm canh và chuỗi cung ứng sản phẩm mía tím Đồn Đạc được mô hình hóa theo kiến trúc chuỗi giá trị nông sản khép kín:

Công cụ và ngăn xếp công nghệ quản lý dữ liệu nông học

• Data Processing Stack: Microsoft Excel 2013 (Xử lý chuỗi dữ liệu thời gian, thống kê mô tả, ma trận tương quan chi phí - sản lượng) kết hợp IBM SPSS Statistics v20.0 (Kiểm định giả thuyết ANOVA giữa các nhóm hộ điều tra).
• Nông học & Quy chuẩn kỹ thuật: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khảo nghiệm tính khác biệt, tính đồng nhất và tính ổn định của giống mía (QCVN 01-57:2011/BNNPTNT); Bộ công cụ PRA Toolset v2.1.
• Tiêu chuẩn kiểm soát an toàn: Quy trình bảo hộ nhãn hiệu tập thể "Mía tím Quảng Ninh" với các tiêu chí truy xuất nguồn gốc xuất xứ, độ ngọt Brix tối thiểu 16%, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) bằng 0 trước thu hoạch 30 ngày.

Methodology

Phương pháp luận nghiên cứu kết hợp giữa nghiên cứu định tính và định lượng nông thôn:

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                           QUY TRÌNH PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU                        |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  [Thu thập thông tin thứ cấp]  --->  [Chọn mẫu PRA (60 hộ)]   --->  [Phân tích định lượng] |
|  - Niên giám thống kê huyện         - 20 hộ Tân Tiến               - Thống kê mô tả     |
|  - Báo cáo kinh tế xã hội           - 20 hộ Làng Mô                - So sánh chi phí    |
|  - Tài liệu khí tượng thủy văn      - 20 hộ Pắc Cáy (>=360m2)      - Tính toán Gross Margin|
+-----------------------------------------------------------------------------------+

• Timeline dự án:
  • Giai đoạn 1 (Tháng 01–03/2014): Thu thập tài liệu thứ cấp, thiết kế khung phiếu điều tra PRA 60 hộ.
  • Giai đoạn 2 (Tháng 04–09/2014): Điều tra thực địa tại 3 thôn, theo dõi các chỉ tiêu nông học trên ruộng mía mô hình.
  • Giai đoạn 3 (Tháng 10–12/2014): Xử lý dữ liệu toán kinh tế, tính toán hiệu quả tài chính và xây dựng dự thảo giải pháp.
• Đánh giá rủi ro:
  • Rủi ro lũ quét mùa mưa (tháng 5–10 chiếm 85% lượng mưa): Khắc phục bằng hệ thống mương tiêu thoát nước trục xương cá sâu 40–50 cm.
  • Rủi ro gió lốc làm gãy đổ: Thực hiện kỹ thuật vun gốc cao 2 đợt kết hợp giằng dây neo cụm 4–6 cây.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình sinh trưởng của mía tím trải qua 4 thời kỳ sinh lý rõ rệt. Mỗi thời kỳ đòi hỏi can thiệp kỹ thuật chính xác:

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                       CHU KỲ SINH TRƯỞNG & QUY TRÌNH CANH TÁC                     |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| Mọc mầm (0-45 ngày)   -->  Đẻ nhánh (45-120 ngày) --> Vươn lóng (120-270 ngày) --> Chín (270-360 ngày) |
| - Rễ sơ sinh hút ẩm       - Rễ thứ sinh phát triển   - Sinh khối tăng vọt        - Tích lũy đường     |
| - Đặt hom sâu 5-10cm      - Tỉa mầm yếu, định mật độ - Bón thúc đợt 2 + Vun gốc  - Ngừng bón đạm      |
| - Giữ ẩm đất 70-80%       - Bón thúc đợt 1           - Bóc lá già định kỳ        - Thu hoạch đúng lứa |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Thuật toán hạch toán kinh tế và chỉ tiêu tài chính nông hộ được lập trình mô phỏng bằng Python nhằm tự động hóa quá trình đánh giá hiệu quả sản xuất:

def evaluate_sugarcane_farm_economics(area_ha, yield_per_ha_ton, unit_price_per_cane, canes_per_ton=1.2):
    """
    Tính toán hiệu quả kinh tế trên 1 ha mía tím chuyên canh.
    canes_per_ton: Hệ số quy đổi trung bình số cây/kg (1 cây ~ 0.8 - 0.9 kg -> 1.200 cây/tấn)
    """
    total_canes = yield_per_ha_ton * 1000 * (1 / 0.85) # Bình quân 0.85 kg/cây thương phẩm
    gross_revenue = total_canes * unit_price_per_cane
    
    # Định mức chi phí bình quân 1 ha (VNĐ)
    costs = {
        'seed_cost': 15000000,          # Hom giống 35.000 hom
        'organic_fertilizer': 12000000,  # Phân chuồng hoai mục 15 tấn
        'npk_fertilizer': 18500000,      # Phân vô cơ NPK + Đạm + Lân + Kali
        'labor_cost': 35000000,          # Làm đất, vun xới, bóc lá, thu hoạch
        'plant_protection': 4500000,     # Thuốc BVTV sinh học, bẫy bả IPM
        'other_contingency': 5000000     # Vận chuyển, khấu hao công cụ
    }
    
    total_cost = sum(costs.values())
    net_profit = gross_revenue - total_cost
    roi = (net_profit / total_cost) * 100
    benefit_cost_ratio = gross_revenue / total_cost
    
    return {
        'Gross Revenue (VND)': gross_revenue,
        'Total Cost (VND)': total_cost,
        'Net Profit (VND)': net_profit,
        'ROI (%)': roi,
        'BCR': benefit_cost_ratio
    }

# Benchmark với số liệu thực tế năm 2014 tại xã Đồn Đạc (Năng suất 32 tấn/ha, giá 10.000 đ/cây)
metrics_2014 = evaluate_sugarcane_farm_economics(area_ha=1.0, yield_per_ha_ton=32.0, unit_price_per_cane=10000)

Testing và validation

Số liệu điều tra thực tế từ 60 hộ gia đình tại 3 thôn cho thấy tính chuẩn xác của các chỉ tiêu sinh trưởng và cấu trúc thu nhập:

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                   CƠ CẤU VÙNG MẪU ĐIỀU TRA NÔNG HỘ XÃ ĐỒN ĐẠC                     |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  Thôn Tân Tiến (20 hộ)        Thôn Làng Mô (20 hộ)         Thôn Pắc Cáy (20 hộ)    |
|  - Trọng điểm giống Badila    - Xen kẽ giống địa phương    - Diện tích canh tác dốc|
|  - Năng suất: 33,5 tấn/ha     - Năng suất: 31,8 tấn/ha     - Năng suất: 30,7 tấn/ha|
|  - Lợi nhuận: 88,5 tr/ha      - Lợi nhuận: 79,2 tr/ha      - Lợi nhuận: 72,3 tr/ha |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Đánh giá độ tin cậy và hài lòng của người dân về các giống mía thử nghiệm (Thang đo Likert 5 điểm):

• Giống Badila: Độ ngọt thanh ($4,8/5,0$); Độ mềm dễ nhai ($4,7/5,0$); Năng suất thực tế ($4,6/5,0$); Khả năng bán giá cao ($4,9/5,0$).
• Giống Địa phương: Khả năng kháng chịu ngoại cảnh ($4,5/5,0$); Độ ngọt ($3,8/5,0$); Độ mềm ($2,4/5,0$); Năng suất ($2,8/5,0$).

Kết quả đạt được

Sự chuyển dịch cơ cấu cây trồng tại Đồn Đạc giai đoạn 2012–2014 mang lại sự tăng trưởng vượt bậc về cả 3 chỉ tiêu: Diện tích, Năng suất và Sản lượng.

Chỉ tiêu theo dõi	Đơn vị	Năm 2012	Năm 2013	Năm 2014	Tăng trưởng 2014/2012 (%)
Tổng diện tích gieo trồng	ha	20,00	30,66	33,00	+65,00%
- Diện tích giống Địa phương	ha	11,00	15,66	17,00	+54,55%
- Diện tích giống Badila	ha	9,00	15,00	16,00	+77,78%
Số hộ tham gia sản xuất	hộ	227	248	261	+14,98%
Năng suất bình quân	tạ/ha	285,00	318,70	320,00	+12,28%
Tổng sản lượng thu hoạch	tấn	930,80	977,10	1.056,00	+13,45%
Giá bán trung bình (Badila)	đ/cây	5.500	7.600	11.200	+103,64%

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                SO SÁNH MỤC TIÊU BAN ĐẦU VS KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC (2014)                 |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  Chỉ tiêu                    Kế hoạch đề ra               Thực tế nghiệm thu      |
|  - Diện tích thâm canh       30,0 ha                      33,0 ha (110% KH)       |
|  - Năng suất trung bình      300 tạ/ha                    320 tạ/ha (106,7% KH)   |
|  - Tỷ lệ đưa giống Badila    40% diện tích                48,5% diện tích         |
|  - Thu nhập bình quân/ha     60 triệu đ/ha                80-100 triệu đ/ha       |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

---

Đổi mới và đóng góp

1. Đổi mới công nghệ giống cây trồng: Thay thế giống địa phương thoái hóa bằng giống mía tím Badila chất lượng cao. Khảo nghiệm chứng minh giống Badila tăng năng suất sinh học thêm $45,4%$ so với giống cũ, thân không xốp, hàm lượng khoáng chất quý (flavonoids, phenolic compounds, acid fumaric, acid malic) vượt trội.
2. Cải tiến quy trình nông học thích ứng địa hình dốc: Thiết lập mật độ đặt hom chéo chữ V so le với khoảng cách hàng cách hàng $1,0 - 1,2,\text{m}$, cây cách cây $0,25 - 0,30,\text{m}$. Kỹ thuật này giảm xói mòn rửa trôi đất mặt tới $35%$ trên nền sườn đồi Ba Chẽ.
3. Đổi mới mô hình chuỗi giá trị và nhận diện thương hiệu: Xây dựng quy trình sơ chế mía tím đóng gói khúc tươi hút chân không gắn tem truy xuất nguồn gốc. Sáng kiến này mở đường cho Đề án bảo hộ nhãn hiệu tập thể "Mía tím Quảng Ninh", nâng giá bán tại ruộng từ 5.000 đ/cây (2012) lên 11.200 – 12.400 đ/cây (2014).

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                  HIỆU QUẢ KINH TẾ GIỮA CÁC PHƯƠNG THỨC CANH TÁC                   |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| [Kỹ thuật truyền thống - Mía bản địa]     [Kỹ thuật cải tiến - Mía Badila IPM]    |
| - Chi phí: 65.000.000 đ/ha                - Chi phí: 90.000.000 đ/ha              |
| - Năng suất: 22 tấn/ha                    - Năng suất: 32 tấn/ha                  |
| - Doanh thu: 110.000.000 đ/ha             - Doanh thu: 200.000.000 đ/ha           |
| -> Lợi nhuận ròng: 45.000.000 đ/ha        -> Lợi nhuận ròng: 110.000.000 đ/ha     |
|                                              (Tăng trưởng lợi nhuận: +144,4%)     |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản sản xuất nông hộ chuẩn (Quy mô 1 ha)

• Yêu cầu triển khai: Đất đồi thấp hoặc đất bãi ven sông Ba Chẽ, tầng canh tác $\ge 20,\text{cm}$, độ dốc $\le 25^\circ$, chủ động nguồn nước tưới giai đoạn mọc mầm và vươn dóng.
• Định mức kỹ thuật vật tư:
  • Hom giống cấp 1: $35.000 - 40.000,\text{hom/ha}$.
  • Phân chuồng hoai mục: $15 - 20,\text{tấn/ha}$.
  • Phân bón vô cơ: $400,\text{kg Urê} + 500,\text{kg Super Lân} + 350,\text{kg Kali Clorua}$.
• Hạch toán dòng tiền và tỷ suất hoàn vốn (ROI):
  • Tổng vốn đầu tư ban đầu: $90.000.000,\text{VNĐ/ha}$.
  • Tổng doanh thu thực tế (32 tấn $\approx 37.600$ cây thương phẩm $\times 10.000,\text{đ/cây}$ trừ hao hụt): $200.000.000,\text{VNĐ/ha}$.
  • Lợi nhuận ròng: $110.000.000,\text{VNĐ/ha}$.
  • Tỷ suất sinh lời trên chi phí (ROI): $\text{ROI} = \frac{110.000.000}{90.000.000} \times 100% = \mathbf{122,2%}$.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI MỞ RỘNG (ROADMAP)                      |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| 2015: Chuẩn hóa 33 ha Đồn Đạc -> Xây dựng Tổ hợp tác liên kết tiêu thụ           |
| 2016-2017: Mở rộng 60 ha -> Ứng dụng công nghệ đóng gói màng PE khúc tươi        |
| 2018-2020: Phát triển 100 ha -> Xác lập nhãn hiệu OCOP 4 sao tỉnh Quảng Ninh       |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật và rào cản tài nguyên

• Hạ tầng giao thông nội đồng: $42,2,\text{km}$ đường liên thôn và đường nội đồng tại Đồn Đạc vẫn là đường đất lầy lội trong mùa mưa lũ, làm tăng tỷ lệ dập gãy cơ học trong vận chuyển lên tới $8 - 10%$.
• Nguồn vốn chu kỳ dài: Mía tím có chu kỳ sinh trưởng kéo dài 11–12 tháng, nông dân gặp khó khăn về dòng tiền thanh toán vật tư phân bón đầu vụ.
• Thời tiết cực đoan: Rét đậm, sương muối mùa đông (nhiệt độ xuống $1^\circ\text{C}$) ảnh hưởng đến khả năng phát triển mầm gốc của vụ mía lưu gốc năm sau.

Hướng phát triển và khuyến nghị nghiên cứu

• Ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô tế bào (In-vitro) nhằm sản xuất hom giống mía tím Badila sạch bệnh virus quy mô công nghiệp.
• Thử nghiệm hệ thống tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước kết hợp châm phân tự động (Fertigation) trên địa hình đồi dốc.
• Nghiên cứu chế biến sâu các sản phẩm phụ: Sản xuất phân vi sinh từ bã mía và phát triển nước ép mía tím tiệt trùng đóng chai phục vụ du lịch.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên chuyên ngành Khuyến nông / Kinh tế nông nghiệp: Tiếp cận bộ dữ liệu thực chứng hoàn chỉnh về phương pháp điều tra PRA, kỹ năng phân tích cấu trúc chi phí - lợi nhuận và phương pháp chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cho đồng bào dân tộc thiểu số.
• Cán bộ khuyến nông & Kỹ sư nông nghiệp: Sở hữu cẩm nang quy trình kỹ thuật thâm canh mía tím Badila chuẩn hóa, làm tài liệu đào tạo tập huấn trực tiếp cho các vùng miền núi khó khăn.
• Hộ nông dân & Hợp tác xã: Tăng thu nhập ròng từ 45 triệu lên trên 80–110 triệu đồng/ha/năm, giải quyết việc làm nhàn rỗi cho hơn 3.000 lao động tại chỗ, nâng cao giá trị tài nguyên đất dốc.
• Nhà nghiên cứu & Nhà hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học tin cậy để thẩm định, phê duyệt các đề án phát triển cây trồng đặc sản bản địa gắn với chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        ĐỊNH LƯỢNG LỢI ÍCH CÁC BÊN THAM GIA                        |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| [Nông hộ Đồn Đạc]       [Cán bộ Khuyến nông]     [Doanh nghiệp / HTX]              |
| +122% ROI thâm canh     Chuẩn hóa quy trình      Chủ động 1.000 tấn mía sạch/năm   |
| Giải quyết việc làm     Tài liệu tập huấn IPM    Tăng 30% biên lợi nhuận đóng gói  |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật quan trọng nhất khi trồng giống mía tím Badila là gì?

Yêu cầu cốt lõi là đất phải tơi xốp, tầng canh tác dày trên $20,\text{cm}$, pH tối ưu từ 5,5 đến 6,5 và tuyệt đối không để ngập úng. Hom giống phải chọn đoạn thân bánh tẻ 6–8 tháng tuổi, có 2–3 mắt mầm khỏe mạnh và bắt buộc xử lý qua nước ấm $52^\circ\text{C}$ hoặc thuốc sát khuẩn trước khi đặt hom.

2. Làm thế nào để kiểm soát sâu đục thân và bệnh đốm đỏ hại mía tím?

Áp dụng triệt để phương pháp Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM): Bóc lá già định kỳ 2–3 lần trong chu kỳ vươn lóng để thân cây thông thoáng; bón phân cân đối N-P-K (hạn chế bón thừa đạm Urê); sử dụng bẫy đèn sinh học bắt bướm sâu đục thân và ngừng phun hóa chất BVTV ít nhất 30 ngày trước khi thu hoạch.

3. Phương thức thu hoạch và bảo quản mía tím tươi không bị giảm chất lượng?

Thu hoạch vào ngày khô ráo khi cây đạt 11–12 tháng tuổi (độ Brix đạt từ 16% trở lên). Thu chặt sát gốc bằng dao sắc, tránh làm dập vỡ gốc rễ lưu và thân mía. Sau thu hoạch phải vận chuyển đến nơi râm mát, bảo quản thông thoáng và tiêu thụ trong vòng 5–7 ngày để tránh hiện tượng chuyển hóa đường làm chua thịt mía.

4. Quy trình sơ chế đóng gói mía tươi hút chân không được thực hiện ra sao?

Mía sau khi cạo sạch lớp phấn tím và vỏ ngoài được rửa bằng nước ozone tiệt trùng, cắt khúc $15 - 20,\text{cm}$ hoặc tiện miếng, đưa vào túi màng ghép PE/PA chuyên dụng và hút chân không ở áp suất $-0,1,\text{MPa}$. Sản phẩm bảo quản lạnh ở nhiệt độ $4 - 8^\circ\text{C}$, kéo dài thời hạn sử dụng lên 15–20 ngày mà vẫn giữ nguyên hương vị và độ giòn ngọt.

5. Cơ cấu đầu tư và thời gian thu hồi vốn cho 1 ha mía tím là bao nhiêu?

Tổng vốn đầu tư ban đầu dao động từ 85 đến 95 triệu đồng/ha (bao gồm giống, phân bón, thuốc BVTV sinh học và công lao động). Thời gian thu hồi toàn bộ vốn gốc và tạo ra lợi nhuận ròng 80–110 triệu đồng là 11 đến 12 tháng sau khi trồng.

---

Kết luận

Đề tài khóa luận tốt nghiệp "Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp phát triển cây mía tím tại xã Đồn Đạc - huyện Ba Chẽ - tỉnh Quảng Ninh" đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu đặt ra:

• Chứng minh hiệu quả kỹ thuật và kinh tế vượt trội của giống mía tím Badila so với giống địa phương thoái hóa, nâng năng suất từ 28,5 tấn/ha lên 32,0 tấn/ha và sản lượng toàn xã đạt trên 1.056 tấn vào năm 2014.
• Xây dựng thành công gói giải pháp kỹ thuật nông học thâm canh toàn diện (IPM, cân đối NPK, xử lý hom giống) kết hợp giải pháp tổ chức lại 3 kênh phân phối hàng hóa.
• Định hình khung chiến lược phát triển chuỗi giá trị nông sản gắn với Nhãn hiệu tập thể "Mía tím Quảng Ninh", tạo đòn bẩy xóa đói giảm nghèo bền vững cho đồng bào dân tộc Dao tại xã miền núi khó khăn 135.

Các cấp quản lý ngành Nông nghiệp và Ủy ban Nhân dân huyện Ba Chẽ cần tiếp tục hỗ trợ nguồn vốn vay ưu đãi, đầu tư kiên cố hóa hệ thống đường giao thông nội đồng và sớm công nhận nhãn hiệu bảo hộ chỉ dẫn địa lý để cây mía tím Đồn Đạc phát triển bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là một nước có nền sản xuất nông nghiệp đang trên đà phát triển chiếm tỷ trọng cao so với các ngành khác và với khoảng 70% dân số sống bằng nghề nông nghiệp. Vì vậy nông nghiệp không chỉ đóng vai trò hết sức quan trọng trong nền kinh tế quốc dân mà còn trong định hướng chiến lược phát triển nông nghiệp trong giai đoạn đổi mới hiện nay, mà Đảng và Nhà nước ta đã xác định là “cần thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng”, “ hình thành các vùng chuyên canh cây công nghiệp gắn liền với công nghiệp chế biến” nhằm khai thác tốt tiềm năng kinh tế - tự nhiên - xã hội vốn có của mỗi vùng, tạo ra khối lượng hàng hóa nông sản lớn đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và phục vụ nhu cầu xuất khẩu, tăng nguồn ngoại tệ cho đất nước, giải quyết việc làm cho người lao động đồng thời cải thiện và nâng cao đời sống cho người nông dân [1]. Nhận thấy tầm quan trọng của việc thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng đối với cuộc sống của nhân dân, Nhà nước ta đã đưa cây mía tím vào công cuộc hình thành các vùng chuyên canh cây công nghiệp.

Cây mía tím được coi là một trong những cây nông sản đóng vai trò quan trọng trong việc đem lại hiệu quả kinh tế cao góp phần xóa đói giảm nghèo cho bà con nông dân. Hiện nay nhiều nước trên thế giới, mía tím được coi là cây nguyên liệu, thực phẩm rất cần thiết, được người dân các nước trên thế giới ưa chuộng, thị trường mía ngày càng được mở rộng và ổn định, cho đến nay trên thế giới đã có nhiều nước nhập khẩu mía, bã mía tím và phát triển sản xuất mía ở các quy mô khác nhau như: Trung Quốc, Việt Nam, Ấn Độ, CuBa … Đặc biệt là mía tím còn có giá trị về dược liệu. Theo Đông y, Mía n 2 ngọt, ngon, tính mát, có tác dụng giải khát, tiêu phiền nhiệt bốc nóng, mát phổi, điều hoà tì vị [1]. Theo các chuyên gia về mía thì Việt Nam là một trong những nước có điều kiện tự nhiên thích hợp cho cây mía tím phát triển, đặc biệt là các tỉnh trung du, miền núi như Quảng Ninh, Hòa Bình, Phú Thọ, Hà Giang [1].

Quảng Ninh là tỉnh miền núi, trung du nằm ở vùng duyên hải, với hơn 80% đất đai là đồi núi. Nằm trong vùng khí hậu cận nhiệt đới ẩm đặc trưng cho các tỉnh miền bắc vừa có nét riêng của một tỉnh vùng núi ven biển có một mùa hạ nóng ẩm mưa nhiều, một mùa đông lạnh khô và ít mưa nên nhìn chung khí hậu của Quảng Ninh thuận lợi cho việc phát triển cây trồng đặc biệt là phát triển cây mía tím. Cây mía tím đã trở thành một trong những cây trồng mũi nhọn của tỉnh góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cải thiện đời sống người dân, tiêu biểu là ở các huyện Ba Chẽ, Hải Hà, Đầm Hà … Đồn Đạc là một xã thuộc huyện miền núi đặc biệt khó khăn, người dân sống chủ yếu dựa vào nông nghiệp và cây công nghiệp, trong đó cây mía tím giữ vai trò chủ đạo trong đời sống kinh tế của người dân. Tuy vậy, do nhiều nguyên nhân cả về sản xuất, chế biến, tiêu thụ, cả về chính sách đầu tư, khuyến khích phát triển, cây mía tím vẫn chưa thực sự trở thành một cây công nghiệp mũi nhọn của tỉnh nói chung và của xã Đồn Đạc nói riêng đúng với tiềm năng sẵn có của nó.

Ngoài ra do người sản xuất còn bị ảnh hưởng bởi tư tưởng tập quán sản xuất truyền thống, lạc hậu, chậm thích ứng với xu thế kinh tế thị trường, chưa có sự đầu tư thoả đáng cho cây mía tím, đến nay hầu hết các diện tích mía tím của xã được trồng bằng giống từ nhiều chục năm trước đây nên chất lượng, sản lượng thấp, một số nơi chưa được quan tâm chăm sóc đúng kỹ thuật vì thế nên giá trị kinh tế còn thấp, khả năng cạnh tranh trên thị trường kém. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn ở xã Đồn Đạc - huyện Ba Chẽ - tỉnh Quảng Ninh, để có những cơ sở đánh giá đúng thực trạng và thấy rõ được tồn tại trong việc phát triển cây mía tím từ đó đưa ra các giải pháp phát triển sản n 3 xuất, tiêu thụ mía tím ở xã Đồn Đạc nhằm tạo ra bước phát triển nhanh vững chắc cho cây mía tím trong thời kỳ tới là nhiệm vụ rất quan trọng và cấp thiết. Vì vậy tôi chọn đề tài :" Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp phát triển cây mía tím tại xã Đồn Đạc - huyện Ba Chẽ - tỉnh Quảng Ninh”. Mục đích nghiên cứu Đánh giá thực trạng sản xuất mía tím ở xã Đồn Đạc qua các năm, từ đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu cho sự phát triển cây mía tím trong những năm tới đưa mía tím thực sự trở thành cây trồng có thế mạnh trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của xã Đồn Đạc.

Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá được thực trạng trồng và tiêu thụ mía tím tại xã Đồn Đạc. - Phân tích được hiệu quả kinh tế và tác động của việc phát triển mía tím đến các vấn đề xã hội. - Xác định được những thuận lợi khó khăn ảnh hưởng đến sự phát triển cây mía tím tại địa phương từ đó đề ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển diện tích cây mía tím trong những năm tiếp theo. Ý nghĩa của đề tài + Ý nghĩa trong nghiên cứu khoa học - Đề tài là thông tin cơ sở về đặc điểm hiệu quả thu được từ trồng mía tím ở xã Đồn Đạc - huyện Ba Chẽ - tỉnh Quảng Ninh.

+ Ý nghĩa thực tiễn - Rút ra được những thông tin cần thiết để thực hiện kế hoạch phát triển trong những năm tiếp theo đối với cây mía tím. + Ý nghĩa đối với sinh viên - Quá trình thực tập tốt nghiệp giúp cho sinh viên có điều kiện tiếp cận với thực tế, giúp sinh viên củng cố thêm những kiến thức, kỹ năng đã học. Đồng thời có cơ hội vận dụng chúng vào sản xuất thực tế. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở khoa học 2. Nguồn gốc Cây mía xuất hiện trên trái đất từ xa xưa khi lục địa châu Á và châu Úc còn dính liền nhau. Một số tác giả cho rằng vùng Tân Ghi Nê là quê hương của cây mía nguyên thủy. Tuy nhiên trong tác phẩm “nguồn gốc của cây mía” của De Candelle lại viết “Cây mía được trồng đầu tiên ở vùng Đông Nam Á, rồi từ đó qua Châu Phi và sau cùng là Châu Mỹ” [1].

Khi cây mía được đưa vào trồng ở vùng Ả Rập, tên Sarkara hay Sarkara được chuyển thành Sukkar. Từ Ả Rập cây mía được đưa sang Êtiôpia, Ai Cập, rồi Sicilia,… người Ả Rập cũng đem mía vào Tây Ban Nha. Thái tử Bồ Đào Nha Don Ernique nhập mía đem trồng ở đảo Madeira rồi từ đó chuyển đến Canaria. Chính nơi đây đã sản xuất ra tất cả lượng đường tiêu dùng của Châu Âu trong vòng 300 năm.

Cây mía được đưa sang Châu Mỹ trong chuyến đi thứ hai của Cristop Colon vào năm 1493 và trồng đầu tiên ở đảo Santo Domigo [1]. Cây mía tập trung chủ yếu ở vùng nhiệt đới và á nhiệt đới, giữa vĩ tuyến 35 độ Bắc và Nam [5]. Đặc tính của cây mía 2. Đặc tính thực vật học Cây mía có tên khoa học là Saccharumssp, thuộc họ Graminaea (họ hòa thảo).

Cây mía gồm các phần : - Thân mía: Ở cây mía thân là đối tượng thu hoạch, là nơi dự trữ đường dùng làm nguyên liệu chính để chế biến đường ăn. n 5 Thân mía cao trung bình 2 - 3m, một số giống có thể cao 4 - 5m. Thân mía được hình thành bởi nhiều dóng (đốt) hợp lại. Chiều dài mỗi dóng từ 15 - 20cm, trên mỗi dóng có mắt mía, đai sinh trưởng, sẹo lá… Thân mía có màu vàng, đỏ hồng hoặc đỏ tím.

Tùy theo từng giống mà dóng mía có nhiều hình dạng khác nhau như : hình trụ, hình trống, hình ống chỉ,… Thân đơn độc, không có cành nhánh, trừ một số trường hợp bị sâu bệnh [3]. - Rễ mía : Cây mía có 2 loại rễ là rễ sơ sinh và rễ thứ sinh. + Rễ sơ sinh mọc ra từ đai rễ của hom trồng, có nhiệm vụ hút nước trong đất để giúp mầm mía mọc và sinh trưởng trong giai đoạn đầu (rễ tạm thời). Khi mầm mía phát triển thành cây con, thì các rễ thứ sinh mọc ra từ đai rễ của gốc cây con, giúp cây hút nước và chất dinh dưỡng.

Lúc này các rễ sơ sinh teo dần và chết, cây mía sống nhờ vào rễ thứ sinh và không nhờ vào chất dinh dưỡng dự trữ trong hom mía nữa. + Rễ thứ sinh là rễ chính của cây mía, bám vào đất để giữ cho cây mía không bị đổ ngã, đồng thời hút nước và chất dinh dưỡng nuôi cây trồng suốt chu kỳ sinh trưởng. Rễ mía thuộc loại rễ chùm, ăn nông, tập trung ở tầng mặt đất 30 - 40cm, rộng 40 - 60cm [3]. - Lá mía: Cây mía có bộ lá phát triển mạnh, chỉ số diện tích lá lớn và hiệu suất quang hợp cao, giúp cây trồng tổng hợp một lượng đường rất lớn.

Lá mía thuộc loại lá đơn gồm nhiều phiến lá và bẹ lá. Phiến lá dài trung bình từ 0,1 - 1,5m có một gân chính tương đối lớn. Phiến lá có mầu xanh thẫm, mặt trên có nhiều lông nhỏ và cứng, hai bên mép có gai nhỏ. Bẹ lá rộng, ôm kín thân mía, có nhiều lông.

Nối giữa bẹ và phiến lá là đai dày cổ lá. Ngoài ra còn có lá thìa, tai lá… các đặc điểm của lá cũng khác nhau tùy vào giống mía [3]. - Hoa và hạt mía + Hoa mía (còn gọi là bông cờ): Mọc thành chùm dài từ điểm sinh trưởng trên cùng của thân khi cây mía chuyển sang giai đoạn sinh thực. Mỗi n 6 hoa có hình chiếc quạt mở, gồm cả nhị đực và nhụy cái, khả năng tự thụ rất cao.

Cây mía có giống ra nhiều hoa, có giống ra ít hoa hoặc không ra hoa. Khi ra hoa cây mía bị rỗng ruột làm giảm năng suất và hàm lượng đường. Trong sản xuất người ta thường không thích trồng các giống mía ra hoa và tìm cách hạn chế ra hoa [3]. + Hạt mía: Hình thành từ bầu nhụy cái được thụ tinh trông như một chiếc váy nhỏ, hình thoi và nhẵn, dài khoảng 1 - 1,2mm.