MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Israel là quốc gia có diện tích nhỏ, số dân không đông nhƣng có tỷ lệ ngƣời dân đi du lịch nƣớc ngoài trên tổng dân số khá lớn - bằng một nửa dân số Israel. Thị trƣờng KDL Israel là thị trƣờng có nhiều tiềm năng nhƣng số lƣợng KDL Israel đến Việt Nam chƣa nhiều. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế Israel và thời gian rảnh rỗi của nhóm khách lớn tuổi tăng lên nên những năm gần đây, khách Israel đi du lịch quốc tế càng nhiều hơn.
Phần lớn khách Israel đi ra nƣớc ngoài để tìm hiểu các nền văn hóa, nghỉ dƣỡng biển nhiệt đới để tránh mùa đông. Trong khi đó, Việt Nam là quốc gia nằm trong khu vực có khí hậu ấm áp quanh năm, nhiều bãi biển đẹp, nhiều di tích lịch sử văn hóa nổi tiếng thế giới, nhiều di sản thiên nhiên và văn hóa đƣợc Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO) công nhận. Việt Nam cũng là điểm đến an toàn trong bối cảnh nhiều biến động chính trị xã hội nhƣ hiện nay. Các yếu tố đó có tầm quan trọng trong việc thu hút thị trƣờng KDL nói chung và thị trƣờng khách Israel nói riêng.
Ngoài ra Việt Nam và Israel có mối quan hệ hữu nghị tốt đẹp, hai bên có nhiều hợp tác trong kinh tế thƣơng mại, khoa học kỹ thuật và quân sự. Đây cũng là một ƣu thế trong việc thu hút thị trƣờng khách Israel. Hiện này KDL Israel đến Việt Nam mới đạt con số 14.000 lƣợt khách / năm (2014) trong khi khách Israel đến Thái Lan gấp 10 lần con số đó. Với tất cả những lý do nêu trên, tác giả đã mạnh dạn lựa chọn đề tài này để nghiên cứu với hy vọng đóng góp phần lý luận và thực tiễn vào công tác thu hút KDL của ngành.
Lịch sử nghiên cứu Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO), Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) liên tục cập nhật số liệu hàng năm về tình hình du lịch thế giới và của các nƣớc thành viên, xu hƣớng biến động của các thị trƣờng gửi khách trong đó có thị trƣờng KDL Israel. Những nghiên cứu về thị trƣờng KDL Israel cũng đã đƣợc một số tổ chức nghiên cứu độc lập trên thế giới thực hiện hàng năm nhƣ Euromonitor International và tổ chức European Travel Commission. Ở trong nƣớc, hiện này việc nghiên cứu các thị trƣờng khách Israel hầu nhƣ chƣa có, thậm chí việc thống kê lƣợng khách Israel đến Việt Nam cũng chƣa đƣợc quan tâm đúng mức. Đến thời điểm hiện tại chỉ có một số tác giả viết các bài báo giới thiệu về nền văn hóa và đặc trƣng tính cách của con ngƣời Israel.
Đầu năm 2015, Tổng cục Du lịch Việt Nam đã tổ chức Hội thảo giới thiệu hai thị trƣờng nguồn là Trung Đông và Ấn Độ, trong đó Trung Đông bao gồm hầu hết là các quốc gia Ả-rập và Israel. Đây có lẽ là lần duy nhất vấn đề thu hút KDL Israel đƣợc chính thức đƣa ra mặc dù các cơ quan chuyên môn không nhấn mạnh đến Israel trong nhóm Trung Đông và cũng chƣa có nghiên cứu chuyên sâu cho thị trƣờng khách Israel. Cho đến nay chƣa có công trình này nghiên cứu toàn diện và cụ thể về thị trƣờng du lịch Israel. Vì vậy việc nghiên cứu đặc điểm thị trƣờng khách Israel, thực trạng thu hút KDL và đề xuất giải pháp thu hút KDL ở các khía cạnh khác nhau nhằm thu hút khách Israel đến Việt Nam sẽ có một ý nghĩa nào đó hoạt động nghiên cứu và khai thác thị trƣờng KDl Israel.
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 10 Mục đích của việc nghiên cứu đề tài này là nhằm đem đến một cái nhìn tổng quát cùng những nghiên cứu phát hiện về đặc điểm thị trƣờng khách Israel và thực trạng thu hút KDl Israel đến Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp thu hút thị trƣờng KDL Israel đến Việt Nam, giúp cho các doanh nghiệp kinh doanh lữ hành, các sinh viên và học viên ngành du lịch có cơ sở tham khảo, có thông tin hệ thống về thị trƣờng KDL Israel. Để đạt đƣợc mục đích trên, đề tài đặt ra những nhiệm vụ sau: + Hệ thống hóa cơ sở lý luận về thị trƣờng KDL, những lý luận về thu hút KDL quốc tế. + Nghiên cứu đặc điểm thị trƣờng KDL Israel đến Việt Nam và thực trạng thu hút KDL Israel đến Việt Nam. + Khảo sát đánh giá các giải pháp thu hút KDL Israel đến Việt Nam mà ngành du lịch Việt Nam đã thực hiện.
+ Đề xuất các giải pháp đẩy mạnh thu hút khách Israel đến Việt Nam. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu là đặc điểm thị trƣờng KDL quốc tịch Israel và các giải pháp thu hút KDL Israel đến Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu của đề tài tập trung tìm hiểu thị trƣờng KDL Israel với các đặc điểm tâm lý dân tộc, văn hóa, đặc điểm tiêu dùng và các giải pháp thu hút KDL Israel đến Việt Nam. Phạm vi không gian của đề tài là tập trung nghiên cứu thị trƣờng KDL có quốc tịch Israel định cƣ trên đất nƣớc Israel.
Thời gian trọng tâm nghiên cứu là 10 năm (2005 - 2015). Phƣơng pháp nghiên cứu Để đạt đƣợc các mục địch nghiên cứu và thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu, các phƣơng pháp nghiên cứu sau đây sẽ đƣợc sử dụng: + Phƣơng pháp thu thập thông tin thứ cấp: Sẽ tiến hành thu thập thông tin từ sách báo trong và ngoài nƣớc, nguồn internet của các cơ quan quản lý và kinh doanh du lịch Việt Nam và Israel, các trang web của Cộng đồng ngƣời Do Thái trên khắp thế giới, các diễn đàn du lịch trong và ngoài nƣớc, các công trình nghiên cứu thị trƣờng, văn hóa xã hội của nghiên cứu trƣớc, các thông tin từ Tổng cục Du lịch Việt Nam, Tổng cục Thống kê Viêt Nam, Đại sứ quán Israel tại Việt Nam… + Phƣơng pháp điều tra xã hội học thông qua phát phiếu điều tra cho KDL Israel nhằm tập hợp những số liệu về đặc điểm thị trƣờng KDL Israel. Cấu trúc của luận văn Chƣơng 1: Lý luận chung về thị trƣờng KDL và hoạt động thu hút KDL Chƣơng 2: Thị trƣờng KDL Israel và thực trạng hoạt động thu hút KDL Israel đến Việt Nam Chƣơng 3: Đề xuất giải pháp nhằm đẩy mạnh thu hút khách Israel đến Việt Nam 12 CHƢƠNG 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ THỊ TRƢỜNG KDL VÀ HOẠT ĐỘNG THU HÚT KDL 1.
Cơ sở lý luận về thị trƣờng KDL 1. Khái niệm KDL và thị trường KDL Trong cuốn Giáo trình Kinh tế Du lịch của GS. TS Nguyễn Văn Đính và PGS. Trần Thị Minh Hòa xuất bản năm 2006 đƣa ra định nghĩa về KDL nhƣ sau: “KDL phải là ngƣời khởi hành rời khỏi nơi cƣ trú thƣờng xuyên của mình.
KDL có thể khởi hành với mọi mục đích khác nhau, loại trừ mục đích lao động để kiếm tiền ở nơi đến. Nhƣ vậy những đối tƣợng sau không đƣợc thống kê là KDL: Những ngƣời đến để làm việc, có hoặc không có hợp đồng lao động; những ngƣời đi học, ngƣời di cƣ, tỵ nạn, những ngƣời làm việc tại các lãnh sự quán, đại sứ quán, những ngƣời thuộc lực lƣợng Liên hợp quốc. Thời gian lƣu lại nơi đến ít nhất 24 giờ nhƣng không quá 1 năm” Theo điều 4 của Luật Du lịch ban hành năm 2005, phần giải thích thuật ngữ, KDL đƣợc định nghĩa là ngƣời đi du lịch hoặc kết hợp đi du lịch, trừ trƣờng hợp đi học, làm việc hoặc hành nghề để nhận thu nhập ở nơi đến. Ở đây, tác giả nghiên cứu thị trƣờng KDL nhất định, vì vậy sẽ dựa trên cơ sở lý luận về thị trƣờng KDL theo quan điểm marketing.
Theo nghĩa hẹp thì thị trƣờng du lịch là thị trƣờng nguồn KDL, tức là vào một thời gian nhất định, thời điểm nhất định tồn tại ngƣời mua hiện thực và ngƣời mua tiềm năng có khả năng mua sản phẩm hàng hóa du lịch. 13 Phân loại theo đặc điểm không gian của cung và cầu du lịch thì có thị trƣờng gửi khách là thị trƣờng mà tại đó xuất hiện nhu cầu du lịch. Du khách xuất phát từ đó để đi đến nơi khác để tiêu dùng du lịch và thị trƣờng nhận khách là thị trƣờng mà tại đó đã có cung du lịch, có đầy đủ các điều kiện sẵn sàng cung ứng các dịch vụ tiêu dùng sản phẩm du lịch. Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này, học viên sẽ tập trung nghiên cứu dựa trên định nghĩa thị trƣờng trên cơ sở phân loại theo đặc điểm không gian của cung và cầu mà cụ thể là thị trƣờng gửi khách từ một quốc gia khác đến Việt Nam, trong đó sẽ tập trung nghiên cứu tiềm năng và xác định thị trƣờng mục tiêu để từ đó đƣa ra các giải pháp thu hút du khách đến Việt Nam.
Các nội dung nghiên cứu về thị trường KDL 1. Nghiên cứu đặc điểm nhân khẩu của thị trường KDL. Nói đến nghiên cứu thị trƣờng nói chung và thị trƣờng KDL nói riêng, ngƣời ta nghĩ ngay đến các hoạt động nghiên cứu tìm hiểu các nhóm ngƣời với quy mô khác nhau từ cấp khu vực, quốc gia đến các nhóm nhỏ hơn. Để nghiên cứu các đặc điểm của thị trƣờng du lịch ngƣời ta tập trung nghiên cứu trƣớc tiên là dựa trên nhân khẩu học, tức là dựa trên phân tích nghiên cứu các yếu tố thuộc nhân khẩu học nhƣ tuổi tác, giới tính, quy mô gia đình, thu nhập, nghề nghiệp, tôn giáo, học vấn và chủng tộc.
Các yếu tố nhân khẩu học là cơ sở phổ biến nhất để phân biệt các nhóm thị trƣờng KDL mục tiêu và phân tích một thị trƣờng KDL. Nguyên nhân là do những mong muốn, sở thích và mức độ sử dụng của ngƣời tiêu dùng thƣờng gắn bó chặt chẽ với các yếu tố nhân khẩu học kể trên. Ví dụ nhƣ một nhóm ngƣời có cùng độ tuổi thƣờng có những sở thích và điều kiện thực hiện các sở thích tƣơng 14 đồng với nhau. Lý do thứ hai là các yếu tố nhân khẩu học dễ đo lƣờng hơn hầu hết các yếu tố khác.
Ngay cả khi thị trƣờng KDL mục tiêu đƣợc xem xét không phải theo yếu tố nhân khẩu học (chẳng hạn nhƣ theo yếu tố tâm lý học hoặc yếu tố hành vi) thì vẫn cần thiết phải suy trở lại các đặc điểm nhân khẩu học để biết quy mô của thị trƣờng mục tiêu, lựa chọn phƣơng tiện truyền thông tiếp cận hiệu quả. Ngƣời ta dựa vào tuổi tác để nghiên cứu thị trƣờng KDL mục tiêu vì tuổi tác có liên quan chặt chẽ đến một số quyết định tiêu dùng du lịch của khách.