phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chương. Chương l tông quan các lý thuyết và các nghiên cứu về xuất khâu. Chương II Vận dụng các lý thuyết để tính toán các tham số cụ thể trong nghiên cứu. Chương III phân tích và kết luận kết quả nghiên cứu.
Đóng góp của nghiên cứu Từ những nghiên cứu xuất khâu của Việt Nam giai đoạn 2007-2017 và giá trị gia tăng, luận văn đã xác định được cách thức ảnh hưởng của xuất khâu với giá trị gia tăng, đo lường mức độ tác động ở các nhóm ngành khác nhau. Luận văn đã cung cấp. góc nhìn mới về vai trò xuất khẩu. "Tầm quan trọng của từng ngành sản xuất, ngành xuất khâu với sự phát triển kinh tế đã được chỉ ra và đó là cơ sở cho chiến lược phát triển kinh tế phù hợp, hiệu quả.
Từ đó mà có những chính sách phù hợp, thay vì chỉ quan tâm đến thành tích lượng giá trị xuất khẩu, đến tăng trưởng mà coi nhẹ giá tri gia tăng của nền kinh tế. Chính sách ưu tiên đầu tư ngành kinh tế phù hợp với đặc điểm sản xuắt, trình độ công. nghệ, nhân công của quốc gia, đầu tư hiệu quả hơn. Chuong 1: TONG QUAN VE XUAT KHAU VA GIA TRI GIA TANG Xuất khẩu, giá trị gia tăng, tổng giá trị gia tăng, tổng sản phẩm trong nước là những khái niệm cơ bản của kinh tế vĩ mô.
Tại Việt Nam, từ năm 201 1 tổng sản phâm trong nước (GDP) và tổng giá trị gia tăng (GVA) là hai số khác nhau, trước đó hai con số này luôn giống nhau do tổng giá trị gia tăng các ngành bằng luôn GDP. Cách coi hai chỉ tiêu là một như vậy chưa theo chuẩn mực quốc tế. Cách tính hiện nay mới đúng thông lệ quốc tế Bùi Trinh (2018) đã chỉ ra rằng: “Vé thực chất tăng trưởng GDP và ting trưởng. GVA là tương đương nhau hoặc tăng trưởng GDP thấp hơn chút bởi yếu tố thuế làm.
Chỉ tiêu GVA mới đánh giá thực chất năng lực sản xuất” (Bùi Trinh , *Không nên chỉ tập trung phân tích con số GDP", Thời báo Kinh tế Sài gòn). Chính vì vậy luận văn đi vào nghiên cứu ảnh hưởng của xuất khẩu tới giá trị gia tăng thay vì ảnh hưởng tới GDP. Nhưng không vì thế nghiên cứu VA tách rời khỏi giá trị sản xuất (GO) và chỉ phí trung gian (IC). Các chỉ tiêu này luôn song hành cùng nhau trong một thề thống nhất trong nghiên cứu quá trình sản xuất vĩ mô.
"Sản xuất là quá trình sử dụng lao động và máy móc thiết bị của các đơn vị thể chế đề chuyên những chỉ phí là vật chất và dịch vụ thành sản phẩm là vật chất (hàng. hóa) và địch vụ khác. Các hàng hóa và dịch vụ được sản xuất ra phải có khả năng bán trên thị trường hoặc có khả năng cung cấp cho đơn vị thê chế khác có thu tiền hoặc không thu tiền" (Phan Công Nghĩa, Bùi Đức Triệu (2014), Giáo trình Thống kê Kinh zế, Nhà xuất bản Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội). Trước khi xem xét xuất khẩu và giá trị gia tăng, cần nghiên cứu một cách toàn diện các hiện tượng, các ngành trong quá trình sản xuất, lưu thông, phân phối, tích lũy, tiêu dùng.
Đây cũng là các nội dung cơ bản của thống kê kinh tế. Để thống kê kinh tế hiện nay hầu hết các quốc gia sử dụng Hệ quốc gia (SNA). Đây là hệ thống thông tin phản ánh, đo lường chỉ tiết và tổng hợp các hoạt động trong nền kinh tế. Hệ thống đã chứa đựng đầy đủ để mô tả, phân tích các hiện tượng kinh tế cơ bản theo các góc độ sản xuất, tiêu dùng, tích lũy trong nền 'Hệ thống Tài khoản quốc gia có vai trò ngoài việc cung cấp hệ thống các khái niệm, quy tắc.
còn phản ánh thực trạng của nền kinh tế. Hệ thống SNA đáp ứng đặc biệt cho nhu cầu so sánh quốc tế iữa các nẻn kinh tế trên thế giới với nhau, khong còn phụ thuộc vào chế độ chính trị. Hệ thống tài khoản quốc gia đã đưa ra các nhân tố và luồng chu chuyển trong nền kinh tế. Đây là những vấn để cơ bản dé nghiên cứu các mối quan hệ kinh tế vĩ mô.
Hình 1-1: Luồng chu chuyển kinh tế vĩ mô ANguôn: Vũ Kim Dũng, Nguyễn Văn Công, Giáo trình Kinh tế học, tập II, 2018 Vai trò trung tâm của Hệ thống tài khoản quốc gia là mô hình IO, đã được Richars Stone đưa vào trong lần điều chỉnh SNA năm 1968. Qua mô hình IO chúng. ta có thể thấy mối quan hệ kinh tế, có thê tính GDP theo 3 phương pháp trong đó có lấy giá tri gia tăng làm nền tảng. GDP theo phương pháp sản xuất Tổng giá trị gia GDP = tăngtheogiácơ + Tat cả các loại Tat cả các loại trợ bản thuế sản phẩm cấp sản phâm GDP theo phương pháp thu nhập aie “Thuế sản Khẩu hao Thăng dư hoặc GDP = ngườiho xuất(đã „ TSCĐdùng thu nhập hỗn động từ trừ trợ cấp, trong sản hợp sản suất sản phẩm) xuất GDP theo phương pháp sử dụng Tiêu dùng cuối Chênh lệch xuất GDP cung + Tíchlũytàisản + nhập khâu hàng hóa dịch vụ Công thức tính của 3 phương pháp tính đã cho thấy mối quan hệ GDP với GVA (tổng giá trị gia tăng) cũng như sự khác nhau giữa hai chỉ tiêu này.
Ở Việt Nam, chỉ tiêu GDP mới được công bổ tính theo phương pháp sản xuất và phương pháp thu nhập, cả hai dựa trên cót lõi là tính toán giá trị gia tăng. V dụ với ngành cà phê sau đây có thê thấy được các phương pháp tính GDP. và mối quan hệ giữa VA với GDP: Doanh nghiệp | Giá trị cà phê chế biến nhân Doanh nghiệp | Giá trị cà phé theo giá bán bán buôn. buôn sản xuất DN bán lẻ và nhà hàng giải khát — | Giá trị cả phê theo giá bán buôn thương mại Người tiêu dùng Hình 1 lá trị gia tăng và GDP (chỉ tiêu dùng cuối cùng) Nguôn: Vũ Kim Dũng, Nguyễn Văn Công, Giáo trình Kinh tế học, tập II, 2018 1.1 Khái niệm về xuất khẩu 1.1 Khái niệm *'Xuất, nhập khâu hàng hóa và dịch vụ là sự mua bán, trao đôi, chuyên quyền sở hữu các loại sản phẩm là hàng hóa hay dịch vụ giữa đơn vị thường trú và không thường trú” (Phan Công Nghĩa, Bùi Đức Triệu (2014), Giáo trình Thống kê Kinh té, Nhà xuất bản Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội, tr300).
Có những nguyên tắc để tính giá trị xuất và nhập khẩu hàng hóa dịch vụ, có. thể kể bốn nguyên tắc cơ bản là: Nguyên tắc thường trú', sản phẩm hàng hóa được di chuyển đi hoặc chuyển đến phạm vi nền kinh tế sẽ được tính là xuất, nhập khẩu. Thông thường phạm vi địa lý và phạm vi kinh tế là một, nhưng nguyên tắc thường trú là xét theo phạm vi kinh tế. Cung cấp hàng hóa dịch vụ cho đại sứ quán tại Hà Nội là xuất khâu.
Tương tự khách quốc tế đến Việt Nam, lưu trú, đi lại,v. cũng là hoạt động xuất khẩu dịch vụ của nền kinh tế Việt Nam. Nguyên tắc thứ hai là thay đổi quyền sở hữu, có nghĩa khi hàng hóa được thay đổi chủ sở hữu từ nền kinh tế này sang nền kinh tế khác sẽ được coi là xuất, nhập. Hoạt động này là trình độ cao của hoạt động ngoại thương, như là ví dụ hàng Một đơn vị thể chế được gọi là thường trú trên lãnh thỏ nghiên cứu nếu đơn vị đó có trung tâm lợi Ích kinh tếlà trụ sở làm việc, nơi sản xuất hoặc nhà ở, họat động sản xuất, giao địch kinh tếtại đó với thời gian từ một năm tở lên.” hóa được Thái Lan mua từ Việt Nam, không vận chuyển về Thái Lan mà được chuyên thẳng tới Hồng Kông.
Nghiệp vụ trên Việt Nam xuất khẩu cho Thái Lan, Thái Lan vừa nhập khâu của Việt Nam vừa xuất khâu cho Hồng Kông, còn Hồng Kông chỉ là nhập khẩu của Thái Lan chứ không phải của Việt Nam. Nguyên tắc tính theo thời kỳ: giống như các hoạt động kinh tế khác, xuất khâu được quan sát qua một giai đoạn nhất định có thé là tháng, quý hoặc năm. Nguyên tắc giá thị trường: xuất khâu hàng hóa ra khỏi biên giới tính theo giá tại nơi xếp hàng lên tàu của nước xuất khdu (Free On Board - FOB), xuat nhập khẩu hàng hóa trong nội địa và xuất khâu dịch vụ tính theo giá thị trường. Phương pháp tính là hàng hóa thuộc các loại hình xuất khẩu: kinh doanh, đầu tư, gia công, hàng hóa thuộc loại hình đổi hàng với nước ngoài, không sử dụng các hình thức thanh toán bằng tiền; hàng hóa thuộc giao dịch giữa doanh nghiệp mẹ với doanh nghiệp con, chỉ nhánh đầu tư trực tiếp nước ngoài; hàng hóa thuộc loại hình.
vay nợ, viện trợ chính phủ, hàng hóa thuộc hợp đồng thuê tài chính, hàng trả lại trong kinh doanh xuất nhập khẩu, hàng hóa đưa ra nước ngoài tham dự hội chợ, hàng hóa bán, trao đổi của cư dân biên giới, không có hợp đồng thương mại và các hàng hóa đặc thù Mặt hàng xuất khâu gồm các hàng hóa thuộc phạm vi thống kê, tương ứng với quy định về chỉ tiêu “Giá trị xuất khâu hàng hóa”, được tính theo mặt hàng chủ yếu. và các phân loại hàng hóa khác nhau. Hàng hóa xuất khẩu còn được phân theo nước/vùng lãnh thổi cuối cùng hàng đến theo danh mục chuẩn quốc tế.2 Vai trò của xuất khẩu Xuất khâu là một hoạt động đặc biệt của nền kinh tế, nó nằm trong khâu phân phối lưu thông của quá trình tái sản xuất mở rộng. Xuất khâu không phải là một ngành.
kinh tế, nó là hoạt động giúp cho các ngành kinh tế tái sản xuất. Nói đến xuất khâu nghĩa là hoạt động giao thương giữa các quốc gia với nhau, mỗi quốc gia, mỗi nền kinh tế có sử dụng đồng tiền riêng, nên hoạt động xuất khẩu là điều kiện chủ yếu trong bốn nguồn hình thành ngoại tệ của nền kinh tế. Chúng ta. 10 có thể xuất khâu nông sản, có ngoại tệ để đầu tư mua sắm thiết bị từ những nước khác Xuất khẩu làm dịch chuyển cơ cấu kinh tế, thúc đây sản xuất phát triển.
Xuất khẩu là hoạt động thúc đầy đầu ra của quá trình sản xuất, hàng hóa dịch vụ phải đáp ứng đúng nhu cầu thị trường mới tiêu thụ được nhanh, mới có mức giá cao, có giá trị gia tăng lớn. Quá trình thay đổi cơ cấu hàng hóa dịch vụ kéo theo sản xuất thay đ cơ cấu nền kinh tế thay đổi. Hoạt động xuất khẩu đã kéo theo dịch chuyển cơ cấu kinh tế. Còn việc tăng mức tiêu thụ cần tăng khối lượng sản xuất, đã là thúc đẩy sản xuất phát triển.
