Nghiên Cứu Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Tăng Trưởng Kinh Tế Tại Việt Nam

Nghiên cứu tác động của biến đổi khí hậu đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Phân tích ảnh hưởng đến GDP và nông nghiệp, đề xuất giải pháp ứng phó.

• Tác giả: Đinh Ngọc Mai
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Nghiên cứu khoa học sinh viên
• Đề tài: Nghiên Cứu Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Tăng Trưởng Kinh Tế Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Đề tài nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÁC ĐỘNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 1.1.1. Khái niệm, thực trạng biến đổi khí hậu
• 1.1.2. Các chỉ tiêu đo lường biến đổi khí hậu
• 1.1.3. Tác động biến đổi khí hậu đến kinh tế xã hội
• 1.2. TỔNG QUAN VỀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
• 1.2.1. Khái niệm và các chỉ tiêu đo lường
• 1.2.2. Các học thuyết về tăng trưởng kinh tế
• 1.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế
• 1.3. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHI HẬU ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
• 1.3.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến tăng trưởng kinh tế
• 1.3.2. Mô hình đo lường tác động của biến đổi khí hậu đến tăng trưởng kinh tế
• 1.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
• 2.1. THỰC TRẠNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TẠI VIỆT NAM
• 2.1.1. Tình hình biến đổi khí hậu toàn cầu
• 2.1.2. Tình hình biến đổi khí hậu tại Việt Nam
• 2.1.3. Đánh giá chung về biến đổi khí hậu tại Việt Nam
• 2.1.4. Các biện pháp đã triển khai nhằm giảm tình trạng biến đổi khí hậu tại Việt Nam
• 2.2. THỰC TRẠNG TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
• 2.2.1. Diễn biến tăng trưởng kinh tế
• 2.2.2. Một số chỉ tiêu kinh tế vĩ mô khác
• 2.3. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
• 3.1. MÔ TẢ MÔ HÌNH
• 3.1.1. Biến độc lập. Biến phụ thuộc
• 3.2. MÔ TẢ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Mô tả thống kê dữ liệu
• 3.2.2. Kiểm định tính dừng
• 3.3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÌNH LUẬN
• 3.3.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến tăng trưởng kinh tế
• 3.3.2. Tác động của biến đổi khí hậu đến tăng trưởng kinh tế khu vực nông nghiệp - nông thôn
• 3.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 4.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẠI VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2025
• 4.2. KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 4.2.1. Kiến nghị chính sách khắc phục biến đổi khí hậu
• 4.2.2. Chính sách đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế
• 4.2.3. Chính sách khắc phục ảnh hưởng biến đổi khí hậu đến ngành nông nghiệp
• 4.3. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Biến Đổi Khí Hậu và Tăng Trưởng Kinh Tế Việt Nam Tổng Quan

Nền kinh tế Việt Nam đang phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu. Những thay đổi cực đoan về thời tiết, mực nước biển dâng cao và các hiện tượng thiên tai ngày càng gia tăng đang đe dọa đến sự ổn định và tăng trưởng kinh tế của đất nước. Các ngành kinh tế mũi nhọn như nông nghiệp, du lịch và công nghiệp đều chịu tác động tiêu cực. Theo đánh giá năm 2019, Việt Nam là một trong những quốc gia dễ bị tổn thương nhất do rủi ro khí hậu. Nghiên cứu này đánh giá ảnh hưởng của sự thay đổi nhiệt độ đến tăng trưởng kinh tế chung và khu vực nông nghiệp, từ đó đưa ra các khuyến nghị chính sách thiết thực. Sự cấp thiết của việc nghiên cứu tác động kinh tế của biến đổi khí hậu là không thể phủ nhận.

1.1. Thực trạng biến đổi khí hậu và tác động toàn cầu

Biến đổi khí hậu đang diễn ra trên toàn cầu với những biểu hiện rõ rệt như nhiệt độ tăng, mực nước biển dâng và các hiện tượng thời tiết cực đoan. Các nhà khoa học đã thống nhất rằng hoạt động của con người, đặc biệt là việc đốt nhiên liệu hóa thạch, là nguyên nhân chính gây ra sự gia tăng khí nhà kính trong khí quyển. Các quốc gia đang phải đối mặt với những thách thức lớn trong việc giảm thiểu khí thải và thích ứng với những tác động không thể tránh khỏi.

1.2. Tăng trưởng kinh tế Việt Nam trước thách thức biến đổi khí hậu

Việt Nam là một trong những quốc gia chịu nhiều rủi ro nhất từ biến đổi khí hậu. Vị trí địa lý và đặc điểm kinh tế khiến Việt Nam dễ bị tổn thương trước các hiện tượng thiên tai, nước biển dâng và biến động thời tiết cực đoan. Điều này gây ảnh hưởng lớn đến tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là trong các ngành nông nghiệp và du lịch vốn đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế.

II. Thách Thức Biến Đổi Khí Hậu Ảnh Hưởng Kinh Tế Việt Nam

Việt Nam đang đối mặt với những thách thức to lớn từ biến đổi khí hậu. Nghiên cứu chỉ ra rằng tăng trưởng kinh tế và khu vực nông nghiệp đang chịu ảnh hưởng tiêu cực. Tình trạng thiên tai gia tăng, mực nước biển dâng và thay đổi thời tiết cực đoan tác động đến năng suất lao động, cơ sở hạ tầng và chuỗi cung ứng. Theo nghiên cứu của Học viện Ngân hàng, biến đổi khí hậu có tác động tiêu cực đến cả tăng trưởng kinh tế nói chung và khu vực nông nghiệp nói riêng. Điều này đòi hỏi các giải pháp chính sách đồng bộ và hiệu quả để giảm thiểu rủi ro và bảo vệ nền kinh tế.

2.1. Tác động đến ngành nông nghiệp và an ninh lương thực

Ngành nông nghiệp là một trong những ngành chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ biến đổi khí hậu. Thay đổi về nhiệt độ và lượng mưa gây ra tình trạng hạn hán, lũ lụt và sâu bệnh, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng và vật nuôi. Điều này đe dọa đến an ninh lương thực và sinh kế của hàng triệu người dân nông thôn. Giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu cho ngành nông nghiệp là vô cùng cấp thiết.

2.2. Rủi ro đối với cơ sở hạ tầng và ngành du lịch

Biến đổi khí hậu cũng gây ra những rủi ro lớn đối với cơ sở hạ tầng của Việt Nam. Các công trình giao thông, hệ thống điện và cấp nước có thể bị hư hỏng do thiên tai và mực nước biển dâng. Ngành du lịch cũng chịu ảnh hưởng do các điểm đến ven biển bị xói mòn và các hiện tượng thời tiết cực đoan gây cản trở hoạt động du lịch.

2.3. Ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và nguồn nhân lực

Biến đổi khí hậu có thể gây ra những tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng. Nhiệt độ tăng cao và ô nhiễm môi trường có thể làm gia tăng các bệnh về đường hô hấp, tim mạch và truyền nhiễm. Điều này ảnh hưởng đến nguồn nhân lực và năng suất lao động của nền kinh tế.

III. Học Viện Ngân Hàng Nghiên Cứu Tác Động Biến Đổi Khí Hậu

Học viện Ngân hàng đã thực hiện một nghiên cứu quan trọng về tác động của biến đổi khí hậu đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng mô hình kinh tế lượng để phân tích ảnh hưởng của nhiệt độ và các yếu tố khác đến tăng trưởng GDP và khu vực nông nghiệp. Kết quả nghiên cứu cung cấp những bằng chứng khoa học quan trọng để xây dựng các chính sách ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu.

3.1. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu sử dụng

Nghiên cứu của Học viện Ngân hàng sử dụng phương pháp kinh tế lượng để phân tích tác động của biến đổi khí hậu đến tăng trưởng kinh tế. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thức như Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức quốc tế. Nghiên cứu sử dụng các biến số như nhiệt độ, lượng mưa, GDP, lạm phát và đầu tư để xây dựng mô hình phân tích.

3.2. Kết quả nghiên cứu chính và những phát hiện quan trọng

Kết quả nghiên cứu của Học viện Ngân hàng cho thấy biến đổi khí hậu có tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Nhiệt độ tăng cao làm giảm năng suất nông nghiệp và ảnh hưởng đến các ngành kinh tế khác. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các yếu tố như đầu tư, xuất khẩu và chất lượng nguồn nhân lực có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

3.3. So sánh với các nghiên cứu khác về chủ đề tương tự

Nghiên cứu của Học viện Ngân hàng đóng góp thêm bằng chứng khoa học vào bức tranh toàn cảnh về tác động của biến đổi khí hậu đến tăng trưởng kinh tế. Nghiên cứu này có điểm tương đồng và khác biệt so với các nghiên cứu khác về chủ đề tương tự, từ đó làm phong phú thêm kiến thức và cung cấp những góc nhìn đa chiều về vấn đề này.

IV. Chính Sách Ứng Phó Biến Đổi Khí Hậu Giải Pháp Nào Hiệu Quả

Để ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo vệ tăng trưởng kinh tế, Việt Nam cần triển khai các chính sách đồng bộ và hiệu quả. Các chính sách này cần tập trung vào việc giảm thiểu khí thải nhà kính, thích ứng với những tác động không thể tránh khỏi của biến đổi khí hậu và thúc đẩy tăng trưởng xanh. Sự phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương là vô cùng quan trọng để đảm bảo tính hiệu quả của các chính sách này.

4.1. Chính sách giảm thiểu khí thải nhà kính và chuyển đổi năng lượng

Giảm thiểu khí thải nhà kính là một trong những ưu tiên hàng đầu trong ứng phó với biến đổi khí hậu. Các chính sách cần tập trung vào việc chuyển đổi sang các nguồn năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải từ các ngành công nghiệp và giao thông.

4.2. Chính sách thích ứng với biến đổi khí hậu trong nông nghiệp

Thích ứng với biến đổi khí hậu là vô cùng quan trọng để bảo vệ ngành nông nghiệp. Các chính sách cần tập trung vào việc phát triển các giống cây trồng và vật nuôi chịu hạn, chịu mặn, xây dựng hệ thống thủy lợi hiệu quả và tăng cường quản lý rủi ro thiên tai.

4.3. Thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững

Tăng trưởng xanh và phát triển bền vững là chìa khóa để giải quyết các thách thức từ biến đổi khí hậu và đảm bảo sự thịnh vượng cho các thế hệ tương lai. Các chính sách cần khuyến khích đầu tư vào các ngành công nghiệp xanh, phát triển các sản phẩm và dịch vụ thân thiện với môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu HVNH Đề Xuất Giải Pháp Kinh Tế

Kết quả nghiên cứu của Học viện Ngân hàng có thể được ứng dụng để xây dựng các giải pháp kinh tế cụ thể nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Các giải pháp này có thể bao gồm việc điều chỉnh cơ cấu kinh tế, khuyến khích đầu tư vào công nghệ xanh, và xây dựng các chương trình hỗ trợ cho các doanh nghiệp và cộng đồng bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu. Việc áp dụng các giải pháp này sẽ giúp Việt Nam tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và đảm bảo sự phát triển ổn định trong tương lai.

5.1. Điều chỉnh cơ cấu kinh tế hướng tới tăng trưởng xanh

Việc điều chỉnh cơ cấu kinh tế theo hướng tăng trưởng xanh là một giải pháp quan trọng để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Điều này bao gồm việc giảm sự phụ thuộc vào các ngành công nghiệp gây ô nhiễm và tăng cường đầu tư vào các ngành công nghiệp xanh như năng lượng tái tạo, sản xuất các sản phẩm thân thiện với môi trường và dịch vụ môi trường.

5.2. Khuyến khích đầu tư vào công nghệ xanh và đổi mới sáng tạo

Đầu tư vào công nghệ xanh và đổi mới sáng tạo là chìa khóa để giải quyết các thách thức từ biến đổi khí hậu. Các chính sách cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển các công nghệ mới giúp giảm thiểu khí thải, tăng cường hiệu quả sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường.

5.3. Xây dựng chương trình hỗ trợ doanh nghiệp và cộng đồng

Cần xây dựng các chương trình hỗ trợ cho các doanh nghiệp và cộng đồng bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu. Các chương trình này có thể bao gồm việc cung cấp tín dụng ưu đãi, đào tạo kỹ năng và hỗ trợ kỹ thuật để giúp các doanh nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu và tạo ra các cơ hội kinh doanh mới.

VI. Tương Lai Nghiên Cứu Biến Đổi Khí Hậu Kinh Tế Bền Vững

Nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam cần tiếp tục được đầu tư và phát triển trong tương lai. Các nghiên cứu cần tập trung vào việc xây dựng các mô hình dự báo chính xác hơn, đánh giá các tác động đến các ngành kinh tế cụ thể và đề xuất các giải pháp chính sách hiệu quả hơn. Sự hợp tác giữa các nhà khoa học, nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp là vô cùng quan trọng để đảm bảo sự thành công của các nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu và xây dựng một nền kinh tế bền vững.

6.1. Phát triển mô hình dự báo chính xác tác động kinh tế

Việc phát triển các mô hình dự báo chính xác hơn về tác động kinh tế của biến đổi khí hậu là vô cùng quan trọng để giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định sáng suốt. Các mô hình này cần tính đến các yếu tố như biến động thời tiết, thay đổi về năng suất nông nghiệp và tác động đến cơ sở hạ tầng.

6.2. Nghiên cứu tác động đến các ngành kinh tế cụ thể

Cần có các nghiên cứu chi tiết về tác động của biến đổi khí hậu đến các ngành kinh tế cụ thể như nông nghiệp, du lịch, công nghiệp và dịch vụ. Các nghiên cứu này cần đánh giá các rủi ro và cơ hội, và đề xuất các giải pháp thích ứng phù hợp cho từng ngành.

6.3. Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan ứng phó BĐKH

Để ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu, cần tăng cường hợp tác giữa các nhà khoa học, nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và cộng đồng. Sự hợp tác này sẽ giúp chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm và nguồn lực để xây dựng các giải pháp sáng tạo và hiệu quả.

Nội dung chính

NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI VIỆT NAM

---

Tóm tắt nghiên cứu

• Câu hỏi nghiên cứu cốt lõi (Research Question): Biến đổi khí hậu—đặc biệt là sự gia tăng và dao động bất thường của nhiệt độ—tác động như thế nào đến tốc độ tăng trưởng kinh tế tổng thể (GDP) và tăng trưởng khu vực nông nghiệp tại Việt Nam trong trung và dài hạn?
• Phương pháp tiếp cận (Methodology Snapshot): Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp kinh tế lượng thực nghiệm với chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 2002–2018. Biến đổi khí hậu được lượng hóa thông qua chỉ số nhiệt độ quan trắc tại ba trạm đại diện cho ba vùng sinh thái khí hậu đặc trưng của Việt Nam: Sơn La (Tây Bắc/Miền Bắc), Hà Nội (Đồng bằng sông Hồng) và Cà Mau (Đồng bằng sông Cửu Long). Mô hình hồi quy đa biến được kiểm định tính dừng (Unit Root Test) và kiểm định đồng tích hợp nhằm bảo đảm tính chính xác kinh tế lượng.
• Phát hiện chính (Key Findings): Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng biến đổi khí hậu có tác động tiêu cực, kìm hãm rõ rệt đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam nói chung, trong đó khu vực nông nghiệp chịu tổn thương sâu sắc và trực tiếp nhất. Bên cạnh đó, các yếu tố vĩ mô như cung tiền (M2), phát triển cơ sở hạ tầng và xuất khẩu đóng vai trò thúc đẩy tăng trưởng, trong khi lạm phát (CPI) và quy mô nhập khẩu tạo ra áp lực kìm hãm.
• Hàm ý chính sách (Implications): Báo cáo cung cấp cơ sở khoa học vững chắc để các nhà hoạch định chính sách lồng ghép kịch bản rủi ro khí hậu vào chiến lược phát triển kinh tế vĩ mô, tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp thích ứng và tối ưu hóa nguồn lực tài chính xanh.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng

1. Hiện trạng tri thức toàn cầu và thực tế tại Việt Nam

Biến đổi khí hậu không còn là dự báo xa xôi mà đã trở thành tình trạng khẩn cấp toàn cầu. Theo các báo cáo từ Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) và Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), nhiệt độ bề mặt Trái Đất giai đoạn 2015–2019 đã tăng khoảng 1,1°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, nồng độ khí nhà kính ($CO_2$, $CH_4$, $N_2O$) liên tục lập đỉnh mới.

Tại Việt Nam, với hơn 3.260 km bờ biển cùng hệ sinh thái phụ thuộc lớn vào tài nguyên thiên nhiên, rủi ro khí hậu hiện diện ngày một gay gắt. Báo cáo của Ngân hàng Thế giới (World Bank) xếp Việt Nam đứng thứ 5 về Chỉ số Rủi ro Khí hậu Toàn cầu (Global Climate Risk Index) và thứ 8 về Chỉ số Rủi ro Khí hậu Dài hạn (CRI). Nhiệt độ trung bình tại Việt Nam trong 50 năm qua đã tăng khoảng 0,5–0,7°C, đi kèm với tần suất thiên tai cực đoan ngày càng dày đặc như đợt hạn mặn lịch sử tại Đồng bằng sông Cửu Long, lũ quét bất thường ở miền núi phía Bắc và triều cường dâng cao tại các đô thị ven biển.

2. Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap)

Phần lớn các nghiên cứu kinh tế lượng khí hậu trước đây thường đối mặt với hai hạn chế lớn:

1. Tiếp cận ngắn hạn và dữ liệu chéo (Cross-sectional data): Dễ gặp phải hiện tượng nội sinh (endogeneity) và bỏ qua độ trễ tác động của khí hậu tích lũy qua thời gian.
2. Thiếu tính bao quát theo phân ngành và vùng địa lý: Chưa bóc tách chi tiết giữa tăng trưởng GDP toàn dụng và GDP ngành nông nghiệp—khu vực nhạy cảm sinh thái bậc nhất—đồng thời chưa kiểm chứng tính nhất quán giữa các trạm quan trắc khí tượng đại diện các miền địa hình khác nhau tại Việt Nam.

3. Tính cấp thiết và tác động kỳ vọng

Việc lượng hóa chính xác mối quan hệ nhân quả giữa biến thiên nhiệt độ và các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô trong giai đoạn 2002–2018 lấp đầy khoảng trống dữ liệu thực nghiệm tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu không chỉ mang giá trị học thuật mà còn là công cụ định lượng hỗ trợ các bộ, ngành dự báo thiệt hại, xây dựng khung thuế carbon tối ưu và kiến tạo chiến lược tăng trưởng bền vững đến năm 2030, tầm nhìn 2050.

---

Methodology và tiếp cận nghiên cứu

               [ Khung Lý Thuyết ]
     (Cobb-Douglas mở rộng, DICE Nordhaus, Dell et al.)
               [ Thu Thập Dữ Liệu ]
     (Chuỗi thời gian 2002–2018: GSO, SBV, IMF, WMO)
[ Biến Độc Lập / Kiểm Soát ]      [ Biến Phụ Thuộc ]
• Nhiệt độ: Sơn La, HN, Cà Mau    • Tăng trưởng GDP tổng thể
• Kinh tế vĩ mô: M2, CPI,         • Tăng trưởng GDP Nông nghiệp
  FDI, OPEN (Xuất/Nhập khẩu)
             [ Quy Trình Ước Lượng ]
    1. Thống kê mô tả & Kiểm định tính dừng (ADF/PP)
    2. Kiểm định đồng tích hợp chuỗi thời gian
    3. Ước lượng mô hình hồi quy đa biến OLS / PMG-ARDL
        [ Phân Tích & Khuyến Nghị Chính Sách ]

1. Thiết kế nghiên cứu (Research Design)

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng hàm sản xuất mở rộng của trường phái Tân cổ điển và mô hình tăng trưởng nội sinh (Endogenous Growth Model), kế thừa mô hình khí hậu - kinh tế tích hợp DICE của William Nordhaus (Nobel Kinh tế 2018) cùng các hiệu chỉnh của Dell et al. (2012) và Chudik et al. (2018). Hàm sản xuất tổng quát có dạng:

$$Y_t = F(K_t, L_t, R_t, T_t, \text{Climate}_t)$$

Trong đó, năng suất lao động và hiệu quả sử dụng vốn chịu tác động điều chỉnh trực tiếp từ các biến số môi trường khí hậu.

2. Dữ liệu và phương pháp thu thập

• Phạm vi thời gian: Chuỗi dữ liệu thứ cấp thường niên trong 17 năm (2002 – 2018).
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu kinh tế vĩ mô thu thập từ Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO), Ngân hàng Nhà nước (SBV), Báo cáo Thống kê Tài chính Quốc tế của IMF và Ngân hàng Thế giới. Dữ liệu khí tượng thu thập từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia và Tổ chức Theo dõi Khí quyển Toàn cầu (WMO).
• Định nghĩa các biến số trong mô hình:
  • Biến phụ thuộc: Tốc độ tăng trưởng GDP thực tế toàn nền kinh tế ($g_{GDP}$) và Tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng ngành nông nghiệp ($g_{GDP-Agri}$).
  • Biến giải thích cốt lõi (Khí hậu): Chuỗi dữ liệu nhiệt độ trung bình năm (°C) tại 3 trạm quan trắc tiêu biểu: Sơn La (đại diện miền núi phía Bắc/vùng cao), Hà Nội (đại diện đồng bằng Bắc Bộ/đô thị hóa), Cà Mau (đại diện đồng bằng duyên hải Nam Bộ/vùng trũng sông ngòi).
  • Vectơ biến kiểm soát kinh tế vĩ mô ($Z_t$): Tốc độ tăng trưởng cung tiền ($M2$), Tốc độ tăng trưởng tín dụng ($DC\text{-}G$), Tỷ lệ lạm phát ($CPI$), Đầu tư trực tiếp nước ngoài ($FDI$), Chỉ số phát triển cơ sở hạ tầng, và Độ mở thương mại ($OPEN$ = Kim ngạch Xuất khẩu + Nhập khẩu / GDP).

3. Quy trình xử lý và độ tin cậy kinh tế lượng (Validity & Reliability)

Để loại trừ hiện tượng hồi quy giả mạo (spurious regression) do dữ liệu chuỗi thời gian không dừng, quy trình ước lượng bao gồm 3 bước nghiêm ngặt:

1. Kiểm định tính dừng (Unit Root Test): Áp dụng kiểm định ADF (Augmented Dickey-Fuller) và PP (Phillips-Perron) để xác định bậc tích hợp $I(d)$ của các chuỗi số liệu.
2. Kiểm định mối quan hệ đồng tích hợp: Xác định sự tồn tại của mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa các biến số khí hậu và tăng trưởng kinh tế.
3. Ước lượng hồi quy & Kiểm định khuyết tật: Đánh giá tính vững của các hệ số hồi quy qua các kiểm định đa cộng tuyến (VIF), tự tương quan (Breusch-Godfrey) và phương sai sai số thay đổi (White test). Việc chạy hồi quy độc lập và so sánh chéo kết quả tại 3 trạm Sơn La, Hà Nội, Cà Mau đảm bảo tính nhất quán không gian và triệt tiêu sai lệch chọn mẫu.

---

Phát hiện chính

Các phân tích định lượng và thực nghiệm mô hình trong công trình nghiên cứu đã làm sáng tỏ 4 phát hiện trọng tâm sau:

1. Nhiệt độ gia tăng tác động nghịch biến rõ rệt đến tăng trưởng GDP

Kết quả hồi quy thực nghiệm khẳng định biến thiên nhiệt độ có hệ số âm mang ý nghĩa thống kê đối với tốc độ tăng trưởng GDP thực tế của Việt Nam. Khi nhiệt độ trung bình năm vượt qua ngưỡng cân bằng sinh thái lịch sử, các hoạt động kinh tế bị gián đoạn: chi phí làm mát và tiêu thụ năng lượng tăng vọt, hạ tầng kỹ thuật xuống cấp nhanh hơn, và sức khỏe cũng như năng suất của lực lượng lao động ngoài trời suy giảm rõ rệt.

2. Khu vực nông nghiệp chịu mức độ tổn thương nặng nề nhất

So sánh giữa hai phương trình hồi quy, tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu lên khu vực nông - lâm - thủy sản ($g_{GDP-Agri}$) có độ nhạy cảm và hệ số tác động tiêu cực cao hơn đáng kể so với mức suy giảm của GDP chung:

• Nhiệt độ tăng làm đảo lộn chu kỳ sinh trưởng của cây trồng, bùng phát dịch bệnh trên vật nuôi và gia tăng hiện tượng bốc thoát hơi nước gây hạn hán.
• Tại khu vực Nam Bộ (quan trắc qua trạm Cà Mau), hiện tượng nước biển dâng kết hợp nhiệt độ cao làm gia tăng xâm nhập mặn, thu hẹp nghiêm trọng diện tích canh tác lúa nước và nuôi trồng thủy sản nước ngọt—vốn là trụ cột xuất khẩu nông sản của quốc gia.

3. Tác động của các biến kiểm soát kinh tế vĩ mô

Mô hình ước lượng chỉ ra mối quan hệ đa chiều giữa các biến vĩ mô và tăng trưởng:

• Tác động tích cực: Tăng trưởng cung tiền ($M2$) và tăng trưởng tín dụng ($DC\text{-}G$) trong tầm kiểm soát cung ứng thanh khoản dồi dào cho nền kinh tế. Phát triển cơ sở hạ tầng logistics và mở rộng kim ngạch xuất khẩu là động lực hàng đầu giúp nền kinh tế tăng cường khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.
• Tác động tiêu cực: Chỉ số giá tiêu dùng ($CPI$) gia tăng và nhập khẩu nguyên vật liệu đầu vào tăng cao bào mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp nội địa, làm suy giảm tổng cầu tiêu dùng xã hội.

4. Tính nhất quán địa lý tại 3 trạm quan trắc đại diện

Dữ liệu tại cả ba trạm khí tượng Sơn La, Hà Nội và Cà Mau đều phản ánh xu hướng nhiệt độ tăng trong giai đoạn 2002–2018. Mặc dù cấu trúc kinh tế của ba vùng có sự khác biệt (Sơn La phụ thuộc nông lâm nghiệp miền núi, Hà Nội tập trung công nghiệp - dịch vụ đô thị, Cà Mau phụ thuộc nông - thủy sản ven biển), mô hình tại cả 3 trạm đều xác nhận hệ số tác động tiêu cực của nhiệt độ đến tăng trưởng, chứng minh rằng rủi ro khí hậu là mối đe dọa mang tính hệ thống trên toàn lãnh thổ Việt Nam.

---

Đóng góp khoa học

Khía cạnh	Giá trị đóng góp của đề tài
Đóng góp lý luận (Theoretical)	Bổ sung cơ sở thực nghiệm khẳng định rủi ro môi trường khí hậu là một biến nội sinh quan trọng quyết định năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) trong các mô hình tăng trưởng kinh tế dài hạn của các nước đang phát triển nhiệt đới.
Cải tiến phương pháp (Methodological)	Thiết lập khung kiểm chứng đa trạm quan trắc khí tượng (Bắc - Trung - Nam) lồng ghép đồng thời hai biến mục tiêu (GDP tổng thể và GDP nông nghiệp), giúp hạn chế sai số không gian trong phân tích chuỗi thời gian.
Ứng dụng thực tiễn (Practical)	Cung cấp hệ thống chỉ số định lượng giúp các tổ chức tài chính và doanh nghiệp đánh giá rủi ro vật chất (Physical Risk) của biến đổi khí hậu trong quản trị danh mục đầu tư và chuỗi cung ứng.
Hàm ý chính sách (Policy-making)	Cung cấp luận cứ khoa học để Chính phủ xây dựng cơ chế phân bổ ngân sách thích ứng khí hậu, thiết lập thị trường tín chỉ carbon nội địa và quy hoạch vùng kinh tế nông nghiệp bền vững.

---

Đối tượng quan tâm

1. Nhà nghiên cứu học thuật và Kinh tế lượng:
   • Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo chất lượng về mô hình hóa chuỗi thời gian tích hợp dữ liệu khí hậu và dữ liệu vĩ mô.
   • Gợi mở các hướng tiếp cận mở rộng về mô hình dữ liệu bảng không gian (Spatial Panel Data) hoặc mô hình CGE (Computable General Equilibrium).
2. Cơ quan hoạch định chính sách nhà nước (Bộ KH&ĐT, Bộ Tài chính, Bộ TN&MT, Ngân hàng Nhà nước):
   • Lồng ghép chỉ số nhạy cảm khí hậu vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm và 10 năm.
   • Định hướng điều hành chính sách tiền tệ và tài khóa: Ưu tiên tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh để tài trợ các công trình hạ tầng chống ngập mặn và chuyển đổi năng lượng sạch.
3. Lãnh đạo doanh nghiệp, Nhà đầu tư và Hiệp hội ngành hàng nông nghiệp:
   • Nâng cao nhận thức về việc chuyển đổi chuỗi giá trị nông nghiệp sang mô hình tuần hoàn, chịu mặn, chịu hạn.
   • Xây dựng các sản phẩm tài chính - bảo hiểm rủi ro thiên tai nhằm bảo vệ tài sản và ổn định thu nhập cho nông dân và doanh nghiệp chế biến xuất khẩu.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của đề tài nghiên cứu này là gì?

Trả lời: Phát hiện cốt lõi là bằng chứng định lượng khẳng định sự gia tăng nhiệt độ trung bình tại Việt Nam có tác động tiêu cực, kìm hãm trực tiếp đến tăng trưởng GDP thực tế, trong đó ngành nông nghiệp chịu mức độ tổn hại nặng nề nhất do tính chất phụ thuộc tự nhiên cao.

2. Phương pháp luận của đề tài có điểm gì mới so với các nghiên cứu trước?

Trả lời: Đề tài đã tách biệt tác động của khí hậu lên hai biến số tăng trưởng riêng biệt (GDP tổng thể và GDP nông nghiệp), đồng thời sử dụng dữ liệu nhiệt độ thực tế thu thập từ 3 trạm quan trắc đại diện 3 vùng khí hậu sinh thái (Sơn La, Hà Nội, Cà Mau) để kiểm chứng tính vững và độ tin cậy của mô hình hồi quy.

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) cho các quốc gia khác không?

Trả lời: Có thể khái quát hóa cho các nền kinh tế đang phát triển thuộc khu vực nhiệt đới gió mùa có tỷ trọng nông nghiệp đáng kể và đường bờ biển dài tương tự (như các nước trong khu vực Đông Nam Á, Nam Á). Tuy nhiên, độ nhạy cảm cụ thể của hệ số hồi quy sẽ phụ thuộc vào cơ cấu GDP và năng lực thích ứng hạ tầng của từng quốc gia.

4. Những bước tiếp theo cần mở rộng từ nghiên cứu này (Next Steps) là gì?

Trả lời: Các nghiên cứu tiếp theo có thể: (1) Mở rộng khung thời gian dữ liệu đến giai đoạn hậu COVID-19; (2) Đưa thêm các biến số khí hậu phức hợp như lượng mưa cực đoan, mực nước biển dâng, số ngày nắng nóng kéo dài ($CDD$); (3) Sử dụng mô hình vi mô cấp hộ gia đình hoặc dữ liệu bảng cấp tỉnh/thành phố (Panel Data 63 tỉnh thành).

5. Doanh nghiệp và nhà đầu tư có thể ứng dụng kết quả này như thế nào?

Trả lời: Doanh nghiệp có thể ứng dụng kết quả để định giá lại rủi ro hoạt động tại các khu vực dễ tổn thương (như ĐBSCL), chủ động chuyển đổi mô hình sản xuất ít phát thải và tiếp cận các nguồn vốn tín dụng xanh với lãi suất ưu đãi.

---

Kết luận

Công trình nghiên cứu khoa học "Nghiên cứu tác động của biến đổi khí hậu đến tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam" đã cung cấp bức tranh toàn diện và bằng chứng thực nghiệm rõ nét về tác động kìm hãm của biến đổi khí hậu đối với sự phát triển kinh tế vĩ mô trong giai đoạn 2002–2018. Kết quả khẳng định nông nghiệp là mắt xích dễ bị tổn thương nhất, đòi hỏi những giải pháp thích ứng khẩn cấp.

Trước thềm các thách thức khí hậu mới, Việt Nam cần kiên định chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ khai thác tài nguyên sang kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển kinh tế tri thức. Việc chủ động đầu tư vào cơ sở hạ tầng thích ứng, hoàn thiện thể chế tài chính xanh và nâng cao năng lực dự báo khí hậu chính là chìa khóa then chốt để bảo vệ thành quả kinh tế và đảm bảo phát triển thịnh vượng, bền vững trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ TÁC ĐỘNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI VIỆT NAM 1.TỔNG QUAN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU 1. Khái niệm, thực trạng biến đổi khí hậu 1. Khái niệm Biến đổi khí hậu là chủ đề nhận được nhiều sự quan tâm của toàn thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Sự thay đỏi của hệ thống khí quyển, thủy quyển, sinh quyển,… hiện tại và trong tương lai bởi những nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo.

Đây là một vấn đề thực sự đáng lo ngại, không những đe dọa đến tính mạnh của con người mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển kinh tế của một quốc gia. Để nhận thức được vấn đề quan trọng này với những thực trạng, nguyên nhân, hậu quả cần phải đi vào hành động thực tiễn. Biến đổi khí hậu trước hết là sự nóng lên và nước biển dâng là thách thức của toàn nhân loại trong thế kỉ XXI. Thiên tai và các hiện tượng cực đoan cùng với nhiệt độ và mực nước biển toàn cầu đang liên tục gia tăng là mối lo ngại tại các nước trên thế giới.

Theo công ước chung của Liên Hiệp Quốc về biến đổi khí hậu UNFCCC, biến đổi khí hậu là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khí quyển, thủy quyển, sinh quyển, thạch quyển do tác động trực tiếp hay gián tiếp của các hoạt động con người làm thay đổi thành phần của khí quyển toàn cầu, bên cạnh sự biến động của khí hậu tự nhiên, đã được quan sát trong một thời kì nhất định. Có thể hiểu tóm tắt, biến đổi khí hậu là biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình nhiều năm Trong chương trình Mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu tháng 7/2008 nêu ra định nghĩa về biến đổi khí hậu như sau: biến đổi khí hậu là sự biến đổi trạng thái của khí hâu so với trung bình và/hoặc dao động của khí hậu duy trì trong một khoảng thời gian dài thường là vài thập kỉ hoặc dài hơn. Biến đổi khí hậu có thể là do các quá trình tự nhiên bên trong hoặc các tác động bên ngoài, hoặc do hoạt động của con người làm thay đổi thành phần của khí quyển hay trong khai thác sử dụng đất Theo Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) năm 2007 định nghĩa: biến đổi khí hậu là sự biến đổi trạng thái của hệ thống khí hậu, có thể được nhận biết qua sự biến đổi về trung bình và sự biến động của các thuộc tính của nó, 8 được duy trì trong một thời gian đủ dài, điển hình là hàng thập kỷ hoặc dài hơn. Nói cách khác, nếu coi trạng thái cân bằng của hệ thống khí hậu là điều kiện thời tiết trung bình và những biến động của nó trong khoảng vài thập kỷ hoặc dài hơn, thì biến đổi khí hậu là sự biến đổi từ trạng thái cân bằng này sang trạng thái cân bằng khác của hệ thống khí hậu.

Biến đổi khí hậu hiện đại được nhận biết thông qua sự gia tăng của nhiệt độ trung bình bề mặt Trái Đất, dẫn đến hiện tượng nóng lên toàn cầu. Biểu hiện của biến đổi khí hậu còn được thể hiện qua sự dâng mực nước biển, hệ quả của sự tăng nhiệt độ toàn cầu. Về cơ bản, các định nghĩa đưa ra đều có một số điểm đồng nhất về thời gian và không gia diễn biến, tác nhân của biến đổi khí hậu. Như vậy, nghiên cứu này dựa trên định nghĩa do ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu đưa ra.

Nguyên nhân của biến đổi khí hậu Tác hại do biến đổi khí hậu gây nên là khá nặng đối với nhiều quốc gia trên thế giới. Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra những nguyên nhân chủ yếu gây ra hiện tượng biến đổi khí hậu và chủ yếu có do tác động của con người (nguyên nhân chủ quan và một phần nhỏ đến từ nguyên nhân khách quan. Một là, nguyên nhân chủ quan (do sự tác động của con người): con người đã sử dụng ngày càng nhiều năng lượng, chủ yếu từ các nguồn nguyên liệu hóa thạch (than, dầu, khí đốt), qua đó đã thải vào khí quyển ngày càng tăng các chất khí gây hiệu ứng nhà kính của khí quyển, dẫn đến tăng nhiệt độ của trái đất. (a) Đánh giá khoa học của Ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) cho thấy, việc tiêu thụ năng lượng do đốt nhiên liệu hóa thạch trong các ngành sản xuất năng lượng, công nghiệp, giao thông vận tải, xây dựng… đóng góp khoảng một nửa (46%) vào sự nóng lên toàn cầu, phá rừng nhiệt đới đóng góp khoảng 18%, sản xuất nông nghiệp khoảng 9% các ngành sản xuất hóa chất (CFC, HCFC) khoảng 24%, còn lại (3%) là từ các hoạt động khác.

(b) Những số liệu về hàm lượng khí CO2 trong khí quyển được xác định từ các lõi băng được khoan ở Greenland và Nam cực cho thấy, trong suốt chu kỳ băng hà và tan băng (khoảng 18.000 năm trước), hàm lượng khí CO2 trong khí quyển chỉ khoảng 180 -200ppm (phần triệu), nghĩa là chỉ bằng khoảng 70% so với thời kỳ tiền công nghiệp (280ppm).800, hàm lượng khí CO2 bắt đầu tăng lên, 9 vượt con số 300ppm và đạt 379ppm vào năm 2005, nghĩa là tăng khoảng 31% so với thời kỳ tiền công nghiệp, vượt xa mức khí CO2 tự nhiên trong khoảng 650 nghìn năm qua. Hai là, nguyên nhân khách quan: do tự nhiên bao gồm thay đổi cường độ sáng của Mặt trời, xuất hiện các điểm đen Mặt trời (Sunspots), các hoạt động núi lửa, thay đổi đại dương, thay đổi quỹ đạo quay của trái đất. (a) Thay đổi của các tham số quĩ đạo trái đất: Do trái đất tự quay xung quanh trục của nó và quay quanh mặt trời, theo thời gian, một vài biến thiên theo chu kỳ đã diễn ra. Các thay đổi về chuyển động của trái đất gồm: sự thay đổi của độ lệch tâm có chu kỳ dao động khoảng 96.000 năm; độ nghiêng trục có chu kỳ dao động khoảng 41.000 năm và tuế sai (tiến động) có chu kỳ dao động khoảng từ 19.

Những biến đổi chu kỳ năm của các tham số này làm thay đổi lượng bức xạ mặt trời cung cấp cho hệ thống khí hậu và do đó làm thay đổi khí hậu trái đất. (b) Biến đổi trong phân bố lục địa - biển của bề mặt trái đất: Bề mặt trái đất có thể bị biến dạng qua các thời kỳ địa chất do sự trôi dạt của các lục địa, các quá trình vận động kiến tạo, phun trào của núi lửa,… Sự biến dạng này làm thay đổi phân bố lục địa - đại dương, hình thái bề mặt trái đất, dẫn đến sự biến đổi trong phân bố bức xạ mặt trời trong cân bằng bức xạ và cân bằng nhiệt của mặt đất và trong hoàn lưu chung khí quyển, đại dương. Ngoài ra, các đại dương là một thành phần chính của hệ thống khí hậu, dòng hải lưu vận chuyển một lượng lớn nhiệt trên khắp hành tinh. Thay đổi trong lưu thông đại dương có thể ảnh hưởng đến khí hậu thông qua sự chuyển động của CO2 vào khí quyển (c) Với sự xuất hiện các Sunspots làm cho cường độ tia bức xạ mặt trời chiếu xuống trái đất thay đổi, nghĩa là năng lượng chiếu xuống mặt đất thay đổi làm thay đổi nhiệt độ bề mặt trái đất (Nguồn: NASA) (d) Sự thay đổi cường độ sáng của Mặt trời cũng gây ra sự thay đổi năng lượng chiếu xuống mặt đất thay đổi làm thay đổi nhiệt độ bề mặt trái đất.

Cụ thể là từ khi tạo thành Mặt trời đến nay gần 4,5 tỷ năm cường độ sáng của Mặt trời đã tăng lên hơn 30%. 10 (e) Núi lửa phun trào - Khi một ngọn núi lửa phun trào sẽ phát thải vào khí quyển một lượng cực kỳ lớn khối lượng SO2, hơi nước, bụi và tro vào bầu khí quyển. Khối lượng lớn khí và tro có thể ảnh hưởng đến khí hậu trong nhiều năm. Các hạt nhỏ được gọi là các sol khí được phun ra bởi núi lửa, các sol khí phản chiếu lại bức xạ (năng lượng) mặt trời trở lại vào không gian vì vậy chúng có tác dụng làm giảm nhiệt độ lớp bề mặt trái đất.

(f) Đại dương ngày nay - Các đại dương là một thành phần chính của hệ thống khí hậu. Dòng hải lưu di chuyển một lượng lớn nhiệt trên khắp hành tinh. Thay đổi trong lưu thông đại dương có thể ảnh hưởng đến khí hậu thông qua sự chuyển động của CO2 vào trong khí quyển. (g) Nước biển dâng: Theo Báo cáo đánh giá lần thứ tư của Ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC), sự nóng lên của hệ thống khí hậu đã rõ ràng được minh chứng thông qua số liệu quan trắc ghi nhận sự tăng lên của nhiệt độ không khí và nhiệt độ nước biển trung bình toàn cầu, sự tan chảy nhanh của lớp tuyết phủ và băng, làm tăng mực nước biển trung bình toàn cầu.

Các chỉ tiêu đo lường biến đổi khí hậu 1. Nhiệt độ (°C) Nhiệt độ có thể coi là yếu tố quan trọng gây lên biến đổi khí hậu trên toàn cầu. Khi nền nhiệt độ trung bình tăng lên khiến cho số ngày đông giá giảm đi ở hầu khắp các vùng vĩ độ trung bình, số ngày cực nóng (10% số ngày nóng nhất) tăng lên và số ngày cực lạnh (10% số ngày đêm lạnh nhất) giảm đi. Các sự kiện mưa lớn tăng lên ở nhiều vùng lục địa từ khoảng sau 1950, thậm chí ở cả những nơi có tổng lượng mưa giảm.

Hạn hán nặng hơn và kéo dài hơn đã được quan trắc thấy trên nhiều vùng khác nhau với phạm vi rộng lớn hơn. Nhiệt độ được đo bằng nhiệt kế và được đo bằng các đơn vị khác nhau và có thể biến đổi bằng các công thức (dựa vào định luật 2 động lực học) : 1 dS = T dE Trong đó: T là nhiệt độ của hệ S là entropy của hệ, là hàm của năng lượng E của hệ Đơn vị đo đại lượng vật lý T90 là kelvin, ký hiệu là K Đơn vị đo đại lượng vật lý t90 là độ Celsius, ký hiệu là °C t90 / °C = T90 / K – 273,15 11 1. Các nhân tố khác: Cacbon đioxit (CO2): CO2 với hàm lượng 0,03% trong khí quyển là nguyên liệu cho quá trình quang hợp để sản xuất năng suất sinh học sơ cấp ở cây xanh. Thông thường, lượng CO2 sản sinh một cách tự nhiên cân bằng với lượng CO2 được sử dụng cho quang hợp.

Hai loại hoạt động của con người là đốt nhiên liệu hoá thạch và phá rừng đã làm cho quá trình trên mất cân bằng, có tác động xấu tới khí hậu toàn cầu.