Chương 1: CƠ SỞ LY LUẬN VA THE THỨC NGHIÊN CỨU 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đẻ: Trắc nghiệm tâm lý trong lĩnh vực tuyển dụng nhân viên: Phương pháp trắc nghiệm ra đời vào cuỗi thể kỷ thức 19. Tuy nhiên, trắc nghiệm vẻ các khả năng tâm sinh lý vẫn còn ít được sử dụng trước thể chiến thir nhất. Nhưng đến thể chiến thứ hai, các phương pháp trắc nghiệm được áp dụng cho các lực lượng quân đội. Cũng trong thời gian này các ngành kỹ nghệ cũng bắt đầu các chương trình trắc nghiệm.
Tuy nhiên nhiều chương trình thất bại vì khó quản trị các trắc nghiệm cho các nhỏm đông người. Vào khoảng năm 1948, các kỹ thuật trắc nghiệm được sửa doi và bat đầu được sử dụng rộng rãi. Các kỹ thuật nảy mau chóng trở thành một phân quan trọng trong công tác tuyển chọn nhân viên. Trong bảng phúc trình với dé tài “Những khung cảnh của các công ty Hoa Kỳ” nằm trong khóa hội thảo “Nghiên cửu sự sinh hoạt của các công ty Hoa Kỳ” tế chức tại Mỹ vào năm 1951, tác giả đã chứng minh sự tiễn bộ rõ ràng nhờ phương pháp trắc nghiệm để chọn các ứng viên.
Kết quả như sau: Hình 1: So sánh hiệu quả của trắc nghiệm Trước khi äp dụng phương pháp trắc — Sau khi ap dụng phương phap tric nghiệm cho nghiệm cho 594 ứng viên. Tỉ lệ người — 108 Ứng viên. Ti lệ số người được tuyển lả giỏi được tuyển khi làm việc có trình độ — cao hơn vả số người khi làm việc tỏ ra kém chỉ kém lên tới 26% và người giỏi chỉ có 5,5%, 25%, Ludn ân 104 nghits-2008 Nguyễn Nee Thalý Traite Cũng nhờ phương pháp trắc nghiệm ma các tổ chức tiết kiệm được chi phí lao động nhờ tuyển dụng được các ứng viên làm việc có năng suất cao. Sở cảnh sát Philadenphia đã nhờ phương pháp trắc nghiệm khả năng nhận thức (cognitive ability tests) mà tuyển được người có hiệu năng cao, tiết kiệm khoảng 18 triệu đô la mỗi năm.
Đây là một cơ quan rất lớn, có khoảng trên 3000 người. Trong một cuộc nghiên cứu trước đỏ vải năm (1979), các nhà nghiên cứu cho biết nêu 18.498 lập trình viên (programmers) máy tính được chính phủ liên Bang Mỹ tuyển chọn bằng cách trắc nghiệm lập trình trên máy computer thì năng suất lao động sẽ tang lên được 1,2 ty dé la. Nếu sử dụng phương pháp nay cho tat cả các lập trình viên, công cũng như tư, thi năng suất lao động sẽ tăng lên là 10,78 tỉ đỗ la. [10] Điều đó chứng tỏ rằng từ khi được ứng dụng cho đến ngày nay, trắc nghiệm tâm ly đã chứng tỏ tinh ưu việt của minh, đóng góp đáng ké trong việc tuyển đụng nhân viên ở các doanh nghiệp trên thể giới.1 Một số khái niệm cơ bản 1.1 Quan niệm về nhận thức theo chủ nghĩa duy vật biện chứng Xuất phát từ quan điểm: vật chất là cái có trước, ý thức là cái có sau, vật chất quyết định ý thức, thé giới không phải là cái gì khác ngoài vật chất vận động và phát triển, những sự vật, hiện tượng muốn hình muôn vẻ chăng qua chỉ là những dạng khác nhau của vật chat vận động và con người cỏ khả năng nhận thức được thể giới.
Chính vì thể, chủ nghĩa duy vật biện chứng khẳng định: “bản chất của nhận thức là sự phan ảnh hiện thức khách quan vào 1ũ | săn văn tải nghiện-*04: guyễm Ngoc Thuy Tran trong úc con người, là sự sinh sản ra trong ý thức hình anh cua cai khach guan”[I]. Sự phản ảnh đó không phải: là hành động tức thời, giản đơn, may móc, thụ động, mà là một quá trình biện chứng đi từ chưa biết đến biết, từ biết chưa day đủ, sâu sắc đến ngày cảng biết day đủ, sâu sắc hơn. Qua trình phat triển của nhận thức không phải đứng ngoài cuộc sống hiện thực, ma nó gan liên với hoạt động thực tiễn của con người, nhằm cải tạo thé giới khách quan. Lý luận về nhận thức của chủ nghĩa duy vật biện chứng dựa trên những nguyên tắc cơ bản sau: - Một la: Thừa nhận thé giới vật chat ton tại khách quan, ở ngoải con người, độc lập đối với cảm giác, tư duy và y thức của con người.
- Hai là: Thừa nhận năng lực nhận thức thé giới của con người, với nguyên tắc không có cai gì là không thé biết. Và như vậy đã khang định sứ mạng của con người trong việc nhận thức va cải tạo thé giới. Nhờ có nhận thức con người mới có ý thức về thé giới. Thẻ giới vật chất tôn tại khách quan và độc lập với ý thức con người, tác động vào các giác quan, từ đó đi tới hình thành ý thức.
Con người (cá nhân, nhóm người, giai cấp, dân tộc hoặc cả nhân loại) là chủ thé tích cực, sáng tạo của nhận thức. Khi chủ thé nhận thức các yếu tổ của chủ thể như lợi ích, lý tưởng, tai năng, ý chí, phẩm chat đạo đức,. đều tham gia vào qua trình nhận thức với những mức độ khác nhau va ảnh hưởng đến kết quả nhận thức. Còn khách thé nhận thức là một bộ phận nào do của hiện thực ma nhận thức hướng tới, nam bat, phản anh, nằm trong phạm vi tac động của hoạt động nhận thức.
Do vậy, khách thể nhận thức không đồng nhất hoàn toan với hiện thực khách quan. Phạm vi của khách thể nhận thức được mở rộng đến đâu là tùy theo sự phát triển của nhận thức của khoa học. - Ba la: Nhận thức không phai là một hành động đơn giản, tức thời, may móc và thụ động ma là một quả trình biện chứng, tích cực sáng tạo. Qua trình nhận Lode vin 1Ủt nghuệp- 2008 JguyenHg„ Thai thức diễn ra theo con đường từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, rỏi từ tư duy triru tượng dén thực tiễn.
Đó cũng chính la qua trình nhận thức đi từ hiện tượng đến bản chất. - Bon là: Cơ sở chủ yếu va trực tiếp của nhận thức là thực tiễn. Thực tiễn còn là mục đích của nhận thức, là tiêu chuẩn để kiểm tra chân lý của nhận thức. Nhận thức la quá trình con người phản ánh một cách biện chứng, nang động, sáng tạo the giới khách quan trên cơ sở thực tiễn lịch sử xã hội.
Mỗi bước tiến lên của thực tiễn 14 dựa vào sự chỉ đạo của nhận thức, va ngược lại mỗi bước tien lên của nhận thức là kết quả của thực tiễn. Thực tiễn là cơ sở và động lực của nhận thức, không có thực tiễn thì con người không có nhận thức. Con đường phát triển biện chứng của nhận thức 14 từ trực quan sinh động (nhận thức cảm tinh) đến tư duy trừu tượng (nhận thức lý tính). [1] Chủ nghĩa duy vật biện chứng chia quả trình nhận thức thành hai giai đoạn: - Trực quan sinh động (nhận thức cảm tinh) bao gồm cảm giác va tri giác: đây là giai đoạn đầu, giai đoạn thắp của quá trình nhận thức, nó mới chi phản anh cái hiện tượng, cái bên ngoải mà chưa đi sâu vào cái bên trong, cái bản chất của sự vật khi sự vật tác động trực tiếp vào giác quan ta.
- Tư duy trừu tượng (nhận thức ly tinh) la giai đoạn cao của qua trình nhận thức. Nhờ cỏ tư duy trừu tượng ma con người nhận thức được bản chất của quy luật vận động và phát triển của sự vật hiện tượng thé giới khách quan. Đỏ la kết quả của quá trình phân tích tổng hợp, trừu tượng hóa và khái quát hóa qua thực tiễn lâu dai của loài người đổi với các sự vật và hiện tượng. Nhận thức cảm tinh (trực quan sinh động) va nhận thức lý tinh (tư duy trừu tượng) la hai giai đoạn trước va sau, thập va cao của quá trình nhận thức, nhưng nó có mỗi liên hệ mật thiết với nhau, bố sung cho nhau, Nhận thức cảm LF Ladin văn BI rghiện-3IHi# Nguyễn hgục Thuỷ Trang, tinh là cơ sở của nhận thức ly tinh, không có nhận thức cảm tinh thi không có “vật liệu” dé nhận thức ly tính.
Ngược lại không có nhận thức lý tỉnh thi không thé biết được cái chung, cái bản chất, quy luật, vận động của sự vật, hiện tượng. Đông thời, nhận thức lý tính cũng làm nhận thức cảm tỉnh được phong phú thêm, nhạy cảm hơn. Vi vậy, không thé tách rời hai giai đoạn đó hoặc coi nhẹ một giai đoạn nao của qua trình nhận thức. Tóm lại: - Chủ nghĩa duy vật biện chứng khẳng định: khả năng con người có thé nhận biết thé giới khách quan và quy luật của thé giới khách quan.
- Nhận thức là một quá trình phức tạp, vô tận, đi từ chưa biết đến biết, từ biết chưa day đủ, chưa sâu sắc đến biết ngày cảng day đủ, sâu sắc hon. - Thực tiễn là cơ sở, động lực và mục đích của nhận thức, đồng thời là tiéu chuẩn chân lý của nhận thức. - Nhận thức được tiễn hành theo những quy luật biện chứng vốn có của nó, đó là quá trình nhận thức từ trực quan sinh động đến tưu duy trừu tượng. - Mục dich của nhận thức là dé phục vụ thực tiễn, cải tạo thực tiến.2 Khai niệm chung về nhận thức theo tâm lý học Mac-xit: * Định nghĩa: Một số nhà tâm lý học Phương Tây định nghĩa rang: Nhận thức (perception) là tiễn trình nhờ đó chúng ta sản lọc, diễn dich, phân tích, va hợp nhất các kích thích mả các giác quan của chúng ta cảm nhận được.
[6] Để tổn tại và phát triển, con người phải tiếp xúc và tác động vào hiện thực khách quan. Trong hoạt động đó, con người luôn luôn phải nhận biết thể giới, nhận biết những sự vật, hiện tượng xung quanh mình. Nói cách khác, đứng trước một sự vật, một hiện tượng nao đó, con người phải trả lời những [3 Latin vin iit nghiện-3B0R Nguyễn Neos Thuy Trwng câu hỏi: Nó là cái gi? No như thể nào? No có ý nghĩa gi? .Để từ đó, con người tỏ thái độ và có hành động phủ hợp với thé giới ay. Bai nghiên cứu nay lấy quan diem của các nhà tâm lý học Macxit làm cơ sở lý luận.
Dựa trên cơ sở lý luận về nhận thức của chủ nghĩa duy vật biện chứng, theo tâm ly học Mac-xit: “nhận thức là quả trình tam lý phan anh bản thân sự vật hiện tượng trang hiện thực khách quan” [\) Hoạt động nhận thức là cơ sở của mọi hoạt động tâm ly con người. Nhờ nhận thức, con người mới co cảm xúc, tinh cảm, mới có ý chỉ va mới có hành động được. Nhận thức là tiền dé cho các hiện tượng tâm ly khác.