Nghiên cứu áp dụng sản xuất sạch hơn trong cơ sở sản xuất giấy tại Vĩnh Phúc

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu áp dụng sản xuất sạch hơn trong ngành giấy tại Vĩnh Phúc, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả sản xuất.

• Tác giả: Nguyễn Văn Yên
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Yêm
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Áp Dụng Sản Xuất Sạch Hơn Trong Cơ Sở Sản Xuất Giấy Trên Địa Bàn Tỉnh Vĩnh Phúc
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu sản xuất sạch hơn trong ngành giấy tại Vĩnh Phúc

Nghiên cứu sản xuất sạch hơn trong ngành giấy tại Vĩnh Phúc là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển bền vững. Ngành giấy, mặc dù đóng góp lớn vào nền kinh tế, nhưng cũng gây ra nhiều vấn đề về ô nhiễm môi trường. Việc áp dụng các phương pháp sản xuất sạch hơn không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế cho các cơ sở sản xuất. Theo nghiên cứu của Nguyễn Văn Yên (2012), việc áp dụng sản xuất sạch hơn có thể mang lại nhiều lợi ích cho cả doanh nghiệp và môi trường.

1.1. Khái niệm sản xuất sạch hơn và tầm quan trọng của nó

Sản xuất sạch hơn (SXSH) là một chiến lược môi trường nhằm giảm thiểu chất thải và ô nhiễm trong quá trình sản xuất. Theo UNEP (1994), SXSH không chỉ là việc thay đổi thiết bị mà còn là thay đổi thái độ và quy trình sản xuất. Việc áp dụng SXSH trong ngành giấy tại Vĩnh Phúc có thể giúp tiết kiệm tài nguyên và năng lượng, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

1.2. Tình hình hiện tại của ngành giấy tại Vĩnh Phúc

Ngành giấy tại Vĩnh Phúc hiện đang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm ô nhiễm môi trường và sử dụng tài nguyên không hiệu quả. Các cơ sở sản xuất giấy quy mô nhỏ thường thiếu công nghệ hiện đại và chưa chú trọng đến việc bảo vệ môi trường. Việc nghiên cứu và áp dụng SXSH là cần thiết để cải thiện tình hình này.

II. Vấn đề ô nhiễm môi trường trong ngành giấy tại Vĩnh Phúc

Ngành giấy tại Vĩnh Phúc đang gây ra nhiều vấn đề ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm nước và không khí. Các chất thải từ quá trình sản xuất giấy thường chứa nhiều hóa chất độc hại, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái. Theo báo cáo, các cơ sở sản xuất giấy tại Vĩnh Phúc thải ra một lượng lớn nước thải chưa qua xử lý, gây ô nhiễm nguồn nước địa phương.

2.1. Các nguồn ô nhiễm chính trong ngành giấy

Các nguồn ô nhiễm chính trong ngành giấy bao gồm nước thải từ quá trình sản xuất, khí thải từ lò hơi và chất thải rắn. Nước thải thường chứa các hóa chất độc hại như clo và các hợp chất hữu cơ, trong khi khí thải có thể chứa bụi và các chất gây ô nhiễm khác. Việc kiểm soát và giảm thiểu các nguồn ô nhiễm này là rất cần thiết.

2.2. Tác động của ô nhiễm đến sức khỏe và môi trường

Ô nhiễm từ ngành giấy không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động trực tiếp đến sức khỏe của người dân. Các bệnh liên quan đến hô hấp, da và các vấn đề sức khỏe khác có thể gia tăng do tiếp xúc với các chất ô nhiễm. Hơn nữa, ô nhiễm nước có thể làm giảm chất lượng nguồn nước sinh hoạt và ảnh hưởng đến hệ sinh thái địa phương.

III. Phương pháp sản xuất sạch hơn trong ngành giấy tại Vĩnh Phúc

Để giảm thiểu ô nhiễm và nâng cao hiệu quả sản xuất, các cơ sở sản xuất giấy tại Vĩnh Phúc cần áp dụng các phương pháp sản xuất sạch hơn. Các phương pháp này bao gồm cải tiến quy trình sản xuất, sử dụng nguyên liệu tái chế và áp dụng công nghệ sạch. Việc áp dụng các phương pháp này không chỉ giúp giảm thiểu chất thải mà còn tiết kiệm chi phí sản xuất.

3.1. Cải tiến quy trình sản xuất

Cải tiến quy trình sản xuất là một trong những phương pháp quan trọng trong SXSH. Việc tối ưu hóa quy trình có thể giúp giảm thiểu lãng phí nguyên liệu và năng lượng. Các cơ sở sản xuất cần xem xét lại các bước trong quy trình để tìm ra những điểm có thể cải thiện, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất.

3.2. Sử dụng nguyên liệu tái chế

Sử dụng nguyên liệu tái chế là một giải pháp hiệu quả để giảm thiểu ô nhiễm và tiết kiệm tài nguyên. Ngành giấy có thể tận dụng các nguồn nguyên liệu tái chế như giấy phế liệu để sản xuất, từ đó giảm thiểu lượng chất thải và ô nhiễm. Việc này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra sản phẩm có giá trị kinh tế cao.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu sản xuất sạch hơn

Nghiên cứu áp dụng sản xuất sạch hơn tại cơ sở sản xuất giấy của Doanh nghiệp tư nhân Anh Đức tại Vĩnh Phúc đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Việc áp dụng các phương pháp SXSH đã giúp giảm thiểu ô nhiễm, tiết kiệm năng lượng và nâng cao hiệu quả kinh tế. Các kết quả này cho thấy tiềm năng lớn của SXSH trong ngành giấy tại Vĩnh Phúc.

4.1. Kết quả đạt được từ việc áp dụng SXSH

Sau một năm áp dụng SXSH, Doanh nghiệp tư nhân Anh Đức đã giảm được 30% lượng nước thải và 20% chi phí năng lượng. Các biện pháp cải tiến quy trình sản xuất và sử dụng nguyên liệu tái chế đã mang lại hiệu quả rõ rệt, giúp doanh nghiệp tăng cường sức cạnh tranh trên thị trường.

4.2. Các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ việc áp dụng SXSH tại Doanh nghiệp tư nhân Anh Đức cho thấy rằng việc đầu tư vào công nghệ sạch và cải tiến quy trình sản xuất là rất cần thiết. Hơn nữa, sự cam kết của lãnh đạo doanh nghiệp và sự tham gia của toàn bộ nhân viên là yếu tố quyết định đến thành công của việc áp dụng SXSH.

V. Kết luận và tương lai của sản xuất sạch hơn trong ngành giấy

Việc áp dụng sản xuất sạch hơn trong ngành giấy tại Vĩnh Phúc không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế cho các cơ sở sản xuất. Tương lai của ngành giấy tại Vĩnh Phúc sẽ phụ thuộc vào khả năng áp dụng các phương pháp SXSH và công nghệ sạch. Các cơ sở sản xuất cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ môi trường.

5.1. Triển vọng phát triển bền vững cho ngành giấy

Triển vọng phát triển bền vững cho ngành giấy tại Vĩnh Phúc là rất khả quan nếu các cơ sở sản xuất áp dụng hiệu quả các phương pháp SXSH. Việc này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra cơ hội phát triển mới cho ngành công nghiệp giấy.

5.2. Khuyến nghị cho các cơ sở sản xuất giấy

Các cơ sở sản xuất giấy tại Vĩnh Phúc cần được khuyến khích áp dụng SXSH thông qua các chính sách hỗ trợ từ chính phủ. Hơn nữa, việc nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững trong cộng đồng cũng là rất cần thiết để thúc đẩy ngành giấy phát triển theo hướng bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG -------------------------------------- NGUYỄN VĂN YÊN NGHIÊN CỨU ÁP DỤNG SẢN XUẤT SẠCH HƠN TRONG CƠ SỞ SẢN XUẤT GIẤY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC MÔI TRƢỜNG Hà Nội - 2012 1 Đại học quốc gia hà nội Trung tâm nghiên cứu tài nguyên và môi trƣờng -------------------------------- NGUYỄN VĂN YÊN TÊN ĐỀ TÀI LUẬN VĂN Nghiên cứu áp dụng sản xuất sạch hơn trong cơ sở sản xuất giấy trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc Chuyên ngành: Môi trƣờng trong phát triển bền vững (Chƣơng trình đào tạo thí điểm) LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC MÔI TRƢỜNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. Trần Yêm Hà Nội, năm 2012 2 MỤC LỤC MỞ ĐẦU . TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU . Tổng quan về sản xuất sạch hơn . Khái niệm sản xuất sạch hơn: . Các khái niệm và thuật ngữ liên quan . Nhu cầu SXSH . Các kỹ thuật SXSH . Các lợi ích khi áp dụng sản xuất sạch hơn . Tổng quan công nghiệp sản xuất giấy và bột giấy . Sơ lược về công nghệ sản xuất giấy và bột giấy . Chất thải trong công nghiệp sản xuất giấy và bột giấy . Tổng quan về công nghiệp giấy và bột giấy Việt Nam . Vấn đề về ô nhiễm môi trường ngành công nghiệp giấy và bột giấy ở Việt Nam . Tổng quan công nghiệp sản xuất giấy và bột giấy trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc . Tổng quan nghiên cứu về sản xuất sạch hơn ngành giấy trên thế giới và ở Việt Nam . Trên thế giới . ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN, PHƢƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Địa điểm nghiên cứu . Thời gian nghiên cứu . Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu .1 Phương pháp luận và 6 bước đánh giá SXSH . Phương pháp nghiên cứu . KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Tình hình sản xuất kinh doanh của Doanh nghiệp tƣ nhân Anh Đức . Nhu cầu nguyên, nhiên liệu, hóa chất sản xuất . Hệ thống máy móc thiết bị phục vụ sản xuất . Quy trình công nghệ sản xuất của nhà máy . Đánh giá các công đoạn sản xuất chƣa hợp lý của Doanh nghiệp để áp dụng sản xuất sạch hơn . Về bộ phận nồi hơi và cấp nhiệt cho lô xeo giấy . Về bộ phận bãi chứa than phục vụ cho lò hơi . Về hệ thống thông gió nhà xưởng . Hệ thống kho chứa nguyên liệu . Tận thu bột giấy thải làm giấy bao bì. Đánh giá cân bằng vật chất và năng lƣợng trong sản xuất . Cân bằng năng lượng . Xác định tính chất dòng thải . Đánh giá công tác quản lý nội vi của doanh nghiệp . Quản lý sản xuất . Quản lý chất thải . Xác định nguyên nhân . Các nguyên nhân kỹ thuật . Các nguyên nhân quản lý . Đánh giá hiệu quả về môi trƣờng và kinh tế nếu áp dụng SXSH . Hiệu quả kinh tế. Hiệu quả môi trường. 69 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ . 71 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 73 4 MỤC LỤC BẢNG Bảng 1.1: So sánh tiêu thụ tài nguyên và tiềm năng cho các cơ hội SXSH .2: Các nguồn nƣớc thải từ các bộ phận và thiết bị khác nhau .3: Ô nhiễm của nhà máy giấy và bột giấy điển hình tại Việt Nam . Giá trị sản xuất công nghiệp giấy, bao bì và tổng giá trị sản xuất công nghiệp theo giá thực tế phân theo ngành công nghiệp cấp II trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc trong những năm vừa qua . Các cơ sở sản xuất giấy trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc . Tiềm năng áp dụng sản xuất sạch hơn của các cơ sở sản xuất giấy đã khảo sát .7: Kết quả thu đƣợc sau 01 năm thực hiện SXSH tại nhà máy giấy và bột giấy Ashoka, Ấn Độ .1: Nhu cầu nguyên, vật liệu phục vụ sản xuất .2: Danh mục máy móc và thiết bị công nghệ .3: Danh mục các thiết bị phụ trợ.5: Bảng cân bằng nguyên liệu sản xuất .6: Cân bằng lƣợng nƣớc trƣớc và sau khi sản xuất .7: Cân bằng năng lƣợng lò hơi Doanh nghiệp tƣ nhân Anh Đức.8: Bảng xác định tính chất dòng thải .9: Danh mục các loại chất thải rắn, nguồn phát sinh và khối lƣợng .10: Hệ số các chất ô nhiễm khi đốt than .11: Lƣợng phát thải các chất ô nhiễm khi đốt cháy 90 tấn than. 69 5 MỤC LỤC HÌNH Hình1-1. Sự phát triển các công nghệ sản xuất giấy và bột giấy . Xu thế tiêu thụ hoá chất tẩy trắng trong ngành bột giấy thế giới (trái) và công ty Weyerhaeuser (phải). 25 Hình 2-1: Phƣơng pháp luận về đánh giá SXSH . 43 Hình 3-1: Sơ đồ công nghệ sản xuất giấy từ bột giấy và giấy loại . 49 Hình 3-2: Sơ đồ quy trình xử lý nƣớc thải sinh hoạt . 60 Hình 3-3: Sơ đồ hệ thống tuần hoàn nƣớc trong quá trình sản xuất giấy từ bột và giấy cũ . 60 Hình 3-4: Quy trình xử lý nƣớc thải sản xuất . 61 6 MỞ ĐẦU Trong những năm qua, tỉnh Vĩnh Phúc đã và đang phát triển nhanh chóng ngành công nghiệp và dịch vụ. Ngành công nghiệp trở thành ngành kinh tế mũi nhọn thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. Bên cạnh những ngành công nghệ cao, Vĩnh Phúc vẫn còn nhiều cơ sở sản xuất quy mô nhỏ lẻ, công nghệ sản xuất chƣa tiên tiến. Các cơ sở sản xuất này sử dụng khá nhiều nguồn năng lƣợng (điện, than…), việc tận thu các phế liệu chƣa đƣợc chú trọng, công tác bảo vệ môi trƣờng vẫn chƣa đƣợc quan tâm đúng mức… Việc nghiên cứu áp dụng sản xuất sạch hơn tại các cơ sở sản xuất đƣợc các cơ quan quản lý nhà nƣớc quan tâm và khuyến khích các cơ sở sản xuất áp dụng. Trong thời gian qua, có một số cơ sở sản xuất ở Việt Nam đã triển khai áp dụng sản xuất sạch hơn và có những kết quả nhất định. Tuy nhiên, các cơ sở đã triển khai áp dụng hầu hết là các cơ sở có quy mô sản xuất lớn; việc nghiên cứu áp dụng sản xuất sạch hơn ở các cơ sở sản xuất quy mô vừa và nhỏ hầu nhƣ chƣa đƣợc triển khai thực hiện. Trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc chƣa có nghiên cứu cụ thể về áp dụng sản xuất sạch hơn tại các cơ sở sản xuất quy mô nhỏ và vừa, trong khi đó các cơ sở sản xuất giấy đƣợc đánh giá là một trong những loại hình sản xuất có mức độ gây ô nhiễm môi trƣờng lớn nhất, đặc biệt là môi trƣờng nƣớc, bên cạnh đó nền công nghiệp sản xuất giấy vừa và nhỏ chƣa có nhiều cải tiến về công nghệ. Vì vậy, việc nghiên cứu áp dụng sản xuất sạch hơn trong cơ sở sản xuất giấy trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc là cần thiết. Nghiên cứu áp dụng sản xuất sạch hơn trong cơ sở sản xuất giấy sẽ góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trƣờng, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên và năng lƣợng. 7 Đề tài tập trung nghiên cứu áp dụng sản xuất sạch hơn tại cơ sở sản xuất của Doanh nghiệp tƣ nhân Anh Đức tại cụm công nghiệp Hợp Thịnh, huyện Tam Dƣơng, tỉnh Vĩnh Phúc. Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích cho các cơ quan chức năng định hƣớng phát triển bền vững ngành sản xuất giấy; các cơ sở sản xuất giấy áp dụng sản xuất sạch hơn để cải tiến công nghệ, giảm thiểu ô nhiễm môi trƣờng, tiết kiệm tài nguyên và năng lƣợng, tăng cƣờng sức cạnh tranh của sản phẩm. Luận văn đƣợc trình bày theo các chƣơng, phần nhƣ sau: - Chƣơng 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu; - Chƣơng 2. Địa điểm, thời gian, phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu; - Chƣơng 3. Kết quả nghiên cứu; - Kết luận và kiến nghị; - Tài liệu tham khảo. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan về sản xuất sạch hơn 1. Khái niệm sản xuất sạch hơn: Theo Chƣơng trình Môi trƣờng Liên hiệp quốc (UNEP, 1994) [8]: Sản xuất sạch hơn là sự áp dụng liên tục chiến lƣợc môi trƣờng tổng hợp mang tính phòng ngừa trong các quy trình, sản phẩm, và dịch vụnhằm nâng cao hiệu suất và giảm thiểu rủi ro cho con ngƣời và môi trƣờng. - Với các quy trình sản xuất, SXSH bao gồm việc bảo tồn các nguyên liệu thô và năng lƣợng, loại bỏ các nguyên liệu thô độc hại, và giảm lƣợng và độ độc của tất cả các phát thải cũng nhƣ chất thải; - Với các sản phẩm, SXSH bao gồm việc giảm thiểu các tác động tiêu cực trong vòng đời sản phẩm, từ khi khai thác nguyên liệu thô cho tới khi thải bỏcuối cùng; và - Với các dịch vụ, SXSH là sự tích hợp các mối quan tâm về môi trƣờng trong quá trình thiết kế và cung ứng dịch vụ. - SXSH đòi hỏi áp dụng các bí quyết, cải tiến công nghệ và thay ñổi thái độ. Sự khác biệt căn bản giữa cách tiếp cận xử lý cuối đƣờng ống (EOP) hay còn gọi là kiểm soát ô nhiễm và SXSH là thời điểm. Kiểm soát ô nhiễm là phƣơng pháp tiếp cận sau khi vấn đề đã phát sinh, “phản ứng và xử lý”; trong khi đó, SXSH lại mang tính chủ động, theo "triết lý dự đoán và phòng ngừa". Phòng ngừa, nhƣ đƣợc thừa nhận rộng rãi, luôn luôn tốt hơn xử lý, nhƣ câu nói “phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Khi giảm thiểu chất thải và ô nhiễm thông qua SXSH thì đồng thời sẽ giảm tiêu thụ nguyên liệu và năng lƣợng. SXSH luôn hƣớng tới hiệu suất sử dụng đầu vào gần tới 100% trong giới hạn về khả thi kinh tế. Một điểm quan trọng cần nhấn mạnh rằng, SXSH không chỉ đơn thuần là thay đổi thiết bị mà SXSH đề cập tới thay đổi thái độ, quan điểm, áp dụng các bí quyết và cải tiến quy trình công nghệ sản xuất cũng nhƣ cải tiến sản phẩm. Các khái niệm và thuật ngữ liên quan 1. Công nghệ sạch (Clean technology) Bất kỳ biện pháp kỹ thuật nào đƣợc các ngành công nghiệp áp dụng để giảm thiểu hay loại bỏ quá trình phát sinh chất thải hay ô nhiễm tại nguồn và tiết kiệm đƣợc nguyên liệu và năng lƣợng đều đƣợc gọi là công nghệ sạch. Các biện pháp kỹ thuật này có thể đƣợc áp dụng từ khâu thiết kế để thay đổi quy trình sản xuất hoặc là các áp dụng trong các dây chuyền sản xuất nhằm tái sử dụng sản phẩm phụ để tránh thất thoát (OCED, 1987).