CHƯƠNG 1 MOT SỐ VAN ĐÈ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN BAU CỬ, QUYỀN ỨNG CỬ ĐẠI BIÊU QUỐC HOI 11. Những vấn a chưng về quyền bầu cũ, quyền ứng cũ Đại biều Quốc hội 111. Khái viện Đại biễu Quốc hội “Từ thời kỹ cách mạng tơ sin ở châu Âu, mê cụ th là tạ nước Ảnh, mth hoa của tiểu định phong liên đã dẫn tới sự lệ thuộc ngiy cảng ting vào các nguồn tái chính xã hôi. Các cuộc hop cit nhỗng người đóng đều các nhóm lợi ich a8 quyết dish vào mite đồng góp vào ngân khổ tiểu định tri qua hàng trim nim phát hiển đã trở thành Nghị viện (Quốc hố).
Đền thể kỷ XIX, phạm vĩ dai điện của các thành viên Nghỉ viên đã phá vỡ dmuôn khổ nhõng nhóm lợi ich được mỡ rộng để bao gồm toàn thé nhân dân Khác với nyra đời kính điển đó cite Nghị viên nước Anh, Quốc hội nước CHDCND Lào ra đời trong cuộc cách mang giành độc lập din tộc. Ngay từ khí ra đời, Quốc hội Lào để là cơ quan đại diện ceo nhất của hội đồng nhân din cả nước. Dai biễu Quốc hồi là người dai bidu cia toàn din, của mọi ting lớp din cơ trong xã hồi, do nhân đân trục tiép bảu ra do thé thúc phổ thông đầu, phiếu ĐBQH không phả: dei diện cho một ding phái nào ma là di biểu cho toàn thể quốc din là sợ đoàn kit của lực lượng toàn din thành một khối thống nhất Xét đưới góc đô quyên lực nhà nước, quyền lục của Quốc hội Lào có nguồn gốc ở nhân din, ở tính đại diện cho nhân dân Quốc hội Lào đại diện cho quyên, quyền hạn và quyền lợi của nhân din các bộ tộc Lào. V bản chất, tính dai diện của CQuốc hội chính 1à sự thể hiện nguyên tắc Hiền din tei Điễu2 Hiển pháp CHDCND Lio năm 2015: "Nhà nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào là một nhà mước dân chí nhân din Tat cổ các quyẫn lục thuộc vềnhân dân và được thực tha bởi nhân in, cho lợi ih cũa người dân đa sắc tậc thưộc mot tổng lớp xã hội với công nhân, ning đân và đối ng trí thức là thành phần chink"! Do đá, ĐBQH Lio là yêu tổ dai dfn cho ý chứ thống nhất cũa din tộc, vi đi ngiấa cia nhân din các bổ tộc Lao “heo quy đính tạ Luật Q hội Lào sửa „ bỗ mang năm 2015, ĐBQH là người dei điện cho ý chi, nguyên vong của nhân din, do nhân din bầu ra theo Điền Hiển phip nước CHDCND Lio nim 2015.
"nguyễn tie quy định trong luật bầu ot quốc hộ, có nhiệm kỷ tương đương với nhiệm kỷ của Quấc hội Luật tổ chức Quốc hội Việt Nam năm 2014 cũng có quy định về ĐBQH tet Điễu2I, Khoản1 như sau “Đại biểu Quốc hột là người đại điên cho ÿ chi, nguyên vọng cia nhận dân & dom vi bibs cứ ra mình và ca nhân dân cả nước, là người thay mất nhấn dân thực hiện quyên lực nhà nước trong Qube Ninr viy, ĐBQH la nguùi được nhân din bầu ra theo nguyên tắc phd thông, tình ding trực tiếp, bỏ phiêu lúa Qua bêu cũ nhân din ủy nhiện quyền lục ofa minh đỂ ĐBQH thay mat nhân din quyết định các công việc quan trong cia dit "ước. Là thành viên cia cơ quan quyền lục nhà nước cao nhất- cơ quan duy nhất có quyền lập hiển lập pháp, theo đối idm ra tổ chúc bộ máy Nhà nước, các finh vực hot động cña cơ quan hành chính và cơ quan tr pháp, ĐBQH có những thẩm quyền đặc biét ma các cá nhân khác trong bộ máy nhà nước không có được. Đó là các quyền gin tiên với quyên lực của Quốc hội và các quyền miễn trữ do pháp luật quy ảnh “Công theo quy định trong Hiển pháp Lào 2015, Luật Quốc hội Lào sim đi, bổ sang năm 2015 và Luật bau cử Quốc hồi năm 2015, ĐBQH có có dia vị pháp lý đặc biết bao gỗm các chức năng nhiệm vụ quyển han và hình thúc hoạt đông cia BQH. Đó là người dai điện của nhấn dân đẳng thời là đụ biểu cầu thành cơ quan.
quyền lực nhà nước cao nhất là câu nỗ: quan trong giữa chính quyền nhà nước với nihân din ĐBQH vừa chiu trách nhiém trước cử trị, vừa chiu trách nhiém trước co quen quyền lục nhà nước cao nhất ĐBQH là những công din ưu tủ trong các nh ‘vue hoạt động của Nhà nước và xã hội được nhân din cả nước ti nhiệm bêu ra là những đi biểu chính thúc của nhân dân Vì vậy, rong thi làm nhiệm vụ ĐBQH hi xuất phát từ mục dich chung cia nhà nước đồng thời cũng pt quan tâm thích ding din lợi ich của địa phương đã bi ra minh, phii căn cử vào pháp luật côn nhà "ước và những quy dinh của chính quyển nhà mage ở địa phương Địa vi pháp lý của ĐBOH có mối quan hệ chit chế với quyển lục cña Quốc hội, quyền hư: nhà nước, Do đó, ĐBQH có vai trò rất quan trong trong xã hồi, là những người có ảnh hưởng to lớn đến quá tình thục hién các chúc năng cia xã hồi Viti pháp lý của ĐBQH được bất đầu sau kùi Quốc hồi đã xác nhận he cách đai tiểu tei phiên hop đều tiên của kỳ hợp thử nhất mé khỏa Quốc hồi. Nhiện kỹ cũa ĐBQH được tính từ kỹ hop thứ nhất Quốc hồi khỏa đó đến kỷ họp thứ nhất cũa ốc Quhội khôn su. Tiên cơ sở phân tích những nôi dụng trên, có thể nit ra khả niệm ĐBQH nh sau: “Da biẫu Quốt hột là người được nhân dn la chon thông qua bắt cũ; et in cho ÿ chívà nghyên vong của nhân dâm, là người thay mặt nhân dân the lưển quyẫn lục nhà nước tại Quốc hội". Như vậy, theo cánh dễ hiểu nhất ĐBQH là "người của nhân dân, đi điện cho nhân dân, có trách nhiệm hả thuimg xuyên gin gối với nhân din để nắm bit tim, nguyên vong và những yêu cầu của nhân dân đối ‘vei Nhà nước ĐBQH là một thành viên trong bộ máy nhà nước, là người thay mặt nhân din thục hiện thim quyén cia Quốc hội 1.
Khái miệm quyều ban cũ, quyễn ứng cũ: Trong mối quan hệ Nhà nước với công din, bầu cử phân ảnh bản chất của nin dân chủ. Dưới ch độ phong liền, bêu cử được áp dụng với tư cách]a một hình thức thành lập các cơ quan nhà nước theo chính thể công hòa. Trong cuộc đâu tranh. chống lạ chế độ phong kiến, gì cấp te sẵn sỡ đụng bầu cỡ như một võ khí chính tí sắc bén dé hạn chế và xóa bỗ din va tro của gia cấp phong liễn trong hệ thống quyền lục? Bầu cổphát biển cũng với quá hình phát iển ty huông din chỗ Trong xã hôi hiện đủ, đốt với các quốc gia din chủ, bầu cũ là một host đồng và là chế din không thể thầu trong cơ chế thực hiện quyén lực nhân dân.
Tiên cơ sở tiếp thủ các phương pháp của chế độ tơ bên, các cơ quan trong bộ méy nhà nước XHƠN đều trục tiếp hoặc giản bếp do nhân din bêu ra Ở nước CHDCND Lio, Hién pháp nim 2015 cũng như đa số bản Hién pháp của các nước XHCN đã xác định tố: chi có các cơ quan Nhà nước do nhân din trực tiép bầu mới được xác dinh là cơ quan quyén hư: nhà nước, Do vậy, baw cỡ được áp dụng và mr tổn tei của nó được coi nh mốt biễu hiện sinh động nhất cia quyén làm chủ cũa nhân din các nha nước pháp quyền của dân, do dân va vì dân ˆ Pim Hing Dn Q01), Hin Diện ph hệ vd gpd bằt cử ca cổng dân 3 it Na hiện nay, bận. vi tục Tuthọc, Trường Đại học Luật Hi Nột,Hã Nội, 9 VÀ phương dién phip lý, bêu cổ là thủ tue thành lập cơ quan quyền lục nhà "ước hay thi tục trao quyển lọc cho một quan chúc được quy định bối Hién pháp và php luật ci mốt nước, Thủ tue nay được the hiện bởi sự biểu quyết của những cá nhân có thim quyền với đều kiên méi chúc danh được bit phii có từ ha ứng cử viên trở lên 3 Chế đô bầu cỡ là mt khổ niệm có nội dang phong phú. Dưới góc đô pháp Lý, theo nghĩa rộng, chỗ độ bêu cỡ là tổng thể các quan hệ xã hội gin với cuộc bêu oir hop thành tình hy bầu cổ được điều chinh bồi các quy định của các ding phá chính, tị, hoặc phong tục, tip quán hay bai quy phạm dao dic, bồi IE, không phi tt cả những quan hệ của chế độ bầu cử đều được điều chỉnh bởi quy pham pháp luật Theo nghĩa hẹp, chế độ biu cử được hiễu là phương pháp phân ghế đại biễu giữa các ứng cử viên due trên kết quả biểu quyất cũa cỡ ti hay những cá nhân có thậm, quyền Õ mỗi quốc ga, bầu cử không chỉ áp dụng đối với bầu cũ ĐBQH mà con bầu cũ ra cơ quan lập pháp ở đa phương, các chúc vụ trong cơ quan hành pháp (đẳng thông thống đắc, thi ruin), thâm chi bầu cỡ các chúc danh tư pháp (thẳm phit). 6 CHDCND Lit, bảo cũ áp dụng đối với việc bau ra các ĐBQH và đi biểu HĐND cấp inh Do vậy, chế đô bêu cờ ở Lao hiện nay có thé phân định thành chế độ bầu cũ ĐBQH và chỗ độ bi cỡ đại biểu HĐND, Có thể thấy, khái niệm bầu cỡ rong pháp luật được ding chủ yêu cho quyển cử: Quyền bầu cử là khả năng của công din được nhà nước bảo dim tham gia cử các cơ quan trong chính quyên nhà nước từ trung tưng din dia phương Quyên biu cử bao gầm quyển biu cử chủ đồng và qu én bầu cử bị động (hay con gợi là quyển ing cũ).
Theo đó, quyền bầu cỡ chủ động theo nga rộng bao gốm, dé cũ, giới thiêu nguời ứng cổ, bày tôÿ kiến vé ứng cũ viên, bồ phiêu bêu cử quyền và quyền bãi nhiệm dai tiễn Quyên ting cỡ là quyền oie công din được tham gia cuốc bu cỡ với te cách là ứng cỡ viên theo các thổ tục do pháp luật quy định và các quyền khác có liên quan mit thiết như quyền liên kết chính bị vi mục đích bên củ: quyển hy do hồi hop, hy do đi để ranh cổ và liền ngủ, quyền ip cân thông T5 VÑ Hằng Anh (1997), Chế ici cũa sức mate rộn thề gi Nb, CTQG, Nội +10 * Bường Đạthọc Luật Bh Nội C007), Gio tt Loit Biện pháp Vit Nea, bô. Tvphíp, Hh Nội 2-308 310 915.