Nghiên Cứu Quy Trình Chiết Xuất Cao Từ Quả Khổ Qua (Momordica charantia L.)

Khóa luận nghiên cứu quy trình chiết xuất hợp chất thứ cấp từ quả khổ qua Momordica charantia L, ứng dụng trong công nghệ sinh học.

• Tác giả: Nguyễn Hoài Nam
• Người hướng dẫn: TS. Phùng Võ Câm Hồng
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Công Nghệ Sinh Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Quy Trình Chiết Xuất Cao Từ Quả Khổ Qua (Momordica charantia L.)
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019 — 2023
• Địa điểm: TP. Thủ Đức

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• XÁC NHẬN VÀ CAM ĐOAN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: MỤC TIÊU ĐỀ TÀI
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tổng quan về khổ qua
• 2.2. Đặc điểm hình thái
• 2.3. Tổng quan về một số thành phần trong quả khổ qua
• 2.4. Tổng quan về các hợp chất thứ cấp
• 2.4.1. Các hợp chất phenolic
• 2.4.2. Saponin
• 2.5. Tổng quan về cao chiết
• 2.6. Tổng quan các phương pháp chiết xuất
• 2.6.1. Phương pháp siêu âm
• 2.6.2. Phương pháp chiết hồi lưu
• 3. CHƯƠNG 3: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP
• 3.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Thiết bị và hóa chất
• 3.2.2. Định tính một số hợp chất thứ cấp trong thịt quả khổ qua
• 3.2.2.1. Định tính flavonoid
• 3.2.2.2. Định tính saponin
• 3.2.3. Định lượng các nhóm hợp chất thứ cấp trong thịt quả khổ qua
• 3.3. Khảo sát quy trình chiết cao khổ qua
• 3.3.1. Phương pháp chiết xuất
• 3.3.2. Khảo sát hoạt tính sinh học của cao chiết
• 3.3.2.1. Hoạt tính kháng oxy hóa
• 3.3.2.2. Hoạt tính kháng khuẩn
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thành phần hóa thực vật của thịt quả khổ qua
• 4.2. Khảo sát quy trình chiết xuất cao khổ qua
• 4.2.1. Khảo sát các điều kiện chiết xuất
• 4.2.2. Hiệu suất chiết
• 4.2.3. Khảo sát chất lượng cao chiết
• 4.3. Định lượng một số hợp chất thứ cấp trong cao chiết
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Quy Trình Chiết Xuất Cao Từ Quả Khổ Qua

Nghiên cứu quy trình chiết xuất cao từ quả khổ qua (Momordica charantia L.) đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học. Khổ qua không chỉ là một loại thực phẩm phổ biến mà còn chứa nhiều hợp chất có giá trị dinh dưỡng và dược lý. Việc chiết xuất cao từ khổ qua giúp tận dụng tối đa các hợp chất này, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Nghiên cứu này nhằm mục đích phát triển quy trình chiết xuất hiệu quả, từ đó ứng dụng vào sản xuất thực phẩm chức năng và dược phẩm.

1.1. Khổ Qua Đặc Điểm Và Giá Trị Dinh Dưỡng

Khổ qua (Momordica charantia) là một loại thực vật thuộc họ Cucurbitaceae, nổi tiếng với vị đắng và nhiều lợi ích sức khỏe. Quả khổ qua chứa nhiều vitamin, khoáng chất và các hợp chất sinh học như flavonoid và phenolic, có tác dụng chống oxy hóa và kháng khuẩn.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Quy Trình Chiết Xuất

Quy trình chiết xuất cao từ khổ qua không chỉ giúp bảo tồn các hợp chất có lợi mà còn nâng cao giá trị thương mại của sản phẩm. Việc nghiên cứu quy trình chiết xuất hiệu quả sẽ mở ra cơ hội cho việc phát triển các sản phẩm mới từ khổ qua.

II. Thách Thức Trong Nghiên Cứu Quy Trình Chiết Xuất Cao Từ Khổ Qua

Mặc dù khổ qua có nhiều lợi ích, nhưng việc chiết xuất cao từ loại thực vật này cũng gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố như loại dung môi, thời gian chiết xuất và nhiệt độ đều ảnh hưởng đến hiệu suất chiết xuất và chất lượng cao thu được. Do đó, việc tối ưu hóa quy trình là rất cần thiết.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hiệu Suất Chiết Xuất

Hiệu suất chiết xuất cao từ khổ qua phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại dung môi sử dụng, thời gian chiết và nhiệt độ. Việc lựa chọn dung môi phù hợp là rất quan trọng để tối ưu hóa hàm lượng các hợp chất có lợi.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đánh Giá Hoạt Tính Sinh Học

Đánh giá hoạt tính sinh học của cao chiết từ khổ qua cũng gặp nhiều khó khăn. Các phương pháp thử nghiệm cần được chuẩn hóa để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả.

III. Phương Pháp Chiết Xuất Cao Từ Quả Khổ Qua Hiệu Quả

Để chiết xuất cao từ khổ qua, nhiều phương pháp khác nhau đã được nghiên cứu. Trong đó, phương pháp chiết xuất bằng siêu âm và hồi lưu là hai phương pháp phổ biến nhất. Những phương pháp này giúp tối ưu hóa quá trình chiết xuất, nâng cao hiệu suất và chất lượng cao thu được.

3.1. Phương Pháp Chiết Xuất Bằng Siêu Âm

Phương pháp chiết xuất bằng siêu âm sử dụng năng lượng siêu âm để phá vỡ màng tế bào, giúp dung môi dễ dàng thẩm thấu vào bên trong và chiết xuất các hợp chất có lợi từ khổ qua.

3.2. Phương Pháp Chiết Xuất Hồi Lưu

Phương pháp hồi lưu cho phép dung môi tiếp xúc lâu hơn với nguyên liệu, từ đó tăng cường khả năng chiết xuất các hợp chất có giá trị. Phương pháp này thường được sử dụng kết hợp với siêu âm để đạt hiệu quả tối ưu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Hoạt Tính Sinh Học Của Cao Chiết Khổ Qua

Kết quả nghiên cứu cho thấy cao chiết từ khổ qua có hoạt tính kháng oxy hóa và kháng khuẩn đáng kể. Các chỉ số như hàm lượng phenolic và flavonoid trong cao chiết đều đạt mức cao, cho thấy tiềm năng ứng dụng trong y học và thực phẩm chức năng.

4.1. Hoạt Tính Kháng Oxy Hóa Của Cao Chiết

Cao chiết từ khổ qua thể hiện hoạt tính kháng oxy hóa mạnh mẽ, với giá trị IC50 thấp, cho thấy khả năng ngăn chặn sự hình thành gốc tự do trong cơ thể.

4.2. Hoạt Tính Kháng Khuẩn Của Cao Chiết

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng cao chiết từ khổ qua có khả năng ức chế sự phát triển của nhiều loại vi khuẩn gây bệnh, như Staphylococcus aureus và Escherichia coli, mở ra hướng đi mới cho việc phát triển sản phẩm kháng khuẩn tự nhiên.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu Chiết Xuất Cao Từ Khổ Qua

Nghiên cứu quy trình chiết xuất cao từ quả khổ qua đã chỉ ra nhiều tiềm năng ứng dụng trong lĩnh vực y học và thực phẩm chức năng. Việc tối ưu hóa quy trình chiết xuất sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường cho khổ qua. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển các sản phẩm mới từ khổ qua, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

5.1. Hướng Đi Mới Trong Nghiên Cứu

Cần nghiên cứu thêm về các hợp chất mới có trong khổ qua và khả năng ứng dụng của chúng trong các lĩnh vực khác nhau, từ thực phẩm đến dược phẩm.

5.2. Tiềm Năng Thương Mại Của Sản Phẩm Chiết Xuất

Sản phẩm chiết xuất từ khổ qua có thể được phát triển thành nhiều dạng khác nhau như viên uống, trà thảo dược, hoặc mỹ phẩm, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây khổ qua (Momordica charantia L.), thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae), là loài thực vật nhiệt đới và cận nhiệt đới được canh tác phổ biến tại Đông Nam Á, Nam và Trung Mỹ. Tại Việt Nam, điều kiện khí hậu cho phép canh tác khổ qua quanh năm tại miền Nam và theo mùa vụ tại miền Bắc, miền Trung, với năng suất trung bình đạt 15–20 tấn/ha (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đồng Nai, 2017). Theo số liệu từ Hiệp hội trồng khổ qua khu vực châu Á (2014), Việt Nam chiếm khoảng 6% tổng sản lượng khổ qua trong toàn khu vực.

Về mặt thành phần hóa thực vật, thịt quả khổ qua chứa nhiều hợp chất thứ cấp có hoạt tính sinh học quan trọng như phenolic, flavonoid, saponin (đặc biệt là charantin – hỗn hợp triterpenoid dạng sitosteryl glucoside và stigmasteryl glucoside), momordicin cùng các vitamin và khoáng chất. Các hợp chất này mang lại khả năng chống oxy hóa, kháng khuẩn, kháng virus, hỗ trợ hạ đường huyết và điều hòa chuyển hóa lipid. Tuy nhiên, việc sử dụng khổ qua trong thực tế phần lớn dừng lại ở chế biến món ăn tươi hoặc nấu nước uống thủ công, dễ dẫn đến thất thoát hoạt chất và khó bảo quản lâu dài. Dạng bào chế cao chiết chuẩn hóa giúp làm giàu hoạt chất thứ cấp, thu nhỏ thể tích chế phẩm và kéo dài thời hạn bảo quản, đáp ứng nhu cầu ứng dụng làm nguyên liệu cho thực phẩm chức năng và mỹ phẩm. Nhằm thiết lập các thông số chiết xuất thích hợp và đánh giá chất lượng chế phẩm, đề tài "Nghiên cứu quy trình chiết cao giàu hợp chất thứ cấp từ quả khổ qua (Momordica charantia L.)" đã được thực hiện.

Mục tiêu chung của đề tài là xây dựng quy trình chiết xuất cao giàu các hợp chất thứ cấp từ thịt quả khổ qua, đồng thời đánh giá một số hoạt tính sinh học hướng đến ứng dụng thương mại hóa sản phẩm dựa trên các quy chuẩn của Dược điển Việt Nam V.

Để đạt được mục tiêu nêu trên, nghiên cứu triển khai 3 nhiệm vụ cụ thể:

1. Khảo sát các thành phần hóa thực vật từ thịt quả khổ qua tươi (được sấy khô).
2. Khảo sát quy trình chiết cao khổ qua ở các điều kiện công nghệ khác nhau (loại dung môi, thời gian siêu âm, thời gian đun hồi lưu).
3. Phân tích hoạt tính kháng oxy hóa và hoạt tính kháng khuẩn của cao chiết thu được.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Phần thịt quả của cây khổ qua tươi (Momordica charantia L.), đã tách bỏ hạt.
• Phạm vi không gian: Nguồn nguyên liệu được thu hái tại xã Lạc Tấn, huyện Tân Trụ, tỉnh Long An. Toàn bộ các nội dung thực nghiệm, phân tích hóa lý và vi sinh được tiến hành tại phòng Thử nghiệm Hóa, Viện Nghiên cứu Công nghệ Sinh học và Môi trường, Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được thực hiện từ tháng 3/2023 đến tháng 8/2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và đối tượng hóa học

Nghiên cứu dựa trên cơ sở hóa học các hợp chất thiên nhiên và kỹ thuật chiết xuất dược liệu:

• Hợp chất phenolic và flavonoid: Polyphenol là các hợp chất có cấu trúc chứa ít nhất một vòng hydrocarbon thơm gắn nhóm hydroxyl (-OH), chia thành nhóm flavonoid và non-flavonoid. Flavonoid mang khung carbon C6-C3-C6 (phenyl benzopyran), có hoạt tính dập tắt gốc tự do, bảo vệ thành mạch, ức chế quá trình peroxy hóa lipid và kháng viêm.
• Saponin và Tanin: Saponin là hợp chất glycoside chứa aglycone dạng triterpenoid hoặc steroid, có hoạt tính tạo bọt bền, làm tan huyết và hỗ trợ điều hòa đường huyết. Khổ qua chứa charantin thuộc nhóm saponin triterpenoid có tác dụng tương tự insulin. Tanin là các hợp chất polyphenol cao phân tử (300–3,000 Da) có khả năng làm kết tủa protein và tạo phức với ion kim loại.
• Tiêu chuẩn cao thuốc: Căn cứ Dược điển Việt Nam V (2011), cao chiết thực vật được phân loại thành cao lỏng, cao đặc (độ ẩm không vượt quá 20%) và cao khô (độ ẩm dưới 5%).
• Kỹ thuật chiết xuất kết hợp: Ứng dụng sóng siêu âm (tần số > 20 kHz) tạo ra các bọt khí xâm thực (cavitation) làm nứt vỡ vách tế bào thực vật, kết hợp với phương pháp đun hồi lưu (chiết rắn – lỏng tuần hoàn đẳng nhiệt) giúp dung môi thâm nhập sâu vào mô thực vật mà không làm thất thoát thể tích dung môi bay hơi.

Thiết bị và hóa chất

• Hệ thống thiết bị: Cân phân tích điện tử 4 số lẻ (Ohaus PA, Mỹ), tủ sấy đối lưu (Memmert, Đức), bể rửa siêu âm (Hwashin, Hàn Quốc), bộ chiết sinh hàn hồi lưu (Isolab, Đức), máy quang phổ hấp thu phân tử UV-Vis (Mỹ), máy cô quay chân không (Heidolph, Đức).
• Hóa chất phân tích: Thuốc thử Dragendorff (bismuth nitrat base, KI, acetic acid), thuốc thử Wagner (Iod, KI), thuốc thử Folin-Ciocalteu (Merck), muối sắt(III) chloride ($FeCl_3$, Xilong), nhôm chloride ($AlCl_3$), potassium acetate ($CH_3COOK$), gốc tự do DPPH (1,1-diphenyl-2-picrylhydrazyl), acid gallic chuẩn, quercetin chuẩn, acid ascorbic chuẩn, sodium carbonate ($Na_2CO_3$), ethanol tinh khiết và methanol phân tích.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

• Xử lý mẫu: Quả khổ qua rửa sạch, loại bỏ toàn bộ hạt, cắt nhỏ thịt quả, sấy ở 50 °C đến khi độ ẩm đạt dưới 13%, sau đó nghiền mịn và rây qua rây tiêu chuẩn đường kính lỗ 1 mm.
• Định tính hóa thực vật: Áp dụng quy trình của Phạm Thanh Kỳ và ctv (1998):
  • Alkaloid: Phản ứng tủa với thuốc thử Dragendorff và Wagner.
  • Flavonoid: Phản ứng tạo màu với dung dịch $FeCl_3$ 5% và phản ứng kiềm hóa với dung dịch NaOH 10%.
  • Tanin: Phản ứng với dung dịch $FeCl_3$ 5%, dung dịch gelatin-muối (1% gelatin trong NaCl 10%) và dung dịch chì acetate 10%.
  • Saponin: Thử nghiệm tạo bọt trong ống nghiệm bằng cách lắc cơ học dọc trong 1 phút và theo dõi độ bền cột bọt sau 15, 30, 45 phút.
• Định lượng các chỉ tiêu hóa lý:
  • Xác định độ ẩm theo TCVN 10788:2015: Sấy mẫu tại nhiệt độ 105 ± 2 °C trong 24 giờ đến khối lượng không đổi.
  • Hàm lượng phenolic tổng số (TPC): Sử dụng phản ứng khử thuốc thử Folin-Ciocalteu trong môi trường kiềm $Na_2CO_3$ 20%, đo độ hấp thu quang phổ tại bước sóng 723 nm. Kết quả tính theo đường chuẩn acid gallic ($y = 0.0016x + 0.0526$, nồng độ 100–500 mg/L), đơn vị biểu thị là mg đương lượng acid gallic trên một gam mẫu khô (mg GAE/g).
  • Hàm lượng flavonoid tổng số (TFC): Tạo phức màu với $AlCl_3$ 10% cùng chất ổn định $CH_3COOK$ 1M, đo quang tại bước sóng 430 nm. Kết quả tính theo đường chuẩn quercetin ($y = 0.0076x + 0.0271$, nồng độ 30–150 mg/L), đơn vị biểu thị là mg đương lượng quercetin trên một gam mẫu khô (mg QE/g).
• Khảo sát hoạt tính sinh học:
  • Hoạt tính quét gốc tự do DPPH: Phản ứng với dung dịch DPPH 0,5 mM trong cồn ở bước sóng 517 nm sau 30 phút ủ tối; đối chứng dương là acid ascorbic (10–50 mg/L). Xác định giá trị $IC_{50}$ (nồng độ ức chế 50% gốc tự do) từ phương trình hồi quy tuyến tính.
  • Hoạt tính khử sắt (FRAP): Dựa trên phản ứng khử phức $K_3[Fe(CN)_6]$ thành $K_4[Fe(CN)_6]$, sau đó tạo phức màu xanh Prussian với $FeCl_3$ đo ở bước sóng 700 nm; tính toán theo đương lượng acid ascorbic (mg AA/g).
  • Hoạt tính kháng khuẩn: Đánh giá bằng phương pháp khuếch tán đĩa giấy trên môi trường thạch LB đối với ba chủng vi khuẩn: Staphylococcus aureus (ATCC 6538), Escherichia coli (ATCC 8739) và Bacillus subtilis subsp. Đĩa giấy thấm mẫu cao được ủ 24–72 giờ ở nhiệt độ phòng; ghi nhận đường kính vòng vô khuẩn (mm) và đối chứng với kháng sinh Tetracyclin 0,2%.
• Bố trí thí nghiệm tối ưu hóa chiết xuất: Thí nghiệm thừa số khảo sát 27 nghiệm thức với 3 yếu tố biến thiên:
  • Dung môi (3 mức): Nước cất, Ethanol 70%, Ethanol 96%.
  • Thời gian hỗ trợ siêu âm (3 mức): 5 phút, 10 phút, 15 phút.
  • Thời gian đun hồi lưu (3 mức): 30 phút, 60 phút, 90 phút.
  • Tỷ lệ nguyên liệu : dung môi cố định ở mức 1:20 (g/mL).
• Xử lý số liệu: Dữ liệu thu thập từ các lần lặp lại được biểu thị dưới dạng giá trị trung bình ± độ lệch chuẩn (Mean ± SD). Sử dụng phần mềm Minitab 16 để phân tích phương sai một yếu tố (One-way ANOVA) và so sánh sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các nghiệm thức bằng kiểm định Tukey ở mức ý nghĩa $p < 0{,}05$.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng hợp các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế về cây khổ qua và công nghệ chiết xuất:

• Đặc tính thực vật và hóa học: Khổ qua thuộc chi Momordica, chu kỳ sinh trưởng 3–4 tháng, thời gian từ gieo hạt đến thu hoạch từ 55–60 ngày. Các nhóm chất chính bao gồm momordicin, saponin (chứa charantin gồm hỗn hợp tỷ lệ 1:1 của sitosteryl glucoside và stigmasteryl glucoside), triterpenoid, protein, phenolic và flavonoid.
• Kỹ thuật chiết và phân loại cao: Phân tích ưu nhược điểm của 3 dạng cao theo Dược điển Việt Nam V (cao lỏng, cao đặc, cao khô). Đánh giá cơ chế phá vỡ tế bào bằng sóng siêu âm kết hợp nguyên lý tuần hoàn dung môi đẳng nhiệt của phương pháp hồi lưu.
• Tổng quan nghiên cứu liên quan:
  • Võ Thị Thu Hà và ctv (2022): Chiết cao khổ qua bằng nước ở 50 °C (tỷ lệ 1:20, 90 phút, 3 lần), tạo cao khô với tá dược hút ẩm mannitol (tỷ lệ 1:7) đạt hàm lượng polyphenol 3,458 mg GAE/g.
  • Quách Tấn Đạt và ctv (2022): Cao khô quả khổ qua có khả năng dập tắt gốc tự do DPPH với $IC_{50} = 78{,}70$ µg/mL, khả năng khử sắt với $IC_{50} = 341{,}76$ µg/mL và ức chế enzyme $\alpha$-glucosidase với $IC_{50} = 460{,}20$ µg/mL.
  • Nguyễn Thị Hồng Yến và ctv (2014): Dịch chiết methanol khổ qua tại Thừa Thiên Huế đạt hàm lượng charantin 0,204%, giá trị FRAP đạt 972,16 µmol $Fe^{2+}/L$, đường kính vòng kháng khuẩn từ 14–17 mm.
  • Các công bố quốc tế của Beloin và ctv (2005), Upadhyay và ctv (2015), Alam và ctv (2009), Fang Chen và ctv (2019) chứng minh dung môi cồn-nước tối ưu cho việc thu hồi polyphenol và polysaccharide từ khổ qua so với nước đơn thuần.

Chương 3: Vật liệu và phương pháp

Chương này thiết lập chi tiết quy trình chuẩn bị nguyên liệu, quy trình thử nghiệm hóa học và bố trí thí nghiệm:

• Chuẩn bị nguyên liệu: 5 kg quả tươi thu hái tại Long An sau khi sơ chế, sấy ở 50 °C thu được bột có kích thước hạt đồng nhất qua rây 1 mm.
• Quy trình định tính và định lượng: Mô tả chi tiết cách pha chế thuốc thử Dragendorff, thuốc thử Wagner, Folin-Ciocalteu và hệ phản ứng tạo màu với $AlCl_3$.
• Ma trận khảo sát chiết xuất: Thiết lập 27 nghiệm thức kết hợp giữa 3 mức dung môi, 3 mức thời gian siêu âm và 3 mức thời gian hồi lưu, mỗi nghiệm thức thực hiện lặp lại 3 lần (tổng cộng 81 đơn vị mẫu thí nghiệm).
• Quy trình tạo cao đặc: Dịch chiết sau tối ưu được lọc qua giấy lọc Newstar 101, thu hồi dung môi bằng máy cô quay chân không, sau đó sấy thăng hoa trong 30 giờ (làm lạnh sâu tại -20 °C trong 6,5 giờ và sấy ở 45 °C trong 23,5 giờ).

Chương 4: Kết quả và thảo luận

Chương này trình bày toàn bộ số liệu thực nghiệm, biện luận tương quan giữa các thông số công nghệ và hoạt tính sinh học của sản phẩm:

1. Thành phần hóa thực vật của bột thịt quả khổ qua

Kết quả thử nghiệm định tính sơ bộ các nhóm hoạt chất trong mẫu thịt quả khổ qua được tổng hợp tại bảng sau:

Tên hợp chất	Thuốc thử / Phản ứng	Hiện tượng quan sát	Kết luận
Alkaloid	Thuốc thử Dragendorff	Không xuất hiện kết tủa cam đỏ	Không có sự hiện diện
Alkaloid	Thuốc thử Wagner	Không xuất hiện kết tủa nâu đen	Không có sự hiện diện
Flavonoid	Dung dịch NaOH 10%	Dung dịch chuyển màu vàng nhạt	Nghi ngờ
Flavonoid	Dung dịch $FeCl_3$ 5%	Xuất hiện ánh xanh đen mờ	Nghi ngờ
Tanin	Dung dịch Gelatin – muối	Dung dịch mờ, kết tủa bông không rõ	Nghi ngờ
Tanin	Dung dịch Chì acetate 10%	Xuất hiện kết tủa bông trắng	Có hiện diện
Saponin	Thử nghiệm lắc tạo bọt	Cột bọt cao, bền vững sau 45 phút	Có hiện diện

Nhận xét: Thịt quả khổ qua cho phản ứng dương tính rõ rệt với saponin và tanin. Việc không phát hiện alkaloid qua cả hai phản ứng Dragendorff và Wagner chứng minh nguồn nguyên liệu an toàn, không chứa các độc tố alkaloid thường gặp ở thực vật hoang dại. Các phản ứng của flavonoid và polyphenol chưa biểu hiện đậm nét do bị ảnh hưởng bởi nồng độ dịch thô, do đó đề tài tiến hành định lượng quang phổ.

Số liệu phân tích định lượng thành phần hóa thực vật trong bột quả khổ qua khô ban đầu:

Chỉ tiêu phân tích	Đơn vị tính	Kết quả thực nghiệm (Mean ± SD)
Độ ẩm bột nguyên liệu	%	8,19 ± 0,18
Hàm lượng phenolic tổng số (TPC)	mg GAE/g	4,48 ± 0,10
Hàm lượng flavonoid tổng số (TFC)	mg QE/g	0,70 ± 0,03
Khả năng khử sắt (FRAP)	mg AA/g	4,25 ± 0,07
Khả năng bắt gốc tự do DPPH	mg AA/g	1,20 ± 0,03

Nhận xét: Bột nguyên liệu có độ ẩm 8,19%, đạt yêu cầu độ ẩm bảo quản dược liệu theo tiêu chuẩn Dược điển (< 13%). Hàm lượng phenolic tổng số của mẫu khổ qua Long An (4,48 mg GAE/g) cao hơn giống khổ qua Ấn Độ trong công bố của Singh (2016) là 2,26 mg/g, đồng thời vượt trội hơn nhiều loại nông sản như cà tím (2,92 mg/g), cà rốt (1,79 mg/g) và rau chân vịt (2,33 mg/g).

2. Tối ưu hóa các thông số quy trình chiết xuất

Nghiên cứu theo dõi chỉ tiêu hàm lượng phenolic tổng số trong dịch chiết ở 27 nghiệm thức để đánh giá hiệu quả chiết:

• Ảnh hưởng của dung môi: Ở tất cả các mốc thời gian hồi lưu (30, 60, 90 phút), dung môi ethanol 70% luôn cho hiệu suất trích ly phenolic cao nhất, vượt trội hoàn toàn so với cồn 96% và nước cất. Cụ thể, dịch chiết nước có hàm lượng phenolic thấp hơn ethanol 70% tới 47%. Nguyên nhân do ethanol 70% có độ phân cực trung gian phù hợp để hòa tan cả các polyphenol phân cực và kém phân cực, đồng thời làm trương nở màng tế bào tốt hơn ethanol nồng độ cao.
• Ảnh hưởng của thời gian siêu âm và hồi lưu:
  • Ở mức hồi lưu 30 phút: Nghiệm thức siêu âm 15 phút đạt hàm lượng TPC cao nhất (10,17 mg/g dịch chiết).
  • Ở mức hồi lưu 60 phút: Nghiệm thức siêu âm 10 phút đạt giá trị TPC cao nhất (9,51 mg/g dịch chiết).
  • Ở mức hồi lưu 90 phút: Nghiệm thức siêu âm 5 phút đạt giá trị TPC cao nhất (11,71 mg/g dịch chiết).
• Hiện tượng suy giảm hoạt chất: Khi kéo dài thời gian siêu âm lên 10–15 phút trong điều kiện hồi lưu 90 phút, lượng phenolic có xu hướng giảm nhẹ do sóng siêu âm cường độ kéo dài kết hợp với nhiệt độ sôi liên tục làm phân hủy hoặc biến tính nhiệt các cấu trúc polyphenol mẫn cảm.
• Lựa chọn nghiệm thức tối ưu: Phân tích phương sai ANOVA một yếu tố kết hợp kiểm định Tukey giữa các nghiệm thức tốt nhất đã xác định nghiệm thức: Dung môi Ethanol 70%, tỷ lệ mẫu/dung môi 1:20 (g/mL), hỗ trợ siêu âm 5 phút và đun hồi lưu 90 phút cho hàm lượng phenolic cao nhất và có sự khác biệt mang ý nghĩa thống kê ($p < 0{,}05$).

3. Đánh giá chất lượng cao chiết thành phẩm

• Hiệu suất thu hồi cao: Khảo sát trên 3 mẻ chiết lặp lại ở điều kiện tối ưu ghi nhận hiệu suất chiết ổn định: lần 1 đạt 37,60%, lần 2 đạt 36,14%, lần 3 đạt 37,54%. Hiệu suất chiết trung bình đạt 37,09 ± 0,82%.
• Độ ẩm của cao chiết: Độ ẩm của cao thu được sau cô quay và sấy đạt trung bình 18,45 ± 0,44% (lần 1: 18,18%; lần 2: 18,97%; lần 3: 18,22%). Giá trị này nằm trong giới hạn quy định cho dạng cao đặc theo Dược điển Việt Nam V (độ ẩm không vượt quá 20%).
• Làm giàu hợp chất thứ cấp:
  • Hàm lượng phenolic tổng số trong cao đặc đạt 37,66 ± 0,34 mg GAE/g, cao gấp 8,4 lần so với bột nguyên liệu ban đầu.
  • Hàm lượng flavonoid tổng số trong cao đặc đạt 3,45 ± 0,09 mg QE/g, cao gấp 4,9 lần so với bột nguyên liệu ban đầu.
• Hoạt tính kháng oxy hóa:
  • Phương trình hồi quy tuyến tính của chất chuẩn acid ascorbic có dạng $y = 1{,}7072x - 11{,}838$ ($R^2 = 0{,}9921$), suy ra giá trị $IC_{50}$ của acid ascorbic là 0,036 mg/mL.
  • Phương trình hồi quy của cao chiết khổ qua có dạng $y = 0{,}016x - 17{,}571$, tính toán được giá trị $IC_{50} = 4{,}22$ mg/mL.
• Hoạt tính kháng khuẩn: Kết quả đo đường kính vòng ức chế sinh trưởng vi sinh vật được thể hiện dưới bảng:

Chủng vi sinh vật kiểm nghiệm	Đường kính vòng vô khuẩn của cao chiết khổ qua (mm)	Đường kính vòng vô khuẩn của Tetracyclin 0,2% (mm)
Staphylococcus aureus (ATCC 6538)	3,45	27,35
Escherichia coli (ATCC 8739)	3,45	11,75
Bacillus subtilis subsp.	Có vòng ức chế	Không ghi nhận

Nhận xét: Cao chiết thể hiện hoạt tính ức chế đối với cả vi khuẩn Gram dương (S. aureus, B. subtilis) và Gram âm (E. coli). Mặc dù đường kính vòng vô khuẩn còn thấp hơn kháng sinh công nghiệp Tetracyclin, kết quả chứng minh cao khổ qua thô có tính kháng khuẩn tự nhiên nhờ sự hiệp đồng của phenolic và saponin.

---

Kết quả và đóng góp

Bảng tổng hợp các chỉ số kỹ thuật chính của nghiên cứu

Chỉ tiêu theo dõi	Bột nguyên liệu khổ qua	Cao chiết đặc tối ưu	Mức độ gia tăng / Đánh giá quy chuẩn
Độ ẩm (%)	8,19 ± 0,18	18,45 ± 0,44	Đạt tiêu chuẩn cao đặc DĐVN V (≤ 20%)
Hàm lượng Phenolic tổng (mg GAE/g)	4,48 ± 0,10	37,66 ± 0,34	Tăng gấp 8,4 lần
Hàm lượng Flavonoid tổng (mg QE/g)	0,70 ± 0,03	3,45 ± 0,09	Tăng gấp 4,9 lần
Hiệu suất thu hồi chế phẩm (%)	—	37,09 ± 0,82	Quy trình ổn định, lặp lại cao
Hoạt tính quét gốc DPPH ($IC_{50}$)	1,20 mg AA/g (khả năng bắt gốc)	4,22 mg/mL	Thể hiện hoạt tính chống oxy hóa rõ
Kháng vi khuẩn S. aureus	—	Vòng vô khuẩn 3,45 mm	Thể hiện tính ức chế vi khuẩn Gram dương
Kháng vi khuẩn E. coli	—	Vòng vô khuẩn 3,45 mm	Thể hiện tính ức chế vi khuẩn Gram âm

Giải pháp và thông số quy trình tác giả đề xuất

Tác giả đề xuất quy trình công nghệ chiết xuất cao đặc giàu hợp chất thứ cấp từ quả khổ qua gồm các bước:

1. Thịt quả khổ qua được rửa sạch, loại bỏ hạt, sấy ở 50 °C đến độ ẩm dưới 13%, nghiền và rây qua rây 1 mm.
2. Trộn bột nguyên liệu với dung môi ethanol 70% theo tỷ lệ rắn : lỏng là 1:20 (g/mL).
3. Chiết xuất hỗ trợ sóng siêu âm trong 5 phút, tiếp tục đun hồi lưu nhiệt kín trong 90 phút.
4. Lọc dịch chiết qua giấy lọc Newstar 101, thu hồi dung môi bằng máy cô quay chân không và sấy thăng hoa trong 30 giờ (làm lạnh ở -20 °C trong 6,5 giờ và sấy 45 °C trong 23,5 giờ).

Đóng góp so với các công bố trước

• So với các nghiên cứu chiết cao bằng nước truyền thống (như Võ Thị Thu Hà và ctv, 2022 chỉ thu được 3,458 mg GAE/g trong cao khô), việc sử dụng ethanol 70% kết hợp siêu âm và đun hồi lưu giúp hàm lượng polyphenol đạt tới 37,66 mg GAE/g, cao gấp hơn 10 lần.
• Đạt hiệu suất chiết xuất cao (37,09%), vượt trội rõ rệt khi so sánh với các quy trình chiết cao dược liệu khác cùng điều kiện như cao tô mộc của Nguyễn Tấn Đạt (2016) chỉ đạt 6,75% hay cao ý dĩ của Nguyễn Thị Linh Tuyền (2019) đạt 23,62%.
• Cung cấp dữ liệu thực nghiệm đối sánh rõ nét giữa 27 nghiệm thức, làm rõ sự biến tính của polyphenol khi chịu tác động sóng siêu âm và nhiệt độ kéo dài, qua đó giải quyết bài toán cân bằng giữa chi phí năng lượng và chất lượng hoạt chất.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Sản phẩm thu được mới dừng lại ở dạng cao đặc thô toàn phần, chưa qua các công đoạn tinh chế hay phân đoạn để cô lập riêng rẽ từng nhóm hoạt chất tinh khiết như charantin hay nhóm hợp chất phenolic chuyên biệt.
• Giá trị chống oxy hóa $IC_{50} = 4{,}22$ mg/mL của cao thô còn chênh lệch đáng kể so với chất chuẩn đối chứng acid ascorbic ($IC_{50} = 0{,}036$ mg/mL) do cao còn lẫn các hợp chất không có hoạt tính sinh học.
• Đánh giá hoạt tính kháng khuẩn chỉ mới dừng lại ở việc đo đường kính vòng vô khuẩn sơ bộ trên 3 chủng vi sinh vật chuẩn, chưa xác định được nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) và nồng độ diệt khuẩn tối thiểu (MBC).

Hướng nghiên cứu tiếp (theo đề nghị của tác giả)

• Khảo sát mở rộng các điều kiện chiết xuất với các phân đoạn dung môi có độ phân cực khác nhau như methanol, ethyl acetate, acetone nhằm tách phân đoạn các nhóm hợp chất chuyên biệt.
• Ứng dụng thêm các phương pháp ly trích tiên tiến khác (như chiết xuất chất lỏng siêu tới hạn $CO_2$, chiết hỗ trợ vi sóng) để so sánh hiệu quả kinh tế và độ bảo toàn hoạt chất.
• Khảo sát chuyên sâu các hoạt tính sinh học dược lý khác của cao chiết khổ qua như thử nghiệm hoạt tính kháng viêm in vitro/in vivo và khả năng ức chế các enzyme liên quan đến bệnh tiểu đường (như $\alpha$-glucosidase và $\alpha$-amylase).

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu viên thuộc các chuyên ngành Công nghệ Sinh học, Hóa dược, Công nghệ Thực phẩm, Nông nghiệp công nghệ cao và Bào chế Dược liệu.
• Nội dung giá trị nhất:
  • Mô hình ma trận bố trí 27 nghiệm thức tối ưu hóa chiết xuất hỗ trợ siêu âm kết hợp hồi lưu.
  • Quy trình phân tích định lượng chi tiết TPC bằng Folin-Ciocalteu và TFC bằng nhôm chloride kèm theo các phương trình đường chuẩn và công thức tính cụ thể.
  • Dữ liệu thực chứng về sự tương quan giữa dung môi ethanol-nước và khả năng bảo toàn hoạt chất chống oxy hóa, hỗ trợ làm tài liệu đối sánh cho các đề tài phát triển thực phẩm chức năng và mỹ phẩm từ dược liệu Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Thông số công nghệ tối ưu được xác định cho quy trình chiết xuất cao khổ qua là gì?
Quy trình tối ưu được xác định gồm: dung môi ethanol 70%, tỷ lệ nguyên liệu : dung môi là 1:20 (g/mL), hỗ trợ chiết siêu âm trong thời gian 5 phút và đun hồi lưu nhiệt kín trong thời gian 90 phút. Sau đó dịch chiết được cô quay chân không loại dung môi và sấy thăng hoa trong 30 giờ.

2. Bột thịt quả khổ qua khô ban đầu có những chỉ số hóa thực vật cụ thể nào?
Bột nguyên liệu khổ qua khô Long An có độ ẩm 8,19 ± 0,18%, hàm lượng phenolic tổng số đạt 4,48 ± 0,10 mg GAE/g, hàm lượng flavonoid tổng số đạt 0,70 ± 0,03 mg QE/g, hoạt tính khử sắt đạt 4,25 ± 0,07 mg AA/g và hoạt tính quét gốc tự do DPPH đạt 1,20 ± 0,03 mg AA/g.

3. Hiệu suất chiết và độ ẩm của cao chiết khổ qua đạt bao nhiêu và có đáp ứng Dược điển không?
Hiệu suất chiết trung bình của cao khổ qua thô đạt 37,09 ± 0,82%. Độ ẩm trung bình của cao chiết đạt 18,45 ± 0,44%, hoàn toàn đáp ứng tiêu chuẩn quy định cho dạng cao đặc theo Dược điển Việt Nam V (độ ẩm không vượt quá 20%).

4. Khả năng kháng oxy hóa của cao chiết khổ qua được thể hiện như thế nào qua phép thử DPPH?
Khả năng kháng oxy hóa của cao chiết được xác định thông qua phương trình tương quan tuyến tính $y = 0{,}016x - 17{,}571$, từ đó tính được giá trị $IC_{50}$ của cao chiết là 4,22 mg/mL. Mặc dù còn thấp hơn chất chuẩn acid ascorbic ($IC_{50} = 0{,}036$ mg/mL), cao chiết vẫn thể hiện năng lực trung hòa gốc tự do tốt đối với một chế phẩm cao đặc thô toàn phần.

5. Cao chiết khổ qua thể hiện hoạt tính kháng khuẩn đối với những chủng vi sinh vật nào?
Cao chiết thể hiện hoạt tính ức chế sinh trưởng đối với cả ba chủng vi khuẩn thử nghiệm: vi khuẩn Gram dương Staphylococcus aureus (đường kính vòng kháng khuẩn đạt 3,45 mm), Bacillus subtilis subsp. (có xuất hiện vòng ức chế) và vi khuẩn Gram âm Escherichia coli (đường kính vòng kháng khuẩn đạt 3,45 mm).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp đã nghiên cứu và thiết lập thành công quy trình chiết xuất cao đặc từ thịt quả khổ qua (Momordica charantia L.) bằng phương pháp kết hợp sóng siêu âm 5 phút và đun hồi lưu 90 phút trong dung môi ethanol 70%, đạt hiệu suất thu hồi cao 37,09%. Sản phẩm cao thu được đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn độ ẩm của cao đặc theo Dược điển Việt Nam V (18,45%), đồng thời làm giàu hàm lượng phenolic tổng số gấp 8,4 lần (37,66 mg GAE/g) và flavonoid tổng số gấp 4,9 lần (3,45 mg QE/g) so với nguyên liệu thô ban đầu. Cao chiết thể hiện hoạt tính sinh học rõ rệt thông qua khả năng quét gốc tự do DPPH với giá trị $IC_{50} = 4{,}22$ mg/mL và khả năng tạo vòng vô khuẩn ức chế các chủng vi khuẩn kiểm nghiệm gồm S. aureus, E. coli và B. subtilis. Đề tài cung cấp luận cứ khoa học và thông số công nghệ tin cậy, làm tiền đề thực tiễn cho việc phát triển các chế phẩm bảo vệ sức khỏe và mỹ phẩm tự nhiên từ nguồn nông sản khổ qua tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHÓ HÒ CHÍ MINH NGHIÊN CỨU QUY TRÌNH CHIẾT CAO GIAU HOP CHAT THU CAP TỪ QUÁ KHO QUA (Momordica charantia L.) Nganh hoc : CONG NGHE SINH HOC Sinh viên thực hiện : NGUYÊN HOÀI NAM Mã số sinh viên : 19126104 Niên khóa : 2019 — 2023 TP. Thủ Đức, 08/2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHÓ HÒ CHÍ MINH KHOA KHOA HỌC SINH HỌC NGHIÊN CỨU QUY TRÌNH CHIẾT CAO GIAU HOP CHAT THỨ CAP TỪ QUÁ KHO QUA (Momordica charantia L.) Ngành học : CÔNG NGHỆ SINH HỌC Sinh viên thực hiện : NGUYÊN HOÀI NAM Mã số sinh viên : 19126104 Niên khóa : 2019 — 2023 TP. Thủ Đức, 08/2023 LỜI CẢM ƠN ĐỀ hoàn thành khóa luận này, em xin chân thành gửi lời cảm ơn đến ban Giám hiệu, khoa Khoa học Sinh học trường Đại hoc Nông Lâm thành phố Hồ Chí Minh và Viện nghiên cứu Công nghệ Sinh học và môi trường đã hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho em trong quá trình em thực hiện khóa luận tốt nghiệp. Em xin đặc biệt gửi lời cảm ơn chân thành đến TS.

Phùng Võ Câm Hồng đã tận tình hướng dẫn em trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài. Em xin gửi lời cảm ơn đến TS. Trịnh Thị Phi Ly, ThS. Nguyễn Thị Vân Anh và tập thể sinh viên phòng Thử nghiệm Hóa đã tạo điều kiện, giúp đỡ em khi thực hiện các thí nghiệm trong thời gian hoàn thành khóa luận.

Cuôi cùng em xin bày tỏ lòng biệt on và yêu thương đền gia đình van luôn cô vũ va động viên trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài này. Em xIn chân thành cảm ơn. XÁC NHẬN VÀ CAM ĐOAN Tôi tên: Nguyễn Hoài Nam, MSSV: 19126104, Lớp DH19SHA, thuộc ngành Công nghệ Sinh học Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh, xin cam đoan: Đây là Khóa luận tốt nghiệp do bản thân tôi trực tiếp thực hiện, các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn trung thực và khách quan.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng về những cam kết này. Ho Chi Minh, ngay tháng năm Nguoi viét cam doan (Ký va ghi rõ họ tên) li TÓM TAT Đề tài được thực hiện nhằm khảo sát sơ bộ những thành phần hóa thực vật từ thịt quả khổ qua và đưa ra quy trình chiết xuất cao giàu các hợp chất thứ cấp, đồng thời đánh giá hoạt tính kháng oxy hóa và hoạt tính kháng khuẩn của cao chiết. Trong nghiên cứu này, bột khổ qua có độ âm 8,19%, thành phần hóa thực vật được xác định bao gồm phenolic tổng số: 4,48 mg/g, flavonoid tổng số: 0,70 mg/g, hoạt tính kháng oxy hóa theo phương pháp khử sắt và bắt gốc tự do DPPH lần lượt là 4,25 mg/g và 1,20 mg/g. Quy trình chiết xuất với dung môi ethanol 70%, siêu âm 5 phút, hồi lưu 90 phút có hàm lượng phenolic tổng số: 37,66 mg/g, flavonoid tông số: 3,45 mg/g.

Hiệu suất chiết đạt 37,09%, độ âm cao chiết thu được là 18,45%. Cao chiết khô qua có hoạt tính kháng oxy hóa với giá trị ICso = 4,22 mg/mL và thể hiện tinh kháng đối với Staphylococcus aureus, Escherichia coli va Bacillus subtilis subsp. Từ khóa: Momordica charantia L., chiết xuất, hợp chất thứ cấp, khang oxy hóa, kháng khuẩn. iil ABSTRACT The study was carried out to investigate the phytochemical components of bitter melon flesh, propose a high extraction process rich in secondary compounds, and evaluate its antioxidant and antibacterial activities.

The results showed that the moisture content of the materials was 8.19%, and the phytochemical components were determined including total phenolic: 4.48 mg/g, total flavonoid: 0.70 mg/g, antioxidant activity by iron reduction and DPPH free radical scavenging methods were 4. Extraction process with 70% ethanol, 5 min sonication, 90 min reflux achieved 37. The total phenolic and total flavonoid contents of the extract were 37. Bitter melon extract had antioxidant activity with an ICso value of 4.22 mg/mL and exhibited resistance to Staphylococcus aureus, Escherichia coli and Bacillus subtilis subsp.

Keywords: Momordica charantia L., extraction, secondary compounds, antioxidant, antibacterial. IV MỤC LỤC 989. i XÁC NHAN VA CAM DOAN .sscssssssssesseseesessesssssesvescsessteseaesessesissussssessesseeseansneaeeses ii TOM TAT. cseccssccsecssesssesssessesssesssessssssesuecsnssusessssssesuscsnssusessessassussiesseessssessssinessseseesieeseeeess iii AMS RPC cscosrrectaisnnnnons ecient inne.

tein eileen nee IV MỤC LUC wieeeesssssessesssvessessvessessvcssesssessesssevsvessessvessesssecevessessesssessesssesssesseeseessessseseveteeseveeeeceee V DANH SÁCH CAC CHỮ VIET TẮTT.----2-©22©+22++22++2E++2EE+2EEE2EE+zExrerrrrrrrrrr viii DANH SÁCH CAC BẢNG. x CR th 5P PT“ C Ủh C | a ee 1 1. Mục tiêu đề tai. edu Thee THIỆN ung t0RGUS0GG HGNTGIIGTGIGSKGIGGGQTSHUDHSRIIDHIENG.DGSBiG88 1808 2 CHƯƠNG 2.

TONG QUAN TÀI LIỆU .--2- 2 522S22E22E2EE2EE2EE2EE2E2EE2EE2E22222222See. Tổng quan về khổ Se ee ee ee 3 RG Y [ngu napoagg iin0rYNGryrgtrygyaytgtryyaedgdaasgrotrgraraaararayareatre 3 2.2 Đặc điềm hình thái. - -- 2-52 SS<2EEEE2EE212152121521211212111121111211112112122212221 12a 3 2. Tổng quan về một số thành phan trong quả khổ qua.

Tổng quan về các hợp chất thứ cấp.----- 2 2+22+22+EE+2E2+2E+2E22E22EE2EE222222222222222xe2 5 2. C&e hop chat phenolic 88. 5 ie acd GÀ HỘ NIÊT sccescacnenens ease ssc 0 ESE CNRS SURO NE SESE ENS SS SERENA 6 DA, Tome dựnh Ve C0 GIẾT. ccotsinsvnceniacnnevanvinericeicnonssienmnniin HA ĐH CHÚ 210000072013 1020016.

Tổng quan các phương pháp chiết Xuất.---2--22©222222222S+22E2EE22E2E+22222EzExczxrrxez 7 0s951L20EIRHOTOI IDÌNGTÔ KNIULIGTRHossesauizseszzasmissab einen oi ie alee desi datrria loan ora di 7 2. Phương pháp chiết hồi lưu. Các nghiên cứu trong nước và quốc tế về chiết cao từ thịt quả khổ qua. Nghiên cứu quốc t6.ccccccceccsessessessuessesseesessessessussssssessessessessessssiesseeseesessesseseneseeeees 9 CHƯƠNG 3.

VAT LIEU VÀ PHƯƠNG PHÁP. Thời gian và địa điểm nghiên cứu.----2- ¿2+ +2+S++S£+E++E£2E£EE+EE2EE2E22E22322E22. Vật liệu và phương pháp nghiên CỨU.-- -- ---- 2< E 2E S2 EE SE *#EE* Vy cư. 10 Sun, NI TU, YN se asst detest iS i cnc 10 3.

Thiết bị và hóa chất .ccceccccsscscssesssseesesecsessesvsveeessssvesesvssssvssssvsssstsessvsesstsevetseseeeeeees 10 E5: a1010201119480)772103019401191009101PS7Ẹ2 TỶ n ốốớẽnốcaốaốaố cố Cố acc 10 3. Dinh tinh một số hợp chat thứ cấp trong thịt quả khổ qua. Định tính flavonoId. ESTO CEE PATI TUT x ccancexaosonnannnmeansinanasheansinesiaannnndnenssneninceusmasindnevennnacsnnemnuntamannsnetessaavese 11 3.

Dinh tinh saponin 76. Định lượng các nhóm hợp chat thứ cấp trong thịt quả khổ qua. Ham lượng flavonoid tổng sỐ. BHÿØL tính Kháng 08v HỮN.

«ke SALAHe HE H011 1840. Khao sát quy trình chiết cao khổ qua. Phương pháp chiết xuất .5, Binh Ot Tiện: su eet saanggggaghieoovGhoaGIGGENGGGISEGSS214GB. Khảo sát hoạt tính sinh học của cao chiẾT .----- + 2 2x+E£2E+E£E£E2E£EEZEzEzkerxez 18 3;3:4:1: Hoat tinh kháng oxy Nace c cement OEE 18 3.

Hoạt tĩnh Kháng Wh tiasicesssissvscssscscsasisnncenernernacencesstannceontorioavamaconnenweveieranneceecest 19 555. Pines nền nữ lý gỗ ieee eereoneeneenees 19 CHƯƠNG 4. KET QUA VA THẢO LUAN. Thanh phan hóa thực vật của thịt quả khổ qua.

Định tinh occ eeccccccececsssessesssecseesseesuecsessvecsesssessucssecsucssesssessusssessuessessuessessueesceseesseeseesees 20 4. Dib WONG nace nena een 21 4. Khao sát quy trình chiết xuất cao khổ qua. Khảo sát các điều kiện chiết xuất.

Hiệu suất chiẾt. Khảo sát chất lượng cao chiẾt.- 5-5221 212E2E12121211212121211212121111112111112121111110111111121112111012 xe 28 A D2) OAT ĐH khán: GRY) HỘI ssaissssssssdkssaddletdasocsss-bliiLikiieDd4SĐI)5ã8icgisrig. Định lượng một số hợp chat thứ cấp trong cao chiết. KET LUẬN VA DE NGHỊ.

- 2-2222 22222222122122122122121121121121121121111211211211211211211121212121 1y ee 33 TÀI LIEU THAM KHẢO.---- 5225 S+SSSE+E2EEEEEE2EEEEEE2EE111212111111121111111111111 E1 1x6 34 PHU LỤC.---2-©2222222222222221221122122212211221211211211211121121121121121121111211221221212 1e Vil DANH SÁCH CÁC CHU VIET TAT ctv : cộng tác viên DPPH 1,1-diphenyl-2-picrylhydrazy FRAP : Ferric reducing antioxidant power GAE : Gallic Acid Equivalent H Humid IC : Inhibitory Concentration QE : Quercertin Equivalent SA : Siêu âm TCVN : Tiêu chuẩn Việt Nam TFC : Total Flavonoid Content LPG Total Phenolic Content UV —- Vis : Ultra violet — Visible Vili DANH SÁCH CAC BANG Bang 3. Các nghiệm thức khảo sát chiết xuất. Kết quả định tinh một số hợp chat trong thịt quả khổ qua. Kết quả định lượng các chỉ tiêu hóa thực vật của khổ qua.

Đánh giá hiệu suất chiết cao. Kết quả định lượng hợp chat thứ cấp trong cao chiết khổ qua. Kết qua đường kính vòng vô khuân .- 2-2 2¿22222222Ez+2E22E222Ezzzxzzzze2 31 ix DANH SÁCH CÁC HÌNH Hình 4. Hàm lượng phenolic tổng số ở các nghiệm thức thời gian chiết hồi lưu 30 phút.

So sánh ham lượng phenolic tổng số thu được từ các nghiệm thức tối ưu. Hoạt tinh khang oxy hóa cua ascorbic acid - DPPPH. Hoạt tính kháng oxy hóa của khổ qua - DPPH. Dat van dé Thực vật là nguồn tài nguyên quý báu trên Trái Dat.

Từ lâu, các dược chất quý giá từ thực vật đã được con người biết và sử dụng phục vụ cho lợi ích về sức khỏe. Trong thực vật có các hợp chất thứ cấp có tác dụng chống oxy hóa, nhiều vitamin, chất khoáng, chất XƠ.ØIÚp giam nguy cơ mắc bệnh tiểu đường, các bệnh về tim mạch, hỗ trợ hệ tiêu hóa, tăng cường hệ miễn dịch, nâng cao sức khỏe tinh thần. Theo y học cổ truyền, các hợp chat thứ cấp từ thực vật còn giúp làm chậm tốc độ lão hóa của tế bào, điều trị các bệnh liên quan đền tuôi tác, kéo dài tuôi thọ con người. Khô qua (Momordica charantia L.), hay còn gọi mướp đẳng, là một loài thực vật được trồng phố biến ở Đông Nam A và các khu vực cận nhiệt đới ở Nam và Trung Mỹ (Avinash và ctv, 2022).

Theo Đông y, khổ qua có vị đắng, lạnh, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc. Quả là bộ phận chính của cây được sử dụng trong chế biến thực phẩm và dược liệu. Quả khé qua có nhiều hợp chat thứ cấp có hoạt tính sinh học như triterpenoid, protein, steroid, alkaloid, saponin, flavonoid do đó có tác dụng kháng nắm, kháng khuẩn, chống ký sinh trùng, kháng virus mạnh (Almad và ctv, 2016; Kumar và ctv, 2010). Ngoài ra, khổ qua còn có nhiều lợi ích cho sức khỏe như tăng cường miễn dịch, hỗ trợ tiêu hóa, ngăn ngừa bệnh tim mạch, tiêu đường.

và được ứng dụng trong sản xuất mỹ phẩm chống lão hoá. Với những đặc tính quý về giá trị y học, từ xưa xưa đến nay, khổ qua được con người sử dụng với nhiều hình thức và mục đích khác nhau. Bên cạnh những món ăn bố dưỡng thường thấy trong những bữa ăn, khổ qua còn được nấu với nước đề tạo thành dịch chiết. Dịch chiết khổ qua có thể sử dụng như một thức uống có tác dụng giảm ho, khô họng, hạ sốt và giảm nguy cơ tiểu đường.

Ngoài ra, theo y học cô truyền nước khô qua sau khi chiết có thé được dùng dé tắm giúp trị các bệnh về da như rôm say. Hiện nay trên thị trường đã có nhiều sản phâm thương mại từ khổ qua, da dạng hình thức từ các loại trà, bột, viên uống hay đến các nhu yếu pham hằng ngày như xà phòng, kem dưỡng da, sữa tắm,. Trong đó, cao chiết là một chế phẩm có hàm lượng hợp chat thứ cấp cao, dé dàng bảo quan và có thé ứng dụng vào nhiều loại sản phẩm khác nhau. Theo số liệu của Hiệp hội trồng khổ qua khu vực châu A (2014), Việt Nam chiếm 6% tông sản lượng trong khu vực.

Do đó ngoài các cách sử dụng thông thường, việc điều chế cao chiết sẽ giúp tận dụng được nguồn nguyên liệu lớn góp phan tăng giá trị sản phẩm của khổ qua, đồng thời là cơ sở dé điều chế các dược phẩm hoặc thực phẩm chức năng nhờ những hợp chất quý.