Nghiên Cứu Quản Lý Trị Giá Tính Thuế Hàng Nhập Khẩu Tại Cục Hải Quan TP Hà Nội

Luận văn thạc sĩ TMU phân tích quản lý trị giá tính thuế hàng tiêu dùng nhập khẩu tại Cục Hải quan TP Hà Nội, cung cấp cái nhìn sâu sắc về chính sách thuế.

• Tác giả: Hoàng Khánh Chi
• Trường học: Trường Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Trị Giá Tính Thuế Hàng Nhập Khẩu Tại Cục Hải Quan TP Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Đóng góp mới của đề tài
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TRỊ GIÁ TÍNH THUẾ HÀNG NHẬP KHẨU
• 2.1. Khái quát về trị giá tính thuế và xác định trị giá tính thuế
• 2.1.1. Khái niệm trị giá tính thuế hàng nhập khẩu và xác định trị giá tính thuế
• 2.2. Quản lý trị giá tính thuế hàng nhập khẩu
• 2.2.1. Khái niệm quản lý giá tính thuế hàng nhập khẩu
• 2.2.2. Vai trò của quản lý trị giá tính thuế hàng nhập khẩu
• 2.2.3. Nội dung quản lý trị giá tính thuế nhập khẩu tại cơ quan hải quan
• 2.2.4. Công cụ hỗ trợ công tác quản lý giá tính thuế hàng nhập khẩu
• 2.3. Những yếu tố ảnh hưởng quản lý trị giá tính thuế hàng nhập khẩu
• 2.3.1. Yếu tố thuộc về cơ quan hải quan
• 2.3.2. Yếu tố thuộc về môi trường bên ngoài
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ GIÁ TÍNH THUẾ HÀNG TIÊU DÙNG NHẬP KHẨU TẠI CỤC HẢI QUAN TP HÀ NỘI
• 3.1. Giới thiệu khái quát về cục hải quan thành phố Hà Nội
• 3.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 3.1.2. Cơ cấu tổ chức bộ máy của Cục Hải quan TP
• 3.1.3. Chức năng, nhiệm vụ của Cục Hải quan TP
• 3.2. Cơ sở pháp lý quản lý trị giá tính thuế hàng nhập khẩu ở Việt Nam
• 3.2.1. Cam kết quốc tế của Việt Nam về xác định trị giá tính thuế
• 3.2.2. Luật pháp của Việt Nam về quản lý trị giá tính thuế
• 3.3. Thực trạng công tác quản lý trị giá tính thuế hàng tiêu dùng nhập khẩu tại cục hải quan thành phố Hà Nội
• 3.3.1. Khái quát tình hình nhập khẩu hàng tiêu dùng tại địa bàn do Cục Hải quan TP.Hà Nội quản lý
• 3.3.2. Kết quả thu thuế xuất, nhập khẩu tại Cục Hải quan TP
• 3.3.3. Phân tích tình hình quản lý trị giá tính thuế hàng tiêu dùng nhập khẩu tại cục hải quan thành phố Hà Nội
• 3.3.4. Những kết quả đạt được và những hạn chế tồn tại trong công tác quản lý giá tính thuế tại Cục Hải quan TP
• 3.3.4.1. Cấp Chi cục
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ TRỊ GIÁ TÍNH THUẾ HÀNG TIÊU DÙNG NHẬP KHẨU TẠI CỤC HẢI QUAN TP HÀ NỘI
• 4.1. Quan điểm, định hướng chung của ngành Hải quan đối với công tác quản lý trị giá tính thuế hàng tiêu dùng nhập khẩu
• 4.2. Dự báo xu hướng nhập khẩu hàng tiêu dùng vào Việt Nam
• 4.3. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý trị giá tính thuế hàng tiêu dùng nhập khẩu tại Cục Hải quan TP
• 4.3.1. Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật quản lý giá tính thuế
• 4.3.2. Tiếp tục đẩy mạnh công tác quản lý trị giá tính thuế hàng nhập khẩu
• 4.3.3. Kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý giá tính thuế, tăng cường công tác chuyên môn nghiệp vụ, nâng cao năng lực của cán bộ làm công tác giá
• 4.3.4. Hoàn thiện cơ sở vật chất - kỹ thuật và hệ thống công nghệ thông tin phục vụ quản lý trị giá tính thuế
• 4.3.5. Tăng cường cơ sở dữ liệu thông tin giá
• 4.3.6. Tăng cường công tác kiểm tra thông tin khai báo trị giá hàng hóa nhập khẩu tại thời điểm làm thủ tục hải quan và công tác kiểm tra sau thông quan
• 4.3.7. Nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm tra, thanh tra thường xuyên về công tác quản lý giá tính thuế đối với hàng hóa nhập khẩu
• 4.3.8. Tăng cường ứng dụng kỹ thuật quản lý rủi ro trong công tác quản lý trị giá tính thuế hàng nhập khẩu và điều tra chống buôn lậu
• 4.3.9. Nâng cao năng lực nhận thức của hải quan và cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn quản lý
• 4.4. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 4.4.1. Kiến nghị với Tổng cục Hải quan, Bộ Tài chính
• 4.4.2. Kiến nghị với các ngành có liên quan
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên Cứu Quản Lý Trị Giá Tính Thuế Hàng Nhập Khẩu

Nghiên cứu về quản lý trị giá tính thuế hàng nhập khẩu tại Cục Hải quan TP Hà Nội là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Việc xác định trị giá tính thuế không chỉ ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách mà còn tác động đến hoạt động thương mại và đầu tư. Đề tài này sẽ phân tích các khía cạnh lý luận và thực tiễn liên quan đến công tác quản lý trị giá tính thuế hàng nhập khẩu.

1.1. Tính cấp thiết của nghiên cứu quản lý trị giá tính thuế

Nghiên cứu này nhằm làm rõ tầm quan trọng của việc xác định trị giá tính thuế trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế. Việc quản lý trị giá tính thuế giúp đảm bảo tính công bằng trong thương mại và bảo vệ lợi ích quốc gia.

1.2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý trị giá tính thuế hàng nhập khẩu tại Cục Hải quan TP Hà Nội. Nhiệm vụ bao gồm phân tích thực trạng và đề xuất các phương pháp cải thiện.

II. Vấn đề và Thách thức trong Quản Lý Trị Giá Tính Thuế Hàng Nhập Khẩu

Quản lý trị giá tính thuế hàng nhập khẩu tại Cục Hải quan TP Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề này bao gồm sự phức tạp trong việc xác định trị giá, sự thiếu hụt thông tin và sự không đồng nhất trong việc áp dụng các quy định pháp luật. Những thách thức này cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả công tác quản lý.

2.1. Những khó khăn trong xác định trị giá tính thuế

Việc xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu gặp khó khăn do sự đa dạng của hàng hóa và các phương pháp xác định trị giá khác nhau. Điều này dẫn đến sự không nhất quán trong việc áp dụng quy định.

2.2. Tác động của gian lận thương mại đến quản lý trị giá

Gian lận thương mại là một vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến quản lý trị giá tính thuế. Các hành vi gian lận làm giảm nguồn thu ngân sách và gây khó khăn cho công tác kiểm tra của cơ quan hải quan.

III. Phương Pháp Quản Lý Trị Giá Tính Thuế Hàng Nhập Khẩu Hiện Nay

Để nâng cao hiệu quả quản lý trị giá tính thuế hàng nhập khẩu, Cục Hải quan TP Hà Nội đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm việc sử dụng công nghệ thông tin, cải tiến quy trình kiểm tra và tăng cường đào tạo cho cán bộ hải quan.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý trị giá tính thuế. Việc áp dụng hệ thống quản lý điện tử giúp tăng cường tính chính xác và hiệu quả trong công tác kiểm tra.

3.2. Đào tạo và nâng cao năng lực cán bộ hải quan

Đào tạo cán bộ hải quan là một yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý trị giá tính thuế. Cán bộ cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện công tác này một cách hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Quản Lý Trị Giá Tính Thuế

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc quản lý trị giá tính thuế hàng nhập khẩu tại Cục Hải quan TP Hà Nội đã đạt được một số thành tựu nhất định. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được cải thiện để nâng cao hiệu quả công tác này.

4.1. Kết quả thu ngân sách từ hàng nhập khẩu

Kết quả thu ngân sách từ hàng nhập khẩu đã có sự tăng trưởng đáng kể trong những năm qua. Điều này cho thấy sự cải thiện trong công tác quản lý trị giá tính thuế.

4.2. Phân tích tình hình quản lý trị giá tính thuế

Phân tích cho thấy rằng mặc dù có những tiến bộ, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong việc áp dụng các phương pháp xác định trị giá tính thuế.

V. Giải Pháp Tăng Cường Quản Lý Trị Giá Tính Thuế Hàng Nhập Khẩu

Để nâng cao hiệu quả quản lý trị giá tính thuế hàng nhập khẩu, cần thực hiện một số giải pháp như hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, tăng cường công tác kiểm tra và nâng cao nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp.

5.1. Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật

Cần cập nhật và hoàn thiện các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý trị giá tính thuế để phù hợp với thực tiễn và yêu cầu hội nhập.

5.2. Tăng cường công tác kiểm tra và thanh tra

Công tác kiểm tra và thanh tra cần được tăng cường để phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi gian lận trong việc khai báo trị giá hàng hóa.

VI. Kết Luận và Tương Lai của Quản Lý Trị Giá Tính Thuế Hàng Nhập Khẩu

Quản lý trị giá tính thuế hàng nhập khẩu tại Cục Hải quan TP Hà Nội có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn thu ngân sách và tạo thuận lợi cho thương mại. Tương lai của công tác này cần được định hướng theo hướng hiện đại hóa và nâng cao hiệu quả.

6.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần có những định hướng rõ ràng để phát triển công tác quản lý trị giá tính thuế, bao gồm việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình làm việc.

6.2. Tầm quan trọng của sự hợp tác quốc tế

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực quản lý trị giá tính thuế là cần thiết để học hỏi kinh nghiệm và áp dụng các phương pháp tốt nhất từ các quốc gia khác.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, hoạt động ngoại thương của Việt Nam đã chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc với kim ngạch xuất nhập khẩu hàng năm đạt hàng trăm tỷ USD. Cùng với việc Việt Nam chính thức áp dụng xác định trị giá hải quan theo Hiệp định thực hiện Điều VII của Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT/WTO) từ ngày 01/01/2004, nguồn thu từ thuế xuất nhập khẩu luôn đóng góp quan trọng, chiếm khoảng 18% đến 22% tổng thu ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại qua hình thức khai thấp giá trị hàng hóa nhập khẩu diễn biến ngày càng tinh vi, đặc biệt là nhóm hàng tiêu dùng nhập khẩu như đồ điện tử, mỹ phẩm, đồ gia dụng và thực phẩm chức năng.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là làm thế nào để cân bằng giữa mục tiêu tạo thuận lợi thương mại, đẩy nhanh tốc độ thông quan hàng hóa và yêu cầu kiểm soát chặt chẽ nhằm chống thất thu ngân sách nhà nước. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý trị giá tính thuế, đánh giá toàn diện thực trạng quản lý giá tính thuế đối với hàng tiêu dùng nhập khẩu tại Cục Hải quan thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2012 - 2014, từ đó chỉ ra những kẽ hở quản lý và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý đến năm 2020.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian địa bàn do Cục Hải quan thành phố Hà Nội quản lý – một trong những đơn vị đầu tàu cả nước, nơi tiếp nhận lượng tờ khai hàng tiêu dùng chiếm trên 25% tổng kim ngạch nhập khẩu toàn địa bàn. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn lớn, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ rủi ro gian lận giá xuống dưới 5%, đồng thời rút ngắn 15% đến 20% thời gian xử lý thủ tục thông quan cho các doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật hải quan.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng Lý thuyết quản lý hành chính nhà nước hiện đại và Lý thuyết quản trị rủi ro hải quan theo Khung tiêu chuẩn SAFE do Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) ban hành năm 2005. Quản lý hành chính về giá tính thuế được tiếp cận như một hệ thống quy trình chặt chẽ thực thi quyền lực nhà nước, nhằm bảo đảm tính công bằng, minh bạch và thu đúng, thu đủ nghĩa vụ thuế.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa trong luận văn bao gồm: Trị giá tính thuế (Customs Value) theo Điều 15 Hiệp định GATT và Luật Hải quan; Danh mục quản lý rủi ro về giá (DMRR); Quy trình kiểm tra, tham vấn và kiểm tra sau thông quan (KTSTQ). Theo nguyên tắc quốc tế, trị giá tính thuế hàng nhập khẩu được xác định tuần tự qua hệ thống 6 phương pháp bắt buộc:

1. Phương pháp trị giá giao dịch của hàng nhập khẩu (Phương pháp 1 - phương pháp chủ đạo).
2. Phương pháp trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu giống hệt.
3. Phương pháp trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu tương tự.
4. Phương pháp khấu trừ.
5. Phương pháp tính toán.
6. Phương pháp suy luận.

Mô hình quản lý trị giá tính thuế vận hành theo cơ chế phân luồng quản lý rủi ro kết hợp giữa cấp Cục và Chi cục theo Thông tư 205/2010/TT-BTC và Quyết định 103/QĐ-TCHQ, phân chia luồng xử lý thành luồng xanh (hàng ngoài danh mục rủi ro, chuyển kiểm tra sau thông quan), luồng vàng và luồng đỏ (kiểm tra chi tiết hồ sơ và kiểm tra thực tế giá trị hàng hóa trước khi thông quan).

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính khách quan và khoa học, tác giả kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp phân tích định lượng trên nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo tổng kết giai đoạn 2012 - 2014 của Cục Hải quan thành phố Hà Nội, số liệu thống kê thu ngân sách và hệ thống phần mềm dữ liệu giá chuyên ngành GTT02. Nguồn dữ liệu sơ cấp được khảo sát thông qua cỡ mẫu gồm 450 bộ hồ sơ tờ khai hải quan hàng tiêu dùng nhập khẩu và phiếu phỏng vấn chuyên sâu 65 cán bộ công chức hải quan chuyên trách công tác quản lý giá tại các Chi cục trọng điểm như Chi cục Hải quan Cửa khẩu Sân bay Quốc tế Nội Bài, Chi cục Hải quan Gia Lâm và Chi cục Hải quan Quản lý hàng đầu tư gia công.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được lựa chọn nhằm bảo đảm tính đại diện cao nhất cho các nhóm mặt hàng tiêu dùng có thuế suất cao từ 10% đến 45% và kim ngạch lớn. Việc áp dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp và so sánh đối chiếu đa chiều giúp phản ánh chính xác thực trạng kiểm tra giá, làm rõ nguyên nhân của các sai lệch giữa trị giá khai báo và trị giá xác định của cơ quan hải quan, từ đó cung cấp căn cứ vững chắc cho các đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu thực tế tại Cục Hải quan thành phố Hà Nội giai đoạn 2012 - 2014 cho thấy 4 phát hiện quan trọng trong công tác quản lý trị giá tính thuế hàng tiêu dùng nhập khẩu:

Thứ nhất, về phương pháp xác định giá, có 78.5% tổng số tờ khai nhập khẩu hàng tiêu dùng được chấp nhận thông quan theo phương pháp trị giá giao dịch. Tuy nhiên, vẫn còn 21.5% hồ sơ xuất hiện dấu hiệu nghi vấn mức giá khai báo thấp hơn cơ sở dữ liệu rủi ro, buộc cơ quan hải quan phải chuyển sang các phương pháp xác định thứ cấp hoặc tổ chức tham vấn giá.

Thứ hai, cơ cấu phân luồng kiểm tra giá ghi nhận tỷ lệ luồng xanh đạt 56.0%, luồng vàng chiếm 34.2% và luồng đỏ chiếm 9.8%. Đáng chú ý, tỷ lệ phát hiện sai phạm về khai báo giá tập trung chủ yếu ở luồng vàng với 14.6% tổng số tờ khai phải thực hiện điều chỉnh tăng thuế sau khi kiểm tra chi tiết hồ sơ chứng từ.

Thứ ba, hiệu quả công tác tham vấn giá mang lại kết quả rõ rệt. Trong 3 năm từ 2012 đến 2014, Cục Hải quan thành phố Hà Nội đã thực hiện 1.280 lượt tham vấn giá đối với hàng tiêu dùng. Kết quả đã bác bỏ trị giá khai báo của 412 doanh nghiệp, điều chỉnh tăng mức trị giá tính thuế trung bình 18.6% so với mức giá khai báo ban đầu, qua đó truy thu và tăng thu cho ngân sách nhà nước hơn 42.5 tỷ đồng.

Thứ tư, mức độ bao phủ và cập nhật dữ liệu của hệ thống GTT02 đạt 91.3% đối với các mặt hàng tiêu dùng phổ biến. Dẫu vậy, vẫn tồn tại 8.7% dòng hàng tiêu dùng mới phát sinh hoặc có biến động giá nhanh trên thị trường quốc tế chưa kịp cập nhật vào danh mục rủi ro, tạo ra kẽ hở cho hành vi gian lận.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu được mô tả trực quan thông qua bảng tổng hợp kim ngạch thu ngân sách và biểu đồ cơ cấu phân luồng tờ khai tại đơn vị. Dữ liệu bảng biểu phản ánh mối tương quan trực tiếp giữa mức độ hoàn thiện của cơ sở dữ liệu giá với tỷ lệ thu hồi thuế qua công tác tham vấn.

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng gian lận giá xuất phát từ áp lực cạnh tranh trên thị trường nội địa, khiến nhiều doanh nghiệp tìm cách lập chứng từ mua bán không trung thực nhằm hạ thấp giá CIF tính thuế. So sánh với các nghiên cứu trước đây về kinh nghiệm áp dụng GATT tại Thái Lan và Indonesia, giai đoạn đầu chuyển đổi từ bảng giá tối thiểu sang giá giao dịch luôn chứng kiến sự gia tăng đột biến của các vụ việc khiếu nại về trị giá hải quan do bất đồng quan điểm giữa công chức kiểm tra và người nộp thuế.

Tại Cục Hải quan thành phố Hà Nội, sự thiếu vắng cơ chế kết nối thông tin thời gian thực giữa cơ quan hải quan với các ngân hàng thương mại và cơ quan thuế nội địa đã hạn chế khả năng xác minh dòng tiền thanh toán thực tế của doanh nghiệp. Ý nghĩa của phát hiện này chỉ ra rằng công tác quản lý giá không thể chỉ dừng lại ở khâu làm thủ tục thông quan mà phải chuyển dịch mạnh mẽ sang khâu kiểm tra sau thông quan theo chuẩn mực hải quan hiện đại.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp đột phá với lộ trình triển khai rõ ràng nhằm tăng cường hiệu lực quản lý trị giá tính thuế hàng tiêu dùng nhập khẩu:

Một là, chuẩn hóa và tối ưu hóa quy trình tham vấn giá. Tổng cục Hải quan và Cục Hải quan thành phố Hà Nội cần ban hành cẩm nang hướng dẫn chi tiết về kỹ thuật tham vấn và bộ tiêu chí bác bỏ trị giá khai báo cho 100% công chức làm công tác giá tại các Chi cục cửa khẩu. Mục tiêu đặt ra là rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ tham vấn từ 5 ngày làm việc xuống tối đa 3 ngày làm việc trước quý IV/2016, giảm 30% tỷ lệ khiếu nại phát sinh từ người nộp thuế.

Hai là, nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu giá GTT02. Bộ phận Công nghệ thông tin phối hợp cùng Phòng Thuế Xuất nhập khẩu triển khai nâng cấp phần mềm GTT02, tích hợp thuật toán tự động so sánh giá khai báo với mức giá xuất khẩu tại nước xuất xứ. Hoàn thành việc kết nối liên thông dữ liệu thanh toán quốc tế với ít nhất 15 ngân hàng thương mại lớn trong giai đoạn 2016 - 2018 nhằm kiểm soát 100% chứng từ thanh toán thực tế.

Ba là, đẩy mạnh công tác kiểm tra sau thông quan và ứng dụng kỹ thuật quản lý rủi ro. Chi cục Kiểm tra sau thông quan cần nâng tỷ lệ kiểm tra định kỳ đối với các doanh nghiệp nhập khẩu hàng tiêu dùng có tần suất rủi ro cao lên mức 15% tổng số tờ khai thuộc diện nghi vấn, phấn đấu tăng số thu hồi nợ đọng và xử phạt vi phạm hành chính về giá thêm 25% trong giai đoạn 2016 - 2020.

Bốn là, kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực đội ngũ công chức chuyên trách giá. Cục Hải quan thành phố Hà Nội cần tổ chức định kỳ 4 khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm về phân tích báo cáo tài chính quốc tế, thẩm định hợp đồng ngoại thương và kỹ năng đàm phán tham vấn, bảo đảm 100% cán bộ làm công tác trị giá tại các Chi cục đạt chuẩn năng lực nghiệp vụ theo quy chuẩn của Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) trước năm 2018.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo thực tiễn và học thuật sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, cán bộ, công chức và lãnh đạo trong ngành Hải quan. Tài liệu cung cấp góc nhìn toàn diện về quy trình kiểm tra 3 bước, kỹ năng xây dựng biên bản tham vấn và phương pháp vận hành cơ sở dữ liệu giá GTT02, giúp nâng cao năng suất xử lý tờ khai và hạn chế sai sót chuyên môn tại các Chi cục cửa khẩu.

Thứ hai, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng tiêu dùng. Luận văn giúp đội ngũ quản lý, kế toán và chuyên viên logistics nắm vững 6 phương pháp xác định trị giá theo nguyên tắc GATT/WTO, hiểu rõ quyền hạn và trách nhiệm khi tham gia tham vấn giá, từ đó chuẩn bị bộ hồ sơ hải quan hợp lệ, giảm thiểu hơn 80% rủi ro bị bác bỏ giá khai báo và tránh bị xử phạt chậm nộp thuế.

Thứ ba, giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính công, Quản trị Logistics và Thương mại quốc tế. Đây là tài liệu tham khảo giá trị với hệ thống số liệu thực chứng phong phú giai đoạn 2012 - 2014, phương pháp nghiên cứu kết hợp chặt chẽ và nguồn tài liệu dẫn chứng chuẩn mực về chính sách thuế quan.

Thứ tư, các chuyên viên phân tích và hoạch định chính sách tại Bộ Tài chính và Tổng cục Hải quan. Công trình cung cấp các luận cứ thực tiễn sắc bén phục vụ việc rà soát, sửa đổi và hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật như Nghị định số 40/2007/NĐ-CP và Thông tư số 205/2010/TT-BTC, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch và thuận lợi.

Câu hỏi thường gặp

1. Trị giá tính thuế hàng tiêu dùng nhập khẩu được xác định dựa trên nguyên tắc nào? Theo quy định tại Điều 9 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và Hiệp định GATT, trị giá tính thuế là giá thực tế đã thanh toán hoặc sẽ phải thanh toán tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên. Việc xác định mức giá phải tuân thủ nghiêm ngặt theo trình tự tuần tự 6 phương pháp định giá, bắt đầu từ phương pháp trị giá giao dịch.

2. Khi nào cơ quan hải quan có quyền bác bỏ trị giá khai báo của doanh nghiệp? Cơ quan hải quan có quyền bác bỏ trị giá khai báo khi phát hiện hồ sơ có mâu thuẫn không thể giải trình, người khai hải quan từ chối tham gia tham vấn quá 5 ngày làm việc, hoặc khi mức giá khai báo thấp hơn bất hợp lý so với danh mục rủi ro mà doanh nghiệp không chứng minh được tính trung thực của chứng từ thanh toán thực tế.

3. Thủ tục tham vấn giá hải quan diễn ra trong bao lâu và gồm những bước nào? Theo Thông tư 205/2010/TT-BTC, quy trình tham vấn được thực hiện tối đa trong 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ bổ sung. Quy trình gồm 4 bước chính: phân loại thẩm quyền tham vấn, thu thập dữ liệu giá đối chiếu, chuẩn bị nội dung chất vấn và tổ chức phiên làm việc trực tiếp để lập biên bản kết luận chấp nhận hoặc bác bỏ mức giá.

4. Hệ thống cơ sở dữ liệu giá GTT02 có vai trò như thế nào trong quản lý hải quan? GTT02 là phần mềm nghiệp vụ cốt lõi hoạt động trên cả 3 cấp Tổng cục, Cục và Chi cục. Hệ thống lưu trữ dữ liệu giá của hàng triệu tờ khai đã thông quan, giúp công chức hải quan tra cứu tức thì mức giá của hàng hóa giống hệt và tương tự, từ đó giảm hơn 50% thời gian thẩm định giá và phát hiện nhanh các giao dịch có rủi ro cao.

5. Doanh nghiệp cần chuẩn bị những chứng từ gì để chứng minh trị giá giao dịch hợp lệ? Doanh nghiệp cần cung cấp bộ hồ sơ thương mại hoàn chỉnh gồm: hợp đồng ngoại thương, hóa đơn thương mại (Commercial Invoice), vận đơn (Bill of Lading), chứng từ thanh toán qua ngân hàng (T/T, L/C), bảng kê chi tiết đóng gói (Packing List), bảng giá niêm yết của nhà sản xuất và các hợp đồng vận chuyển, bảo hiểm quốc tế liên quan.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu thông qua 5 kết quả then chốt sau:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về 6 phương pháp xác định trị giá tính thuế theo chuẩn mực Hiệp định trị giá GATT/WTO và pháp luật hải quan Việt Nam.
• Phân tích sâu sắc thực trạng quản lý giá hàng tiêu dùng tại Cục Hải quan thành phố Hà Nội giai đoạn 2012 - 2014, chỉ rõ hiệu quả tăng thu 42.5 tỷ đồng qua công tác tham vấn giá.
• Nhận diện chính xác các điểm nghẽn về cơ sở dữ liệu GTT02, sự thiếu đồng bộ trong phối hợp liên ngành và năng lực cán bộ chuyên trách giá tại cấp Chi cục.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi với lộ trình triển khai cụ thể từ năm 2016 đến năm 2020, nhấn mạnh vào ứng dụng công nghệ thông tin và kiểm tra sau thông quan.
• Đóng góp nguồn tài liệu học thuật và thực tiễn có giá trị cao cho công tác đào tạo và hoàn thiện chính sách quản lý thuế quan tại Việt Nam.

Công tác quản lý trị giá tính thuế là chìa khóa then chốt để bảo vệ nguồn thu quốc gia và thúc đẩy thương mại bền vững. Hãy tiếp tục nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp của luận văn vào thực tiễn quản lý và hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu ngay hôm nay để tối ưu hóa hiệu quả tuân thủ pháp luật hải quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài Chương 2: Một số vấn đề lý luận về quản lý trị giá tính thuế hàng nhập khẩu Chương 3: Thực trạng công tác quản lý giá tính thuế hàng tiêu dùng nhập khẩu tại Cục Hải quan TP. Chương 4: Một số giải pháp tăng cường công tác quản lý giá hàng tiêu dùng nhập khẩu tại Cục Hải quan TP.Hà Nội Luan van 7 CHƯƠNG 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TRỊ GIÁ TÍNH THUẾ HÀNG NHẬP KHẨU 2.1 Khái quát về trị giá tính thuế và xác định trị giá tính thuế 2.1 Khái niệm trị giá tính thuế hàng nhập khẩu và xác định trị giá tính thuế * Trị giá tính thuế hàng nhập khẩu (Trị giá hải quan) Theo Điều 15, Hiệp định trị giá GATT/WTO: “Trị giá tính thuế là trị giá hải quan nhằm mục đích tính thuế. Xác định trị giá hải quan là xác định trị giá làm cơ sở tính thuế” [23, tr.Theo khái niệm này có thể hiểu trị giá tính thuế là trị giá hải quan nhằm phục vụ công tác tính thuế và việc xác định trị giá hải quan là xác định trị giá làm cơ sở tính thuế. Theo quy định tại Luật Hải quan, trị giá hải quan là trị giá của hàng hóa xuất nhập khẩu, phục vụ cho mục đích tính thuế, thống kê hải quan.

Trị giá hải quan hàng nhập khẩu là giá thực tế phải trả tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên trên cơ sở áp dụng Hiệp định chung về thuế quan và thương mại hoặc theo các cam kết quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ký kết. Trên thực tế, tuỳ theo từng phạm vi và mục đích nghiên cứu, có tài liệu, văn bản (hầu hết là tài liệu nước ngoài) sử dụng cụm từ “Trị giá hải quan” (customs value); có tài liệu, văn bản (chủ yếu các tài liệu trong nước) sử dụng cụm từ “trị giá tính thuế” nhưng phân tích dưới góc độ nhằm mục đích tính thuế thìhai khái niệm này đồng nhất với nhau. Luận văn này, tác giả xin sử dụng chung một khái niệm là “trị giá tính thuế hàng hoá nhập khẩu”. Theo quản lý hải quan hiện đại, trị giá tính thuế là phần số liệu về trị giá được đưa ra hoặc đưa vào lãnh thổ hải quan, do cơ quan hải quan quản lý và sử dụng phục vụ cho các mục tiêu quản lý nhà nước về Hải quan, trong đó mục tiêu Luan van 8 dùng để tính thuế đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu là chủ yếu và gọi là trị giá tính thuế.Trị giá tính thuế là yếu tố quan trọng (cùng với số lượng hàng hoá và mức thuế suất đối với mỗi loại hàng hoá đó) cấu thành nên thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.

Bởi vậy xác định trị giá hải quan là một công tác quan trọng trong hệ thống thuế quan hiện đại đảm bảo cho qui trình thủ tục hải quan nói chung và kiểm tra tính thuế nói riêng được thuận lợi và chính xác. Hiệp định về thực hiện Điều VII của Hiệp định chung về thuế quan và thương mại (Hiệp định General Agreement of Tarriff and Trade, viết tắt là GATT) hay còn gọi là Hiệp định Trị giá Hải quan (ACV) được ký kết tại Vòng đàm phán Tokyo năm 1979, có hiệu lực thực hiện từ ngày 1 tháng 1 năm 1981 đưa ra một nguyên tắc chung về xác định trị giá hải quan cho tất cả các nước tham gia ký kết, nhằm mang lại sự thống nhất, bình đẳng trong hoạt động ngoại thương trên phạm vi toàn cầu. Đây là một bước tiến đáng kể của quá trình hình thành khái niệm trị giá hải quan được công nhận rộng rãi và sử dụng chung cho các nước, bởi vì tính đến thời điểm ra đời của Hiệp định GATT, việc xác định trị giá hải quan được thực hiện một cách tự phát, không thống nhất trên thế giới. Các nguyên tắc chung đã được cụ thể hoá bằng các phương pháp xác định trị giá hải quan cụ thể đi kèm với những hướng dẫn rõ ràng.

Chính vì vậy, Hiệp định Trị giá Hải quan đã tạo nên sự ổn định và thống nhất mới trong việc định giá chung trên thế giới, được rất nhiều nước ủng hộ. Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) coi ACV là một phần bắt buộc các nước thành viên của WTO phải thực hiện. Theo Hiệp định Trị giá Hải quan thì khái niệm trị giá hải quan là trị giá giao dịch, tức là giá thực tế đã thanh toán hay sẽ phải thanh toán cho hàng hóa được xuất khẩu đến nước nhập khẩu sau khi đã tính đến các khoản điều chỉnh (các khoản phải cộng, các khoản được trừ) theo Điều 8 của Hiệp định này. Để phù hợp với luật pháp về thuế của Việt Nam, cụm từ “trị giá hải quan” tại Hiệp định được thay thế bằng “trị giá tính thuế”.

Cụ thể, tại Điều 9 Luật Thuế Luan van 9 xuất khẩu, thuế nhập khẩu số 45/2005/QH11 ngày 14/6/2005 quy định “trị giá tính thuế đối với hàng hóa nhập khẩu là giá thực tế phải trả tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên theo hợp đồng, phù hợp với cam kết quốc tế”, và tại Điều 1 Nghị định số 40/2007/NĐ-CP ngày 16/3/2007của Chính phủ quy định về việc xác định trị giá đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu cũng nêu “Xác định trị giá hải quan nhằm mục đích tính thuế và thống kê đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu”. Tựu chung lại có thể hiểu thống nhất về trị giá tính thuế là trị giá của hàng hóa xuất nhập khẩu dùng cho mục đích quản lý nhà nước về hải quan. Trị giá tính thuế bao gồm trị giá hải quan của hàng xuất khẩu và trị giá hải quan của hàng nhập khẩu Trị giá tính thuế của hàng xuất khẩu là giá bán hàng hóa tại cửa khẩu xuất khẩu, theo hợp đồng mua bán, không bao gồm các chi phí vận chuyển và bảo hiểm quốc tế. Trị giá tính thuế của hàng nhập khẩu là giá thực tế phải trả tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên và được xác định bằng cách áp dụng tuần tự sáu phương pháp xác định trị giá tính thuế và dừng ngay ở phương pháp xác định được trị giá tính thuế.

Hiện nay hải quan Việt Nam đang áp dụng các phương pháp xác định trị giá tính thuế theo nguyên tắc của Hiệp định trị giá GATT/WTO. * Khái niệm về xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu Cho đến nay chưa có một khái niệm chính thức nào về việc xác định trị giá tính thuế đối với hàng hóa NK. Tuy nhiên từ các văn bản liên quan và thực tiễn công tác, tác giả có thể đúc rút ra khái niệm về xác định trị giá tính thuế như sau: Xác định TGTT là một phần công việc trong quy trình thủ tục hải quan trong đó CBCC hải quan căn cứ vào hồ sơ doanh nghiệp khai báo, chứng từ, cơ sở dữ liệu giá của cơ quan hải quan và các nguồn thông tin liên quan để khẳng định hồ sơ khai báo doanh nghiệp có nghi vấn về mức giá khai báo hay không và cơ quan hải quan có đủ cơ sở bác bỏ trị giá khai báo của doanh nghiệp hay không từ đó Luan van 10 sử dụng các phương pháp xác định giá theo quy định để xác định mức giá phù hợp với hàng hóa NK. Từ 29/12/2003 Hải quan Việt Nam bắt đầu thực hiện việc xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu theo Hiệp định trị giá GATT/WTO.

Theo hiệp định trị giá GATT, trị giá tính thuế được xác định bằng một trong các phương pháp sau: - Phương pháp trị giá giao dịch - Phương pháp trị giá giao dịch đối với hàng nhập khẩu giống hệt - Phương pháp trị giá giao dịch đối với hàng nhập khẩu tương tự - Phương pháp khấu trừ - Phương pháp tính toán - Phương pháp suy luận Hiệp định cũng chỉ ra rằng không một nhà nhập khẩu hoặc cơ quan quản lý nào có quyền lựa chọn tùy tiện phương pháp xác định trị giá mà đều phải tuân thủ theo một trình tự đã định sẵn. Để xác định trị giá tính thuế của hàng nhập khẩu phải áp dụng tuần tự sáu phương pháp, bắt đầu từ phương pháp thứ nhất “trị giá giao dịch” và chỉ khi vì một lý do nào đó mà phương pháp này không thể áp dụng được thì mới áp dụng phương pháp thứ hai. Nếu không thể xác định trị giá tính thuế theo phương pháp thứ hai thì sẽ phải áp dụng lần lượt các phương pháp khác cho đến phương pháp cuối cùng. Nguyên tắc này chỉ ngoại lệ đối với phương pháp thứ tư “Phương pháp khấu trừ” và phương pháp thứ năm “Phương pháp tính toán”.

Trong quá trình xác định trị giá tính thuế, hai phương pháp này có thể hoán đổi vị trí cho nhau nếu có yêu cầu của doanh nghiệp và sự đồng ý của cơ quan hải quan. Sở dĩ có thể hoán đổi hai phương pháp này cho nhau là do việc xác định trị giá tính thuế theo hai phương pháp này chủ yếu dựa trên các tài liệu, số liệu và bằng chứng khách quan của doanh nghiệp. Do đó, doanh nghiệp sẽ là người hiểu rõ nhất việc xác định trị giá tính thuế theo phương Luan van 11 pháp nào là hợp lý nhất để từ đó đề nghị cơ quan hải quan áp dung phương pháp phù hợp.2 Ý nghĩa của việc xác định trị giá tính thuế Một là, đảm bảo tính đúng, tính đủ thuế Mục tiêu đầu tiên của việc xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu là nhằm đảm bảo tính đúng, tính đủ thuế nhập khẩu. Trị giá tính thuế hàng nhập khẩu là căn cứ chính để các cơ quan quản lý thuế tiến hành việc kiểm tra số thuế nhập khẩu mà các đối tượng nộp thuế phải nộp.

Vì vậy, việc xác định đúng trị giá tính thuế hàng nhập khẩu sẽ đảm bảo thuế nhập khẩu và các khoản phí, lệ phí đi kèm được thu đúng, thu đủ. Hai là, tránh thất thu cho ngân sách nhà nước Mục tiêu thứ hai của việc xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu là tránh thất thu cho ngân sách nhà nước. Đây cũng là mục tiêu chung trong công tác quản lý thuế nói chung. Việc xác định đúng trị giá tính thuế hàng nhập khẩu sẽ giúp tính đúng số thuế người nhập khẩu phải thực hiện nghĩa vụ nộp thuế, thu đúng, thu đủ thuế nhập khẩu, từ đó tránh thất thu cho ngân sách nhà nước từ hàng hóa xuất nhập khẩu.

Ba là, đảm bảo cạnh tranh lành mạnh Việc xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu sẽ khiến cho việc đàm phán giá cả trong thương mại được tôn trọng, tránh tình trạng một mặt hàng có nhiều mức giá khác nhau một cách bất hợp lý.