Chương 1: Tổng quan về tình hình nghiên cứu. Chương 2: Một số vấn đề lý luận chung về công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu tại UBND cấp Quận. Chương 3: Thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu tại UBND quận Hoàng Mai giai đoạn 2011 – 2016. Chương 4: Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý hoạt động đấu thầu tại UBND quận Hoàng Mai giai đoạn 2016 – 2020.
7 CHƢƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU TẠI UBND CẤP QUẬN 2. Khái niệm, vai trò và đặc điểm của hoạt động đấu thầu 2. Đấu thầu là một hình thức kinh doanh dựa vào tính chất cạnh tranh công khai của thị trường, không có cạnh tranh thì không có đấu thầu và cũng không cần đến đấu thầu. Đấu thầu đối với Việt Nam là hình thức lựa chọn đơn vị khi các cơ quan nhà nước sử dụng vốn ngân sách.
Như vậy, có thể thấy, đấu thầu là quá trình chủ đầu tư lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của mình.Trong đó, bên mua sẽ tổ chức đấu thầu để bên bán (các nhà thầu) cạnh tranh nhau.Mục tiêu của bên mua là có được các hàng hóa và dịch vụ thỏa mãn các yêu cầu của mình về kĩ thuật, chất lượng và chi phí thấp nhất.Đối với các đơn vị cung cấp dịch vụ (các nhà thầu), mục tiêu giành lấy hợp đồng với giá trị cao nhất có thể, chi phí để thực hiện thấp nhất nhưng vẫn đảm bảo các yêu cầu mà bên mời thầu đặt ra, qua đó đạt được những mục tiêu đã đặt ra, trên hết là mục tiêu lợi nhuận. Do đó, có thể thấy được rằng, đấu thầu chính là hoạt động mang tính cạnh tranh nhằm đạt được những mục đích, mục tiêu về tài chính, chất lượng của cả bên mời thầu lẫn các nhà thầu cùng tham dự. Vai trò của hoạt động đấu thầu. Đấu thầu mang tính cạnh tranh cao, nhằm xác định được các đối tác đảm bảo thực hiện được một nhiệm vụ cụ thể với các yêu cầu, tiêu chuẩn kỹ thuật mà bên sở hữu vốn đặt ra, với giá trị thấp nhất, vừa mang tính hiệu quả, vừa mang tính kinh tế cao.
“Nguyên tắc, yêu cầu trong thực hiện đấu thầu gồm có: hiệu quả - cạnh tranh - công bằng - minh bạch. Muốn đạt được các mục tiêu về hiệu quả đã đặt ra trong 8 quá trình triển khai dự án, cần công khai toàn bộ các thông tin ở mức độ rộng nhất cho phép, tạo sự bình đẳng giữa các nhà thầu cùng tham gia, không thiên vị hay cố tình tạo bất kỳ một lợi thế nào cho nhà thầu, qua đó minh bạch toàn bộ quá trình tổ chức triển khai thực hiện, đáp ứng được các yêu cầu của tổ chức sở hữu vốn, mang lại hiệu quả cao nhất. Qua đó, có thể thấy rằng, đấu thầu đem tới lợi ích cho tất cả các bên tham gia và toàn bộ nền kinh tế.” * Vai trò của hoạt động đấu thầu đối với nền kinh tế quốc dân: “Từ bản chất của hoạt động đấu thầu cũng như đặc thù áp dụng đối với nước ta, đấu thầu sẽ mang lại hiệu quả to lớn về nguồn vốn đầu tư, tiết kiệm ngân sách, dành phần vốn dôi ra để tiến hành đầu tư các hạ tầng kỹ thuật… khác.Trong bối cảnh một quốc gia nhỏ như Việt Nam, tình trạng khan hiếm về vốn luôn hiện hữu, việc sử dụng sao cho thật sự có hiệu quả nguồn lực này luôn được chú trọng.Thông qua hoạt động đấu thầu, ngân sách cho đầu tư sẽ được sử dụng một cách hợp lý, tiết kiệm, được kỳ vọng mang lại hiệu quả cao.” “Bên cạnh đó, đấu thầu tăng cường đổi mới, nâng cao chất lượng đầu tư đối với các dự án xây dựng, mua sắm hàng hóa…, thúc đẩy tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá.Đấu thầu tạo ra cuộc đua tranh phát triển với các công ty xây lắp, đơn vị cung cấp hàng hóa hay dịch vụ…. Từ vai trò của đấu thầu, cũng như để đạt được các mục tiêu hiệu quả của các bên mà đấu thầu tạo điều kiện để các ngành, nghề, nhất là đối với xây dựng, khoa học công nghệ liên tục đổi mới, phát triển, sao cho có thể nâng cao năng lực cạnh tranh, không chỉ trong nước mà còn trên toàn thế giới.” * Vai trò của đấu thầu đối với Nhà nước: “Hình thức đấu thầu được áp dụng nhằm mục tiêu sử dụng có hiệu quả nhất, tiết kiệm nhất nguồn NSNN, tiến tới loại bỏ hoàn toàn tình trạng gây nhức nhối hiện nay trong xã hội, đó là tham nhũng, là thất thoát, lãng phí ngân sách nhà nước trong quá trình đầu tư, qua đó, nhà nước có thể kiểm tra, đánh giá cũng như kiểm soát chi tiêu ngân sách.
Nhà nước đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân, thay mặt nhân dân điều hành toàn bộ đất nước, do vậy, hiệu quả làm việc của bộ máy nhà 9 nước là vô cùng quan trọng. Đấu thầu, với bản chất là lựa chọn được nhà thầu tốt nhất, chi phí tiết kiệm nhất sẽ giúp nhà nước tiết kiệm ngân sách để thực hiện các nhiệm vụ, các chính sách điều tiết kinh tế khác, tạo được lòng tin trong nhân dân. Đấu thầu cũng có thể lựa chọn được không chỉ các nhà th.ầu trong nước mà còn chọn lựa được các nhà thầu nước ngoài, qua đó tạo cơ hội để học hỏi được các phương pháp quản lý, chuyển giao công nghệ, đào tạo được nguồn nhân lực trong nước phù hợp với yêu cầu của nhà thầu quốc tế, tận dụng được nguồn lực thế giới trong phát triển đất nước. Đấu thầu càng tiết kiệm ngân sách, chất lượng công trình, chất lượng sản phẩm mua sắm… càng cao càng thể hiện được công tác quản lý của nhà nước có chất lượng, nâng cao sự tin tưởng trong nhân dân vào thể chế, thuận lợi cho phát triển toàn diện quốc gia.” * Vai trò đối với chủ đầu tư: Đấu thầu giúp cho người sở hữu vốn, chủ đầu tư sử dụng hiệu quả nhất, tiết kiệm nhất lượng vốn của mình, bên cạnh đó là đảm bảo được yêu cầu kỹ thuật cũng như tiến độ thực hiện các dự án, nâng cao năng lực của đội ngũ quản lý, cán bộ, nhân viên.
* Vai trò đối với nhà thầu: Đối với nhà thầu, được lựa chọn để thực hiện công việc chính là ký các hợp đồng kinh tế, mang lại doanh thu, lợi nhuận cho toàn thể nhân viên trong đơn vị, tạo ra giá trị thặng dư. Không chỉ có vậy mà qua đấu thầu, với các thông tin công khai, uy tín, danh tiếng của các nhà thầu cũng được nâng cao, nhiều nơi biết đến. Đây chính là giá trị tài sản vô hình mà đấu thầu mang lại cho nhà thầu. Đấu thầu là cạnh tranh, do vậy, quá trình thực hiện hợp đồng sẽ giúp nhà thầu hoàn thiện về các kinh nghiệm, công tác quản lý nhân viên, quản lý nguồn lực, đào tạo đội ngũ cán bộ ngày càng đáp ứng được các tiêu chuẩn mới, thúc đẩy đổi mới công nghệ, mua sắm được máy móc, trang thiết bị mới, đổi mới, đầu tư tài sản cố định hữu hình, tăng cường vị thế, tuy tín với các đối tác, trong hợp đồng mới trong tương lai.
Đặc điểm của hoạt động đấu thầu. Thứ nhất:”Đấu thầu là một hoạt động thương mại. Trong đó bên dự thầu là các đơn vị có đủ điều kiện và mục tiêu mà bên dự thầu hướng tới là lợi nhuận, còn bên mời thầu là xác lập được hợp đồng xây dựng, mua sắm, tư vấn tốt nhất với từng mục tiêu dự kiến đặt ra của họ.” Thứ hai: Đấu thầu là một giai đoạn tiền hợp đồng. Hoạt động đấu thầu luôn gắn với quan hệ mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ.
Trong nền kinh tế đấu thầu không diễn ra như một hoạt động độc lập, nó chỉ xuất hiện khi con người có ý định và điều kiện sử dụng dịch vụ, mua bán…. Mục đích cuối cùng của đấu thầu là giúp bên mời thầu tìm ra chủ thể có khả năng đáp ứng với chất lượng và giá cả tốt nhất. Sau khi quá trình đấu thầu hoàn tất, người trúng thầu sẽ cùng với người tổ chức đấu thầu đàm phán, để ký hợp đồng với yêu cầu đã đặt ra. “Thứ ba: Chủ thể tham gia quan hệ đấu thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa, dịch vụ.
Trong hoạt động đấu thầu có thể xuất hiện bên thứ ba như các công ty tư vấn đấu thầu giúp lập hồ sơ mời thầu, các chuyên gia giúp đỡ, đánh giá hồ sơ dự thầu. Tuy nhiên đây là hoạt động không qua trung gian, không có thương nhân làm dịch vụ đấu thầu cho thương nhân khác nhận thù lao. Quan hệ đấu thầu luôn được xác lập giữa một bên mời thầu và nhiều bên dự thầu.Nhưng vẫn tồn tại trường hợp ngoại lệ như trong trường hợp chỉ định thầu, chỉ xuất hiện một bên dự thầu.” Thứ tƣ: Đa dạng trong hình thức và phương thức lựa chọn nhà thầu. Các hình thức được pháp luật quy định để tiến hành bao gồm chỉ định thầu, đấu thầu, chào hàng, mua sắm trực tiếp, tự thực hiện.
Phương thức lựa chọn nhà thầu gồm có một giai đoạn một túi hồ sơ, một giai đoạn hai túi hồ sơ, hai giai đoạn một túi hồ sơ và hai giai đoạn hai túi hồ sơ. Tùy theo thực tế, nhu cầu cũng như hạn mức quy định mà bên mời thầu lựa chọn hình thức cũng như phương thức đấu thầu cho phù hợp. Thứ năm: Hình thức pháp lý của quan hệ đấu thầu hàng hóa, dịch vụ là hồ sơ mời thầu và hồ sơ dự thầu. Hồ sơ mời thầu là văn bản pháp lý do bên mời thầu lập, trong đó có đầy đủ những yêu cầu về kĩ thuật, tài chính và thương mại của hàng 11 hóa cần mua sắm, dịch vụ cần sử dụng, được lập căn cứ theo quy định cũng như hình thức lựa chọn nhà thầu.
Còn hồ sơ dự thầu thể hiện năng lực, mức độ đáp ứng của bên dự thầu trước các yêu cầu trong hồ sơ mời thầu. Thứ sáu: Giá của gói thầu, tính theo góc độ kinh tế thì lựa chọn nhà thầu cần đặt ra quy định về giá chào thầu, gọi là giá gói thầu hoặc dự toán,đượcđưa ra bởi bên mời thầu theo khả năng tài chính của bên mời thầu. Nhà thầu tham dự thầu đề xuất giá cao hơn khảnăng tài chính của bên mời thầu thì chắc chắn sẽ không được lựa chọn.Bên dự thầu nào xem xét, chuẩn bị được các nội dung, chấp nhận được các yêu cầu của bên mời thầu mà có giá càng thấp thì sẽ được lựa chọn để thương thảo, hoàn thiện hợp đồng.