Nghiên Cứu Về Quản Lý Nhà Nước Đối Với Hoạt Động Đấu Thầu Tại UBND Quận Hoàng Mai

Nghiên cứu quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu tại UBND quận Hoàng Mai là vô cùng cấp thiết. 101 trang · Đại học Kinh tế quốc dân · 2016.

• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Bạch Nguyệt
• Trường học: Đại học Kinh tế quốc dân
• Chuyên ngành: Quản lý nhà nước
• Đề tài: Nghiên Cứu Quản Lý Nhà Nước Đối Với Hoạt Động Đấu Thầu Tại UBND Quận Hoàng Mai
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Dự kiến đóng góp của luận văn
• 1.7. Nội dung kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU TẠI UBND CẤP QUẬN
• 2.1. Khái niệm, vai trò và đặc điểm của hoạt động đấu thầu
• 2.2. Vai trò của hoạt động đấu thầu
• 2.3. Mục tiêu và nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu tại UBND cấp quận
• 2.4. Phương pháp và công cụ quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu
• 2.5. Các tiêu thức đánh giá công tác quản lý nhà nước về đấu thầu
• 2.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu
• 2.6.1. Nhân tố chủ quan
• 2.6.2. Nhân tố khách quan
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU TẠI UBND QUẬN HOÀNG MAI GIAI ĐOẠN 2010 – 2016
• 3.1. Tổng quan về quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội
• 3.2. Tình hình thực hiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu tại UBND quận Hoàng Mai giai đoạn 2011 – 2016
• 3.3. Bộ máy tổ chức thực hiện quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu tại UBND quận Hoàng Mai
• 3.4. Tình hình phổ biến, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật về đấu thầu
• 3.5. Phương pháp và công cụ quản lý nhà nước về đấu thầu
• 3.6. Tình hình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chuyên môn, nâng cao năng lực quản lý hoạt động đấu thầu
• 3.7. Công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động đấu thầu
• 3.8. Tình hình thực hiện các báo cáo, tổng kết, đánh giá công tác đấu thầu theo định kỳ
• 3.9. Đánh giá công tác quản lý nhà nước về đấu thầu tại UBND quận Hoàng Mai
• 3.9.1. Kết quả đạt được từ công tác đấu thầu
• 3.9.2. Một số hạn chế, nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU TẠI UBND QUẬN HOÀNG MAI GIAI ĐOẠN 2016 – 2020
• 4.1. Mục tiêu phát triển kinh tế xã hội quận Hoàng Mai đến năm 2020
• 4.2. Phương hướng và mục tiêu tổng quát
• 4.3. Định hướng trong công tác quản lý nhà nước về đấu thầu
• 4.4. Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý hoạt động đấu thầu tại UBND quận Hoàng Mai
• 4.4.1. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trực tiếp thực hiện công tác đấu thầu
• 4.4.2. Tăng cường kiểm tra thanh tra thường xuyên công tác thực hiện đấu thầu, cả trước, trong và sau đấu thầu
• 4.4.3. Chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật về đấu thầu
• 4.4.4. Tăng cường triển khai thực hiện đấu thầu qua mạng
• 4.4.5. Nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị đấu thầu
• 4.4.6. Kiến nghị với nhà nước và các cơ quan có liên quan
• 4.4.6.1. Đối với các cơ quan chủ trì ban hành các văn bản quy phạm pháp luật: Quốc hội, Chính phủ và Bộ Kế hoạch & Đầu tư
• 4.4.6.2. Đối với ủy ban nhân dân Thành phố, Sở xây dựng, Sở Tài chính, Sở Kế hoạch & Đầu tư và các Sở, ban ngành chuyên môn từng lĩnh vực
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Quản Lý Đấu Thầu tại Quận Hoàng Mai

Nghiên cứu quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu tại UBND quận Hoàng Mai là vô cùng cấp thiết. Trong bối cảnh đất nước chuyển mình sang kinh tế thị trường, việc sử dụng hiệu quả ngân sách nhà nước (NSNN) cho đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội là yếu tố then chốt. Quận Hoàng Mai, với cơ sở hạ tầng còn nhiều hạn chế, cần đặc biệt chú trọng công tác này. Đấu thầu, như một hình thức bắt buộc trong chi tiêu ngân sách, cần được quản lý chặt chẽ để tránh thất thoát, lãng phí và đảm bảo tính công khai, minh bạch. Nghiên cứu này tập trung vào giai đoạn 2011-2016, một giai đoạn chuyển tiếp quan trọng với nhiều thay đổi về pháp luật và bộ máy lãnh đạo, nhằm đưa ra các giải pháp hoàn thiện cơ chế đấu thầu.

1.1. Tính Cấp Thiết của Nghiên Cứu Quản Lý Đấu Thầu Hiện Nay

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc quản lý hiệu quả ngân sách nhà nước thông qua hoạt động đấu thầu trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Quận Hoàng Mai, với vai trò là một quận đang phát triển nhanh chóng, cần tối ưu hóa việc sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống người dân. Việc nghiên cứu và hoàn thiện quản lý nhà nước về đấu thầu sẽ góp phần quan trọng vào mục tiêu này.

1.2. Tổng Quan Tình Hình Nghiên Cứu Liên Quan Đến Đấu Thầu

Các nghiên cứu trước đây về quản lý nhà nước đối với đấu thầu thường tập trung vào vai trò của chủ đầu tư hoặc nhà thầu. Tuy nhiên, ít có nghiên cứu nào đánh giá cụ thể về tình hình quản lý đấu thầu tại cấp quận, đặc biệt là trong giai đoạn có nhiều thay đổi về pháp luật như 2011-2016. Nghiên cứu này sẽ khắc phục hạn chế đó bằng cách phân tích sâu sắc thực trạng đấu thầu tại UBND quận Hoàng Mai.

II. Lý Luận Quản Lý Nhà Nước về Đấu Thầu tại UBND Quận

Đấu thầu là một quá trình cạnh tranh công khai để lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng và chi phí. Hoạt động này đóng vai trò quan trọng trong việc sử dụng hiệu quả ngân sách nhà nước, thúc đẩy cạnh tranh và nâng cao chất lượng công trình, dịch vụ công. Quản lý nhà nước đối với đấu thầu tại UBND cấp quận bao gồm việc xây dựng và thực thi các quy định, giám sát quá trình đấu thầu và xử lý các vi phạm. Mục tiêu là đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả của hoạt động đấu thầu.

2.1. Khái Niệm Vai Trò và Đặc Điểm của Hoạt Động Đấu Thầu

Đấu thầu là một hình thức kinh doanh dựa trên cạnh tranh công khai, đặc biệt quan trọng khi các cơ quan nhà nước sử dụng vốn ngân sách. Nó là quá trình chủ đầu tư lựa chọn nhà thầu đáp ứng yêu cầu của mình. Mục tiêu của bên mua là có được hàng hóa và dịch vụ tốt nhất với chi phí thấp nhất. Đối với nhà thầu, mục tiêu là giành được hợp đồng có giá trị cao nhất, chi phí thấp nhất, đảm bảo lợi nhuận.

2.2. Mục Tiêu và Nội Dung Quản Lý Nhà Nước về Đấu Thầu

Mục tiêu của quản lý nhà nước về đấu thầu là đảm bảo sử dụng hiệu quả ngân sách nhà nước, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh và ngăn chặn tham nhũng, lãng phí. Nội dung quản lý bao gồm xây dựng và ban hành các văn bản pháp luật, hướng dẫn thực hiện, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm. UBND cấp quận có vai trò quan trọng trong việc thực hiện các nội dung này.

2.3. Phương Pháp và Công Cụ Quản Lý Nhà Nước về Đấu Thầu

Các phương pháp quản lý bao gồm phương pháp hành chính, kinh tế và xã hội. Các công cụ quản lý bao gồm pháp luật, chính sách, kế hoạch và thông tin. Việc sử dụng hiệu quả các phương pháp và công cụ này sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đấu thầu.

III. Thực Trạng Quản Lý Đấu Thầu tại UBND Quận Hoàng Mai

Giai đoạn 2011-2016, UBND quận Hoàng Mai đã có nhiều nỗ lực trong quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế như tình trạng thất thoát, lãng phí và thiếu công khai, minh bạch trong một số dự án. Việc đánh giá thực trạng này là cần thiết để đưa ra các giải pháp khắc phục và nâng cao hiệu quả đấu thầu.

3.1. Tổng Quan về Quận Hoàng Mai và Hoạt Động Đấu Thầu

Quận Hoàng Mai là một quận mới thành lập, có tốc độ đô thị hóa nhanh chóng. Do đó, nhu cầu đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) là rất lớn. Hoạt động đấu thầu đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các dự án này. Tuy nhiên, việc quản lý hiệu quả đấu thầu vẫn còn nhiều thách thức.

3.2. Đánh Giá Bộ Máy Tổ Chức Quản Lý Đấu Thầu tại Quận

Bộ máy tổ chức quản lý đấu thầu tại UBND quận Hoàng Mai đã được kiện toàn. Tuy nhiên, năng lực của cán bộ, công chức còn hạn chế, đặc biệt là về chuyên môn đấu thầu và quản lý dự án. Cần có các giải pháp nâng cao năng lực cho đội ngũ này.

3.3. Tình Hình Thực Hiện Các Văn Bản Pháp Luật về Đấu Thầu

Việc phổ biến, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật về đấu thầu đã được quan tâm. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng áp dụng chưa đúng quy định, dẫn đến sai sót và vi phạm. Cần tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

IV. Giải Pháp Hoàn Thiện Quản Lý Đấu Thầu tại Quận Hoàng Mai

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu tại UBND quận Hoàng Mai, cần có các giải pháp đồng bộ, bao gồm nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường kiểm tra, giám sát, đẩy mạnh đấu thầu qua mạng và nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị đấu thầu. Các giải pháp này cần được thực hiện một cách quyết liệt và đồng bộ để đạt được kết quả tốt nhất.

4.1. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Thực Hiện Công Tác Đấu Thầu

Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn về đấu thầu và quản lý dự án cho cán bộ, công chức trực tiếp thực hiện công tác này. Đồng thời, cần có chính sách thu hút và giữ chân những cán bộ có năng lực và kinh nghiệm.

4.2. Tăng Cường Kiểm Tra Thanh Tra Hoạt Động Đấu Thầu

Cần tăng cường kiểm tra, thanh tra thường xuyên công tác thực hiện đấu thầu, cả trước, trong và sau đấu thầu. Đồng thời, cần có cơ chế để người dân và doanh nghiệp tham gia giám sát hoạt động đấu thầu.

4.3. Đẩy Mạnh Triển Khai Thực Hiện Đấu Thầu Qua Mạng

Đấu thầu qua mạng giúp tăng tính công khai, minh bạch và giảm chi phí đấu thầu. Cần đẩy mạnh triển khai hình thức này, đặc biệt là đối với các gói thầu có giá trị lớn.

V. Kiến Nghị Hoàn Thiện Cơ Chế Quản Lý Nhà Nước Về Đấu Thầu

Để hoàn thiện cơ chế đấu thầu, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, từ Quốc hội, Chính phủ đến các bộ, ngành và địa phương. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật về đấu thầu để đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất và phù hợp với thực tiễn. Đồng thời, cần tăng cường phân cấp, ủy quyền cho các địa phương để nâng cao tính chủ động và trách nhiệm trong quản lý đấu thầu.

5.1. Kiến Nghị Với Quốc Hội Chính Phủ và Bộ Kế Hoạch Đầu Tư

Cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về đấu thầu, đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định về đấu thầu.

5.2. Kiến Nghị Với UBND Thành Phố Sở Xây Dựng Sở Tài Chính

Cần tăng cường phân cấp, ủy quyền cho UBND cấp quận trong quản lý đấu thầu. Đồng thời, cần có hướng dẫn cụ thể về quy trình, thủ tục đấu thầu để đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả.

VI. Kết Luận và Tầm Quan Trọng Quản Lý Đấu Thầu Hiệu Quả

Nghiên cứu này đã đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu tại UBND quận Hoàng Mai và đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Việc thực hiện hiệu quả các giải pháp này sẽ góp phần quan trọng vào việc sử dụng hiệu quả ngân sách nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của quận và nâng cao đời sống người dân. Quản lý đấu thầu hiệu quả là yếu tố then chốt để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu và Đóng Góp Mới

Nghiên cứu đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về đấu thầu, đánh giá thực trạng quản lý tại UBND quận Hoàng Mai và đề xuất các giải pháp cụ thể. Đóng góp mới của nghiên cứu là phân tích sâu sắc thực trạng đấu thầu trong giai đoạn có nhiều thay đổi về pháp luật và đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của quận.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo và Ứng Dụng Thực Tiễn

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào đánh giá hiệu quả của các giải pháp đã đề xuất và nghiên cứu các mô hình quản lý đấu thầu tiên tiến trên thế giới. Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng vào thực tiễn quản lý đấu thầu tại các địa phương khác.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý chi tiêu công thông qua hoạt động đấu thầu đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát dòng vốn ngân sách nhà nước, ngăn chặn thất thoát lãng phí và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội. Tại quận Hoàng Mai, một đơn vị hành chính được thành lập từ ngày 01/01/2004 tại cửa ngõ phía Nam thủ đô Hà Nội, áp lực hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và xã hội là vô cùng cấp thiết khi quy mô dân số đã chạm mốc 340.000 người vào cuối năm 2015. Với tổng thu ngân sách nhà nước năm 2016 đạt 2.300 tỷ đồng và nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản bình quân đạt khoảng 300 tỷ đồng mỗi năm, địa phương đã triển khai 94 dự án hạ tầng trọng điểm trong giai đoạn 2010 - 2015. Vấn đề nghiên cứu đặt ra là làm thế nào để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, khắc phục tình trạng phân tán trong phê duyệt dự toán, giảm thiểu rủi ro chỉ định thầu tràn lan và thích ứng kịp thời với sự chuyển giao khung pháp lý từ Luật Đấu thầu năm 2005 sang Luật Đấu thầu năm 2013.

Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung vào việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý đấu thầu cấp quận, đánh giá toàn diện thực trạng triển khai hoạt động lựa chọn nhà thầu tại Ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai giai đoạn 2011 - 2016, phân tích các nguyên nhân chủ quan lẫn khách quan ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý, từ đó kiến nghị hệ thống giải pháp hoàn thiện đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp căn cứ khoa học giúp tối ưu hóa tỷ lệ tiết kiệm ngân sách địa phương từ 5% đến 8%, nâng cao tính công khai minh bạch và chuẩn hóa năng lực thẩm định cho 100% cán bộ chuyên trách tại các phòng ban chuyên môn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng nền tảng Lý thuyết quản lý công hiện đại và Lý thuyết kinh tế học về chi tiêu công để phân tích chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực mua sắm công. Mô hình nghiên cứu vận hành dựa trên chu trình quản lý đấu thầu toàn diện gồm 5 mắt xích: Lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu; Chuẩn bị và thẩm định hồ sơ mời thầu; Tổ chức đánh giá hồ sơ dự thầu; Phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu; Giám sát, thanh tra việc thực hiện hợp đồng sau đấu thầu.

Hệ thống khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa bao gồm:

• Quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu: Sự tác động có tổ chức và mang tính quyền lực của cơ quan hành chính nhà nước nhằm định hướng, kiểm tra, giám sát quá trình lựa chọn đối tác cung ứng dịch vụ công theo đúng pháp luật.
• Chủ đầu tư và bên mời thầu: Chủ thể sở hữu hoặc được giao quản lý nguồn vốn có trách nhiệm trực tiếp tổ chức thực hiện các gói thầu.
• Tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch: Các nguyên tắc nền tảng bảo đảm môi trường đấu thầu không thiên vị, tạo cơ hội bình đẳng cho mọi nhà thầu đủ năng lực.

Nghiên cứu tích hợp 3 nhóm phương pháp quản lý: Phương pháp hành chính với tính quyền lực bắt buộc; Phương pháp kinh tế tạo đòn bẩy tài chính thông qua cơ chế tiết kiệm giá gói thầu; Phương pháp giáo dục nâng cao nhận thức, đạo đức công vụ của đội ngũ thực thi.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo kinh tế xã hội, báo cáo tổng kết công tác đấu thầu định kỳ của Phòng Tài chính – Kế hoạch quận Hoàng Mai, Đề án phát triển hạ tầng giai đoạn 2010 - 2015, và dữ liệu sơ cấp từ hồ sơ thực tế của các dự án đầu tư công.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 94 dự án hạ tầng kỹ thuật, xã hội, kinh tế đã thực hiện cùng 100% đội ngũ gồm 7 cán bộ trực tiếp tham gia công tác thẩm định đầu tư đấu thầu tại Phòng Tài chính – Kế hoạch quận. Phương pháp chọn mẫu chủ đích được áp dụng nhằm bao quát toàn bộ các dự án sử dụng vốn ngân sách quận và ngân sách thành phố phân cấp trên địa bàn 14 phường.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích so sánh chu kỳ chính sách trước và sau mốc ngày 01/07/2014 (khi Luật Đấu thầu năm 2013 và Nghị định 63/2014/NĐ-CP có hiệu lực thay thế Luật Đấu thầu năm 2005 và Nghị định 85/2009/NĐ-CP) là nhằm làm rõ sự thay đổi căn bản về tỷ lệ chỉ định thầu, mức độ tiết kiệm ngân sách và tính chặt chẽ trong quy trình thẩm định. Timeline nghiên cứu tập trung xử lý số liệu giai đoạn 2011 - 2016 và hoạch định mô hình tối ưu cho giai đoạn 2016 - 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu vốn đầu tư công tại quận Hoàng Mai tập trung rất lớn vào các công trình hạ tầng thiết yếu. Trong 94 dự án giai đoạn 2010 - 2015, hạ tầng kỹ thuật chiếm 40 dự án (với 24 dự án đường giao thông), hạ tầng xã hội chiếm 43 dự án (với 24 dự án trường học đạt tổng vốn 653,306 tỷ đồng, chiếm hơn 25% tổng vốn đầu tư công của quận), và hạ tầng kinh tế chiếm 11 dự án với 56 tỷ đồng.

Thứ hai, có sự chuyển biến rõ rệt về hình thức lựa chọn nhà thầu sau khi khung pháp lý mới được ban hành. Trong giai đoạn 2011 - 2014, hình thức chỉ định thầu chiếm tỷ lệ áp đảo tới hơn 70% tổng số gói thầu do việc phân cấp các dự án dưới 5 tỷ đồng cho Ủy ban nhân dân cấp phường thực hiện. Bước sang giai đoạn 2014 - 2016, tỷ lệ đấu thầu rộng rãi đã tăng lên khoảng 45% tổng giá trị dự toán, giảm thiểu đáng kể tình trạng chia nhỏ gói thầu để chỉ định thầu.

Thứ ba, tỷ lệ tiết kiệm ngân sách qua đấu thầu rộng rãi đạt mức khả quan, bình quân từ 4,2% đến 6,5% so với giá gói thầu được duyệt. Ngược lại, đối với các gói thầu áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn hoặc chào hàng cạnh tranh đơn giản, tỷ lệ tiết kiệm ghi nhận chỉ đạt mức dưới 1,5%, cho thấy tính cạnh tranh về giá chưa thực sự phát huy tối đa hiệu quả kinh tế.

Thứ tư, công tác tổ chức bộ máy quản lý còn bộc lộ sự thiếu đồng đều về trình độ. Phòng Tài chính – Kế hoạch quận có 13 công chức và 5 hợp đồng chuyên môn, trong đó 7 cán bộ phụ trách đấu thầu đều có chứng chỉ chuyên môn và văn bằng phù hợp. Tuy nhiên, tại Ban Quản lý dự án và Ủy ban nhân dân 14 phường, đội ngũ tham mưu đa phần là kỹ sư kiêm nhiệm hoặc kế toán, thiếu kiến thức chuyên sâu về luật đấu thầu nên phụ thuộc hoàn toàn vào các đơn vị tư vấn độc lập.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những chuyển biến tích cực xuất phát từ sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo quận và việc triển khai kịp thời Luật Đấu thầu năm 2013, siết chặt điều kiện chỉ định thầu và chuẩn hóa mẫu hồ sơ mời thầu. Tuy nhiên, hạn chế về tỷ lệ tiết kiệm thấp tại cấp phường bắt nguồn từ thói quen quản lý khép kín, công tác thẩm định dự toán chưa sát với biến động giá thị trường và việc đăng tải thông tin mời thầu trên hệ thống báo giấy còn hạn chế về khả năng tiếp cận của các nhà thầu ngoài địa bàn.

So sánh với các nghiên cứu tương tự tại huyện Hoài Đức hay các địa phương lân cận, quận Hoàng Mai có tốc độ đô thị hóa nhanh gấp 2 lần, đòi hỏi khối lượng vốn đầu tư 300 tỷ đồng/năm phải được giải ngân khẩn trương nhưng vẫn phải bảo đảm quy trình chặt chẽ. Toàn bộ bức tranh thực trạng này có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ cột thể hiện tỷ trọng chuyển dịch giữa chỉ định thầu và đấu thầu rộng rãi qua hai giai đoạn, kết hợp cùng bảng thống kê so sánh tỷ lệ phần trăm tiết kiệm ngân sách theo từng nhóm quy mô dự án nhằm giúp nhà quản lý nhận diện chính xác các điểm nghẽn trong phân cấp đầu tư.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cao năng lực và chuẩn hóa 100% cán bộ, công chức làm công tác đấu thầu. Ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai cần tổ chức định kỳ các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng thẩm định hồ sơ mời thầu và đánh giá hồ sơ dự thầu, bảo đảm 100% cán bộ chuyên trách tại 14 phường và Ban Quản lý dự án đạt chứng chỉ hành nghề đấu thầu chuyên nghiệp trước năm 2018.

Thứ hai, đẩy mạnh triển khai đấu thầu qua mạng trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Phòng Tài chính – Kế hoạch chủ trì thiết lập lộ trình áp dụng đấu thầu điện tử, đặt chỉ tiêu đạt tối thiểu 30% số lượng gói thầu mua sắm, xây lắp trong giai đoạn 2016 - 2018 và nâng lên mức trên 50% vào năm 2020 nhằm triệt tiêu hoàn toàn nguy cơ thông thầu và quân xanh quân đỏ.

Thứ ba, tối ưu hóa công tác lập, thẩm định hồ sơ mời thầu và dự toán gói thầu. Cơ quan chuyên môn cần phối hợp chặt chẽ với Phòng Quản lý đô thị để rà soát đơn giá, định mức kỹ thuật, nâng mục tiêu tỷ lệ tiết kiệm ngân sách trung bình qua đấu thầu lên khoảng 6,5% đến 8,0% giai đoạn 2016 - 2020.

Thứ tư, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra toàn diện trước, trong và sau đấu thầu. Ủy ban nhân dân quận cần thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành định kỳ hằng quý, kiểm tra ngẫu nhiên 100% các dự án phân cấp cho Ủy ban nhân dân cấp phường có tổng mức đầu tư trên 1 tỷ đồng nhằm xử lý nghiêm các hành vi vi phạm thời gian chuẩn bị hồ sơ hoặc che giấu thông tin mời thầu.

Thứ năm, kiến nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội sớm hoàn thiện hệ thống thông tư hướng dẫn về phân định trách nhiệm của đại diện chủ đầu tư, đồng thời nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ giám sát chi tiêu công trực tuyến.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất: Lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp quận, huyện và cán bộ chuyên môn tại các Phòng Tài chính – Kế hoạch, Ban Quản lý dự án. Luận văn cung cấp mô hình tổ chức bộ máy thẩm định thực tiễn, kinh nghiệm phân công trách nhiệm và giải pháp xử lý các tình huống phát sinh trong quản lý vốn xây dựng cơ bản.

Nhóm thứ hai: Lãnh đạo và cán bộ phụ trách đầu tư tại Ủy ban nhân dân cấp xã, phường. Luận văn chỉ rõ các rủi ro pháp lý thường gặp đối với các dự án quy mô dưới 5 tỷ đồng, giúp các đơn vị cấp cơ sở chuẩn hóa quy trình chỉ định thầu và chào hàng cạnh tranh đúng luật.

Nhóm thứ ba: Học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế đầu tư, Tài chính công. Công trình đóng vai trò là tài liệu tham khảo giàu cứ liệu thực chứng về phương pháp đánh giá tác động chính sách khi chuyển đổi khung pháp lý về đấu thầu tại Việt Nam.

Nhóm thứ tư: Các doanh nghiệp xây lắp, tư vấn và cung ứng hàng hóa tham gia đấu thầu công. Nghiên cứu giúp các nhà thầu nắm vững tiêu chuẩn đánh giá năng lực, quy định kỹ thuật và lộ trình số hóa mua sắm công của cơ quan nhà nước để nâng cao tỷ lệ trúng thầu hợp pháp.

Câu hỏi thường gặp

Đâu là điểm khác biệt lớn nhất trong quản lý đấu thầu tại quận Hoàng Mai giữa hai giai đoạn 2011 - 2014 và 2014 - 2016? Điểm khác biệt căn bản là sự chuyển giao từ Luật Đấu thầu năm 2005 sang Luật Đấu thầu năm 2013 cùng Nghị định 63/2014/NĐ-CP. Giai đoạn sau đã siết chặt hạn mức chỉ định thầu, chuẩn hóa mẫu hồ sơ thẩm định và nâng tỷ lệ đấu thầu rộng rãi lên khoảng 45%, giảm đáng kể tình trạng phân tán quyền lực tại cấp phường.

Cơ quan nào giữ vai trò tham mưu và thẩm định đấu thầu chủ chốt tại quận Hoàng Mai? Phòng Tài chính – Kế hoạch quận là cơ quan chuyên môn trực tiếp thẩm định kế hoạch lựa chọn nhà thầu, hồ sơ mời thầu và kết quả đấu thầu đối với các dự án do Ủy ban nhân dân quận làm chủ đầu tư, đồng thời giữ vai trò giám sát hoạt động đấu thầu của 14 phường trực thuộc với biên chế 13 công chức và 5 hợp đồng chuyên môn.

Tại sao các dự án dưới 5 tỷ đồng do cấp phường làm đại diện chủ đầu tư trước đây tiềm ẩn nhiều hạn chế? Theo Nghị định 85/2009/NĐ-CP, các dự án dưới 5 tỷ đồng chủ yếu áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn. Do đội ngũ cán bộ phường thiếu chuyên môn sâu về luật đấu thầu và phải kiêm nhiệm nhiều vị trí nên thường phụ thuộc vào đơn vị tư vấn, dẫn đến tỷ lệ tiết kiệm ngân sách đạt mức rất thấp dưới 1,5%.

Tỷ lệ tiết kiệm ngân sách qua đấu thầu tại quận Hoàng Mai trong giai đoạn nghiên cứu đạt mức bao nhiêu? Thông qua việc áp dụng đấu thầu rộng rãi và cạnh tranh công khai, tỷ lệ tiết kiệm ngân sách bình quân của quận đối với các gói thầu xây lắp đạt từ 4,2% đến 6,5% so với giá gói thầu được phê duyệt, giúp bổ sung nguồn lực tái đầu tư cho 43 dự án hạ tầng xã hội cấp bách.

Lợi ích đột phá của việc áp dụng đấu thầu qua mạng giai đoạn 2016 - 2020 là gì? Đấu thầu qua mạng giúp công khai toàn bộ hồ sơ mời thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, bảo đảm bất kỳ nhà thầu nào đủ năng lực cũng có thể tham gia, triệt tiêu sự tiếp xúc trực tiếp giữa nhà thầu và bên mời thầu, qua đó ngăn chặn nguy cơ thông thầu và nâng tỷ lệ tiết kiệm ngân sách lên 8%.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc về quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu cấp quận trong điều kiện chuyển đổi thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
• Đánh giá toàn diện thực trạng quản lý 94 dự án hạ tầng với nguồn vốn xây dựng cơ bản 300 tỷ đồng mỗi năm tại quận Hoàng Mai giai đoạn 2011 - 2016, phản ánh chân thực tác động của Luật Đấu thầu năm 2013.
• Nhận diện chính xác các hạn chế về tỷ lệ chỉ định thầu cao tại cấp phường, năng lực cán bộ kiêm nhiệm và mức độ tiết kiệm ngân sách chưa đạt tiềm năng tối đa.
• Đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ có tính khả thi cao, xác định rõ lộ trình nâng tỷ lệ đấu thầu điện tử lên trên 50% và tỷ lệ tiết kiệm ngân sách đạt 8% giai đoạn 2016 - 2020.
• Cung cấp nguồn tài liệu khoa học và thực tiễn có giá trị cao cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và các đơn vị hành chính đang đối mặt với bài toán đầu tư công trong quá trình đô thị hóa nhanh.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi quận Hoàng Mai khẩn trương hoàn thành chuẩn hóa chứng chỉ đấu thầu cho 100% cán bộ cấp phường trước năm 2018 và phổ cập hạ tầng đấu thầu trực tuyến toàn diện đến năm 2020. Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác, ứng dụng khung giải pháp này để nâng cao hiệu lực kiểm soát ngân sách công tại đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về tình hình nghiên cứu. Chương 2: Một số vấn đề lý luận chung về công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu tại UBND cấp Quận. Chương 3: Thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu tại UBND quận Hoàng Mai giai đoạn 2011 – 2016. Chương 4: Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý hoạt động đấu thầu tại UBND quận Hoàng Mai giai đoạn 2016 – 2020.

7 CHƢƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU TẠI UBND CẤP QUẬN 2. Khái niệm, vai trò và đặc điểm của hoạt động đấu thầu 2. Đấu thầu là một hình thức kinh doanh dựa vào tính chất cạnh tranh công khai của thị trường, không có cạnh tranh thì không có đấu thầu và cũng không cần đến đấu thầu. Đấu thầu đối với Việt Nam là hình thức lựa chọn đơn vị khi các cơ quan nhà nước sử dụng vốn ngân sách.

Như vậy, có thể thấy, đấu thầu là quá trình chủ đầu tư lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của mình.Trong đó, bên mua sẽ tổ chức đấu thầu để bên bán (các nhà thầu) cạnh tranh nhau.Mục tiêu của bên mua là có được các hàng hóa và dịch vụ thỏa mãn các yêu cầu của mình về kĩ thuật, chất lượng và chi phí thấp nhất.Đối với các đơn vị cung cấp dịch vụ (các nhà thầu), mục tiêu giành lấy hợp đồng với giá trị cao nhất có thể, chi phí để thực hiện thấp nhất nhưng vẫn đảm bảo các yêu cầu mà bên mời thầu đặt ra, qua đó đạt được những mục tiêu đã đặt ra, trên hết là mục tiêu lợi nhuận. Do đó, có thể thấy được rằng, đấu thầu chính là hoạt động mang tính cạnh tranh nhằm đạt được những mục đích, mục tiêu về tài chính, chất lượng của cả bên mời thầu lẫn các nhà thầu cùng tham dự. Vai trò của hoạt động đấu thầu. Đấu thầu mang tính cạnh tranh cao, nhằm xác định được các đối tác đảm bảo thực hiện được một nhiệm vụ cụ thể với các yêu cầu, tiêu chuẩn kỹ thuật mà bên sở hữu vốn đặt ra, với giá trị thấp nhất, vừa mang tính hiệu quả, vừa mang tính kinh tế cao.

“Nguyên tắc, yêu cầu trong thực hiện đấu thầu gồm có: hiệu quả - cạnh tranh - công bằng - minh bạch. Muốn đạt được các mục tiêu về hiệu quả đã đặt ra trong 8 quá trình triển khai dự án, cần công khai toàn bộ các thông tin ở mức độ rộng nhất cho phép, tạo sự bình đẳng giữa các nhà thầu cùng tham gia, không thiên vị hay cố tình tạo bất kỳ một lợi thế nào cho nhà thầu, qua đó minh bạch toàn bộ quá trình tổ chức triển khai thực hiện, đáp ứng được các yêu cầu của tổ chức sở hữu vốn, mang lại hiệu quả cao nhất. Qua đó, có thể thấy rằng, đấu thầu đem tới lợi ích cho tất cả các bên tham gia và toàn bộ nền kinh tế.” * Vai trò của hoạt động đấu thầu đối với nền kinh tế quốc dân: “Từ bản chất của hoạt động đấu thầu cũng như đặc thù áp dụng đối với nước ta, đấu thầu sẽ mang lại hiệu quả to lớn về nguồn vốn đầu tư, tiết kiệm ngân sách, dành phần vốn dôi ra để tiến hành đầu tư các hạ tầng kỹ thuật… khác.Trong bối cảnh một quốc gia nhỏ như Việt Nam, tình trạng khan hiếm về vốn luôn hiện hữu, việc sử dụng sao cho thật sự có hiệu quả nguồn lực này luôn được chú trọng.Thông qua hoạt động đấu thầu, ngân sách cho đầu tư sẽ được sử dụng một cách hợp lý, tiết kiệm, được kỳ vọng mang lại hiệu quả cao.” “Bên cạnh đó, đấu thầu tăng cường đổi mới, nâng cao chất lượng đầu tư đối với các dự án xây dựng, mua sắm hàng hóa…, thúc đẩy tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá.Đấu thầu tạo ra cuộc đua tranh phát triển với các công ty xây lắp, đơn vị cung cấp hàng hóa hay dịch vụ…. Từ vai trò của đấu thầu, cũng như để đạt được các mục tiêu hiệu quả của các bên mà đấu thầu tạo điều kiện để các ngành, nghề, nhất là đối với xây dựng, khoa học công nghệ liên tục đổi mới, phát triển, sao cho có thể nâng cao năng lực cạnh tranh, không chỉ trong nước mà còn trên toàn thế giới.” * Vai trò của đấu thầu đối với Nhà nước: “Hình thức đấu thầu được áp dụng nhằm mục tiêu sử dụng có hiệu quả nhất, tiết kiệm nhất nguồn NSNN, tiến tới loại bỏ hoàn toàn tình trạng gây nhức nhối hiện nay trong xã hội, đó là tham nhũng, là thất thoát, lãng phí ngân sách nhà nước trong quá trình đầu tư, qua đó, nhà nước có thể kiểm tra, đánh giá cũng như kiểm soát chi tiêu ngân sách.

Nhà nước đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân, thay mặt nhân dân điều hành toàn bộ đất nước, do vậy, hiệu quả làm việc của bộ máy nhà 9 nước là vô cùng quan trọng. Đấu thầu, với bản chất là lựa chọn được nhà thầu tốt nhất, chi phí tiết kiệm nhất sẽ giúp nhà nước tiết kiệm ngân sách để thực hiện các nhiệm vụ, các chính sách điều tiết kinh tế khác, tạo được lòng tin trong nhân dân. Đấu thầu cũng có thể lựa chọn được không chỉ các nhà th.ầu trong nước mà còn chọn lựa được các nhà thầu nước ngoài, qua đó tạo cơ hội để học hỏi được các phương pháp quản lý, chuyển giao công nghệ, đào tạo được nguồn nhân lực trong nước phù hợp với yêu cầu của nhà thầu quốc tế, tận dụng được nguồn lực thế giới trong phát triển đất nước. Đấu thầu càng tiết kiệm ngân sách, chất lượng công trình, chất lượng sản phẩm mua sắm… càng cao càng thể hiện được công tác quản lý của nhà nước có chất lượng, nâng cao sự tin tưởng trong nhân dân vào thể chế, thuận lợi cho phát triển toàn diện quốc gia.” * Vai trò đối với chủ đầu tư: Đấu thầu giúp cho người sở hữu vốn, chủ đầu tư sử dụng hiệu quả nhất, tiết kiệm nhất lượng vốn của mình, bên cạnh đó là đảm bảo được yêu cầu kỹ thuật cũng như tiến độ thực hiện các dự án, nâng cao năng lực của đội ngũ quản lý, cán bộ, nhân viên.

* Vai trò đối với nhà thầu: Đối với nhà thầu, được lựa chọn để thực hiện công việc chính là ký các hợp đồng kinh tế, mang lại doanh thu, lợi nhuận cho toàn thể nhân viên trong đơn vị, tạo ra giá trị thặng dư. Không chỉ có vậy mà qua đấu thầu, với các thông tin công khai, uy tín, danh tiếng của các nhà thầu cũng được nâng cao, nhiều nơi biết đến. Đây chính là giá trị tài sản vô hình mà đấu thầu mang lại cho nhà thầu. Đấu thầu là cạnh tranh, do vậy, quá trình thực hiện hợp đồng sẽ giúp nhà thầu hoàn thiện về các kinh nghiệm, công tác quản lý nhân viên, quản lý nguồn lực, đào tạo đội ngũ cán bộ ngày càng đáp ứng được các tiêu chuẩn mới, thúc đẩy đổi mới công nghệ, mua sắm được máy móc, trang thiết bị mới, đổi mới, đầu tư tài sản cố định hữu hình, tăng cường vị thế, tuy tín với các đối tác, trong hợp đồng mới trong tương lai.

Đặc điểm của hoạt động đấu thầu. Thứ nhất:”Đấu thầu là một hoạt động thương mại. Trong đó bên dự thầu là các đơn vị có đủ điều kiện và mục tiêu mà bên dự thầu hướng tới là lợi nhuận, còn bên mời thầu là xác lập được hợp đồng xây dựng, mua sắm, tư vấn tốt nhất với từng mục tiêu dự kiến đặt ra của họ.” Thứ hai: Đấu thầu là một giai đoạn tiền hợp đồng. Hoạt động đấu thầu luôn gắn với quan hệ mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ.

Trong nền kinh tế đấu thầu không diễn ra như một hoạt động độc lập, nó chỉ xuất hiện khi con người có ý định và điều kiện sử dụng dịch vụ, mua bán…. Mục đích cuối cùng của đấu thầu là giúp bên mời thầu tìm ra chủ thể có khả năng đáp ứng với chất lượng và giá cả tốt nhất. Sau khi quá trình đấu thầu hoàn tất, người trúng thầu sẽ cùng với người tổ chức đấu thầu đàm phán, để ký hợp đồng với yêu cầu đã đặt ra. “Thứ ba: Chủ thể tham gia quan hệ đấu thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa, dịch vụ.

Trong hoạt động đấu thầu có thể xuất hiện bên thứ ba như các công ty tư vấn đấu thầu giúp lập hồ sơ mời thầu, các chuyên gia giúp đỡ, đánh giá hồ sơ dự thầu. Tuy nhiên đây là hoạt động không qua trung gian, không có thương nhân làm dịch vụ đấu thầu cho thương nhân khác nhận thù lao. Quan hệ đấu thầu luôn được xác lập giữa một bên mời thầu và nhiều bên dự thầu.Nhưng vẫn tồn tại trường hợp ngoại lệ như trong trường hợp chỉ định thầu, chỉ xuất hiện một bên dự thầu.” Thứ tƣ: Đa dạng trong hình thức và phương thức lựa chọn nhà thầu. Các hình thức được pháp luật quy định để tiến hành bao gồm chỉ định thầu, đấu thầu, chào hàng, mua sắm trực tiếp, tự thực hiện.

Phương thức lựa chọn nhà thầu gồm có một giai đoạn một túi hồ sơ, một giai đoạn hai túi hồ sơ, hai giai đoạn một túi hồ sơ và hai giai đoạn hai túi hồ sơ. Tùy theo thực tế, nhu cầu cũng như hạn mức quy định mà bên mời thầu lựa chọn hình thức cũng như phương thức đấu thầu cho phù hợp. Thứ năm: Hình thức pháp lý của quan hệ đấu thầu hàng hóa, dịch vụ là hồ sơ mời thầu và hồ sơ dự thầu. Hồ sơ mời thầu là văn bản pháp lý do bên mời thầu lập, trong đó có đầy đủ những yêu cầu về kĩ thuật, tài chính và thương mại của hàng 11 hóa cần mua sắm, dịch vụ cần sử dụng, được lập căn cứ theo quy định cũng như hình thức lựa chọn nhà thầu.

Còn hồ sơ dự thầu thể hiện năng lực, mức độ đáp ứng của bên dự thầu trước các yêu cầu trong hồ sơ mời thầu. Thứ sáu: Giá của gói thầu, tính theo góc độ kinh tế thì lựa chọn nhà thầu cần đặt ra quy định về giá chào thầu, gọi là giá gói thầu hoặc dự toán,đượcđưa ra bởi bên mời thầu theo khả năng tài chính của bên mời thầu. Nhà thầu tham dự thầu đề xuất giá cao hơn khảnăng tài chính của bên mời thầu thì chắc chắn sẽ không được lựa chọn.Bên dự thầu nào xem xét, chuẩn bị được các nội dung, chấp nhận được các yêu cầu của bên mời thầu mà có giá càng thấp thì sẽ được lựa chọn để thương thảo, hoàn thiện hợp đồng.