CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan về sản phẩm du lịch có trách nhiệm Việc nghiên cứu và thảo luận những vấn đề liên quan đến du lịch có trách nhiệm, phát triển sản phẩm du lịch có trách nhiệm đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, các nhà khoa học, các chuyên gia, học giả, các cơ quan, đào tạo nghiên cứu, quản lý nhà nước về du lịch. Nhiều nghiên cứu về du lịch có trách nhiệm ở những góc độ khác nhau nên đã đưa ra các khái niệm về du lịch có trách nhiệm, phát triển sản phẩm du lịch có trách nhiệm chưa có sự thống nhất.
Trong nội dung này, tác giả phân tích tổng quan về tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan gần nhất đến luận án như: tên đề tài nghiên cứu, địa bàn nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, thời gian nghiên cứu, cơ sở lý thuyết, phương pháp nghiên cứu, mô hình và giả thuyết nghiên cứu, kết quả nghiên cứu, tính mới và hạn chế của nghiên cứu… Với cách tiếp cận này sẽ giúp tác giả dễ dàng đánh giá và nhìn nhận về tình hình nghiên cứu liên quan quan đến luận án. Các nghiên cứu được tổng hợp từ nhiều nguồn tài liệu có uy tín như google scholar, Web of Science và Scopus. Nghiên cứu về phát triển sản phẩm du lịch Nghiên cứu của Haid, M.N (2021) [83], về “Phát triển sản phẩm du lịch bền vững: Ứng dụng các khái niệm thiết kế sản phẩm”. Nghiên cứu này xem xét các sản phẩm du lịch bền vững tại các điểm đến du lịch.
Dựa trên các khái niệm về thiết kế sản phẩm bền vững, nghiên cứu của chúng tôi đề xuất một khung cho các sản phẩm du lịch bền vững bằng cách điều chỉnh khung thiết kế cho sự bền vững hiện có để xem xét và phân tích các đặc điểm và chủ đề của các sản phẩm (du lịch) bền vững cũng như tác động và phạm vi của chúng. Sử dụng phương pháp định tính thực dụng, 15 cuộc phỏng vấn bán cấu trúc với các nhà quản lý điểm đến từ vùng Alpine nói tiếng Đức đã hình thành nên cơ sở thực nghiệm của nghiên cứu. Kết quả nhấn mạnh các chủ đề chính và nhiều đặc điểm liên quan đến các sản phẩm du lịch bền vững tại các điểm du lịch, giải quyết tất cả các thành phần bền vững và mức độ đổi mới thiết kế. Nghiên cứu này là nghiên cứu đầu tiên áp dụng các khái niệm thiết kế sản phẩm bền vững hiện có vào bối cảnh điểm đến và thảo luận về khả năng ứng dụng của chúng đối với các sản phẩm du lịch bền vững.
Mục đích của công trình này là xác định và bối cảnh hóa các sản phẩm du lịch vì sự bền vững tại các điểm đến. Bằng cách áp dụng khung thiết kế vì tính bền vững phù 20 hợp với những phát hiện của mình, các tác giả chứng minh rằng các điểm đến không tiên tiến trong việc phát triển và cung cấp các sản phẩm bền vững như các ngành công nghiệp. Có một số lý do giải thích cho điều này: Thứ nhất, các sản phẩm du lịch (và khách sạn) về bản chất là tích hợp hơn so với các sản phẩm sản xuất thông thường. Điều này có thể được giải thích một phần do du lịch là một ngành dịch vụ nơi các sản phẩm thường có nhiều thành phần (Leiper và cộng sự, 2021).
(McKerracher, 2016) cho rằng sự hiện diện của yếu tố dịch vụ thường làm cho những sản phẩm tương đối kém bền vững hơn Thứ hai, mối quan hệ của ngành du lịch với cộng đồng điểm đến có thể gặp nhiều thách thức. Mặc dù tính bền vững thực sự ở điểm đến đòi hỏi mối quan hệ tích cực với cộng đồng chủ nhà, nhưng trong thực tế luôn tồn tại một các kiểu thái độ phản ứng tiêu cực của cộng đồng đối với khách du lịch mà (Doxey,1975) đề xuất: Chỉ số bực mình Doxey, nơi có rất ít hoạt động tham quan quy mô lớn (Butler,1980), nơi tầm quan trọng kinh tế của du lịch tương đối cao và/hoặc khi ý thức kiểm soát của cộng đồng đối với phạm vi và trong số các yếu tố khác sự phát triển của nó thấp (Shone và cộng sự, 2005). Một số yếu tố trong số này áp dụng cho nhiều điểm đến và những yếu tố không thể đạt được tính bền vững bất kể loại sản phẩm mà họ phát triển và cung cấp vẫn còn là điều cần tranh luận. Thứ ba, các nhà quản lý điểm đến ưu tiên tính bền vững kinh tế, điều này thể hiện tầm quan trọng của bối cảnh quản trị hỗ trợ cho các điểm đến bền vững (Nunkoo, 2015) và phát triển sản phẩm du lịch thuận lợi có liên quan.
Thứ ba, các nhà quản lý điểm đến ưu tiên tính bền vững kinh tế (Albrecht và cộng sự, 2020), điều này thể hiện tầm quan trọng của bối cảnh quản trị hỗ trợ cho các điểm đến bền vững và phát triển sản phẩm du lịch thuận lợi có liên quan. Việc thiếu định nghĩa và sự rõ ràng nêu trên về khái niệm bền vững (Albrecht và cộng sự, 2020), cũng thể hiện rõ trong các thiết kế sản phẩm (du lịch) bền vững. Một loạt các chủ đề và đặc điểm được coi là quan trọng, cũng như các trọng tâm khác nhau, có thể gây ra các rào cản đối với sự phát triển điểm đến và sản phẩm bền vững (Albrecht và cộng sự, 2020). Do đó, nên làm rõ thêm, mô tả chính xác hơn và liên kết chiến lược cho mục đích này.
Nghiên cứu của Irena Silinevica và cộng sự (2016) [92], về “Phát triển sản phẩm mới”. Nghiên cứu này nhấn mạnh vai trò của việc đánh giá từng giai đoạn của quá trình đổi mới. Các tác giả đưa ra một mô hình mới để đánh giá các quá trình đổi mới theo từng giai đoạn. Mô hình này cho phép xác định những vấn đề chính cản trở sự đổi mới.
Mô hình này cho phép phát triển các đề xuất cụ thể để cải thiện môi trường đổi mới 21 trong nước. Nghiên cứu dựa trên nghiên cứu được tiến hành của các tác giả như một phần tài trợ khoa học của Học viện Công nghệ Rezekne. Mô hình hóa và phân tích quy trình phát triển sản phẩm mới ở Latvia – rào cản đổi mới”. Phát triển sản phẩm mới là một trong những yếu tố then chốt cho sự tiến bộ và lợi thế cạnh tranh ở mỗi quốc gia.
Các công ty trên khắp thế giới đang phải đối mặt với những thay đổi đối với cả công nghệ sản xuất và tổ chức dịch vụ. Chưa bao giờ vòng đời sản phẩm lại ngắn như hiện nay. Do đó, phát triển sản phẩm mới là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của doanh nghiệp Nếu chỉ sử dụng các phương pháp truyền thống để tăng khả năng cạnh tranh, chẳng hạn như giảm chi phí, thì không thể tồn tại trên thị trường. Chỉ có cách tiếp cận nhất quán và phát triển ý tưởng sáng tạo mới là yếu tố giúp công ty hoạt động thành công.
Trong bất kỳ nền kinh tế nào, việc phát triển một sản phẩm hoặc dịch vụ mới là điều cần thiết cho tăng trưởng kinh tế và vector phát triển phúc lợi. Phát triển sản phẩm mới là một trong những yếu tố then chốt cho sự tiến bộ và lợi thế cạnh tranh ở mỗi quốc gia. Latvia có hiệu suất đổi mới thấp so với các nước EU khác do thiếu các công ty đổi mới, thiếu đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, và thiếu hợp tác giữa các ngành khoa học, giáo dục đại học và công nghiệp. Các nhà nghiên cứu khác nhau sử dụng các mô hình đo lường đổi mới đặc biệt, như Mô hình kim cương, Mô hình phễu, Mô hình chuỗi giá trị đổi mới, v.
Một mô hình được ứng dụng nhiều hơn, đặc trưng cho sự đổi mới, sản phẩm mới và quy trình phát triển công nghệ, là mô hình của NASA. Mô hình này được Cơ quan Vũ trụ Châu Âu và Ủy ban Châu Âu thông qua với những thay đổi nhỏ. Các tác giả của nghiên cứu này đưa ra một bước quan trọng trong giải pháp cho vấn đề này – để thực hiện phân tích các quá trình đổi mới theo từng giai đoạn. Nhóm tác giả đề xuất một mô hình mới, cho phép đánh giá mọi giai đoạn của quá trình đổi mới, nhằm xác định những vấn đề chính cản trở sự đổi mới.
Mô hình này cho phép phát triển các đề xuất cụ thể để cải thiện môi trường đổi mới trong nước. Nghiên cứu của Trần Văn Anh, (2021) [35], về “Phân tích tiềm năng, xác định sản phẩm du lịch và đề xuất các giải pháp phát triển du lịch các huyện miền núi phía tây quảng nam theo hướng bền vững”. Trên cơ sở kết quả khảo sát thực tế và nghiên cứu tư liệu, bài viết tập trung phân tích làm rõ các tiềm năng, lợi thế phát triển du lịch ở các huyện miền núi phía Tây Quảng Nam, từ đó, xác định các nhóm sản phẩm chủ lực định 22 hướng xây dựng và phát triển trong thời gian tới. Đồng thời, bài viết đề xuất các giải pháp để khai thác hợp lý, hiệu quả và bền vững các tài nguyên du lịch của khu vực này góp phần xóa đói, giảm nghèo, bảo tồn các giá trị văn hóa các dân tộc ít người và các cảnh quan thiên nhiên.
Quảng Nam là một trong những địa phương có tiềm năng vượt trội cho phát triển du lịch (có hai di sản văn hóa thế giới phố cổ Hội An và di tích Mỹ Sơn, khu dự trữ sinh quyển Cù Lao Chàm, các bãi biển, các di tích lịch sử cấp quốc gia,. Bên cạnh các di sản có giá trị quốc tế, các huyện miền núi phía Tây còn có những giá trị văn hóa, lịch sử, tự nhiên hết sức độc đáo, đặc sắc, có sức cuốn hút rất lớn đối với du khách mỗi lần đặt chân đến tham quan, khám phá và trải nghiệm ở vùng đất này. Quảng Nam là tỉnh có tốc độ phát triển du lịch nhanh và hiệu quả với hàng triệu du khách đến tham quan, nghỉ dưỡng hàng năm mang lại nguồn thu hàng ngàn tỷ đồng, tạo việc làm cho hàng chục ngàn lao động. Tuy nhiên, các huyện miền núi phía Tây hoạt động du lịch chưa phát triển, số lượng khách tham quan chưa nhiều, sản phẩm du lịch chưa phong phú, hoàn chỉnh, tài nguyên vẫn chưa được khai thác có hiệu quả.
Việc phân tích làm rõ các tiềm năng, chỉ ra các sản phẩm thế mạnh của khu vực này và đề xuất các giải pháp phát triển phù hợp, bền vững (về tài nguyên, về sinh kế và xã hội) là rất cần thiết và cấp thiết.