Luận án tiến sĩ về pháp luật xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam

Luận án tiến sĩ luật học phân tích pháp luật xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh tại Việt Nam, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp hoàn thiện.

• Tác giả: Pham Phuong Thao
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Vân Anh
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Nghiên Cứu Pháp Luật Về Xử Lý Hành Vi Hạn Chế Cạnh Tranh Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HÀNH VI HẠN CHẾ CẠNH TRANH VÀ PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ HÀNH VI HẠN CHẾ CẠNH TRANH
• 1.1. Lịch sử hình thành và phát triển pháp luật điều chỉnh hành vi hạn chế cạnh tranh. Khái niệm hành vi hạn chế cạnh tranh. Đặc điểm của hành vi hạn chế cạnh tranh. Phân loại hành vi hạn chế cạnh tranh
• 1.2. Những vấn đề lý luận về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh và pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh
• 1.2.1. Xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh và nhu cầu điều chỉnh bằng pháp luật cạnh tranh
• 1.2.2. Khái niệm pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh. Nội dung cơ bản của pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh
• 1.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới việc ban hành và xây dựng các quy định pháp luật và xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ HÀNH VI HẠN CHẾ CẠNH TRANH Ở VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng quy định pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam. Nhận diện các hành vi hạn chế cạnh tranh bị cấm theo pháp luật cạnh tranh Việt Nam
• 2.2. Nguyên tắc áp dụng đối với xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh
• 2.3. Cách xử lý đối với hành vi hạn chế cạnh tranh
• 2.4. Cơ quan có thẩm quyền xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh
• 2.5. Trình tự thủ tục xử lý các hành vi hạn chế cạnh tranh
• 2.6. Chỉ tả xử lý đối với hành vi hạn chế cạnh tranh
• 2.7. Thực tiễn thực hiện xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh bị cấm theo pháp luật Việt Nam hiện nay
• 2.8. Những kết quả đạt được trong xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam
• 2.9. Những hạn chế, bất cập và nguyên nhân trong xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ HÀNH VI HẠN CHẾ CẠNH TRANH Ở VIỆT NAM
• 3.1. Yêu cầu đặt ra nhằm hoàn thiện pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam
• 3.2. Đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ của pháp luật cạnh tranh với pháp luật chuyên ngành
• 3.3. Đảm bảo sự độc lập của cơ quan thực thi pháp luật cạnh tranh cũng như phối hợp hành động với các cơ quan có liên quan
• 3.4. Xác định mục đích của việc xây dựng quy định và xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh
• 3.5. Tiệm cận với chuẩn mực của pháp luật quốc tế
• 3.6. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam
• 3.6.1. Hoàn thiện quy định pháp luật về các hành vi hạn chế cạnh tranh bị cấm
• 3.6.2. Xây dựng và thể chế hóa nguyên tắc áp dụng các biện pháp xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh
• 3.6.3. Hoàn thiện hệ thống cơ quan xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh
• 3.6.4. Hoàn thiện quy trình xử lý các hành vi hạn chế cạnh tranh một cách thống nhất, hiệu quả
• 3.6.5. Hệ thống hóa các hình pháp chỉ tả xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh và cơ chế áp dụng phù hợp
• 3.7. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh
• 3.7.1. Tăng cường đầu tư nguồn lực cho cơ quan cạnh tranh và xây dựng cơ chế phối hợp trong xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh
• 3.7.2. Nâng cao nhận thức pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh
• 3.7.3. Kiện toàn các điều luật lành mạnh xã hội làm tiền đề cho sự phát triển của cạnh tranh
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ
• PHỤ LỤC 1: MÔ HÌNH CÁC CƠ QUAN CẠNH TRANH TRÊN THẾ GIỚI
• PHỤ LỤC 1A: CÁC CƠ QUAN CẠNH TRANH TRỰC THUỘC CHÍNH PHỦ
• PHỤ LỤC 1B: CÁC CƠ QUAN CẠNH TRANH THUỘC QUỐC HỘI / TÒA ÁN HOẶC MÔ HÌNH ĐỘC LẬP
• PHỤ LỤC 1C: CÁC CƠ QUAN CẠNH TRANH THUỘC BỘ
• PHỤ LỤC 2: SƠ ĐỒ TỔ CHỨC CỦA CƠ QUAN CẠNH TRANH QUỐC GIA
• PHỤ LỤC 3: TRÌNH TỰ ĐIỀU TRA VÀ XỬ LÝ VỤ VIỆC HẠN CHẾ CẠNH TRANH
• PHỤ LỤC 4: TỈ LỆ TIỀN PHẠT ĐƯỢC TÍNH THEO PHẦN TRĂM DOANH THU THEO QUY ĐỊNH LUẬT

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài luận án

Nghiên cứu pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh tại Việt Nam đã được thực hiện với nhiều công trình khoa học có liên quan. Các nghiên cứu này đã chỉ ra rằng pháp luật Việt Nam hiện hành chưa hoàn thiện trong việc xử lý các hành vi hạn chế cạnh tranh. Đặc biệt, việc áp dụng quy định pháp luật trong thực tiễn còn nhiều bất cập. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, mặc dù hành vi vi phạm đã được xác định rõ ràng, nhưng việc thực thi pháp luật vẫn gặp khó khăn. Điều này dẫn đến việc các hành vi hạn chế cạnh tranh không được xử lý kịp thời và hiệu quả. Theo báo cáo, chỉ một số ít vụ việc được điều tra và xử lý, cho thấy sự cần thiết phải cải thiện hệ thống pháp luật và chính sách cạnh tranh tại Việt Nam.

1.1. Những kết quả nghiên cứu về pháp luật xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng hệ thống pháp luật hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn trong việc xử lý các hành vi hạn chế cạnh tranh. Nhiều hành vi vi phạm vẫn chưa được phát hiện và xử lý, dẫn đến tình trạng cạnh tranh không lành mạnh. Các tác giả đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi. Việc nghiên cứu các hình thức xử lý khác nhau như xử lý hành chính, hình sự và dân sự cũng được nhấn mạnh. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có một cái nhìn tổng thể và hệ thống hơn về pháp luật trong lĩnh vực này.

II. Những vấn đề lý luận về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh

Chương này tập trung vào việc phân tích các vấn đề lý luận liên quan đến hành vi hạn chế cạnh tranh và pháp luật về xử lý các hành vi này. Đầu tiên, khái niệm về hành vi hạn chế cạnh tranh được làm rõ, cùng với các đặc điểm và phân loại của chúng. Việc hiểu rõ các hành vi vi phạm là rất quan trọng để có thể áp dụng quy định pháp luật một cách hiệu quả. Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, việc điều chỉnh hành vi hạn chế cạnh tranh cần phải dựa trên các nguyên tắc pháp lý rõ ràng và cụ thể. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp mà còn đảm bảo một môi trường cạnh tranh lành mạnh.

2.1. Khái niệm và đặc điểm của hành vi hạn chế cạnh tranh

Khái niệm về hành vi hạn chế cạnh tranh được định nghĩa là những hành vi của các doanh nghiệp nhằm làm giảm hoặc loại bỏ sự cạnh tranh trên thị trường. Đặc điểm của các hành vi này thường liên quan đến việc thiết lập các thỏa thuận không công bằng, lạm dụng vị trí độc quyền hoặc các hành vi khác nhằm thao túng thị trường. Việc nhận diện và phân loại các hành vi vi phạm này là rất quan trọng trong việc xây dựng và thực thi pháp luật. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các biện pháp xử lý cần phải linh hoạt và phù hợp với từng loại hành vi cụ thể.

III. Thực trạng pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam

Thực trạng pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh tại Việt Nam cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù Luật Cạnh tranh đã được ban hành từ năm 2004 và sửa đổi vào năm 2018, nhưng việc thực thi vẫn còn nhiều hạn chế. Các cơ quan có thẩm quyền thường gặp khó khăn trong việc điều tra và xử lý các vụ việc vi phạm. Số lượng vụ việc được xử lý còn thấp, cho thấy sự cần thiết phải cải thiện hệ thống pháp luật và quy trình xử lý. Việc nâng cao nhận thức về pháp luật và chính sách cạnh tranh cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu quả trong việc xử lý các hành vi hạn chế cạnh tranh.

3.1. Thực trạng quy định pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh

Các quy định pháp luật hiện hành về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh chưa đủ mạnh để ngăn chặn các hành vi vi phạm. Mặc dù có nhiều quy định rõ ràng, nhưng việc thực thi vẫn gặp nhiều khó khăn. Các cơ quan có thẩm quyền thường thiếu nguồn lực và kinh nghiệm trong việc điều tra và xử lý các vụ việc. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều hành vi vi phạm không được phát hiện và xử lý kịp thời. Cần có những cải cách mạnh mẽ trong hệ thống pháp luật để nâng cao hiệu quả xử lý các hành vi hạn chế cạnh tranh.

IV. Giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh

Để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh, cần có những giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần hoàn thiện các quy định pháp luật để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả. Thứ hai, cần tăng cường năng lực cho các cơ quan có thẩm quyền trong việc điều tra và xử lý các vụ việc vi phạm. Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp về pháp luật cạnh tranh cũng rất quan trọng. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực thi pháp luật để đảm bảo một môi trường cạnh tranh lành mạnh.

4.1. Hoàn thiện quy định pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh

Việc hoàn thiện quy định pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh là rất cần thiết. Cần xây dựng các quy định rõ ràng và cụ thể hơn về các hành vi vi phạm, cũng như các hình thức xử lý tương ứng. Điều này sẽ giúp các cơ quan có thẩm quyền dễ dàng hơn trong việc áp dụng pháp luật. Ngoài ra, cần có các biện pháp chế tài nghiêm khắc hơn đối với các hành vi vi phạm để tạo ra sức răn đe hiệu quả. Việc này không chỉ bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp mà còn đảm bảo một môi trường cạnh tranh công bằng.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Luận án tiến sĩ luật học "Pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam" của nghiên cứu sinh Phạm Phương Thảo (Chuyên ngành: Luật Kinh tế, Mã số: 9380107, bảo vệ tại Trường Đại học Luật Hà Nội năm 2021 dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Nguyễn Thị Vân Anh và TS. Nguyễn Văn Cương) đặt nền móng nghiên cứu toàn diện và có hệ thống về cơ chế thực thi pháp luật cạnh tranh tại Việt Nam trong giai đoạn chuyển giao mang tính bước ngoặt giữa Luật Cạnh tranh năm 2004 và Luật Cạnh tranh năm 2018.

flowchart TD
    A["Hành vi hạn chế cạnh tranh"] --> B["Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh"]
    A --> C["Lạm dụng vị trí thống lĩnh/độc quyền"]
    A --> D["Tập trung kinh tế (Kiểm soát độc lập)"]
    
    B & C --> E["Khung chế tài 3 trụ cột (Tam tài pháp lý)"]
    
    E --> F["Chế tài Hành chính<br>(Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia - VCC)"]
    E --> G["Chế tài Hình sự<br>(Điều 217 BLHS 2015/2017)"]
    E --> H["Chế tài Dân sự<br>(Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng)"]
    
    F --> I["Mức phạt % Doanh thu<br>Chính sách Khoan hồng (Leniency)"]
    G --> K["Phạt tiền & Tù có thời hạn<br>(Xử lý cá nhân & pháp nhân)"]
    H --> L["Khởi kiện dân sự tại Tòa án<br>(Gánh nặng chứng minh thiệt hại)"]

Bối cảnh khoa học của công trình xuất phát từ nghịch lý thực tiễn kéo dài hơn một thập kỷ thi hành Luật Cạnh tranh năm 2004: dù nền kinh tế thị trường chuyển dịch mạnh mẽ với sự gia tăng của các cấu trúc độc quyền nhóm và hành vi lạm dụng sức mạnh thị trường, kết quả xử lý vi phạm lại vô cùng hạn chế. Dẫn chứng trực tiếp từ Báo cáo kết quả 10 năm thực thi Luật Cạnh tranh của Việt Nam (Bộ Công Thương, 2017), luận án chỉ rõ: "sau hơn mười năm có hiệu lực, cơ quan cạnh tranh Việt Nam mới chính thức đưa ra kết luận xử lý đối với (04) bốn vụ việc hạn chế cạnh tranh. Trong đó có đến hai vụ việc, sau khi chuyển lên Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh thì đình chỉ giải quyết vụ việc".

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) mà luận án giải quyết chính là sự phân mảnh lý thuyết và khoảng cách thể chế giữa ba trụ cột chế tài: hành chính, hình sự và dân sự. Trước công trình này, các nghiên cứu trong nước của Đặng Vũ Huân (2002), Phạm Văn Cao (2013), hay Trịnh Anh Tuân (2014) chủ yếu tiếp cận xử lý hạn chế cạnh tranh dưới góc độ thủ tục hành chính hoặc cơ cấu tổ chức cơ quan quản lý nhà nước đơn thuần. Luận án đã thiết lập hệ thống 04 câu hỏi nghiên cứu (RQ) và 04 giả thuyết tương ứng (H):

• RQ1: Bản chất pháp lý và cơ sở kinh tế học của việc xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là gì?
  • H1: Xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh đòi hỏi sự tích hợp đa ngành giữa kinh tế học phúc lợi và luật học thực chứng nhằm bảo vệ cấu trúc cạnh tranh công bằng.
• RQ2: Những điểm nghẽn thể chế, căn cứ xác lập vi phạm và rào cản tố tụng nào đã vô hiệu hóa hiệu lực răn đe của Luật Cạnh tranh 2004?
  • H2: Mô hình cơ quan cạnh tranh lưỡng tầng trực thuộc bộ chủ quản và chế tài hành chính cứng nhắc đã triệt tiêu động lực điều tra độc lập.
• RQ3: Các bước tiến mới trong Luật Cạnh tranh 2018, Nghị định 35/2020/NĐ-CP, Nghị định 75/2019/NĐ-CP và Điều 217 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi 2017 đã giải quyết được các bất cập nội tại hay chưa?
  • H3: Luật mới mở rộng thẩm quyền và cập nhật công cụ kinh tế nhưng thiếu cơ chế phối hợp liên ngành và hướng dẫn tố tụng hình sự - dân sự đồng bộ.
• RQ4: Khung giải pháp nào có khả năng hoàn thiện toàn diện cơ chế xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh tiệm cận chuẩn mực quốc tế?
  • H4: Cần thiết lập mô hình Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia độc lập, vận hành chính sách khoan hồng (leniency program) tiên tiến và tối ưu hóa chế tài bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ tiến trình áp dụng pháp luật cạnh tranh tại Việt Nam từ năm 2004 đến năm 2021, đối chiếu với kinh nghiệm của các tài phán phát triển (Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc), tạo lập giá trị học thuật định lượng và định tính chuẩn mực cho ngành Luật Kinh tế.

Literature Review và Positioning

Nghiên cứu định vị trong dòng chảy học thuật quốc tế và trong nước về luật chống độc quyền (Antitrust Law/Competition Law). Luận án tổng hợp 03 luồng tư tưởng lập pháp chính:

graph LR
    subgraph "Luồng 1: Trường phái Cổ điển & Kinh tế Thể chế"
        T1["Adam Smith (1776)<br>Tự do thương mại & Chống độc quyền"]
        T2["Abel T. Mateus & Teresa Moreira (2007)<br>Tương hỗ Kinh tế & Thực thi Luật"]
    end
    
    subgraph "Luồng 2: Lý thuyết Chế tài Tối ưu & Tố tụng"
        T3["William M. Landes (1983)<br>Optimal Sanctions & Bồi thường Dân sự"]
        T4["Wouter P.J. Wils (2005)<br>Tranh luận Hình sự hóa (Criminalization)"]
        T5["Daniel A. Crane (2011)<br>Institutional Structure of Enforcement"]
    end
    
    subgraph "Luồng 3: Học thuật Pháp lý Việt Nam"
        T6["Đặng Vũ Huân (2002)<br>Kiểm soát độc quyền nhà nước"]
        T7["Trịnh Anh Tuân (2014)<br>Hiệu quả thực thi & Bộ máy Cục QLCT"]
        T8["Phạm Phương Thảo (2021)<br>Tích hợp Đa chế tài (Hành chính - Hình sự - Dân sự)"]
    end

    T1 --> T3
    T2 --> T5
    T3 & T4 & T5 --> T8
    T6 & T7 --> T8

Luồng lý thuyết cổ điển và phúc lợi thị trường ghi nhận luận điểm của Adam Smith (1776) về việc độc quyền là rào cản của tăng trưởng kinh tế, được Richard Whish & David Bailey (Competition Law, 8th ed.) mở rộng thành mục tiêu bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và phân bổ nguồn lực hiệu quả. Dẫn chứng câu nói kinh điển của Adam Smith được trích dẫn trực tiếp trong luận án: "Những người cùng nghề thương mại hiếm khi gặp gỡ nhau, cho dù là để vui vẻ và giải trí, nhưng cuộc đối thoại luôn kết thúc trong sự thông đồng im lặng chống lại công chúng hoặc với âm mưu nào đó để tăng giá".

Luồng lý thuyết chế tài tối ưu ghi nhận quan điểm của William M. Landes (1983, Optimal Sanctions for Antitrust Violations, The University of Chicago Law Review), lần đầu khẳng định chế tài bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng mang tính quyết định trong việc khôi phục cân bằng thị trường. Đối trọng với quan điểm này, Wouter P.J. Wils (2005, Is Criminalization of EU Competition Law the Answer?, World Competition) và Daniel A. Crane (The Institutional Structure of Antitrust Enforcement) tạo ra cuộc tranh luận học thuật sâu sắc giữa trường phái ủng hộ hình sự hóa hành vi hạn chế cạnh tranh (áp dụng chế tài phạt tù cá nhân như mô hình Hoa Kỳ, Anh, Ireland) và trường phái cảnh báo nguy cơ hình sự hóa quá mức làm suy giảm động lực kinh doanh và xung đột với chính sách khoan hồng.

Tại Việt Nam, các công trình của Đặng Vũ Huân (2002), Hoàng Xuân Bắc & cộng sự (về Luật mẫu UNCTAD), Bùi Hưng Nguyên (so sánh tố tụng cạnh tranh Việt Nam - Nhật Bản), Phạm Văn Cao (2013) và Nguyễn Thị Vân Anh (về bất cập điều chỉnh hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh) đã tiếp cận từng khía cạnh riêng lẻ. Tuy nhiên, một cuộc tranh luận học thuật nổi bật tồn tại giữa quan điểm của Phạm Phương Thảo (trong luận văn thạc sĩ trước đó) cho rằng thời hạn điều tra theo Luật 2004 (sơ bộ 30 ngày, chính thức 180 ngày) là quá ngắn đối với các vụ việc kinh tế phức tạp, và quan điểm của Mai Xuân Hợi cho rằng trình tự tố tụng cạnh tranh bị kéo dài bất hợp lý, làm tổn hại quyền lợi doanh nghiệp do thủ tục khiếu nại lòng vòng lên Tòa hành chính.

So sánh quốc tế cho thấy tính tiên phong của luận án khi đặt hệ thống xử lý cạnh tranh Việt Nam cạnh hai mô hình đối chiếu chuẩn:

1. Mô hình Hoa Kỳ (Federal Trade Commission - USFTC & Department of Justice - USDOJ): Vận hành cơ chế lưỡng quyền điều tra kết hợp tố tụng tư pháp tại Tòa án liên bang, áp dụng chế tài hình sự nghiêm khắc theo Sherman Act 1890 và giải quyết hàng nghìn vụ kiện dân sự đòi bồi thường thiệt hại gấp ba (treble damages) mỗi năm từ thập niên 1970 (theo Daniel A. Crane).
2. Mô hình Nhật Bản (Japan Fair Trade Commission - JFTC): Cơ quan hành chính độc lập trực thuộc Nội các áp dụng Luật Chống độc quyền tư nhân, áp dụng cơ chế tính tiền phạt dựa trên tỷ lệ phần trăm doanh thu chặt chẽ và kết hợp chính sách khoan hồng linh hoạt.

Luận án khẳng định vị thế học thuật bằng việc khắc phục khoảng trống nghiên cứu liên ngành, thiết lập mô hình tích hợp "Tam tài pháp lý" (Hành chính - Hình sự - Dân sự) đầu tiên trong khoa học pháp lý kinh tế tại Việt Nam.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án phát triển và hệ thống hóa lý thuyết pháp luật cạnh tranh thông qua 04 mệnh đề lý luận đột phá:

• Mệnh đề 1 (Mở rộng Lý thuyết Chế tài Tối ưu): Chế tài đối với hành vi hạn chế cạnh tranh không thể dừng lại ở xử phạt vi phạm hành chính đơn thuần mà phải vận hành như một cơ chế phức hợp ba nhánh. Nếu thiếu chế tài dân sự (bồi thường thiệt hại), thị trường không thể phục hồi trạng thái cạnh tranh ban đầu; nếu thiếu chế tài hình sự (Điều 217 BLHS), hiệu lực răn đe đối với các hành vi cartel lõi (hardcore cartels) sẽ bị vô hiệu hóa.
• Mệnh đề 2 (Khái niệm Pháp luật về Xử lý Hành vi Hạn chế Cạnh tranh): Tác giả xác lập định nghĩa khoa học phân biệt giữa "kiểm soát hành vi hạn chế cạnh tranh" (khái niệm rộng mang tính điều tiết phòng ngừa) và "pháp luật xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh" (tập hợp các quy phạm xác định căn cứ pháp lý, thẩm quyền, trình tự tố tụng và chế tài áp dụng cho các hành vi bị cấm có dấu hiệu vi phạm).
• Mệnh đề 3 (Chuyển dịch Paradigm từ Hình thức sang Bản chất Kinh tế): Chuyển dịch căn bản từ phương pháp đánh giá vi phạm dựa trên ranh giới thị phần cơ học cố định (ngưỡng 30% theo Luật 2004) sang đánh giá "khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh một cách đáng kể" (Substantial Lessening of Competition - SLC) theo Luật 2018.
• Mệnh đề 4 (Lý thuyết Cân bằng Thể chế và Quyền lực Độc lập): Chứng minh rằng tính độc lập của cơ quan cạnh tranh (Institutional Autonomy) là điều kiện tiên quyết để triệt tiêu xung đột lợi ích khi xử lý các doanh nghiệp nhà nước (SOEs) nắm giữ vị trí thống lĩnh hoặc độc quyền tự nhiên.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp liên ngành giữa 03 trường phái lý thuyết: Kinh tế học thể chế mới (New Institutional Economics), Lý thuyết Lựa chọn công (Public Choice Theory) và Trường phái Luật học Thực chứng (Legal Positivism).

[Khung Phân Tích Thực Thi Pháp Luật Cạnh Tranh]

Khung phân tích thiết lập điều kiện biên (boundary conditions) chặt chẽ: Hành vi chỉ thuộc diện điều chỉnh của pháp luật xử lý khi không thuộc các trường hợp miễn trừ luật định và có tác động thực tế hoặc tiềm tàng làm sai lệch cấu trúc cạnh tranh bình đẳng trên thị trường liên quan tại Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án áp dụng thế giới quan hiện thực phê phán (Critical Realism) kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử mác-xít, đặt sự hình thành của pháp luật cạnh tranh trong mối liên hệ hữu cơ với sự phát triển của lực lượng sản xuất và thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Thiết kế nghiên cứu đa tầng (Multi-level design) kết hợp đồng thời:

1. Tầng chuẩn tắc (Normative Level): Phân tích hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (Luật Cạnh tranh 2004, Luật Cạnh tranh 2018, BLHS 2015/2017, BLDS 2015, Luật Tố tụng Hành chính 2015, các Nghị định số 120/2005/NĐ-CP, 75/2019/NĐ-CP, 35/2020/NĐ-CP).
2. Tầng thực nghiệm (Empirical Level): Khảo sát thực tiễn điều tra và xử lý các vụ việc cạnh tranh thực tế tại Cục Quản lý Cạnh tranh, Hội đồng Cạnh tranh và Tòa án nhân dân trong giai đoạn 2004–2020.
3. Tầng so sánh quốc tế (Comparative Legal Level): Sử dụng phương pháp luật học so sánh đối chiếu quy định của 09 quốc gia và vùng lãnh thổ, tập trung sâu vào Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc và Liên minh Châu Âu.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu trải qua các bước kiểm chứng nghiêm ngặt:

• Thu thập tài liệu thứ cấp: Rà soát toàn bộ các Báo cáo thường niên của Cục Quản lý Cạnh tranh/Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng từ năm 2009 đến năm 2019; Báo cáo rà soát Luật Cạnh tranh với 20 đạo luật chuyên ngành năm 2014; Báo cáo đánh giá của OECD năm 2018 về Luật và Chính sách Cạnh tranh của Việt Nam.
• Tam giác hóa dữ liệu (Data Triangulation): Đối chiếu số liệu hành chính của cơ quan quản lý với các phán quyết thực tế của Hội đồng Cạnh tranh, bản án của Tòa án nhân dân (vụ Vinasun kiện Grab tại TAND TP.HCM), hồ sơ điều tra thực tế và các bài báo khoa học trên các tạp chí chuyên ngành uy tín.
• Tiêu chuẩn độ tin cậy: Toàn bộ các vụ việc đưa vào phân tích đều được trích dẫn số quyết định, ngày ban hành và cơ quan tài phán cụ thể, đảm bảo tính kiểm chứng độc lập tuyệt đối.

Data và phân tích

Dữ liệu phân tích bao gồm toàn bộ các vụ việc hạn chế cạnh tranh được điều tra chính thức tại Việt Nam trong giai đoạn 2004–2020:

• Vụ việc Vinapco: Quyết định số 11/QĐ-HĐXL ngày 14/04/2009 của Hội đồng Cạnh tranh xử lý hành vi lạm dụng vị trí độc quyền của Công ty Xăng dầu Hàng không Việt Nam khi đơn phương ngừng cung cấp nhiên liệu cho Pacific Airlines.
• Vụ việc 19 Doanh nghiệp Bảo hiểm phi nhân thọ: Thỏa thuận ấn định giá dịch vụ bảo hiểm vật chất xe ô tô năm 2008–2009.
• Vụ việc sáp nhập Grab - Uber: Đánh giá hành vi tập trung kinh tế trên thị trường ứng dụng gọi xe công nghệ hai chiều năm 2018.
• Dữ liệu so sánh định lượng: Tỷ lệ tiền phạt theo doanh thu của Luật Chống độc quyền tư nhân Nhật Bản (Phụ lục 4 luận án); cơ cấu tổ chức cơ quan cạnh tranh của hơn 15 quốc gia (Phụ lục 1A, 1B, 1C).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

pie title Tỷ lệ Xử lý Vụ việc Hạn chế Cạnh tranh (2004-2017)
    "Đình chỉ giải quyết (Hủy bỏ)" : 50
    "Ra phán quyết xử phạt (Vinapco, Bảo hiểm)" : 50

Luận án đưa ra 05 phát hiện đột phá dựa trên bằng chứng thực nghiệm:

1. Sự bất cân xứng nghiêm trọng giữa chế tài luật định và mức xử phạt thực tế: Luật Cạnh tranh 2004 quy định mức phạt tiền tối đa lên tới 10% tổng doanh thu trong năm tài chính trước đó của doanh nghiệp vi phạm. Tuy nhiên, trong cả hai vụ việc điển hình được Hội đồng Xử lý Vụ việc Cạnh tranh ra phán quyết (vụ Vinapco lạm dụng vị trí độc quyền và vụ 19 doanh nghiệp bảo hiểm thỏa thuận ấn định giá), cơ quan tài phán chỉ tuyên phạt ở mức 0.025% tổng doanh thu. Mức phạt này thấp hơn hàng chục lần so với mức tối thiểu 0.3% doanh thu được quy định trong Nghị định số 120/2005/NĐ-CP, biến chế tài hành chính thành hình thức "cảnh cáo tượng trưng", triệt tiêu hoàn toàn tính răn đe kinh tế.

2. Ách tắc thể chế do mô hình quản lý phân tán và thiếu độc lập: Mô hình cơ quan quản lý cạnh tranh kép theo Luật 2004 (Cục Quản lý Cạnh tranh trực thuộc Bộ Công Thương đảm nhiệm khâu điều tra, Hội đồng Cạnh tranh do Thủ tướng bổ nhiệm theo đề nghị của Bộ trưởng Bộ Công Thương đảm nhiệm khâu xử lý) tạo ra xung đột lợi ích sâu sắc. Luận án chỉ rõ: khi doanh nghiệp bị điều tra là doanh nghiệp nhà nước trực thuộc các Bộ ngành có đại diện trong Hội đồng Cạnh tranh, việc ra quyết định xử lý khách quan bị cản trở nghiêm trọng.

3. Nghịch lý thời hạn tố tụng cạnh tranh: Luật Cạnh tranh 2004 quy định thời hạn điều tra chính thức 180 ngày và Hội đồng xử lý chỉ có 30 ngày (Điều 99) để nghiên cứu hồ sơ vụ việc dài từ 1.000 đến 3.000 trang nhằm ra một trong các quyết định: mở phiên điều trần, trả hồ sơ điều tra bổ sung, hoặc đình chỉ giải quyết. Với chế độ làm việc kiêm nhiệm, các thành viên Hội đồng hoàn toàn phụ thuộc vào kết luận điều tra của Cục Quản lý Cạnh tranh mà không đủ điều kiện thẩm định độc lập chứng cứ kinh tế.

4. Tranh chấp kéo dài và rào cản tố tụng tư pháp: Trình tự khiếu nại quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh lên Tòa hành chính tạo kẽ hở trì hoãn thi hành án. Vụ việc Vinapco sau khi bị xử phạt năm 2009 đã kéo dài khiếu kiện hành chính hơn 03 năm tại Tòa án nhân dân TP. Hà Nội, làm vô hiệu hóa tác động bảo vệ thị trường tức thời của pháp luật cạnh tranh.

5. Sự đóng băng hoàn toàn của chế tài hình sự và dân sự: Tính đến năm 2021, Việt Nam chưa xử lý được bất kỳ vụ án hình sự nào theo Điều 217 BLHS đối với tội vi phạm quy định về cạnh tranh, đồng thời chưa có phán quyết dân sự độc lập nào bồi thường thiệt hại cho nạn nhân của hành vi hạn chế cạnh tranh do quy định Điều 110 Luật 2018 còn mang tính nguyên tắc, thiếu cơ chế xác định thiệt hại kinh tế và chứng minh lỗi trong tố tụng dân sự.

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Đặt nền móng hoàn thiện học thuyết xử lý vi phạm cạnh tranh đa chế tài, kết nối hữu cơ giữa luật công (hành chính, hình sự) và luật tư (dân sự).
• Về mặt phương pháp luận: Thiết lập quy trình đánh giá sức mạnh thị trường và hiệu ứng cản trở cạnh tranh (Foreclosure effects) dựa trên phân tích định lượng kinh tế học tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
• Về mặt thực tiễn áp dụng: Cung cấp luận cứ giải quyết xung đột pháp luật giữa Luật Cạnh tranh và khoảng 20 luật chuyên ngành (hàng không, viễn thông, bảo hiểm, ngân hàng).
• Về mặt chính sách: Đề xuất hoàn thiện cơ cấu tổ chức của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (VCC) độc lập, trực thuộc Chính phủ thay vì trực thuộc Bộ Công Thương, đảm bảo vị thế tài phán độc lập khi xử lý các tập đoàn kinh tế nhà nước.

Limitations và Future Research

Luận án thừa nhận một số giới hạn nghiên cứu khách quan:

• Giới hạn dữ liệu thực nghiệm: Số lượng vụ việc hạn chế cạnh tranh được phát hiện và xử lý chính thức tại Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu còn quá ít (04 vụ việc điều tra chính thức), dẫn đến việc phân tích định lượng chủ yếu dựa trên các vụ việc cá biệt mà chưa thể xây dựng mô hình hồi quy kinh tế lượng quy mô lớn.
• Độ trễ thể chế: Tại thời điểm hoàn thành luận án (2021), Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (VCC) vẫn đang trong quá trình xây dựng dự thảo Nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức, khiến việc đánh giá hiệu quả vận hành thực tế của mô hình mới mang tính dự báo.

Chương trình nghiên cứu tiếp nối (Future Research Agenda):

1. Nghiên cứu cơ chế kiểm soát và xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh trên thị trường kỹ thuật số (Digital Platforms) và thị trường hai chiều (Two-sided markets), xử lý hành vi lạm dụng thuật toán tự định giá (algorithmic pricing collusion).
2. Xây dựng phương pháp luận định lượng xác định thiệt hại kinh tế (Antitrust Damage Calculation) làm căn cứ giải quyết các vụ kiện dân sự tập thể (Class actions) tại Tòa án.
3. Nghiên cứu hoàn thiện quy chế phối hợp tố tụng giữa Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia và Cơ quan Cảnh sát Điều tra nhằm kích hoạt hiệu lực thực thi Điều 217 Bộ luật Hình sự.
4. Đánh giá tác động của các cam kết cạnh tranh thế hệ mới trong các hiệp định thương mại tự do đỉnh cao (CPTPP, EVFTA) đối với quyền tài phán cạnh tranh ngoài lãnh thổ (Extraterritorial Jurisdiction) của Việt Nam.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án tạo ra tác động học thuật và thực tiễn sâu rộng:

• Ảnh hưởng học thuật: Trở thành tài liệu tham khảo nền tảng tại các cơ sở đào tạo luật lớn (Trường Đại học Luật Hà Nội, Khoa Luật - ĐHQGHN, Trường Đại học Luật TP.HCM), cung cấp khung lý thuyết phục vụ các nghiên cứu sau đại học về pháp luật kinh tế và chính sách công.
• Tác động lập pháp và chính sách: Cung cấp luận cứ khoa học trực tiếp cho Bộ Công Thương và Chính phủ trong việc xây dựng Nghị định số 03/2023/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, cũng như hướng dẫn áp dụng chính sách khoan hồng (Leniency) tại Việt Nam.
• Chuyển đổi môi trường kinh doanh: Nâng cao nhận thức pháp lý cho cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội ngành nghề, ngăn ngừa các thỏa thuận phân chia thị trường ngầm, thiết lập sân chơi cạnh tranh bình đẳng cho khu vực kinh tế tư nhân.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận khung phân tích liên ngành Luật - Kinh tế hoàn chỉnh, hệ thống hóa toàn bộ lý luận và án lệ cạnh tranh giai đoạn 2004–2021.
• Cơ quan Thực thi Pháp luật Cạnh tranh (VCC): Vận dụng các kiến nghị về quy trình đánh giá thị trường liên quan, kỹ năng điều tra thỏa thuận hạn chế cạnh tranh ngầm và áp dụng chính sách khoan hồng.
• Thẩm phán và Luật sư Tố tụng: Nắm bắt phương pháp luận xác định chứng cứ hành vi vi phạm, phân định ranh giới giữa thẩm quyền tài phán hành chính và tố tụng dân sự bồi thường thiệt hại.
• Cộng đồng Doanh nghiệp và Hiệp hội Ngành nghề: Nhận diện chính xác các rủi ro pháp lý về hành vi cartel và lạm dụng vị trí thống lĩnh, xây dựng chương trình tuân thủ pháp luật cạnh tranh (Antitrust Compliance Program) nội bộ.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Đóng góp độc đáo nhất là việc mở rộng Lý thuyết Chế tài Tối ưu (Optimal Sanctions Theory) của William M. Landes và lý thuyết thực thi của Richard Whish vào bối cảnh kinh tế chuyển đổi tại Việt Nam. Luận án chứng minh rằng tính tối ưu của chế tài cạnh tranh chỉ đạt được khi thiết lập mối quan hệ tương hỗ giữa 03 nhánh chế tài: Hành chính (trừng phạt nhanh chóng hành vi vi phạm thể chế) - Hình sự (răn đe cá nhân tham gia cartel lõi) - Dân sự (khôi phục thiệt hại thực tế cho nạn nhân).

2. Điểm đổi mới về phương pháp luận so với các công trình trước đây là gì?

Khác với các nghiên cứu thuần túy diễn giải quy phạm pháp luật hình thức của Đặng Vũ Huân (2002) hay Phạm Văn Cao (2013), luận án kết hợp phương pháp Phân tích Kinh tế đối với Luật pháp (Law and Economics) với phương pháp Luật học so sánh đa biến (Comparative Law). Luận án xây dựng ma trận đối chiếu giữa cấu trúc pháp lý của Việt Nam với các chuẩn mực của FTC/DOJ (Hoa Kỳ), JFTC (Nhật Bản) và KFTC (Hàn Quốc), lượng hóa sự bất cập của các khung phạt tiền dựa trên dữ liệu thực tế.

3. Phát hiện thực nghiệm nào gây bất ngờ nhất và được chứng minh bằng dữ liệu ra sao?

Phát hiện gây bất ngờ nhất là "nghịch lý mức phạt 0.025%". Mặc dù Luật Cạnh tranh 2004 quy định khung phạt hành chính mang tính trừng phạt nặng nề (lên đến 10% tổng doanh thu), nhưng trên thực tế áp dụng trong 100% các vụ việc bị xử phạt (vụ Vinapco và vụ 19 DN bảo hiểm), Hội đồng Cạnh tranh chỉ áp dụng mức phạt 0.025% – thấp hơn cả mức sàn 0.3% của Nghị định 120/2005/NĐ-CP. Điều này phơi bày sự lúng túng và thiếu công cụ kinh tế của cơ quan tài phán khi đối diện với các doanh nghiệp quy mô lớn.

4. Luận án có cung cấp quy trình nhân bản (Replication Protocol) cho các nghiên cứu tiếp theo không?

Luận án cung cấp quy trình đánh giá 04 bước chuẩn hóa để nhận diện và xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh:

1. Xác định thị trường liên quan (theo sản phẩm và địa lý) dựa trên kiểm định SSNIP (Small but Significant and Non-transitory Increase in Price);
2. Đánh giá sức mạnh thị trường đáng kể căn cứ vào thị phần kết hợp, rào cản gia nhập thị trường và khả năng tiếp cận nguồn lực thiết yếu;
3. Xác định hành vi vi phạm và phân tích hiệu ứng hạn chế cạnh tranh (so sánh giữa kịch bản có và không có hành vi vi phạm);
4. Lựa chọn và áp dụng chế tài tương xứng (tính toán mức phạt hành chính theo tỷ lệ doanh thu trên thị trường liên quan, chuyển hồ sơ hình sự hoặc hướng dẫn khởi kiện dân sự).

5. Định hướng nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo như thế nào?

Luận án vạch ra 03 định hướng chiến lược: (i) Thể chế hóa khung pháp lý kiểm soát hành vi hạn chế cạnh tranh của các tập đoàn công nghệ đa quốc gia (Big Tech) trên thị trường số; (ii) Hoàn thiện quy chế tố tụng chứng minh thiệt hại trong các vụ kiện dân sự cạnh tranh tại Tòa án; (iii) Xây dựng cơ chế tương trợ tư pháp quốc tế và thực thi pháp luật cạnh tranh xuyên biên giới.

Kết luận

1. Luận án đã giải quyết toàn diện các vấn đề lý luận và thực tiễn về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh, xác lập hệ thống khái niệm, nguyên tắc và căn cứ pháp lý đồng bộ trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.
2. Công trình đã phân tích sâu sắc thực trạng áp dụng pháp luật giai đoạn 2004–2020, chỉ rõ những hạn chế mang tính cấu trúc của mô hình cơ quan cạnh tranh cũ và sự vô hiệu hóa của chế tài tiền phạt trên thực tế.
3. Luận án đề xuất hệ thống giải pháp mang tính đột phá nhằm hoàn thiện Luật Cạnh tranh 2018 và các văn bản hướng dẫn thi hành, đặc biệt là kiến nghị bảo đảm tính độc lập thực chất cho Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (VCC).
4. Công trình mở đường cho việc kích hoạt chế tài hình sự (Điều 217 BLHS) và chế tài dân sự (bồi thường thiệt hại), đưa cơ chế thực thi pháp luật cạnh tranh Việt Nam tiệm cận các chuẩn mực tiến bộ của quốc tế (Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc).
5. Luận án là công trình nghiên cứu chuyên sâu, đạt độ tin cậy khoa học cao, đóng góp nguồn luận cứ pháp lý giá trị phục vụ công cuộc cải cách thể chế kinh tế và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu, kết luân, danh mục tài ligu tham khảo thi để tải của luận án được kết câu thành các phân gồm. “Tổng quan tinh hình nghiên cửa đổ ti luân án “Chương1: Những vẫn để lý luân vé hành vĩ hạn chế cạnh ranh và pháp luật vé xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh “Chương2: Thụ trang pháp luật về xily bánh vì bạ chế canh tranh ở Việt Nam, Chương 3: Giả pháp nhim hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về xử lý hành vi han chế cạnh ranh ở Việt Nam TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN COU DE TÀI LUẬN AN hip hật xe lý hành vi hạn chế cạnh tranh. Những kết qua nghiên cứm về mặt ý hận liên quan dé hành vỉ ham chế cạh tranh và xã: ý hành vi hạn chẾ cạnh tam Thứ nhất, và nhận điện hành vi han chế canh ranh Ngay từ khi Luft canh: tran 2004 chưa ra đời, các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách để hình dong xe một vin bản pháp ý mang tinh cấp thiét để đu chỉnh cạnh tranh trên thị trường Trong luận án tần sỹ của minh tác giã Đăng Vũ Huân cho ring pháp luật về kiểm soit đốc quyên và chẳng canh ranh không lành manh lá công cụ hia hiệu đễ Nhà "ước dim bio môi trường canh ranh không lãnh manh Theo tác giã, pháp luật canh: tranh sẽ bao gim hai chế nh độc lập đó là pháp luật v kiểm soát độc quyền và pháp luật về ching canh ranh không Tãnh manh. Cụ thỂ, chế đnh pháp uật chống hạn chế canh tranh kidm soát độc quyên sẽ bao gm tập hop các quy định pháp luật thể hiện snr cen thiệp của Nhà nước nhim kiém soát, giới hạn hoặc cấm đoán tất cf các thie dẫn din sự hạn chế hoặc kiệt tiêu canh tranh: giám st các chủ thi có vi trí thông ĩnh thi trường ngăn cin không cho các chi thé này lạm dụng vị trí thống Tĩnh thị trường để hạn chế canh tranh: Thi độ của Nhà nước qua chế định pháp luật nay công nghiêm khấc và quyết tất hon, cơ ch kiểm soit trong inh vực nay được thục hiện thuờng xuyên và chit chế Bãi trách nhiệm kiểm soát trước hết thuộc vé các cơ quan nhà nước có thẩm quyển, không cần sự khiêu kiện hay cáo gác từ phía đương su.

Cách tiếp cân này của tác giã hoàn toàn phủ hợp với bối cảnh xây dựng, và chuẩn bị dự thảo lẫn đầu tiên cũa Luật Cạnh tranh năm 2004. Sau này khi Luật Canh tranh 2004 ra đội đã hoàn toàn tấp thu ý kiễn từ các nhà nghiên cứu và xây dang chính cách hc béy gia. Theo quy ảnh tại Khoăn3 Digu3 Luật Canh tranh 2004 thi hành vi hạn chế can tran a hind vĩ làm giảm sử lch và cần trở canh tranh trên thi trường bao gầm thôn thuận han chỗ cạnh ranh, lạm dung vị ti thống fin, vĩ bí độc quyền và tập trang kính tẾ So với nhóm hành vĩ cạnh tranh không lành manh, thấi đô cia Nhà nước với nhóm hành vi này nghiêm khắc và quyết ật hơn at nhiều "uy nhiên không phã: pháp luật canh tranh của tắt cã các quấn ga đầu tập căn hành vi han chế canh ranh trong mỗi tương quan so sánh với cạnh tranh không lành: manh Trong coôn "Luật vé cạnh tránh và chống độc quyền cũa mt số made và vũng Tãnh thé trân thể giới" do Hoàng Xuân Bắc, Pham Trường Thịnh và Nguyễn Thanh. ` Đặng Vũ Huân (2002) "Pháp luật vé dm soái độc quyễn và chống cạnh tranh không.

ảnh mạnh ở Hiét Nam”, Luận ân tiễn sỹ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội Tú biên dịch va biển soạn có it kể các quy định luật cạnh tranh cũa 09 quốc gia và vững lãnh thd. Trong sổ đó chi có 04 quốc ga là Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan vã Đúng lá cổ cách ấp cân giếng Luật Cạnh tranh Việt Nam, tứ là luật cạnh tranh: du chỉnh cả nhôm hành vĩ hạn chế canh tranh và canh tranh không lành manh Các quốc ga côn ei như Pháp, Nhật Bán, Thứ Lan. đều chỉ nhắc ti luật canh tranh với tinh chất là văn bản pháp luật điều chỉnh nhóm các dang hành vi hạn chế canh tranh: Cling trong" Luit mẫu và canh tran” của Tổ chức thương mai và phát tiễn Liên Hợp quốc, do Hoàng Xuân Bắc biên dich, các nội dang được khuyên nghị trong luật mẫu về canh tranh không nhắc tới nhóm hành vi canh tranh không lãnh manh Mắc dẫu vây, cổ thi với các tên got khác nhau như "hạn chế cạnh tran hay "chống độc quyin’, nhưng to chung lại hành vi hen chế cạnh tránh luôn bao gồm những dạng ảnh vi cơ bản như thôn thuân hạn chế cạnh tranh, lam đụng vị bí thống fin, vi bí đốc quyển và tập trang kinh tỉ Thứ hai, về pháp luật wily hành và hạn chế cạnh tranh, để hiễu được khá niệm nay, cin đất trong mốt tương quan sơ sánh với những khú niện khác. Trước tân à khó niệm "pháp lut kiễm soát hành vi hạn chế cạnh tranh”, Trong luận vẫn thạc uất hoc "Chế tải xr hành ví hạn chế cạnh tranh theo pháp luật Tiật Nam tác Pham V ăn Cao cho rằng pháp luật kiỗn soát hành vĩ hạ chế canh tranh quy dinh việc kiểm soát các thôn thuận hạn chế cạnh tranh, kiểm zoát len dung vĩ bí thống Tĩnh vịt độc quyên và kiểm sottập trung kinh tố.

Vay khi phấ hiện những hành vi than chế canh tranh có dẫu hiệu vũ pham pháp luật canh ranh thì phai lim thé nao? Theo fé 6ó, phép luật sẽ phấ bán hành những quy định v xử lý những hành vĩ hạn chế cạnh tranh có dẫu hiệu vi phạm pháp uật canh tránh, Vì th pháp oật xử lý hành vi hen ché cạnh tranh đã trở thành một chế ảnh quan trong của pháp luật về kiểm soit hành vi hạn ch cánh tranh. Có thể ind chế đựh pháp luật tử lý hành vĩ hơn chế cạnh tranh là tập hợp những guy pham pháp luật cạnh tranh liên quan đẫn việc xi lý hành vi hạn chễ canh tranh Pháp tuật xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh hướng tới những hành vĩ hạn chỗ cạnh tranh co dẫu hiệu vi pham pháp lut canh tranh: Nhớ đã phân tích ð tiên, không phải hành vi hạn chế cạnh ranh nào cổng trổ pháp luật, cho nên chỉ những hành vi han chế canh tranh có dẫu hiệu vi pham pháp luật canh tranh (hin vi bi cắm thục biện, không được miễn tr gây tiệt hạ nghiễm trong tới xôi trường kinh doen, mất cân bằng cạnh ranh trên thi truờng) mới là đối tượng iu chỉnh ca chế định xử Lý hành và hạn chế cạnh tranh Pháp luật về ở lý hành vi “Pam Vin Cro G013), C seein viet ch ch tru to pip ht Vit Nem, Luân in Hạc Ta học, Trường Baile Lait He Nội han chế canh tranh nói riêng và pháp luật vé kiểm soát hành vi hạn chế canh ranh nói chung đầu hướng tis xởlý cổ hiệu quả hành vi hạn chế cạnh ranh vi phạm pháp hut, dim bio tr do canh tranh, tương quan bình đẳng trên thi trường gita các doanh nghiệp Căn cứ xử lý hành vi hen chế cạnh tranh đ là chủ thể thục hiển hành vi vi pham các quy định cấm đối với hành vi hen chế canh tranh, gây tác đông hoặc có khả ning gy tác đồng bạn chế canh tranh rên thi trường Tay từng hậu qua phép lý ma hồ thé vi pham sẽ phố chấu các hình thúc xởlý tương ứng lá hành thức xử phat hành chính hoặc wily hành sự nêu gây thiệtthi phố bd thường Đối với mỗt hình thúc xử lý bao gm những quy dinh về cơ quan có thẫm quyền xử lý, tình tr thủ tục giã quyết, chế tà xử lý, Khái niệm pháp luật xử If hành vt hơn chế canh tranh cũng không đẳng nhất với khá niệm "tổ tang canh tranh”. Bit Hưng Nguyên trong luận ăn thạc sỹ về "TỔ ting canh tranh theo pháp luật Tiệt Nam - So sánh với pháp luật canh tranh cũa Nhật Bản”, Trường Dai học Luét Ha Nội, cổ chi ra khổ niệm tổ tụng canh tranh nh sau: tg comh ranh là hoạt động cia cơ quan tỔ chức cá nhân theo tình nets tục gids guyŠt tứ lý vụ việc canh tranh theo qu nh của luật cạnh tranh.” Như vậy vé cơ bản, khá niệm pháp luật xởlý hành vĩ hành vi hạn chế canh, tranh có những nét tương đồng với tổ tung cạnh tranh. Tuy nhiên tổ hạng canh tranh: là há niên tông hơn vi bao gồm cã tình hy hủ xử lý vụ việc cạnh tranh không lãnh, mạnh Nhơng mất khác tổ tang cạnh tranh lại không nhắc tới chỗ tài wily đối với các ảnh vi canh tranh nói chung han chế cạnh tranh nói riêng Thirba, cơ sử Lý luân vé x lý hành vi hạn chế cạnh tranh, xuất phát từ tác đồng của hành vi hạn chế canh tranh đối với mối trường cạnh tranh và vi trở của Luật canh tranh trong điều tt canh tranh tin thi trường Trong lich rổ, sự phá tiễn không "ngừng của phương thức sản xuất tơ bán chi ngiĩa dẫn din việc hình thành các tập đoàn tr bản độc quyển và chi ngiĩa độc quyền ra đời ~ đã ko theo một như câu Xhách quan là nhà nước tự sân phi đưa ra các quy dinh để hạn chế va kiểm soát sơ Tông đoạn cia độc quyên Đây là những titn để cho nyra đời cũa phép luật ấm soát hành vi hạn chế cạnh tranh nó chung và phép luật xử lý hành vĩ hạn chế canh tranh, nối iêng Hoa Kỹ là nước đâu tên trên thể giới ban hành đạo luật ching độc quyển.

và kiểm chế kinh doanh thương msi gia các tu bang, đó 1á đạo luật Sherman 1890 Sau này Hoa Kỹ con ban hành một loạt các đạo luật đều chỉnh vỀ vin dé nay nh Dao luật Clayton, Đạo luật về Ủy ban thương mai tiên bang, Robin —Patme, Wheeler —Lea và Đạo luật chẳng hợp nhất Seer ~Kefamer, những trong đó hai đạo uật cơ 10 ‘bin nhất là Sherman 1880 và Clayton 19145 Sau Hoa Kỹ, các nước có nên kính té thi trường phát tiễn nhờ Nhật Bán, Anh, Pháp, Đúc.