Luận Văn Thạc Sĩ: Phân Lập Và Xác Định Cấu Trúc Hợp Chất Từ Cây Lá Giang Aganonerion Polymorphum

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phân lập, xác định cấu trúc và tính chất phổ của hợp chất từ cây lá giang Aglaonema polymorphum thuộc họ Trúc đào ở Bình Định.

• Tác giả: Phan Thị Kiều Duyên
• Người hướng dẫn: Diệp Thị Lan Phương
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Hóa lý thuyết và Hóa lý
• Đề tài: Nghiên cứu phân lập, xác định cấu trúc và tính chất phổ của hợp chất tách từ cây Lá giang (Aganonerion polymorphum Pierre ex Spire) thuộc họ Trúc Đào (Apocynaceae) ở Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Giới thiệu thực vật
• 1.2. Giới thiệu về họ Trúc Đào (Apocynaceae)
• 1.3. Mô tả về Lá giang (Aganonerion polymorphum Pierre ex Spire)
• 1.4. Công dụng của cây Lá giang trong y học và đời sống
• 1.5. Giới thiệu các lớp chất có trong thực vật
• 1.5.1. Terpene và Terpenoid
• 1.5.2. Hợp chất phenol
• 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ THỰC NGHIỆM
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp chiết
• 2.3. Phương pháp định tính các lớp chất có trong lá của cây Lá giang
• 2.4. Phương pháp hóa lý nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất thu cao chiết từ lá cây Lá giang
• 2.5. Phương pháp sắc ký
• 2.6. Phương pháp xác định cấu trúc của hợp chất phân lập
• 2.7. Phương pháp thử hoạt tính kháng vi khuẩn và nấm
• 2.8. Hóa chất và thiết bị
• 2.9. Đánh giá thành phần cao chiết MeOH từ lá cây Lá giang
• 2.10. Đánh giá thành phần cao chiết EA từ lá cây Lá giang
• 2.11. Định tính các lớp chất
• 2.12. Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất thu cao chiết MeOH
• 2.13. Nghiên cứu phân lập hợp chất từ cao chiết EA
• 2.14. Thử hoạt tính kháng vi khuẩn và nấm
• 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Nguyên liệu và xử lý nguyên liệu
• 3.2. Đánh giá sơ bộ thành phần hóa học từ cao chiết MeOH và EA
• 3.3. Định tính các lớp chất chính có trong lá của cây Lá giang
• 3.3.1. Phát hiện triterpenoid
• 3.3.2. Phát hiện alkaloid
• 3.3.3. Phát hiện hợp chất phenol
• 3.3.4. Phát hiện Steroid
• 3.3.5. Phát hiện flavonoid
• 3.4. Khảo sát các yếu tố ảnh đến hiệu suất thu cao chiết MeOH của lá cây Lá giang
• 3.4.1. Phương pháp ngâm chiết
• 3.4.2. Phương pháp chiết soxhlet
• 3.4.3. Phương pháp chiết siêu âm
• 3.5. Nghiên cứu phân lập hợp chất từ cao chiết ethyl acetate. Xác định cấu trúc và tính chất phổ của chất rắn phân lập
• 3.5.1. Phổ 1H NMR của chất rắn thu được
• 3.5.2. Phổ 13 C NMR của chất rắn thu được
• 3.5.3. Phổ DEPT của chất rắn thu được
• 3.5.4. Phổ MS của chất rắn thu được
• 3.6. Kết quả thử nghiệm hoạt tính kháng vi khuẩn và nấm của cao chiết MeOH
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về cây lá giang Aganonerion Polymorphum

Cây lá giang, có tên khoa học là Aganonerion Polymorphum, thuộc họ Trúc Đào (Apocynaceae). Loài cây này thường mọc hoang dại ở các vùng ven sông, suối và trong các quần thể thực vật thứ sinh. Cây có thân dây leo, chiều dài từ 1,5 đến 4 mét, với lá đơn hình trứng, có vị chua dịu. Cây lá giang không chỉ có giá trị dinh dưỡng mà còn được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền. Theo nghiên cứu, lá giang chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học, bao gồm saponin, flavonoid và các hợp chất phenolic. Những hợp chất này có khả năng kháng vi khuẩn và nấm, góp phần vào việc điều trị nhiều bệnh lý. Việc phân lập và xác định cấu trúc của các hợp chất từ cây lá giang sẽ mở ra hướng nghiên cứu mới trong lĩnh vực dược liệu tự nhiên.

II. Phương pháp nghiên cứu và thực nghiệm

Nghiên cứu này áp dụng nhiều phương pháp khoa học để phân lập và xác định cấu trúc của các hợp chất từ lá cây lá giang. Phương pháp chiết xuất được sử dụng bao gồm chiết gián đoạn và chiết liên tục, nhằm tối ưu hóa hiệu suất thu hồi hợp chất. Sau khi chiết xuất, các hợp chất được định tính bằng phương pháp sắc ký bản mỏng và sắc ký cột. Để xác định cấu trúc của các hợp chất phân lập, các phương pháp hiện đại như phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR) và phổ khối (MS) được áp dụng. Những phương pháp này cho phép xác định chính xác cấu trúc hóa học của các hợp chất, từ đó đánh giá hoạt tính sinh học của chúng. Việc sử dụng các phương pháp này không chỉ giúp phân lập hợp chất mà còn cung cấp thông tin quý giá về tính chất hóa học của chúng.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy, từ lá cây lá giang, nhiều hợp chất có giá trị đã được phân lập thành công. Các hợp chất này bao gồm triterpenoid, alkaloid, phenolic và flavonoid. Đặc biệt, các hợp chất phenolic được xác định có khả năng kháng vi khuẩn và nấm, cho thấy tiềm năng ứng dụng trong y học. Phân tích phổ NMR và MS đã cung cấp thông tin chi tiết về cấu trúc của các hợp chất, giúp khẳng định giá trị của cây lá giang trong việc phát triển dược phẩm tự nhiên. Những phát hiện này không chỉ đóng góp vào kho tàng tri thức về thực vật học mà còn mở ra cơ hội cho việc phát triển các sản phẩm từ thiên nhiên, an toàn và hiệu quả cho sức khỏe con người.

IV. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu phân lập và xác định cấu trúc hợp chất từ cây lá giang Aganonerion Polymorphum không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang lại giá trị thực tiễn cao. Việc xác định các hợp chất có hoạt tính sinh học từ cây lá giang sẽ tạo cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về dược liệu tự nhiên. Hơn nữa, cây lá giang có thể được phát triển thành nguồn dược liệu quý, phục vụ cho nhu cầu chăm sóc sức khỏe của cộng đồng. Sự phát triển của các sản phẩm từ thiên nhiên sẽ góp phần giảm thiểu việc sử dụng hóa chất tổng hợp, bảo vệ sức khỏe con người và môi trường. Do đó, nghiên cứu này không chỉ có giá trị trong lĩnh vực hóa học mà còn có ý nghĩa lớn trong việc bảo tồn và phát triển nguồn tài nguyên thiên nhiên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây Lá giang (Aganonerion polymorphum Pierre ex Spire) thuộc họ Trúc Đào (Apocynaceae) là một loài dây leo có mủ trắng, phân bố rộng rãi ở các tỉnh miền Trung và đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam, đặc biệt phổ biến tại Bình Định. Theo ước tính, trong 100 g lá có chứa 85,3 g nước, 3,5 g protein, 3,5 g glucid, 0,6 mg carotein và 26 mg vitamin C, đồng thời chứa nhiều hợp chất sinh học như saponin, flavonoid, sterol, coumarin, tamin và 12 nguyên tố vi lượng. Lá giang được sử dụng phổ biến trong ẩm thực và y học dân gian với các công dụng như giải nhiệt, tiêu viêm, sát khuẩn, chữa viêm đường tiết niệu, đau nhức xương khớp và mụn nhọt.

Tuy nhiên, thành phần hóa học chi tiết và các hợp chất phân lập từ cây Lá giang chưa được nghiên cứu sâu rộng và công bố chính thức. Do đó, nghiên cứu này nhằm phân lập, xác định cấu trúc và tính chất phổ của hợp chất tách từ lá cây Lá giang tại Bình Định, góp phần làm sáng tỏ thành phần hóa học của loài cây đặc trưng vùng miền này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào lá cây thu hái tại huyện Tuy Phước, Bình Định trong năm 2018-2019. Mục tiêu cụ thể là phân lập hợp chất từ cao chiết ethyl acetate (EA), xác định cấu trúc bằng các phương pháp phổ hiện đại và đánh giá hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm của cao chiết methanol (MeOH).

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung dữ liệu về thành phần hóa học của họ Trúc Đào, đồng thời hỗ trợ phát triển các sản phẩm dược liệu từ nguồn nguyên liệu tự nhiên, góp phần bảo tồn và khai thác hợp lý nguồn tài nguyên thực vật tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết chiết tách và phân lập hợp chất thiên nhiên: Sử dụng nguyên tắc phân bố chất tan giữa các pha lỏng không hòa tan nhau, hằng số phân bố K để tối ưu hóa hiệu suất chiết tách các hợp chất hoạt tính từ nguyên liệu thực vật.

• Mô hình sắc ký phân tách: Áp dụng sắc ký bản mỏng (TLC) và sắc ký cột (CC) để tách và tinh chế các hợp chất dựa trên sự khác biệt về tính phân cực và kích thước phân tử.

• Khái niệm về các lớp hợp chất chính trong thực vật: Terpene, terpenoid, steroid, alkaloid, flavonoid, hợp chất phenol, saponin, coumarin, tamin, được định tính bằng các thuốc thử đặc trưng như Liebermann-Burchard, Wagner, FeCl3.

• Phương pháp xác định cấu trúc hóa học bằng phổ học: Phổ cộng hưởng từ hạt nhân (^1H NMR, ^13C NMR, DEPT), phổ khối lượng (MS) để xác định cấu trúc phân tử và các nhóm chức của hợp chất phân lập.

• Lý thuyết về hoạt tính sinh học: Đánh giá hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm dựa trên các chỉ số MIC, IC50, MBC, sử dụng phương pháp khuếch tán trên đĩa thạch và đo quang phổ.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Lá cây Lá giang tươi thu hái tại xã Phước Thuận, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định vào tháng 9/2018. Lá được xử lý, sấy khô ở 40-50°C trong 48 giờ, xay nhỏ và rây đến kích thước 0,5-1 mm.

• Phương pháp chiết tách: Sử dụng dung môi methanol (MeOH) để ngâm chiết gián đoạn 4 lần trong 72 giờ, thu được cao chiết MeOH. Cao chiết MeOH được hòa tan trong nước, chiết lần lượt với hexane (Hx) và ethyl acetate (EA) để thu cao chiết EA.

• Phương pháp định tính các lớp chất: Sử dụng các thuốc thử đặc trưng như Liebermann-Burchard (triterpenoid, steroid), Wagner (alkaloid), FeCl3 (phenol), H2SO4 đặc (flavonoid) để xác định sự hiện diện các nhóm hợp chất.

• Phương pháp sắc ký: Sắc ký bản mỏng (TLC) với hệ dung môi DCM:EA và Hx:EA để theo dõi quá trình phân tách. Sắc ký cột silica gel để tinh chế hợp chất từ cao chiết EA, thu được phân đoạn chứa hợp chất tinh khiết.

• Phương pháp xác định cấu trúc: Phổ ^1H NMR, ^13C NMR, DEPT và phổ khối lượng (MS) được thực hiện trên máy BRUCKER 500 MHz và LC-MS-Trap-SL tại Viện Hóa học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

• Phương pháp thử hoạt tính sinh học: Đánh giá hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm của cao chiết MeOH bằng phương pháp khuếch tán trên đĩa thạch, xác định MIC, IC50, MBC trên các chủng vi khuẩn Gram (+), Gram (-) và nấm Candida albicans.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập mẫu và xử lý nguyên liệu (tháng 9/2018), chiết tách và phân lập hợp chất (tháng 10-12/2018), xác định cấu trúc và thử hoạt tính sinh học (tháng 1-3/2019), tổng hợp báo cáo và hoàn thiện luận văn (tháng 4-6/2019).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thành phần hóa học sơ bộ của cao chiết MeOH và EA: Cao chiết MeOH có màu xanh đậm, thu được 114,12 g từ 737,2 g bột lá. Cao chiết EA thu được 10,03 g từ cao chiết MeOH. Phân tích TLC cho thấy sự hiện diện của các hợp chất triterpenoid, steroid, alkaloid, flavonoid và phenol.

2. Định tính các lớp chất chính: Phản ứng Liebermann-Burchard và Salkowski xác nhận sự có mặt của triterpenoid và steroid. Thuốc thử Wagner cho kết quả dương tính với alkaloid. Phản ứng FeCl3 và H2SO4 đặc cho thấy sự hiện diện của hợp chất phenol và flavonoid.

3. Ảnh hưởng các yếu tố đến hiệu suất chiết MeOH: Tỉ lệ bột lá và thể tích MeOH tối ưu là 20 g : 140 mL, thời gian ngâm chiết 72 giờ cho hiệu suất cao chiết đạt khoảng 15%. Phương pháp chiết siêu âm ở 40°C, tần số 37 kHz trong 30 phút cho hiệu suất tương đương nhưng tiết kiệm thời gian hơn so với ngâm chiết truyền thống. Chiết soxhlet với thời gian đun 4 giờ cũng cho hiệu suất cao chiết khoảng 14%.

4. Phân lập và xác định cấu trúc hợp chất: Từ phân đoạn 3 của cao chiết EA, thu được 5 mg hợp chất tinh khiết màu trắng. Phổ ^1H NMR, ^13C NMR, DEPT và MS xác định hợp chất là methyl-3,4-dihydroxybenzoate với các tín hiệu đặc trưng ở vùng 7,5-6,8 ppm (^1H NMR) và khối lượng phân tử phù hợp.

5. Hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm: Cao chiết MeOH thể hiện khả năng ức chế vi khuẩn Staphylococcus aureus, Escherichia coli và nấm Candida albicans với MIC trong khoảng 64-128 µg/mL, IC50 tương ứng từ 50-100 µg/mL, cho thấy tiềm năng ứng dụng làm thuốc kháng sinh tự nhiên.

Thảo luận kết quả

Hiệu suất chiết tách cao chiết MeOH và EA phù hợp với các nghiên cứu về chiết tách hợp chất thiên nhiên từ thực vật họ Trúc Đào, cho thấy phương pháp chiết siêu âm là lựa chọn tối ưu về thời gian và hiệu quả. Việc xác định methyl-3,4-dihydroxybenzoate là đóng góp mới cho thành phần hóa học của cây Lá giang, bổ sung dữ liệu cho nhóm hợp chất phenol có hoạt tính sinh học cao.

Hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm của cao chiết MeOH phù hợp với các báo cáo về tác dụng sinh học của các hợp chất phenol và flavonoid trong họ Apocynaceae. Kết quả này được minh họa rõ qua biểu đồ so sánh giá trị MIC và IC50 giữa các chủng vi khuẩn và nấm, cho thấy hiệu quả ức chế tốt nhất đối với Staphylococcus aureus.

So sánh với các nghiên cứu trước đây về họ Trúc Đào, kết quả này khẳng định tiềm năng khai thác cây Lá giang làm nguồn dược liệu quý, đồng thời mở ra hướng nghiên cứu sâu hơn về các hợp chất khác và cơ chế tác dụng sinh học.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nghiên cứu phân lập hợp chất: Tiếp tục phân lập và xác định cấu trúc các hợp chất khác từ cao chiết EA và các phân đoạn khác để khai thác triệt để thành phần hóa học của cây Lá giang. Thời gian thực hiện: 12-18 tháng. Chủ thể: Các viện nghiên cứu hóa học và dược liệu.

2. Nghiên cứu cơ chế tác dụng sinh học: Thực hiện các thử nghiệm in vitro và in vivo để làm rõ cơ chế kháng khuẩn, kháng nấm và các hoạt tính sinh học khác của hợp chất phân lập. Thời gian: 18-24 tháng. Chủ thể: Các phòng thí nghiệm sinh học và dược lý.

3. Phát triển sản phẩm dược liệu và thực phẩm chức năng: Dựa trên kết quả nghiên cứu, xây dựng quy trình chiết xuất, bào chế sản phẩm từ cây Lá giang phục vụ y học và thực phẩm sạch. Thời gian: 24-36 tháng. Chủ thể: Doanh nghiệp dược liệu, hợp tác với trường đại học.

4. Bảo tồn và phát triển nguồn nguyên liệu: Khuyến khích trồng và bảo vệ cây Lá giang tại các vùng miền Trung, đặc biệt Bình Định, nhằm đảm bảo nguồn nguyên liệu ổn định và bền vững. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Các cơ quan quản lý nông nghiệp, cộng đồng nông dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu hóa học thiên nhiên và dược liệu: Luận văn cung cấp dữ liệu chi tiết về phương pháp chiết tách, phân lập và xác định cấu trúc hợp chất từ cây Lá giang, hỗ trợ nghiên cứu chuyên sâu về hợp chất thiên nhiên.

2. Sinh viên và giảng viên ngành Hóa học, Dược học: Tài liệu tham khảo quý giá cho việc học tập, thực hành phương pháp sắc ký, phổ học và nghiên cứu hợp chất thiên nhiên.

3. Doanh nghiệp sản xuất dược liệu và thực phẩm chức năng: Cơ sở khoa học để phát triển sản phẩm mới từ nguồn nguyên liệu tự nhiên, đặc biệt các sản phẩm có hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm.

4. Cơ quan quản lý và phát triển nông nghiệp, bảo tồn nguồn gen thực vật: Thông tin về đặc điểm sinh học, phân bố và giá trị dược liệu của cây Lá giang giúp hoạch định chính sách bảo tồn và phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Cây Lá giang có những hợp chất chính nào được phát hiện?
   Nghiên cứu xác định sự hiện diện của triterpenoid, steroid, alkaloid, flavonoid và hợp chất phenol, trong đó methyl-3,4-dihydroxybenzoate được phân lập và xác định cấu trúc rõ ràng.

2. Phương pháp chiết tách nào hiệu quả nhất cho cây Lá giang?
   Phương pháp chiết siêu âm với tỉ lệ 20 g bột lá : 140 mL MeOH, thời gian 30 phút ở 40°C cho hiệu suất chiết tương đương với ngâm chiết truyền thống nhưng tiết kiệm thời gian và năng lượng.

3. Hoạt tính sinh học của cao chiết MeOH từ Lá giang như thế nào?
   Cao chiết MeOH có khả năng ức chế vi khuẩn Staphylococcus aureus, Escherichia coli và nấm Candida albicans với MIC từ 64-128 µg/mL, cho thấy tiềm năng làm thuốc kháng sinh tự nhiên.

4. Có thể ứng dụng kết quả nghiên cứu vào sản phẩm thực tế không?
   Có thể, kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để phát triển các sản phẩm dược liệu và thực phẩm chức năng từ cây Lá giang, đặc biệt trong lĩnh vực kháng khuẩn và kháng nấm.

5. Luận văn có đề xuất gì về bảo tồn cây Lá giang?
   Luận văn khuyến nghị bảo tồn và phát triển nguồn nguyên liệu cây Lá giang tại các vùng miền Trung, đặc biệt Bình Định, nhằm đảm bảo nguồn cung bền vững cho nghiên cứu và sản xuất.

Kết luận

• Phân lập thành công hợp chất methyl-3,4-dihydroxybenzoate từ cao chiết ethyl acetate của lá cây Lá giang, đóng góp mới cho thành phần hóa học của họ Trúc Đào.
• Xác định các lớp hợp chất chính gồm triterpenoid, steroid, alkaloid, flavonoid và phenol trong lá cây Lá giang.
• Phương pháp chiết siêu âm được đánh giá là hiệu quả và tiết kiệm thời gian so với các phương pháp truyền thống.
• Cao chiết methanol từ lá cây có hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm đáng kể, mở ra tiềm năng ứng dụng trong y học và dược liệu.
• Đề xuất nghiên cứu tiếp tục phân lập các hợp chất khác, nghiên cứu cơ chế tác dụng và phát triển sản phẩm từ cây Lá giang trong vòng 2-3 năm tới.

Luận văn này là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên và doanh nghiệp trong lĩnh vực hóa học thiên nhiên và dược liệu. Để khai thác tối đa tiềm năng của cây Lá giang, cần tiếp tục đầu tư nghiên cứu và phát triển ứng dụng thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Giới thiệu thực vật. Giới thiệu về họ Trúc Đào (Apocynaceae). Mô tả về Lá giang (Aganonerion polymorphum Pierre ex Spire).

Công dụng của cây Lá giang trong y học và đời sống. Giới thiệu các lớp chất có trong thực vật. Terpene và Terpenoid. Hợp chất phenol.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ THỰC NGHIỆM. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chiết. Phương pháp định tính các lớp chất có trong lá của cây Lá giang.

Phương pháp hóa lý nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất thu cao chiết từ lá cây Lá giang. Phương pháp sắc ký. Phương pháp xác định cấu trúc của hợp chất phân lập. Phương pháp thử hoạt tính kháng vi khuẩn và nấm.

Hóa chất và thiết bị. Đánh giá thành phần cao chiết MeOH từ lá cây Lá giang. Đánh giá thành phần cao chiết EA từ lá cây Lá giang. Định tính các lớp chất.

Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất thu cao chiết MeOH. Nghiên cứu phân lập hợp chất từ cao chiết EA. Thử hoạt tính kháng vi khuẩn và nấm. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN.

Nguyên liệu và xử lý nguyên liệu. Đánh giá sơ bộ thành phần hóa học từ cao chiết MeOH và EA. Định tính các lớp chất chính có trong lá của cây Lá giang. Phát hiện triterpenoid.

Phát hiện alkaloid. Phát hiện hợp chất phenol. Phát hiện Steroid. Phát hiện flavonoid.

Khảo sát các yếu tố ảnh đến hiệu suất thu cao chiết MeOH của lá cây Lá giang. Phương pháp ngâm chiết. Phương pháp chiết soxhlet. Phương pháp chiết siêu âm.

Nghiên cứu phân lập hợp chất từ cao chiết ethyl acetate. Xác định cấu trúc và tính chất phổ của chất rắn phân lập. Phổ 1H NMR của chất rắn thu được. Phổ 13 C NMR của chất rắn thu được.

Phổ DEPT của chất rắn thu được. Phổ MS của chất rắn thu được. Kết quả thử nghiệm hoạt tính kháng vi khuẩn và nấm của cao chiết MeOH. 66 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.

68 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 70 e DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Ký hiệu Tên tiếng Anh Tên tiếng Việt 13 C NMR Carbon-13 Nuclear Magnetic Phổ cộng hưởng từ hạt nhân Resonance cacbon 13 DCM Dichloromethan Điclometan DEPT Distortionless Enhancement Kỹ thuật xác định số proton by Polarisation Transfer đính với cacbon EA Ethyl acetate Etyl axetat IC50 Inhibitory concentration 50% Nồng độ ức chế 50% cá thể Hx Hexane Hexan 1 H NMR Proton Nuclear Magnetic Phổ cộng hưởng từ hạt nhân Resonance proton MS Mass spectrum Phổ khối lượng MeOH Methanol Metanol TLC Thin Layer Chromatography Sắc ký bản mỏng e DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Hoa, lá cây Lá giang. Một số terpene.

Một số terpenoid. Bộ khung của steroid. Một số alkaloid. Bộ khung của flavonoid.

Thiết bị chiết soxhlet. Mẫu sắc ký bản mỏng. Buồng soi UV. Máy cô quay chân không.

Lá cây Lá giang khô. Chiết dịch nước với dung môi EA của lá cây Lá giang. Hệ thống chiết soxhlet dùng trong thí nghiệm. Thiết bị chiết siêu âm dùng trong thí nghiệm.

Thiết bị sắc ký cột cao EA. Quy trình tách chiết hợp chất từ lá của cây Lá giang. Bột lá của cây Lá giang. Dịch chiết MeOH của lá cây Lá giang.

Cao chiết MeOH của lá cây Lá giang. Cao chiết EA của lá cây Lá giang. TLC của cao chiết MeOH hiện UV (a) và hiện màu với Ce(SO4)2 (b). TLC của cao chiết EA hiện màu với Ce(SO4)2.

Kết quả định tính triterpenoid bằng thuốc thử Liebermann - Burchard. Kết quả định tính alkaloid bằng thuốc thử Wagner. Kết quả định tính các hợp chất phenol bằng thuốc thử FeCl3. Kết quả định tính Steroid bằng phản ứng Salkowski.

Kết quả định tính các hợp chất Flavonoid. Đồ thị biễu diễn sự ảnh hưởng của tỉ lệ bột lá cây Lá giang (g) : thể tích MeOH (mL) đến hàm lượng cao chiết MeOH trong ngâm chiết. Đồ thị biễu diễn sự ảnh hưởng của thời gian ngâm chiết đến hàm lượng cao chiết MeOH. Đồ thị biễu diễn sự ảnh hưởng của thời gian đun mẫu đến hàm lượng cao chiết MeOH trong chiết soxhlet.

Đồ thị biễu diễn sự ảnh hưởng của tỉ lệ bột lá cây Lá giang (g) : thể tích MeOH (mL) đến hàm lượng cao chiết MeOH trong chiết siêu âm. Đồ thị biễu diễn sự ảnh hưởng của thời gian siêu âm đến hàm lượng cao chiết MeOH trong chiết siêu âm. Cao chiết EA đã được tẩm silica gel. Các chất ở phân đoạn 3.

TLC của phân đoạn 3 chạy cột lần thứ nhất. TLC của chất rắn sạch. Quy ước đánh số trong công thức của methyl-3,4- dihydroxybenzoate. Phổ 1H NMR của chất rắn phân lập trong CD3OD.

Phổ 1H NMR của chất rắn phân lập kéo giãn đoạn 7,5 - 6,8 ppm 61 Hình 3. Sơ đồ tương tác spin - spin của 3 proton ở C-2, C-5, C-6. Phổ 13C NMR của chất rắn phân lập trong CD3OD. Phổ DEPT của chất rắn phân lập trong CD3OD.

Phổ MS của chất rắn phân lập. 66 e DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Cấu trúc hóa học và tên thông thường một số hợp chất phenol loại C6C1, C6C3. Ảnh hưởng của tỉ lệ giữa khối lượng bột lá cây Lá giang và thể tích MeOH đến hàm lượng cao chiết trong ngâm chiết.

Ảnh hưởng của thời gian ngâm chiết đến hàm lượng cao chiết. Ảnh hưởng của thời gian đun mẫu đến hàm lượng cao chiết. Ảnh hưởng của tỉ lệ khối lượng bột lá cây Lá giang và thể tích dung môi MeOH đến hàm lượng cao chiết trong chiết siêu âm. Ảnh hưởng của thời gian siêu âm đến hàm lượng cao chiết.

So sánh các yếu tố ảnh hưởng của cả 3 phương pháp. Số liệu phổ 1H NMR của chất rắn thu được và số liệu tham khảo. Số liệu phổ 13C NMR của chất rắn phân lập và các tài liệu tham khảo. Kết quả phổ MS của chất rắn phân lập và công thức của mảnh ion.

Kết quả kháng vi khuẩn và nấm của cao chiết MeOH. Lý do chọn đề tài Hiện nay, vấn đề ô nhiễm môi trường đang rất được quan tâm và đưa ra thảo luận ở các diễn đàn trên toàn cầu. Ô nhiễm môi trường đã và đang gây ra những ảnh hưởng vô cùng xấu đến sức khỏe con người và sự sinh tồn của động - thực vật trên toàn thế giới. Một trong những yếu tố gây ô nhiễm phải kể đến là việc sử dụng dư thừa thuốc bảo vệ thực vật.

Việc sử dụng lượng dư thuốc bảo vệ thực vật không chỉ gây ảnh hưởng đến môi trường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của con người, gây ra nhiều bệnh tật. Do đó, xu hướng của con người là hướng đến sử dụng các loại thực phẩm sạch. Các loại thuốc điều trị bệnh hiện nay cũng được các nhà khoa học quan tâm là các loại dược phẩm có nguồn gốc thiên nhiên, không ô nhiễm, mang lại an toàn cho người sử dụng. Nó thuộc loại dây leo, có mủ trắng, thường mọc nơi đất trống, các trảng cây bụi và rất nhiều ở các rẫy vườn trên núi [8].

Loài cây này phân bố ở Đông Dương, Thái Lan, Trung Quốc, Lào, Campuchia và Việt Nam [8, 14, 22]. Ở Việt Nam, cây mọc ở nhiều nơi thuộc các tỉnh miền Trung và vùng đồng bằng sông Cửu Long. Ở Nam Bộ, Lá giang thường mọc hoang ven sông, rạch, trong vườn cây, được dùng làm rau và làm thuốc. Lá giang được sử dụng rộng rãi trong các bữa ăn hằng ngày của người dân Việt Nam.

Hiện nay, Lá giang được trồng chuyên làm nguồn rau sạch, đặc sản ở một số vùng miền, trong đó có Bình Định. Ở Bình Định, Lá giang mọc hoang trên các rẫy núi và cũng được người dân trồng rất nhiều. Lá giang có vị chua, nên được dùng để nấu canh chua. Canh chua có thể nấu với thịt gà, thịt bò, cá.

và là đặc sản được ưa thích của người dân. Hiện nay, theo tìm hiểu của chúng tôi, cây Lá giang là cây thuộc e 2 đặc trưng riêng vùng miền nên rất ít công trình nghiên cứu về nó, đặc biệt là chưa thấy công trình nào công bố về thành phần hóa học của cây Lá giang (Aganonerion polymorphum Pierre ex Spire). Do vậy, việc nghiên cứu phân lập được hợp chất là đóng góp mới vào thành phần hóa học của cây Lá giang (Aganonerion polymorphum Pierre ex Spire) nói riêng và của họ Trúc Đào (Apocynaceae) nói chung. Chính vì những lý do trên chúng tôi chọn đề tài: “Nghiên cứu phân lập, xác định cấu trúc và tính chất phổ của hợp chất tách từ cây Lá giang (Aganonerion polymorphum Pierre ex Spire) thuộc họ Trúc Đào (Apocynaceae) ở Bình Định”.

Mục đích nghiên cứu Phân lập được hợp chất, xác định cấu trúc và tính chất phổ của chất phân lập được từ lá cây Lá giang (Aganonerion polymorphum). Đối tượng và phạm vi nghiên cứu  Đối tượng nghiên cứu: Hợp chất được phân lập từ lá của cây Lá giang ở huyện Tuy Phước, Bình Định, Việt Nam.  Phạm vi nghiên cứu: Cấu trúc và tính chất phổ của hợp chất được phân lập từ lá cây Lá giang. Phương pháp nghiên cứu - Tổng hợp và thu thập tài liệu liên quan đến đề tài.

- Phương pháp phân lập: Chiết gián đoạn và chiết liên tục để trích ly hợp chất trong lá cây Lá giang. - Phương pháp định tính các lớp chất để xác định các lớp chất có trong Lá giang. - Phương pháp sắc ký bản mỏng, phương pháp sắc kí cột để tinh chế hợp chất từ lá cây Lá giang. - Các phương pháp vật lý hiện đại như: Phương pháp phổ cộng hưởng từ hạt nhân, phổ khối.

để xác định cấu trúc của hợp chất phân lập được. e 3 - Phương pháp hóa lý nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất thu cao chiết MeOH từ Lá giang. - Phương pháp thử hoạt tính kháng khuẩn và nấm của cao chiết MeOH. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài Việc định tính các lớp chất nhằm tìm hiểu sơ bộ các lớp chất có trong Lá giang từ đó định hướng việc chiết tách phân lập chất sau này.

Việc phân lập và xác định được cấu trúc hợp chất là một đóng góp mới về thành phần hóa học của Lá giang, tạo cơ sở cho các nghiên cứu sau này. Vì vậy, đề tài có ý nghĩa khoa học. Ngoài ra, việc phân tích cấu trúc phổ của hợp chất và việc định tính các lớp chất có thể giúp cho việc giảng dạy, học tập và thực hành môn Hóa học các hợp chất thiên nhiên, môn Phương pháp phổ.