HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VISAM VILAYSACK NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG NHIỄM SÁN LÁ GAN (Fasciola sp.) VÀ SÁN LÁ DẠ CỎ (Paramphistomum cervi) CỦA TRÂU CHĂN THẢ TẠI KHU VỰC VEN SÔNG HỒNG VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA MỘT SỐ LOẠI THUỐC TẨY SÁN Chuyên ngành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Bùi Trần Anh Đào NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Visam Vilaysack i c LỜI CẢM ƠN Sau một thời gian học tập và thực tập tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đến nay tôi đã hoàn thành bản luận văn tốt nghiệp thạc sĩ của mình.
Để có được kết quả này ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi luôn nhận được sự giúp đỡ chu đáo, tận tình của nhà trường và các thầy cô giáo trong khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Tôi xin chân thành cảm ơn: PGS. Bùi Trần Anh Đào, Bộ môn Bệnh lý thú y, ThS. Đàm Văn Phải, Bộ môn Nội – Chẩn – Dược – Độc Chất Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã giúp đỡ, hướng dẫn, chỉ bảo tận tình, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành tốt luận văn.
Ban chủ nhiệm Khoa Thú y, Ban Quản lý đào tạo-Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập và hoàn thành luận văn đúng tiến độ. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới chủ trại, bạn bè và các em học sinh, đã tạo điều kiện, động viên và giúp đỡ tôi trong suất thời gian thực tập. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Visam Vilaysack ii c MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.
iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn.
ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
Thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu. Sán lá gan (Fasciola sp. Những hiểu biết về sán lá gan.
Đặc điểm dịch tễ bệnh sán lá Fasciola ở trâu. Cơ chế sinh bệnh của bệnh sán lá Fasciola. Triệu chứng bệnh sán lá Fasciola ở trâu. Bệnh tích của trâu mắc bệnh sán lá Fasciola.
Chẩn đoán bệnh sán lá Fasciola ở trâu. Phòng trị bệnh sán lá gan cho trâu. Những hiểu biết về sán lá Paramphistomum cervi. Đặc điểm dịch tễ bệnh Paramphistomum cervi.
Tình hình nghiên cứu bệnh sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở đàn trâu. Tình hình nghiên cứu sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở đàn trâu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu sán lá gan và sán lá dạ cỏ đàn trâu ở việt nam. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu.
Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.
Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Một số nét khái quát về đối tượng nghiên cứu của đề tài. Tình hình nhiễm sán lá gan ở trâu chăn thả khu vực ven sông Hồng.
Tình hình nhiễm sán lá dạ cỏ ở trâu chăn thả khu vực ven sông Hồng. Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở trâu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra tình hình phòng chống bệnh ký sinh trùng nói chung, bệnh sán lá gan và sán lá dạ cỏ nói riêng cho trâu chăn thả tại khu vực ven sông Hồng.
Phương pháp lấy mẫu phân trâu. Phương pháp theo dõi số liệu mổ khám. Phương pháp xác định tỷ lệ và cường độ nhiễm sán lá gan và sán lá dạ cỏ trâu. Phương pháp xử lý số liệu.
Đối với các chỉ tiêu định tính. Các chỉ tiêu định lượng. Một số công thức tính tỷ lệ. Kết quả và thảo luận.
Một số nét khái quát về đối tượng nghiên cứu của đề tài. Thực trạng nhiễm sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở trâu chăn thả tại khu vực ven sông Hồng. Thực trạng nhiễm sán lá gan theo tuổi của trâu. Thực trạng nhiễm sán lá gan theo tính biệt của trâu.
Thực trạng nhiễm sán lá dạ cỏ theo tuổi của trâu. Thực trạng nhiễm sán lá dạ cỏ theo tính biệt của trâu. Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở trâu của một số thuốc. Đánh giá độ an toàn của Han-Dertil B và Dovenix khi sử dụng tẩy sán ở trâu.
Đánh giá hiệu quả của một số loại thuốc tẩy sán lá gan. Đánh giá hiệu quả của một số loại thuốc tẩy sán lá dạ cỏ. Kết luận và kiến nghị. 50 Tài liệu tham khảo.
52 Một số hình ảnh của đề tài. 56 v c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt Cs : Cộng sự NXB : Nhà xuất bản F. gigantica : Fasciola gigantica F. hepatica : Fasciola hepatica Tr : Trang TT : Thể trọng KCTG : Ký chủ trung gian mm : Milimét ml : Milliliter mg : Miligam kg : Kilogam g : gram P.
cervi : Paramphistomum cervi m : Micrômét vv : Vân vân vi c DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Quy mô và cơ cấu đàn trâu sử dụng trong nghiên cứu. Thực trạng nhiễm sán lá gan theo tuổi của trâu. Thực trạng nhiễm sán lá gan theo tính biệt của trâu.
Thực trạng nhiễm sán lá dạ cỏ theo độ tuổi của trâu. Thực trạng nhiễm sán lá dạ cỏ theo tính biệt của trâu. Sự ảnh hưởng của Dovenix và Han-Dertil-B đến một số chỉ tiêu lâm sàng của trâu. Hiệu quả của thuốc tẩy sán lá gan liều cao của hai loại thuốc trên trâu.
Hiệu quả của thuốc tẩy sán lá dạ cỏ liều cao của hai loại thuốc trên trâu. 49 vii c DANH MỤC HÌNH Hình 4. Tỷ lệ nhiễm sán lá gan theo tuổi ở trâu. Tỷ lệ nhiễm sán lá gan theo tính biệt ở trâu.
Tỷ lệ nhiễm sán lá dạ cỏ theo tuổi ở trâu. Tỷ lệ nhiễm sán lá dạ cỏ theo tính biệt ở trâu. 45 viii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Visam Vilaysack Tên Luận văn: “Nghiên cứu thực trạng nhiễm sán lá gan (Fasciola sp.) và sán lá dạ cỏ (Paramphistomum cervi) của trâu chăn thả tại khu vực ven sông Hồng và đánh giá hiệu quả của một số loại thuốc tẩy sán”. Ngành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 Tên cơ sở đào tạo: Học Viên Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Nhằm biết được thực trạng nhiễm sán lá gan (Fasciola sp.) và sán lá dạ cỏ (Paramphistomum cervi) trên đàn trâu tại một số địa phương ven sông Hồng và xác định được hiệu quả của một số loại thuốc tẩy sán đối với hai loài sán này, góp phần làm giảm thiệt hại do bệnh gây ra.
Phương pháp nghiên cứu Đề tài có 4 nội dung chính: 1. Một số nét khái quát về đối tượng nghiên cứu của đề tài 2. Tình hình nhiễm sán lá gan ở trâu chăn thả tại khu vực ven sông Hồng 3. Tình hình nhiễm sán lá dạ cỏ ở trâu chăn thả tại khu vực ven sông Hồng 4.
Đánh giá hiệu quả của một số loại thuốc tẩy sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở trâu Vật liệu nghiên cứu: - Mẫu phân trâu - Các dụng cụ xét nghiệm mẫu phân trâu - Bộ xi lanh và thuốc tẩy sán cho trâu (Dovenix và Han-Dertil-B) - Các dụng cụ cố định trâu. Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp lấy mẫu phân trâu để xét nghiệm - Phương pháp theo dõi số liệu mổ khám - Phương pháp xác định tỷ lệ và cường độ nhiễm sán lá gan và sán lá dạ cỏ trâu - Đánh giá hiệu quả của một số loại thuốc tẩy đối với bệnh sán lá gan và sán lá dạ cỏ cho trâu. Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu thu được xử lý bằng phương pháp thống kê sinh học (Theo số liệu của ix c Nghiễn Văn Thiện, 2008) trên phần mềm Excel 2010. Kết quả chính và kết luận: Từ quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài, chúng tôi có thể tổng hợp kết quả như: - Cường độ nhiễm sán lá gan ở trâu chăn thả tại khu vực vùng ven sông Hồng có xu hướng tăng dần theo tuổi.
Tỷ lệ và cường độ nhiễm thấp nhất là trâu dưới 6 tháng tuổi chiếm 80% và cao nhất là lớn hơn và bằng 19 tháng tuổi trở lên chiếm 100%. Tỷ lệ và cường độ nhiễm sán lá gan ở trâu đực và trâu cái là tương đương nhau và sự sai khác là không có ý nghĩa thống kê. - Tỷ lệ và cường độ nhiễm sán lá dạ cỏ ở trâu cũng có xu hướng tăng dần theo tuổi. Tỷ lệ và cường độ nhiễm thấp nhất là trâu dưới 6 tháng tuổi chiếm 30% và cao nhất là lớn hơn 120 tháng tuổi chiếm 100%.
Tỷ lệ và cường độ nhiễm sán lá dạ cỏ ở trâu đực thấp hơn trâu cái. Trâu đực chiếm 45% và trâu cái chiếm 68%. - Thuốc Dovenix và Han-Dertil-B có hiệu lực tẩy sán lá gan và sán lá dạ cỏ ở trâu rất cao, sau được tẩy sạch trứng sán, thuốc có độ an toàn cao khi sử dụng. x c THESIS ABSTRACT Master candidate: Visam Vilaysack Thesis title: “Study on the status of Fasciola (Fasciola sp.) and Paramphistomosis (Paramphistomum cervi) infection of grazing buffaloes in the Red River Delta area and evaluate the effectiveness of some anthelmintic drugs”.
Major: Veterinary Medicine Code: 60 64 01 01 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives To investigate the status of Fasciola and Paramphistomosis infection in grazing buffaloes in some locations along the Red River and determine the effectiveness of some anthelmintic drugs for two species, contributes to reduce the damage of disease. Research Methods The subject has four main contents: 1. Some general features of research subjects 2. Situation of Fasciola infection in grazing buffalo in the area along the Red River 3.
Situation of Paramphistomosis infection in grazing buffalo in the area along the Red River 4. Evaluate the effectiveness of some anthelmintic drugs. Research Materials - Sample of buffalo feces - Sample test equipment for buffalo feces - Cylinder and buffalo anthelmintic drugs (Dovenix and Han-Dertil-B) - Fixed tools for buffalo.