Nghiên cứu những nhân tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của các doanh nghiệp ngành xây dựng niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp xây dựng niêm yết trên sàn chứng khoán, cung cấp cái nhìn sâu sắc và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Đinh Thu Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thị Vân Trang
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Nghiên Cứu Những Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Sinh Lời Của Các Doanh Nghiệp Ngành Xây Dựng Niêm Yết Trên Sở Giao Dịch Chứng Khoán
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA DOANH NGHIỆP
• 1.1. Khái quát chung về doanh nghiệp
• 1.2. Khái niệm doanh nghiệp
• 1.3. Mục đích hoạt động của doanh nghiệp
• 1.4. Khả năng sinh lời
• 1.4.1. Khái niệm khả năng sinh lời
• 1.4.2. Các chỉ tiêu đo lường khả năng sinh lời
• 1.4.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của các doanh nghiệp
• 1.4.3.1. Các nhân tố bên trong
• 1.4.3.2. Các nhân tố bên ngoài
• 1.4.4. Tầm quan trọng của việc đánh giá khả năng sinh lời đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG
• 2.1. Tình hình hoạt động của doanh nghiệp xây dựng Việt Nam giai đoạn 2011 – 2015
• 2.1.1. Đánh giá tình hình hoạt động của các doanh nghiệp ngành xây dựng từ năm 2011 đến năm 2015
• 2.1.2. Đánh giá khả năng sinh lời của các doanh nghiệp giai đoạn 2011 – 2015
• 2.2. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.3. Mô hình nghiên cứu
• 2.3. Kết quả nghiên cứu
• 2.3.1. Thống kê mô tả
• 2.3.2. Kết quả mô hình
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT NGÀNH XÂY DỰNG
• 3.1. Định hướng phát triển của ngành xây dựng trong thời gian tới
• 3.2. Giải pháp cho các doanh nghiệp nhằm nâng cao khả năng sinh lời cho các doanh nghiệp ngành Xây dựng đang niêm yết
• 3.2.1. Mở rộng quy mô sản xuất
• 3.2.2. Nâng cao công tác quản lý hàng tồn kho
• 3.2.3. Xây dựng cơ cấu vốn tối ưu
• 3.2.4. Giải pháp tăng doanh thu, giảm chi phí
• 3.2.5. Giải pháp tăng năng suất lao động
• 3.3. Khuyến nghị đối với Nhà nước
• 3.3.1. Nới lỏng các điều khoản cho vay
• 3.3.2. Phát triển thị trường tài chính
• 3.3.3. Hỗ trợ doanh nghiệp trong tiến trình hội nhập
• 3.3.4. Tổ chức các cuộc thi sáng tạo
• 3.3.5. Các chính sách khen thưởng

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Khả Năng Sinh Lời Ngành Xây Dựng

Ngành xây dựng đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế, là động lực thúc đẩy tăng trưởng GDP và phát triển cơ sở hạ tầng. Khả năng sinh lời ngành xây dựng là thước đo quan trọng đánh giá hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp trong ngành không ngừng tìm kiếm biện pháp nâng cao lợi nhuận để duy trì và phát triển, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt và hội nhập kinh tế sâu rộng. Việc nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng lợi nhuận doanh nghiệp xây dựng là cần thiết để đưa ra các giải pháp phù hợp, giúp doanh nghiệp tăng cường năng lực cạnh tranh. Khóa luận của Đinh Thu Thủy đã đi sâu vào vấn đề này, phân tích các yếu tố tác động đến lợi nhuận của các doanh nghiệp xây dựng niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán.

1.1. Tầm quan trọng của Khả năng sinh lời trong xây dựng

Khả năng sinh lời là chỉ số then chốt, phản ánh hiệu quả kinh doanh xây dựng. Doanh nghiệp có lợi nhuận cao sẽ có nguồn lực để tái đầu tư, mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ. Ngoài ra, chỉ số sinh lời doanh nghiệp xây dựng còn là yếu tố quan trọng thu hút vốn đầu tư, tạo dựng uy tín và khẳng định vị thế trên thị trường. Theo nghiên cứu của Đinh Thu Thủy, các doanh nghiệp xây dựng cần chú trọng đến việc cải thiện các chỉ số sinh lời để đảm bảo sự phát triển bền vững.

1.2. Mục tiêu Nghiên cứu Nhân tố Ảnh hưởng Lợi nhuận

Mục tiêu chính của nghiên cứu này là xác định và phân tích các yếu tố tác động đến hiệu quả kinh doanh xây dựng, đặc biệt là khả năng sinh lời. Nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp niêm yết, sử dụng dữ liệu từ báo cáo tài chính để xây dựng mô hình kinh tế lượng. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho các doanh nghiệp xây dựng trong việc hoạch định chiến lược, quản lý tài chính và nâng cao hiệu quả hoạt động. Từ đó, nâng cao lợi nhuận ròng ngành xây dựng.

II. Vấn Đề Thách Thức Sinh Lời Doanh Nghiệp Xây Dựng Hiện Nay

Ngành xây dựng Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức, ảnh hưởng đến khả năng sinh lời. Cạnh tranh ngành xây dựng ngày càng gay gắt, đòi hỏi doanh nghiệp phải liên tục đổi mới và nâng cao năng lực cạnh tranh. Biến động của giá vật liệu xây dựng, lãi suất ngân hàng và các yếu tố kinh tế vĩ mô cũng gây áp lực lên lợi nhuận. Thêm vào đó, việc quản lý chi phí và rủi ro trong các dự án xây dựng cũng là một bài toán khó đối với nhiều doanh nghiệp. Theo khóa luận tốt nghiệp của Đinh Thu Thủy, việc xác định rõ các thách thức là bước quan trọng để tìm ra giải pháp phù hợp.

2.1. Tác động của Rủi ro đến Lợi nhuận Ngành Xây dựng

Rủi ro ngành xây dựng có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau, như biến động giá nguyên vật liệu, thay đổi chính sách, hoặc các sự cố trong quá trình thi công. Những rủi ro này có thể làm tăng chi phí, chậm tiến độ và ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận gộp ngành xây dựng. Doanh nghiệp cần có các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả, bao gồm lập kế hoạch dự phòng, mua bảo hiểm và xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt. Ngoài ra, cần chú trọng phân tích phân tích SWOT ngành xây dựng.

2.2. Áp Lực Cạnh Tranh và Quản Trị Chi Phí trong Xây Dựng

Cạnh tranh khốc liệt trong ngành xây dựng đòi hỏi doanh nghiệp phải không ngừng cải tiến để duy trì khả năng sinh lời. Quản trị doanh nghiệp xây dựng, đặc biệt là quản lý chi phí, là yếu tố then chốt. Doanh nghiệp cần tối ưu hóa quy trình sản xuất, sử dụng hiệu quả nguồn lực và giảm thiểu lãng phí. Ứng dụng công nghệ xây dựng mới cũng là một giải pháp quan trọng để nâng cao năng suất và giảm chi phí. Thêm vào đó, cần cải tiến mô hình kinh doanh ngành xây dựng.

III. Phương Pháp Quản Trị Tài Chính Tối Ưu Sinh Lời Xây Dựng

Để nâng cao khả năng sinh lời, các doanh nghiệp xây dựng cần chú trọng đến quản trị tài chính. Phân tích tài chính doanh nghiệp xây dựng giúp doanh nghiệp đánh giá tình hình tài chính hiện tại, phát hiện các điểm yếu và đưa ra các giải pháp cải thiện. Quản lý hiệu quả nợ phải trả doanh nghiệp xây dựng và tối ưu hóa vốn chủ sở hữu doanh nghiệp xây dựng là những yếu tố quan trọng để giảm chi phí tài chính và tăng lợi nhuận. Khóa luận của Đinh Thu Thủy nhấn mạnh vai trò của quản trị tài chính trong việc cải thiện hiệu quả sử dụng vốn doanh nghiệp xây dựng.

3.1. Phân tích Báo cáo Tài chính Đánh giá Khả năng Sinh lời

Báo cáo tài chính doanh nghiệp xây dựng cung cấp thông tin quan trọng để đánh giá khả năng sinh lời. Các chỉ số như ROA, ROE, tỷ suất lợi nhuận gộp, tỷ suất lợi nhuận ròng giúp doanh nghiệp so sánh hiệu quả hoạt động với các đối thủ cạnh tranh và xác định các lĩnh vực cần cải thiện. Việc phân tích kỹ lưỡng báo cáo tài chính giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định đầu tư và quản lý tài chính chính xác. Cần chú trọng các chỉ số chỉ số sinh lời doanh nghiệp xây dựng.

3.2. Tối ưu Cơ cấu Vốn và Quản lý Hiệu quả Nợ Phải Trả

Cơ cấu vốn có ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Việc sử dụng vốn chủ sở hữu doanh nghiệp xây dựng một cách hiệu quả giúp giảm chi phí lãi vay và tăng lợi nhuận. Quản lý nợ phải trả doanh nghiệp xây dựng là một bài toán khó, đòi hỏi doanh nghiệp phải cân đối giữa việc sử dụng vốn vay để mở rộng hoạt động và việc kiểm soát rủi ro tài chính. Doanh nghiệp cần xây dựng chính sách quản lý nợ hợp lý, đảm bảo khả năng thanh toán và duy trì sự ổn định tài chính.

IV. Ứng Dụng Nâng Cao Năng Suất Lao Động và Quản Lý Dự Án

Nâng cao năng suất lao động ngành xây dựng và quản lý dự án xây dựng hiệu quả là hai yếu tố then chốt để tăng khả năng sinh lời. Đầu tư vào đào tạo và phát triển nguồn nhân lực ngành xây dựng giúp nâng cao tay nghề và trình độ chuyên môn của người lao động. Áp dụng các phương pháp quản lý dự án xây dựng tiên tiến giúp kiểm soát chi phí, đảm bảo tiến độ và chất lượng công trình. Đồng thời cần xem xét phân tích PESTEL ngành xây dựng.

4.1. Đầu Tư Nguồn Nhân Lực Nâng Cao Năng Suất

Nguồn nhân lực ngành xây dựng đóng vai trò quyết định đến năng suất và chất lượng công trình. Doanh nghiệp cần đầu tư vào đào tạo kỹ năng chuyên môn, kỹ năng quản lý và kỹ năng mềm cho người lao động. Tạo môi trường làm việc tốt, có chính sách đãi ngộ hợp lý và khuyến khích sự sáng tạo cũng là những yếu tố quan trọng để thu hút và giữ chân nhân tài. Cần chú trọng đến các chính sách chính sách nhà nước ngành xây dựng.

4.2. Quản Lý Dự Án Chuyên Nghiệp Đảm Bảo Sinh Lời

Quản lý dự án xây dựng chuyên nghiệp giúp kiểm soát chi phí, đảm bảo tiến độ và chất lượng công trình. Doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp quản lý dự án tiên tiến, sử dụng phần mềm quản lý dự án và xây dựng quy trình làm việc hiệu quả. Việc giám sát chặt chẽ các hoạt động thi công, kiểm soát chất lượng vật liệu và đảm bảo an toàn lao động cũng là những yếu tố quan trọng để thành công dự án. Nên quan tâm đến chiến lược kinh doanh ngành xây dựng.

V. Kết Luận Triển Vọng Sinh Lời và Phát Triển Bền Vững Xây Dựng

Nâng cao khả năng sinh lời ngành xây dựng là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự nỗ lực và đổi mới không ngừng của các doanh nghiệp. Việc áp dụng các giải pháp quản trị tài chính hiệu quả, nâng cao năng suất lao động, quản lý dự án chuyên nghiệp và tận dụng công nghệ xây dựng mới sẽ giúp doanh nghiệp tăng cường năng lực cạnh tranh và đạt được sự phát triển bền vững. Cần có sự phối hợp của nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho ngành xây dựng phát triển.

5.1. Vai Trò Chính Sách Nhà Nước Hỗ Trợ Doanh Nghiệp

Chính sách nhà nước ngành xây dựng đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và hỗ trợ sự phát triển của ngành. Nhà nước cần tạo môi trường pháp lý minh bạch, đơn giản hóa thủ tục hành chính và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn. Khuyến khích ứng dụng công nghệ mới, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển thị trường bất động sản cũng là những chính sách quan trọng. Cần xem xét môi trường kinh doanh ngành xây dựng.

5.2. Xu Hướng Phát Triển Công Nghệ và Vật liệu Xây Dựng

Sự phát triển của công nghệ xây dựng và vật liệu xây dựng mới mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp. Ứng dụng công nghệ BIM, in 3D, và các vật liệu thân thiện với môi trường giúp giảm chi phí, nâng cao chất lượng công trình và bảo vệ môi trường. Doanh nghiệp cần chủ động tiếp cận và ứng dụng các công nghệ mới để nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành xây dựng giữ vị trí trọng yếu trong nền kinh tế quốc dân, đảm nhiệm khâu then chốt trong quá trình kiến tạo và hoàn thiện tài sản cố định cho mọi lĩnh vực sản xuất và phi sản xuất. Mục tiêu cốt lõi của các doanh nghiệp kinh doanh nói chung và doanh nghiệp xây dựng nói riêng là tối đa hóa lợi nhuận. Tuy nhiên, trong giai đoạn 2011 – 2015, nền kinh tế Việt Nam chứng kiến nhiều biến động phức tạp: thị trường bất động sản đóng băng kéo dài, lạm phát và lãi suất cho vay biến động mạnh, cùng với những điều chỉnh chính sách vĩ mô như việc cắt giảm đầu tư công theo Nghị quyết 11/NQ-CP. Những yếu tố này đã đặt các doanh nghiệp ngành xây dựng trước áp lực tài chính nghiêm trọng, đối diện với tình trạng ứ đọng nợ, hàng tồn kho gia tăng và suy giảm khả năng sinh lời.

Mặc dù tại Việt Nam đã có một số công trình nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp niêm yết (như Tu và Nguyen, 2014; Dong và Su, 2010), nhưng việc nghiên cứu chuyên biệt cho nhóm doanh nghiệp ngành xây dựng trong giai đoạn chuyển biến 2011 – 2015 vẫn còn thiếu vắng. Do đó, khóa luận tập trung giải quyết bài toán đo lường và xác định các nhân tố tác động tới khả năng sinh lời của khối doanh nghiệp xây dựng niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể gồm hai nhiệm vụ:

1. Nghiên cứu xác định các nhân tố có ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của các doanh nghiệp xây dựng niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX).
2. Xây dựng mô hình kinh tế lượng nhằm lượng hóa mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp niêm yết ngành xây dựng, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp và khuyến nghị chính sách nhằm nâng cao hiệu quả sinh lời cho các doanh nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp ngành xây dựng niêm yết.
• Phạm vi không gian và mẫu khảo sát: 59 công ty ngành xây dựng đang niêm yết cổ phiếu trên hai sàn giao dịch chứng khoán HOSE và HNX.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu tài chính và chỉ tiêu kinh tế giai đoạn 2011 – 2015 (thu thập báo cáo tài chính kiểm toán từ năm 2010 đến năm 2015 nhằm tính toán các chỉ tiêu bình quân và tốc độ tăng trưởng).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên các học thuyết kinh tế và chuẩn mực tài chính doanh nghiệp:

• Cơ sở pháp lý và khái niệm: Vận dụng định nghĩa doanh nghiệp và các loại hình công ty theo Luật Doanh nghiệp số 60/2005/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005. Khái niệm lợi nhuận được xem xét qua các trường phái: kinh tế học cổ điển, lý luận giá trị thặng dư của Karl Marx, quan điểm của P. Samuelson / W. Nordhaus và quản trị tài chính hiện đại.
• Hệ thống chỉ tiêu đo lường khả năng sinh lời: Khóa luận sử dụng các chỉ số tài chính tiêu chuẩn bao gồm: Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), và Thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS). Bên cạnh đó, tác giả phân tích cơ chế tạo lợi nhuận thông qua phương pháp phân tích Dupont, chia tách ROA thành tích số giữa tỷ suất lợi nhuận doanh thu và hiệu suất sử dụng tài sản; chia tách ROE thành tích số giữa tỷ suất lợi nhuận doanh thu, hiệu suất sử dụng tài sản và đòn bẩy tài chính.
• Hệ thống các nhân tố ảnh hưởng:
  • Nhân tố bên trong: Quy mô doanh nghiệp (đo bằng logarit tự nhiên của tổng tài sản), cơ cấu tài chính (tỷ số nợ, tỷ số nợ trên vốn chủ sở hữu, tỷ số nợ dài hạn trên vốn chủ sở hữu), tính thanh khoản (tỷ số thanh toán ngắn hạn, tỷ số thanh toán nhanh), cơ cấu tài sản (tỷ lệ tài sản cố định trên tổng tài sản), năng lực hoạt động của tài sản (vòng quay các khoản phải thu, kỳ thu tiền trung bình, vòng quay hàng tồn kho, số ngày một vòng quay hàng tồn kho, hiệu suất sử dụng tài sản cố định), tốc độ tăng trưởng doanh thu.
  • Nhân tố bên ngoài: Tốc độ tăng trưởng GDP, tỷ lệ lạm phát, mức lãi suất cho vay và tốc độ/mức độ đô thị hóa.
• Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm: Khóa luận ứng dụng phương pháp kinh tế lượng với dữ liệu bảng (Panel Data) trên mẫu 59 doanh nghiệp xây dựng. Để khắc phục các hạn chế của mô hình bình phương nhỏ nhất thông thường (Pooled OLS) trên dữ liệu chéo, tác giả sử dụng mô hình tác động cố định (Fixed Effects Model - FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (Random Effects Model - REM) để kiểm định tác động của các biến độc lập lên hai biến phụ thuộc đại diện cho khả năng sinh lời là ROA và ROE.
• Nguồn dữ liệu: Báo cáo tài chính đã kiểm toán công khai của 59 công ty xây dựng niêm yết trên HOSE và HNX từ năm 2010 đến năm 2015; số liệu vĩ mô và thống kê ngành từ World Bank, Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), Bộ Xây dựng, CBRE và hệ thống dữ liệu cophieu68.vn.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về khả năng sinh lời của doanh nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa các vấn đề lý luận tổng quan về doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động tài chính:

• Khái quát về doanh nghiệp và mục tiêu hoạt động: Phân tích bản chất doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp 2005; xác định mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận gắn liền với yêu cầu bảo toàn vốn và quản trị rủi ro thông qua mô hình tháp mục tiêu.
• Bản chất và nội dung lợi nhuận: Làm rõ ba bộ phận cấu thành lợi nhuận doanh nghiệp gồm: lợi nhuận từ hoạt động sản xuất kinh doanh, lợi nhuận từ hoạt động tài chính và lợi nhuận từ các hoạt động khác (bất thường). Khẳng định vai trò của lợi nhuận đối với việc tái đầu tư mở rộng sản xuất của doanh nghiệp và đóng góp ngân sách nhà nước thông qua thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Thước đo và cơ chế sinh lời: Trình bày chi tiết công thức xác định và ý nghĩa của ROA, ROE, EPS và phương trình phân tích Dupont.
• Cơ chế tác động của các nhóm nhân tố: Phân tích khung lý thuyết về ảnh hưởng của 6 nhóm nhân tố nội tại (quy mô, đòn bẩy nợ, thanh khoản, cơ cấu tài sản, hiệu suất luân chuyển vốn lưu động/tài sản, tăng trưởng doanh thu) và 4 nhóm nhân tố môi trường vĩ mô (GDP, lạm phát, lãi suất tín dụng, mức độ đô thị hóa) tới biên sinh lời của doanh nghiệp.

Chương 2: Thực trạng khả năng sinh lời của các doanh nghiệp xây dựng

Chương 2 tập trung đánh giá bối cảnh ngành xây dựng Việt Nam và triển khai nghiên cứu định lượng giai đoạn 2011 – 2015:

• Thực trạng ngành và môi trường kinh doanh (2011 – 2015):
  • Giá trị sản xuất ngành xây dựng có sự phân hóa rõ nét: năm 2011 đạt 657,1 nghìn tỷ đồng, giai đoạn 2012 – 2013 tăng nhẹ lên 770,4 nghìn tỷ đồng, và tăng mạnh lên 974 nghìn tỷ đồng trong giai đoạn 2014 – 2015.
  • Năm 2011, lạm phát tăng 18,05%, lãi suất ngân hàng tăng cao và chính sách cắt giảm đầu tư công khiến các doanh nghiệp xây dựng gặp khó khăn lớn về dòng tiền, tỷ số nợ trên vốn chủ sở hữu ở mức cao. Giai đoạn 2012 – 2013, lãi suất duy trì ở mức 12% – 15%. Đến năm 2014 – 2015, kinh tế vĩ mô ổn định trở lại, tăng trưởng GDP năm 2015 đạt 6,68%, lạm phát kiềm chế ở mức 0,63%, lãi suất cho vay giảm xuống 6% – 8%.
  • Thị trường bất động sản đóng băng giai đoạn 2009 – 2012 làm tồn kho gia tăng (cuối năm 2012, tại TP.HCM tồn đọng 10.108 căn chung cư, 1.131 nhà thấp tầng; tại Hà Nội tồn đọng 2.392 căn chung cư, 3.483 căn thấp tầng). Tính đến 31/12/2012 có 2.637 doanh nghiệp xây dựng và bất động sản dừng hoạt động hoặc giải thể. Thị trường phục hồi từ cuối năm 2013 nhờ gói tín dụng 30.000 tỷ đồng (đến tháng 12/2015 đã cam kết 26.999 tỷ đồng, giải ngân 17.000 tỷ đồng).
  • Tác động hỗ trợ từ khung khổ pháp lý mới: Luật Nhà ở (sửa đổi) 2014 cho phép người nước ngoài mua nhà; Luật Đấu thầu 2013 và Nghị định 63/2014/NĐ-CP quy định nhà thầu ngoại phải liên doanh hoặc dùng thầu phụ trong nước tối thiểu 30% giá trị gói thầu; Luật Đầu tư công số 49/2014/QH13 giúp nợ xây dựng cơ bản 6 tháng đầu năm 2014 giảm 23% còn 44.590 tỷ đồng; Nghị định 15/2015/NĐ-CP và Thông tư 36 giảm hệ số rủi ro cho vay bất động sản từ 250% xuống 150%.
  • Dòng vốn FDI công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm khoảng 70% tổng vốn FDI thúc đẩy nhu cầu xây dựng nhà xưởng quy mô lớn (Samsung, LG, Texhong...). Mức độ đô thị hóa đạt 35,7% năm 2015, diện tích nhà ở bình quân đạt 22m²/người (đô thị đạt 26m²/người).
• Thực trạng tài chính của khối doanh nghiệp xây dựng niêm yết:
  • Toàn thị trường có 119 doanh nghiệp niêm yết thuộc ngành xây dựng (88 trên HNX, 31 trên HSX), chiếm 19% số công ty niêm yết nhưng vốn hóa chỉ đạt 39,5 nghìn tỷ đồng (chiếm 3% vốn hóa toàn thị trường); top 20 doanh nghiệp chiếm 79% giá trị toàn ngành.
  • Doanh thu phân hóa thành 3 nhóm: trên 5.000 tỷ đồng (VCG, CTD - VCG có doanh thu trên 8.000 tỷ đồng nhưng giảm bình quân 16%/năm); từ 2.000 đến 5.000 tỷ đồng (HBC, HUT, CII - CII tăng bình quân 162%/năm); và nhóm dưới 1.000 tỷ đồng.
  • Khả năng sinh lời sụt giảm sâu trong giai đoạn 2011 – 2013 và phục hồi mạnh trong giai đoạn 2014 – 2015: chỉ số ROA ngành tăng từ 1% (2014) lên 3% (2015), ROE tăng gấp đôi từ 5% (2014) lên 10% (2015).
• Thiết kế nghiên cứu thực nghiệm: Thiết lập hệ thống 8 giả thuyết nghiên cứu (H1 đến H8) về tác động của quy mô (+), tỷ lệ nợ/vốn chủ sở hữu (-), tỷ số thanh toán nhanh (+), kỳ thu tiền trung bình (-), số ngày một vòng quay hàng tồn kho (-), tỷ lệ tài sản cố định (+), tăng trưởng doanh thu (+) và tăng trưởng GDP (+) đối với ROA/ROE.

Mã giả thuyết	Biến số kỳ vọng	Chiều hướng tác động dự kiến	Cơ sở nghiên cứu tham chiếu
H1	Quy mô doanh nghiệp (ln(TTS))	Cùng chiều (+)	Punnose (2008), Yazdanfar (2013), Vijayakumar (2011)
H2	Tỷ lệ nợ trên vốn CSH (D/E)	Ngược chiều (-)	Bolek và cộng sự (2012)
H3	Khả năng thanh toán nhanh	Cùng chiều (+)	Zaid và cộng sự (2013), Khidmat và Rehman (2010)
H4	Kỳ thu tiền trung bình	Ngược chiều (-)	Bolek và cộng sự (2012), Addae và Nyarko-Baasi (2013)
H5	Số ngày 1 vòng quay HTK	Ngược chiều (-)	Tu và Nguyen (2014)
H6	Tỷ lệ TSCĐ trên tổng tài sản	Cùng chiều (+)	Lazaridis và cộng sự (2006)
H7	Tốc độ tăng trưởng doanh thu	Cùng chiều (+)	Yazdanfar (2013), Vijayakumar (2011)
H8	Tốc độ tăng trưởng GDP	Cùng chiều (+)	Bolek và Wiliński (2011)

Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao khả năng sinh lời của các doanh nghiệp niêm yết ngành xây dựng

Trên cơ sở kết quả phân tích thực trạng và kiểm định mô hình, tác giả đề xuất định hướng và hệ thống giải pháp ở hai cấp độ:

• Giải pháp nội bộ đối với doanh nghiệp xây dựng niêm yết:
  1. Mở rộng quy mô sản xuất hợp lý: Tận dụng lợi thế quy mô nhằm tối ưu hóa chi phí cố định trên đơn vị sản phẩm và nâng cao năng lực đàm phán tín dụng.
  2. Nâng cao công tác quản lý hàng tồn kho: Hoàn thiện công tác dự báo vật tư, đẩy nhanh tốc độ luân chuyển hàng tồn kho, giảm số ngày lưu kho nhằm tiết kiệm chi phí bảo quản và hạn chế ứ đọng vốn.
  3. Xây dựng cơ cấu vốn tối ưu: Kiểm soát tỷ lệ nợ vay, giảm áp lực chi phí lãi vay và rủi ro mất khả năng thanh toán khi thị trường bất động sản biến động.
  4. Giải pháp tăng doanh thu, giảm chi phí: Tìm kiếm thị trường mới, nâng cao chất lượng đấu thầu, thực hành tiết kiệm chi phí quản lý và chi phí thi công.
  5. Giải pháp tăng năng suất lao động: Đầu tư công nghệ thi công hiện đại, đào tạo tay nghề cho người lao động nhằm rút ngắn tiến độ công trình.
• Khuyến nghị đối với cơ quan quản lý Nhà nước:
  1. Nới lỏng các điều khoản cho vay: Tạo điều kiện cho các doanh nghiệp xây dựng đủ chuẩn tiếp cận nguồn vốn tín dụng với lãi suất hợp lý.
  2. Phát triển thị trường tài chính: Đa dạng hóa các kênh huy động vốn dài hạn ngoài ngân hàng.
  3. Hỗ trợ doanh nghiệp trong tiến trình hội nhập: Hỗ trợ thông tin thị trường, pháp lý khi Việt Nam tham gia các hiệp định thương mại tự do (FTAs, TPP).
  4. Tổ chức các cuộc thi sáng tạo khoa học kỹ thuật trong xây dựng.
  5. Thực hiện các chính sách khen thưởng, tôn vinh doanh nghiệp hoạt động hiệu quả.

---

Kết quả và đóng góp

• Kết quả thực nghiệm và thực trạng ghi nhận:
  • Khóa luận làm rõ bức tranh tài chính của 59 công ty xây dựng niêm yết giai đoạn 2011 – 2015. Chỉ số ROA và ROE chạm đáy trong giai đoạn 2011 – 2013 trước khi phục hồi mạnh vào năm 2015 (ROA đạt 3%, ROE đạt 10%).
  • Xác định các đặc thù tài chính của ngành xây dựng: vốn hóa nhỏ (chiếm 3% thị trường chứng khoán dù chiếm 19% số lượng mã niêm yết), phụ thuộc nhiều vào nợ vay, chịu ảnh hưởng lớn từ chu kỳ bất động sản, tiến độ thu hồi nợ đọng xây dựng cơ bản và chính sách tín dụng đầu tư công.
• Đóng góp về mặt học thuật và thực tiễn:
  • Bổ sung bộ bằng chứng thực nghiệm chuyên sâu về dữ liệu bảng cho ngành xây dựng tại Việt Nam trong giai đoạn kinh tế phục hồi sau khủng hoảng.
  • Đưa ra khung giải pháp có tính liên kết chặt chẽ từ quản trị vốn lưu động (hàng tồn kho, khoản phải thu) đến tái cấu trúc tài chính và kiến nghị tháo gỡ điểm nghẽn thể chế tín dụng, đấu thầu xây dựng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong mẫu 59 doanh nghiệp niêm yết trên hai sàn HOSE và HNX giai đoạn 2011 – 2015; chưa bao quát toàn bộ các doanh nghiệp xây dựng chưa niêm yết hoặc các doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ ngoài sàn.
• Hướng mở rộng: Mở rộng mẫu nghiên cứu sang giai đoạn sau năm 2015, bổ sung thêm các biến tương tác đặc thù ngành (như tỷ lệ trúng thầu công, cơ cấu nợ ngắn hạn/dài hạn chi tiết) và kiểm soát thêm các cú sốc chính sách kinh tế vĩ mô phát sinh trong các chu kỳ tiếp theo.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kế toán, Quản trị Kinh doanh: Tham khảo phương pháp xây dựng khung lý thuyết phân tích khả năng sinh lời, mô hình phân tích Dupont và quy trình ứng dụng kinh tế lượng dữ liệu bảng (Pooled OLS, FEM, REM) trong nghiên cứu tài chính doanh nghiệp.
• Nhà quản trị tài chính tại các doanh nghiệp xây lắp, xây dựng: Tham khảo các phân tích thực trạng về rủi ro cơ cấu vốn, quản trị chu kỳ luân chuyển hàng tồn kho và các biện pháp ứng phó với biến động thị trường bất động sản.
• Nhà đầu tư chứng khoán: Cung cấp góc nhìn thực chứng về cơ cấu doanh thu, mức độ phân hóa thị phần và diễn biến hiệu quả sử dụng vốn của các doanh nghiệp xây dựng trên sàn HOSE và HNX.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Mẫu nghiên cứu và giai đoạn thu thập dữ liệu của khóa luận được xác định cụ thể như thế nào?

Khóa luận lựa chọn mẫu gồm 59 công ty ngành xây dựng niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX). Giai đoạn phân tích thực trạng và hồi quy thực nghiệm là 2011 – 2015, trong đó dữ liệu báo cáo tài chính được thu thập từ năm 2010 đến năm 2015 để phục vụ tính toán các biến số tăng trưởng và giá trị bình quân.

2. Mô hình phân tích Dupont được khóa luận diễn giải như thế nào trong việc đo lường ROA và ROE?

Theo khóa luận, mô hình Dupont phân tách:

• $\text{ROA} = \text{Tỷ suất sinh lời trên doanh thu (ROS)} \times \text{Hiệu suất sử dụng tổng tài sản}$.
• $\text{ROE} = \text{Tỷ suất sinh lời trên doanh thu} \times \text{Hiệu suất sử dụng tài sản} \times \text{Đòn bẩy tài chính (Tổng tài sản / Vốn chủ sở hữu)}$. Phương pháp này giúp nhà phân tích bóc tách chính xác nguyên nhân tăng/giảm khả năng sinh lời bắt nguồn từ công tác quản lý chi phí, hiệu quả khai thác tài sản hay từ việc sử dụng đòn bẩy nợ.

3. Khóa luận ghi nhận thực trạng biến động doanh thu và tỷ suất sinh lời của ngành xây dựng giai đoạn 2011 – 2015 ra sao?

Doanh thu toàn ngành chững lại trong năm 2012 – 2013 và phục hồi rõ nét vào năm 2014 – 2015. Khả năng sinh lời chạm đáy trong giai đoạn 2011 – 2013 do bất động sản đóng băng và lạm phát cao, sau đó phục hồi mạnh mẽ trong giai đoạn 2014 – 2015: chỉ số ROA ngành tăng từ 1% (2014) lên 3% (2015), và ROE tăng gấp đôi từ 5% (2014) lên 10% (2015).

4. Tác giả đã thiết lập những giả thuyết nghiên cứu (H1 – H8) nào trong bài khóa luận?

Tác giả thiết lập 8 giả thuyết: H1 (Quy mô tác động cùng chiều (+)), H2 (Tỷ lệ nợ/vốn CSH tác động ngược chiều (-)), H3 (Thanh toán nhanh tác động cùng chiều (+)), H4 (Kỳ thu tiền trung bình tác động ngược chiều (-)), H5 (Số ngày 1 vòng quay hàng tồn kho tác động ngược chiều (-)), H6 (Tỷ lệ tài sản cố định tác động cùng chiều (+)), H7 (Tăng trưởng doanh thu tác động cùng chiều (+)), và H8 (Tăng trưởng GDP tác động cùng chiều (+)) đối với khả năng sinh lời.

5. Những chính sách và văn bản pháp luật nổi bật nào được tác giả phân tích như động lực phục hồi ngành xây dựng?

Các văn bản và gói chính sách trọng tâm được phân tích gồm: Gói tín dụng 30.000 tỷ đồng hỗ trợ nhà ở xã hội; Nghị quyết 11/NQ-CP và Nghị quyết 02/NQ-CP; Chỉ thị 01/CT-NHNN; Luật Nhà ở (sửa đổi) 2014 cho phép người nước ngoài mua nhà; Luật Đấu thầu 2013 và Nghị định 63/2014/NĐ-CP (quy định thầu phụ nội địa tối thiểu 30%); Luật Đầu tư công số 49/2014/QH13; Nghị định 15/2015/NĐ-CP và Thông tư 36 hạ hệ số rủi ro cho vay bất động sản xuống 150%.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Đinh Thu Thủy (Học viện Ngân hàng, 2016) là công trình nghiên cứu hệ thống và thực chứng về các nhân tố tác động đến khả năng sinh lời của 59 doanh nghiệp xây dựng niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2011 – 2015. Bằng việc kết hợp khung phân tích Dupont, đánh giá bối cảnh chính sách vĩ mô và phương pháp kinh tế lượng dữ liệu bảng (FEM, REM), tác giả đã làm rõ các yếu tố chi phối hiệu quả sinh lời của khối doanh nghiệp xây lắp trong chu kỳ chuyển tiếp kinh tế. Các phát hiện thực tế cùng hệ thống giải pháp quản trị tài chính và khuyến nghị chính sách trong công trình mang giá trị tham khảo hữu ích cho công tác đào tạo học thuật, hoạt động quản trị doanh nghiệp và hoạch định chính sách đầu tư.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về khả năng sinh lời của doanh nghiệp Chương 2: Thực trạng khả năng sinh lời của các doanh nghiệp Xây dựng niêm yết Chương 3: Giải pháp nhằm nâng cao khả năng sinh lời của các doanh nghiệp niêm yết ngành xây dựng 7 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA DOANH NGHIỆP 1.1 Khái quát chung về doanh nghiệp 1.1 Khái niệm doanh nghiệp Trong nền kinh tế, doanh nghiệp là một bộ phận chủ yếu tạo ra GDP, có tính quyết định trong việc giữ vững nhịp độ tăng trưởng kinh tế ổn định ở mức cao và tác động tích cực vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế cũng như biến đổi các vấn đề đời sống xã hội. Chính vì vậy, việc hiểu rõ về định nghĩa, đặc điểm của doanh nghiệp rất quan trọng. Trên thế giới, có rất nhiều cách định nghĩa về doanh nghiệp khác nhau tùy thuộc vào luật định cũng như văn hóa của các quốc gia. Ở Việt Nam, theo luật Doanh nghiệp của Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam số 60/2005/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005 quy định: “Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh”.

Luật doanh nghiệp năm 2005 cũng quy định các loại hình doanh nghiệp chủ yếu sau: - Công ty trách nhiệm hữu hạn (bao gồm công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên và công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên) là doanh nghiệp mà các thành viên trong công ty chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn điều lệ của công ty. - Công ty cổ phần là doanh nghiệp mà vốn điều lệ của công ty được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần. Cá nhân hay tổ chức sở hữu cổ phần của doanh nghiệp được gọi là cổ đông và chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp. - Công ty hợp danh là doanh nghiệp trong đó có ít nhất hai thành viên là chủ sở hữu của công ty, cùng kinh doanh dưới một cái tên chung (gọi là thành viên hợp danh).

Thành viên hợp danh phải là cá nhân và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ của công ty. Ngoài ra trong công ty hợp danh còn có các thành viên góp vốn. 8 - Doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp. Mỗi cá nhân chỉ được quyền thành lập một doanh nghiệp tư nhân.2 Mục đích hoạt động của doanh nghiệp Đối với mỗi doanh nghiệp thì mục tiêu kinh doanh đầu tiên là lợi nhuận vì lợi nhuận duy trì sự sống của toàn bộ công nhân viên trong công ty cũng như sự tồn tại của doanh nghiệp và nó cũng là động lực để doanh nghiệp phát triển.

Muốn có lợi nhuận thì doanh thu bán hàng phải lớn hơn chi phí bỏ ra. Muốn có doanh thu bán hàng và dịch vụ lớn thì phải bán được hàng và giảm tối đa các khoản chi phí kinh doanh không cần thiết. Nền kinh tế ngày nay là nền kinh tế thị trường do vậy không có độc quyền bán cũng như độc quyền mua, chính vì vậy mà các doanh nghiệp phải cạnh tranh với nhau để tiêu thụ được hàng hoá. Trong điều kiện cạnh tranh trên thị trường, việc thu hút khách hàng không phải là công việc có thể thực hiện trong ít ngày mà nó là một công việc lâu dài và bền bỉ.

Doanh nghiệp phải kinh doanh loại hàng hoá phù hợp với nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng để được khách hàng chấp nhận. Muốn làm được điều này, doanh nghiệp phải không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, đổi mới mẫu mã cũng như tăng cường công tác bán hàng. Lợi nhuận và sự kì vọng vào nó phụ thuộc vào loại hàng hoá và chất lượng hàng hoá mà doanh nghiệp kinh doanh. Ngoài ra, khối lượng và giá cả hàng hoá bán được, cung cầu hàng hoá trên thị trường, chi phí và tốc độ tăng giảm chi phí kinh doanh,.cũng là những nhân tố quan trọng quyết định đến sự thành bại của doanh nghiệp.

Công việc kinh doanh chịu sự chi phối của rất nhiều yếu tố chủ quan và khách quan, vấn đề rủi ro là không thể tránh khỏi, do vậy an toàn là mục tiêu thứ hai mà doanh nghiệp cần quan tâm. Thị trường kinh doanh luôn có nhiều biến động có thể gây rủi ro cho công việc kinh doanh của doanh nghiệp, vì vậy vấn đề bảo toàn nguồn vốn và duy trì hoạt động kinh doanh đòi hỏi phải có sự an toàn thông qua việc đa dạng hoá kinh doanh. Các quyết định kinh doanh phải được đưa ra nhanh, nhạy và kịp thời nếu không cơ hội sẽ trôi qua nhưng các quyết định đó cũng cần phải được cân nhắc mặt lợi, mặt hại. Chính vì vậy, bản lĩnh và khả năng nhìn xa trông rộng của người lãn đạo hết sức quan trọng đối với sự sống còn của doanh nghiệp.

9 Ngày nay, nền kinh tế thị trường cạnh tranh vô cùng khốc liệt. Chính vì điều đó mà các doanh nghiệp cần phải hoạch định chiến lược cho đúng đắn. Điều quan trọng là phải chiếm lĩnh được thị trường và tạo chỗ đứng vững chắc trên thị trường. Mục đích chính của công việc kinh doanh là lợi nhuận nhưng không phải lúc nào mục đích này cũng được thực hiện nên doanh nghiệp cần phải có sự lựa chọn mục tiêu.

Doanh nghiệp cần phải xác định được đâu là mục tiêu quan trọng nhất, có khả năng thực hiện lớn nhất và sẽ được doanh nghiệp thực hiện trước nhất để đặt đó là mục tiêu hàng đầu. Việc lựa chọn mục tiêu có thể biểu diễn thông qua mô hình tháp mục tiêu. Trong mô hình này, các mục tiêu quan trọng và dễ thực hiện được đặt trên nhất và tuần tự là các mục tiêu lâu dài hơn.2 Khả năng sinh lời 1.1 Khái niệm lợi nhuận Mục tiêu truyền thống và quan trọng của một chủ công ty theo lý thuyết là đạt tối đa lợi nhuận, đây là cơ sở của rất nhiều lý thuyết của kinh tế vi mô. Xét về khía cạnh lịch sử, những nhà kinh tế trong các phân tích của họ về công ty đều lấy lợi nhuận tối đa làm mục đích cuối cùng, tuy nhiên có rất nhiều quan điểm khác nhau về lợi nhuận: - Các nhà kinh tế học cổ điển trước Marx định nghĩa như sau :“Cái phần trội lên nằm trong giá bán so với chi phí sản xuất là lợi nhuận” - Theo quan điểm của Karl Marx thì: “Giá trị thặng dư hay cái phần trội lên trong toàn bộ giá trị của hàng hoá trong đó lao động thặng dư chính là lao động không được trả công của công nhân đã được vật hoá thì tôi gọi là lợi nhuận”.

- Nhà kinh tế học hiện đại P.Nordhaus lại cho rằng: “Lợi nhuận là một khoản thu nhập dôi ra bằng tổng số thu về trừ đi tổng số đã chi” hay “lợi nhuận được định nghĩa như là khoản chênh lệch giữa tổng thu nhập và tổng chi phí của một công ty”. Từ các quan điểm trên chúng ta thấy rằng nhờ có lý luận vô giá về giá trị hàng hoá sức lao động, Marx là người đầu tiên đã phân tích nguồn gốc lợi nhuận một cách khoa học, sâu sắc và có ý nghĩa cả về kinh tế lẫn chính trị. Theo ông, lợi 10 nhuận là hình thái chuyển hoá của giá trị thặng dư, lợi nhuận và giá trị thặng dư có sự giống nhau về lượng và khác nhau về chất. Về lượng, nếu giá cả hàng hoá bằng giá trị của nó thì lượng lợi nhuận bằng lượng giá trị thặng dư, nếu giá cả hàng hoá không nhất trí với giá trị của nó thì mỗi tư bản cá biệt có thể thu được lượng lợi nhuận lớn hơn hoặc nhỏ hơn giá trị thặng dư, nhưng trong toàn xã hội thì tổng số lợi nhuận luôn bằng tổng số giá trị thặng dư.

Về chất, giá trị thặng dư là nội dung bên trong được tạo ra trong lĩnh vực sản xuất, là khoản dôi ra ngoài giá trị tư bản khả biến và do sức lao động được mua từ tư bản khả biến tạo ra. Còn lợi nhuận là hình thức biểu hiện bên ngoài của giá trị thặng dư thông qua trao đổi, phạm trù lợi nhuận đã xuyên tạc, che đậy được nguồn gốc quan hệ bóc lột tư bản chủ nghĩa. Kế thừa được những gì tinh tế nhất của các nhà kinh tế học tư sản cổ điển, kết hợp với quá trình nghiên cứu sâu sắc nền sản xuất tư bản chủ nghĩa, Karl Marx đã chỉ rõ được nguồn gốc sâu xa của lợi nhuận và quan điểm về lợi nhuận của ông là hoàn toàn đúng đắn, do đó ngày nay khi nghiên cứu về lợi nhuận chúng ta đều nghiên cứu dựa trên quan điểm của Karl Marx. Lợi nhuận là kết quả tài chính cuối cùng của các hoạt động sản xuất kinh doanh, là chỉ tiêu chất lượng đánh giá hiệu quả kinh tế các hoạt động của doanh nghiệp.

Từ góc độ của nhà quản trị tài chính doanh nghiệp có thể thấy rằng: Lợi nhuận của doanh nghiệp là khoản tiền chênh lệch giữa thu nhập và chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra để đạt được thu nhập từ các hoạt động của doanh nghiệp đưa lại.2 Nội dung của lợi nhuận Hoạt động kinh doanh trong cơ chế thị trường, để tồn tại và phát triển sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp phải có hiệu quả. Tuy nhiên, do hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp rất đa dạng và phong phú, hiệu quả kinh doanh có thể đạt được từ nhiều hoạt động khác nhau. Bởi vậy lợi nhuận của doanh nghiệp cũng bao gồm nhiều loại, trong đó chủ yếu là: - Lợi nhuận từ hoạt động sản xuất kinh doanh, là khoản chênh lệch giữa doanh thu tiêu thụ sản phẩm và chi phí đã bỏ ra của khối lượng sản phẩm hàng hoá dịch vụ, lao vụ của các hoạt động sản xuất kinh doanh chính và phụ của doanh nghiệp. 11 - Lợi nhuận thu được từ các hoạt động tài chính mang lại, đó là khoản chênh lệch giữa các khoản thu và chi có tính chất nghiệp vụ tài chính trong quá trình doanh nghiệp thực hiện việc kinh doanh.