Luận văn thạc sĩ meanings of english prepositions over above under and below and their equivalent expressions in vietnamese a study in the light of principled polysemy

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu meanings of english prepositions over above under and below and their equivalent expressions in, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Đỗ Tuấn Long
• Người hướng dẫn: Assoc. Lâm Quang Đông
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Nghiên cứu nghĩa giới từ tiếng Anh và tiếng Việt
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ABSTRACT
• ACKNOWLEGEMENTS
• 1. PART A: INTRODUCTION
• 1.1. Rationale of the study
• 1.2. Objectives of the study
• 1.3. Research questions
• 1.4. Structure of the thesis
• 2. PART B: DEVELOPMENT
• 2.1. Chapter 1: LITERATURE REVIEW & THEORETICAL BACKGROUND
• 2.1.1. Literature Review
• 2.1.2. Full-specification Approach
• 2.1.3. Principled Polysemy Framework
• 2.2. CHAPTER 2: RESEARCH METHODOLOGY
• 2.2.1. Research methods
• 2.3. CHAPTER 3: FINDINGS AND DISCUSSION
• 2.3.1. New findings for the meanings of over
• 2.3.2. New findings for the meanings of under
• 2.3.3. Research question 2
• 2.3.4. Graphic illustrations for extended senses of above
• 2.3.5. Graphic illustrations for extended senses of under
• 2.3.6. Graphic illustrations for extended senses of below
• 2.3.7. Potential Vietnamese equivalents of over
• 2.3.8. Potential Vietnamese equivalents of above
• 2.3.9. Vietnamese equivalents of under
• 2.3.10. Vietnamese equivalents of below
• 2.3.11. Chapter summary
• 3. PART C: CONCLUSION
• 3.1. Challenges and limitations
• 3.2. Orientations to further research
• REFERENCES
• APPENDIX

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghĩa giới từ tiếng Anh và tiếng Việt

Nghiên cứu về nghĩa giới từ tiếng Anh và tiếng Việt là một lĩnh vực thú vị trong ngôn ngữ học. Giới từ là những từ ngữ quan trọng giúp xác định mối quan hệ không gian và thời gian trong câu. Việc hiểu rõ về giới từ trong tiếng Việt và tiếng Anh không chỉ giúp người học ngôn ngữ mà còn giúp các nhà nghiên cứu so sánh và phân tích ngữ nghĩa giữa hai ngôn ngữ này.

1.1. Định nghĩa và vai trò của giới từ

Giới từ là từ dùng để chỉ mối quan hệ giữa các thành phần trong câu. Chúng thường được sử dụng để chỉ địa điểm, thời gian và các mối quan hệ khác. Trong tiếng Anh, các giới từ như 'over', 'under', 'above', và 'below' có nhiều nghĩa khác nhau tùy thuộc vào ngữ cảnh.

1.2. Sự phát triển ngữ nghĩa của giới từ

Ngữ nghĩa của giới từ không chỉ dừng lại ở nghĩa đen mà còn mở rộng ra nhiều nghĩa khác. Ví dụ, giới từ 'over' có thể chỉ vị trí, nhưng cũng có thể chỉ nguyên nhân trong một số ngữ cảnh. Điều này cho thấy sự phong phú trong cách sử dụng giới từ trong cả tiếng Anh và tiếng Việt.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu nghĩa giới từ

Một trong những thách thức lớn nhất trong việc nghiên cứu nghĩa giới từ tiếng Anh và tiếng Việt là sự khác biệt trong cách mà hai ngôn ngữ này thể hiện các mối quan hệ không gian và thời gian. Điều này có thể dẫn đến sự nhầm lẫn cho người học, đặc biệt là khi họ cố gắng dịch trực tiếp từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác.

2.1. Khó khăn trong việc dịch nghĩa giới từ

Việc dịch các giới từ từ tiếng Anh sang tiếng Việt không phải lúc nào cũng đơn giản. Nhiều khi, một giới từ trong tiếng Anh có thể không có tương đương trực tiếp trong tiếng Việt, hoặc ngược lại. Điều này đòi hỏi người học phải hiểu rõ ngữ cảnh và cách sử dụng của từng giới từ.

2.2. Sự khác biệt trong ngữ nghĩa giữa hai ngôn ngữ

Sự khác biệt trong cách mà giới từ trong câu tiếng Anh và giới từ trong câu tiếng Việt được sử dụng có thể gây khó khăn cho người học. Ví dụ, giới từ 'above' trong tiếng Anh có thể không hoàn toàn tương đương với một giới từ nào đó trong tiếng Việt, dẫn đến việc hiểu sai ngữ nghĩa.

III. Phương pháp nghiên cứu nghĩa giới từ hiệu quả

Để nghiên cứu nghĩa giới từ tiếng Anh và tiếng Việt, các nhà nghiên cứu thường sử dụng nhiều phương pháp khác nhau. Một trong những phương pháp phổ biến là phân tích đối chiếu, giúp xác định sự tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ.

3.1. Phân tích đối chiếu giữa tiếng Anh và tiếng Việt

Phân tích đối chiếu giúp xác định cách mà các giới từ được sử dụng trong hai ngôn ngữ. Bằng cách so sánh các ví dụ cụ thể, người nghiên cứu có thể tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt trong cách sử dụng giới từ.

3.2. Sử dụng ngữ liệu thực tế trong nghiên cứu

Việc sử dụng ngữ liệu thực tế từ các văn bản, bài viết hoặc hội thoại giúp cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về cách mà giới từ được sử dụng trong ngữ cảnh thực tế. Điều này cũng giúp xác định các nghĩa mở rộng của giới từ trong cả hai ngôn ngữ.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu nghĩa giới từ

Nghiên cứu về nghĩa giới từ tiếng Anh và tiếng Việt không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Việc hiểu rõ về cách sử dụng giới từ có thể giúp cải thiện khả năng giao tiếp và viết cho người học ngôn ngữ.

4.1. Cải thiện kỹ năng giao tiếp

Khi người học hiểu rõ về cách sử dụng giới từ, họ có thể giao tiếp một cách tự tin và chính xác hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong các tình huống giao tiếp hàng ngày hoặc trong môi trường làm việc.

4.2. Tăng cường khả năng viết

Việc sử dụng đúng giới từ trong văn viết giúp nâng cao chất lượng bài viết. Người viết có thể truyền đạt ý tưởng một cách rõ ràng và mạch lạc hơn khi biết cách sử dụng giới từ một cách chính xác.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu về nghĩa giới từ tiếng Anh và tiếng Việt mở ra nhiều hướng đi mới cho các nghiên cứu ngôn ngữ trong tương lai. Việc hiểu rõ về ngữ nghĩa và cách sử dụng của giới từ sẽ giúp người học và các nhà nghiên cứu có cái nhìn sâu sắc hơn về ngôn ngữ.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng giới từ có nhiều nghĩa khác nhau và sự khác biệt trong cách sử dụng giữa tiếng Anh và tiếng Việt. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nghiên cứu sâu hơn về ngữ nghĩa của giới từ.

5.2. Định hướng cho nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phát triển các phương pháp giảng dạy hiệu quả hơn cho người học ngôn ngữ, cũng như việc áp dụng công nghệ trong việc phân tích ngữ nghĩa của giới từ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giới từ trong tiếng Anh, đặc biệt là các chỉ thị không gian như "over", "above", "under" và "below", là một thách thức lớn đối với người học tiếng Anh do tính đa nghĩa và sự phát triển nghĩa phức tạp của chúng trong mạng nghĩa. Theo báo cáo của ngành ngôn ngữ học nhận định, sự phát triển ý nghĩa đa dạng của giới từ tạo thành một mạng lưới ngữ nghĩa phức tạp, trong đó nghĩa nguyên mẫu đóng vai trò trung tâm. Luận văn tập trung nghiên cứu ý nghĩa của bốn giới từ trên và các phương tiện biểu đạt tương đương trong tiếng Việt trong bối cảnh lý thuyết Principled Polysemy do Tyler và Evans (2003) đề xuất, nhằm lấp đầy những khoảng trống chưa được khai phá trong nghiên cứu trước.

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ 1.929 câu trong ba nguồn chính: tiểu thuyết cổ điển tiếng Anh như Vanity Fair và Gone with the Wind cùng 721 bài viết báo chí tiếng Anh hiện đại từ BBC và CNN. Nghiên cứu nhằm xác định các nghĩa mới hoặc nghĩa trực tuyến của bốn giới từ, xây dựng các sơ đồ minh họa trực quan cho từng nghĩa mở rộng và tìm kiếm các tương đương tiếng Việt phù hợp. Khoảng thời gian nghiên cứu tập trung chủ yếu vào các tài liệu tiếng Anh từ thế kỷ 19 đến tình hình ngôn ngữ đương đại, phạm vi địa lý chủ yếu là tiếng Anh Anh và tiếng Anh Mỹ.

Kết quả nghiên cứu không chỉ đóng góp vào việc bổ sung kiến thức lý thuyết về nghĩa đa dạng của giới từ trong tiếng Anh mà còn hỗ trợ trực tiếp cho việc giảng dạy, học tập tiếng Anh và dịch thuật qua việc hệ thống hóa các tương đương Việt ngữ theo ngữ nghĩa. Việc minh họa trực quan còn giúp người học dễ dàng nắm bắt và phân biệt nghĩa các giới từ, giảm thiểu sự nhầm lẫn do tính đa nghĩa vốn có của chúng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai cơ sở lý thuyết chủ đạo: khung Principled Polysemy (Đa nghĩa Nguyên tắc) được Tyler và Evans phát triển năm 2003, và lý thuyết ngôn ngữ học nhận thức (Cognitive Linguistics).

• Principled Polysemy Framework: Khung này cho rằng nghĩa của giới từ không phải là tập hợp ngẫu nhiên các nghĩa khác nhau mà được tổ chức thành mạng lưới nghĩa có trung tâm là nghĩa nguyên mẫu. Mỗi nghĩa mở rộng phát sinh có hệ thống dựa trên sự tương quan về kinh nghiệm không gian và chức năng tiếp nhận được tâm trí người dùng. Đặc điểm của nghĩa nguyên mẫu bao gồm: nghĩa đầu tiên được ghi nhận, chiếm ưu thế trong mạng nghĩa, có mối quan hệ với các giới từ khác và dễ dàng dự đoán sự mở rộng nghĩa.

• Ngôn ngữ học nhận thức: Đề cao vai trò của hình ảnh sơ đồ (image schemas), khái niệm TR (trajectory — vật đang được nói đến) và LM (landmark — vật tham chiếu) trong việc biểu thị các quan hệ không gian. Ý nghĩa được hiểu là sự hình thành khái niệm dựa trên kinh nghiệm thực tế và cấu hình không gian. Các yếu tố như sự chú ý tập trung, thay đổi quan điểm và tính linh hoạt trong diễn giải giúp giải thích cách giới từ có thể mô tả cùng một cảnh không gian với các nghĩa khác nhau.

Ba nguyên tắc phụ trợ để giải thích sự mở rộng từ nghĩa không gian sang phi không gian gồm: tính giao tiếp của ngôn ngữ và sự giải thích dựa trên ngữ cảnh; tư duy ẩn dụ dựa trên kinh nghiệm thể hóa (embodied experience); và động học lực học thực tế trong thế giới vật lý.

Về so sánh ngôn ngữ, phương pháp Contrastive Analysis dựa trên nguyên tắc mô tả đầy đủ, phân tích trong bối cảnh, sử dụng phương pháp thống nhất và chú ý đến sự khác biệt loại hình ngôn ngữ trong việc tìm kiếm tương đương tiếng Việt cho các giới từ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính dựa trên ba nguồn dữ liệu:

• Dữ liệu văn bản: Gồm 1.010 câu từ hai tiểu thuyết cổ điển Vanity Fair và Gone with the Wind (trong đó hơn 600 câu chứa giới từ "over" và "under") và 721 câu hiện đại từ các bài viết trên BBC và CNN (cân bằng giữa 4 giới từ được nghiên cứu).

• Phân tích ngữ nghĩa: Áp dụng phương pháp đối sánh (comparative) và đối chiếu (contrastive) dựa trên khung Principled Polysemy để xác định nghĩa nguyên mẫu và nghĩa mở rộng, cũng như các trường hợp nghĩa trực tuyến (online meaning) chưa được Tyler và Evans khai thác.

• Mã hóa và minh họa: Các nghĩa thu được được trực quan hóa thông qua sơ đồ mạng nghĩa và các biểu đồ minh họa cấu hình TR-LM theo từng nghĩa mở rộng, giúp người đọc hình dung rõ sự khác biệt về quan hệ không gian và phi không gian.

• So sánh với tương đương tiếng Việt: Dữ liệu dịch từ các bản dịch chính thức của Vanity Fair và Gone with the Wind được phân tích song song. Một bảng khảo sát với 15 câu hỏi lựa chọn cho 30 giảng viên chuyên ngành tiếng Anh tại Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội được tiến hành, nhằm đánh giá mức độ đồng thuận về lựa chọn tương đương tiếng Việt cho từng nghĩa của giới từ.

• Thời gian thực hiện: Thu thập dữ liệu bắt đầu từ tháng 5 năm 2015, hoàn thành phân tích và khảo sát chuyên gia trong năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. "Over" có ít nhất hai nghĩa trực tuyến mới bên cạnh các nghĩa đã được định nghĩa trong khung Principled Polysemy:

   • Nghĩa "because of" (bởi vì, do): Ví dụ tiêu biểu là tiêu đề báo chí “British Ambassador in hot water over joke” (Đại sứ Anh gặp rắc rối do một câu chuyện cười). Nghiên cứu phân tích hơn 9 câu báo chí và văn bản tương tự, đồng thời chỉ ra rằng cấu trúc phổ biến của nghĩa này là Chủ ngữ – Động từ – Over – Cụm danh từ chỉ nguyên nhân. Nghĩa này không biểu thị quan hệ không gian giữa TR và LM, nên được coi là nghĩa trực tuyến. Tuy nhiên, nó phụ thuộc vào ngữ cảnh để xác định nghĩa.

   • Nghĩa "by" (bằng, qua phương tiện): Ví dụ trong câu “She wouldn’t tell me over the phone” hay “We heard it over the radio” cho thấy "over" chỉ phương tiện truyền đạt thông tin. Có thể coi đây cũng là nghĩa trực tuyến, nghĩa không gian không còn được duy trì.

2. "Under" có một nghĩa trực tuyến mới can thiệp:

   • Trong các cụm như “units currently under construction” (các đơn vị đang trong quá trình xây dựng) và “under scrutiny” (đang bị xem xét kỹ lưỡng), "under" không biểu thị quan hệ không gian trực tiếp mà chỉ trạng thái hay quá trình mà chủ thể trải qua. Đây cũng là nghĩa trực tuyến được phát hiện dựa trên phân tích ngữ cảnh và dữ liệu thu thập.

3. Các nghĩa của "above" và "below" không có nghĩa trực tuyến mới ngoài những nghĩa đã được Tyler và Evans nêu ra.

4. Minh họa sơ đồ cho các nghĩa mở rộng của "above", "under" và "below" được xây dựng chi tiết và trực quan hơn các nghiên cứu trước:

   • Ví dụ, "above" được minh họa qua bốn dạng nghĩa mở rộng chủ yếu: More Sense (số lượng cao hơn), Superior Sense (vượt trội hơn), Next-one-up Sense (cấp liền kề trên), và Topographical-distance Sense (khoảng cách địa hình).

   • Mỗi dạng ý nghĩa được biểu diễn qua sơ đồ người điểm nhìn và các mối quan hệ TR-LM rõ ràng, giúp cụ thể hóa khái niệm trừu tượng.

5. Tương đương tiếng Việt:

   • Nghiên cứu đưa ra hệ thống các tương đương tiếng Việt cho từng nghĩa của 4 giới từ được khảo sát theo thứ tự trong mạng nghĩa, nhằm hỗ trợ người học dễ dàng tra cứu và áp dụng.

   • Khảo sát với 30 giảng viên ULIS – VNU cho thấy mức độ đồng thuận cao đối với các tương đương được đề xuất, đặc biệt với các nghĩa địa lý rõ ràng.

Thảo luận kết quả

• Các nghĩa trực tuyến mới của "over" và "under" phản ánh đặc điểm linh hoạt của giới từ trong các ngữ cảnh phi không gian, đồng thời nhất quán với quan điểm ngôn ngữ học nhận thức cho rằng nghĩa từ vựng là hệ thống có cấu trúc, phát triển trên cơ sở kinh nghiệm thực tế và chức năng giao tiếp.

• Việc phát hiện và minh chứng cụ thể cho nghĩa "because of" và "by" của "over" mở rộng phạm vi hiểu biết về đa nghĩa và cách thức các nghĩa mới được thiết lập có hệ thống, từ đó góp phần làm phong phú lý thuyết Principled Polysemy vốn còn khoảng trống về nghĩa trực tuyến và nghĩa ngoại cảnh.

• Sự không tồn tại nghĩa trực tuyến mới của "above" và "below" khẳng định tính ổn định và giàu đủ của mạng nghĩa đã được công bố, đồng thời củng cố các phân loại ngữ nghĩa đã có.

• Việc thiết kế sơ đồ minh họa giúp tăng hiệu quả truyền tải kiến thức, đồng thời cung cấp phương tiện trực quan hỗ trợ quá trình giảng dạy và học tập, đặc biệt với ngôn ngữ địa lý và khái niệm trừu tượng, được đánh giá cao so với các tài liệu tham khảo có trước.

• Phân tích tương đương tiếng Việt áp dụng nguyên tắc so sánh tạo điều kiện thuận lợi cho dịch thuật và học tập song ngữ, góp phần nâng cao nhận thức về sự khác biệt ngôn ngữ và văn hóa trong việc sử dụng các giới từ này. Những kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trước, đồng thời bổ sung những dữ liệu thực tiễn giá trị cho ngữ học đối chiếu tiếng Anh-Việt.

• Kết quả nghiên cứu có thể được trình bày dưới dạng các bảng tổng hợp số câu mẫu cho từng nghĩa, biểu đồ mạng nghĩa với các nút nghĩa và mũi tên phái sinh, giúp người đọc trực quan hóa sự phát triển nghĩa theo mạng lưới.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường biên soạn tài liệu giảng dạy và học tập tiếng Anh về giới từ có minh họa sơ đồ mạng nghĩa:

   • Áp dụng sơ đồ minh họa trong giáo trình để nâng cao khả năng nhận thức nghĩa mở rộng và trực tuyến của người học.
   • Tiêu chuẩn hóa tài liệu trên phạm vi trường đại học và cơ sở đào tạo ngoại ngữ với thời gian dự kiến 1-2 năm.

2. Phát triển bài tập thực hành và kiểm tra đánh giá ý nghĩa đa dạng của giới từ trong các ngữ cảnh khác nhau:

   • Thiết kế câu hỏi tình huống, bài tập đa dạng hóa ngữ cảnh nhằm kiểm tra khả năng phát hiện và sử dụng chính xác các nghĩa của giới từ.
   • Dự kiến cấp độ trung học phổ thông và đại học là chủ thể chính.

3. Xây dựng hệ thống từ điển ngữ nghĩa trực tuyến song ngữ tiếng Anh – tiếng Việt theo nguyên tắc mạng nghĩa:

   • Cung cấp nghĩa đa tầng và các tương đương tiếng Việt theo cấp độ phức tạp, hỗ trợ người học và dịch giả.
   • Các cơ quan xuất bản, tổ chức giáo dục nên hợp tác trong vòng 2 năm để triển khai.

4. Tổ chức các khóa tập huấn, hội thảo dành cho giảng viên và dịch giả về ứng dụng lý thuyết Principled Polysemy và kỹ thuật khai thác nghĩa trực tuyến:

   • Giúp nâng cao hiểu biết sâu sắc và áp dụng hiệu quả trong giảng dạy, dịch thuật.
   • Dự kiến hội thảo định kỳ hàng năm tại các trường đại học trọng điểm.

5. Khuyến khích nghiên cứu tiếp theo mở rộng phạm vi sang các giới từ khác hoặc các cấu trúc liên quan nhằm hoàn thiện mạng nghĩa và ứng dụng cho ngôn ngữ học ứng dụng:

   • Phân tích mở rộng sẽ tập trung vào chức năng ngữ pháp và liên kết ngữ nghĩa phức tạp.
   • Nghiên cứu kéo dài 3-5 năm với sự phối hợp quốc tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên và sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh - Ngôn ngữ học:

   • Sử dụng luận văn làm nguồn tài liệu tham khảo về phân tích ngữ nghĩa và lý thuyết đa nghĩa trong tiếng Anh.
   • Áp dụng vào giảng dạy, nghiên cứu và luận văn tốt nghiệp.

2. Giáo viên dạy tiếng Anh tại các cấp từ phổ thông đến đại học:

   • Nắm bắt kiến thức về các nghĩa đa dạng của giới từ để hỗ trợ giải thích rõ ràng cho học sinh, giúp giảm thiểu nhầm lẫn khi tiếp cận.
   • Sử dụng sơ đồ minh họa làm công cụ hỗ trợ giảng dạy trực quan.

3. Phiên dịch viên, biên dịch viên và những người làm trong lĩnh vực dịch thuật tiếng Anh - Việt:

   • Tìm hiểu cách lựa chọn tương đương tiếng Việt chính xác, dựa trên phân tích ngữ nghĩa sâu và thực tiễn dịch thuật có thể áp dụng.
   • Nâng cao chất lượng bản dịch thông qua kiến thức về sự đa nghĩa và biến thể nghĩa.

4. Người học tiếng Anh tự học hoặc học tại các trung tâm đào tạo:

   • Sử dụng kết quả luận văn để tự tra cứu và hiểu sâu về cách dùng giới từ, hiểu và nhận diện các nghĩa trực tuyến.
   • Ứng dụng trong kỹ năng đọc hiểu và giao tiếp nâng cao.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao giới từ tiếng Anh lại có nhiều nghĩa phức tạp như vậy?
   Giới từ là các đơn vị ngữ pháp biểu thị quan hệ không gian, thời gian và quan hệ trừu tượng. Theo ngôn ngữ học nhận thức, các nghĩa đa dạng phát triển từ nghĩa nguyên mẫu dựa trên kinh nghiệm thực tế, tương tác tâm lý và chuyển nghĩa ẩn dụ. Do đó, chúng tạo thành mạng nghĩa đa tầng chứ không đơn giản là nghĩa đơn lẻ.

2. Khung Principled Polysemy khác gì so với lý thuyết đa nghĩa truyền thống?
   Khung này nhấn mạnh nghĩa đa nghĩa được tổ chức có hệ thống trong mạng lưới liên kết cơ sở, nghĩa mở rộng không phải ngẫu nhiên mà dựa trên cơ sở kinh nghiệm được hình thành và lưu trữ trong trí nhớ theo cấu trúc phức hợp, thay vì chỉ là tập nghĩa rời rạc hoặc đối lập.

3. Nghĩa trực tuyến (online meaning) của giới từ là gì?
   Là những nghĩa mới hoặc nghĩa phụ được xây dựng và hiểu trong ngữ cảnh hiện tại, không phải là nghĩa ổn định trong toàn bộ mạng nghĩa của giới từ. Chúng yêu cầu sự hỗ trợ của bối cảnh để giải thích, ví dụ như "over" nghĩa "bởi vì" hay "bằng".

4. Làm thế nào để phân biệt được tương đương tiếng Việt chính xác cho giới từ tiếng Anh?
   Thông qua phân tích tổng hợp nghĩa không gian và phi không gian, đối chiếu văn bản gốc và bản dịch chất lượng, đồng thời khảo sát đánh giá chuyên gia. Tương đương chính xác cần đảm bảo phản ánh chính xác cấu hình ý nghĩa TR-LM cũng như chức năng giao tiếp trong câu.

5. Nghiên cứu này có ứng dụng gì thiết thực trong giảng dạy và học tiếng Anh?
   Nghiên cứu cung cấp nguồn dữ liệu và phương pháp giúp giáo viên giải thích các nghĩa của giới từ rõ ràng, minh họa trực quan giúp học sinh nhận biết và vận dụng linh hoạt. Đồng thời, việc hệ thống nghĩa và tương đương hỗ trợ tự học và cải thiện kỹ năng dịch, đọc hiểu chuyên sâu.

Kết luận

• Luận văn đã xác định và làm sáng tỏ hai nghĩa trực tuyến mới của giới từ "over" (bởi vì, bằng/cách thức) và một nghĩa trực tuyến của "under" (trạng thái/trải nghiệm).

• Bổ sung các sơ đồ minh họa đầy đủ và trực quan cho các nghĩa mở rộng của "above", "under" và "below", nâng cao hiệu quả giáo dục và nghiên cứu.

• Hệ thống các tương đương tiếng Việt được xây dựng đồng bộ theo thứ tự trong mạng nghĩa, hỗ trợ việc giảng dạy tiếng Anh và cố vấn dịch thuật.

• Nghiên cứu đóng góp quan trọng vào lý thuyết Principled Polysemy, tạo nền tảng cho các nghiên cứu ngôn ngữ học đối chiếu và ứng dụng trong ngôn ngữ học nhận thức.

• Gợi mở các hướng nghiên cứu tiếp theo, đặc biệt trong việc mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các giới từ và cấu trúc liên quan trong tiếng Anh và các ngôn ngữ khác.

Kế hoạch tiếp theo: Phát triển tài liệu giảng dạy, xây dựng từ điển mạng nghĩa song ngữ, tổ chức đào tạo chuyên sâu cho giảng viên và dịch giả để ứng dụng hiệu quả kết quả nghiên cứu.

Hành động: Các học giả, giảng viên, dịch giả và người học tiếng Anh được khuyến khích áp dụng những kết quả này và tham khảo luận văn để nâng cao hiệu quả học tập và công việc của mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST GRADUATE STUDIES ĐỖ TUẤN LONG MEANINGS OF ENGLISH PREPOSITIONS “OVER, ABOVE, UNDER, AND BELOW” AND THEIR EQUIVALENT EXPRESSIONS IN VIETNAMESE: A STUDY IN THE LIGHT OF PRINCIPLED POLYSEMY NGỮ NGHĨA GIỚI TỪ TIẾNG ANH “OVER, UNDER, ABOVE, BELOW” VÀ PHƯƠNG TIỆN BIỂU ĐẠT TƯƠNG ĐƯƠNG TRONG TIẾNG VIỆT M.A Major Thesis Major: English Linguistics Code: 60220201 HA NOI – 2016 iii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST GRADUATE STUDIES ĐỖ TUẤN LONG MEANINGS OF ENGLISH PREPOSITIONS “OVER, ABOVE, UNDER AND BELOW” AND THEIR EQUIVALENT EXPRESSIONS IN VIETNAMESE: A STUDY IN THE LIGHT OF PRINCIPLED POLYSEMY NGỮ NGHĨA GIỚI TỪ TIẾNG ANH “OVER, UNDER, ABOVE, BELOW” VÀ PHƯƠNG TIỆN BIỂU ĐẠT TƯƠNG ĐƯƠNG TRONG TIẾNG VIỆT M.A Major Thesis Major: English Linguistics Code: 60220201 Thesis Advisor: Assoc. LÂM QUANG ĐÔNG HA NOI – 2016 iv TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DECLARATION I declare that this MA thesis, entitled Meanings of English prepositions “over, above, under and below” and their equivalent expressions in Vietnamese: A study in the light of Principled Polysemy, is entirely the result of my own work. The thesis contains no material which has been accepted for the award of any other degree or diploma in any university or tertiary institution, and to the best of my knowledge, neither does it contain material previously published or written by another person, except where due acknowledgement is made in the text. Signature Đỗ Tuấn Long v TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABSTRACT Meanings of English prepositions over, above, under and below and their equivalent expressions in Vietnamese: A study in the light of Principled Polysemy Linguists have known that prepositions, especially spatial markers, develop their meanings in semantic networks in which the prototypical meaning is the core from which other extended senses develop.

One framework offering such kind of semantic network is Principled Polysemy introduced by Tyler and Evans in 2003. This study focuses on providing additional information for the meanings of the four English prepositions over, above, under, below beside works presented by Tyler and Evans. Comparative and contrastive methods were exploited to analyze data from three sources namely “Gone with the Wind”, “Vanity Fair” and 721 articles of contemporary topics on BBC and CNN. The results show that over has two online meanings, under possesses one meaning not analyzed by two framework founders.

Particularly, over in certain cases means because of (reason) and by (a means to do something), under is used to denote a situation or state that someone or something is experiencing. Additionally, graphic illustrations for extended senses of three prepositions above, under, below were added, which facilitates learners to better construe the semantics of the prepositions. The Vietnamese equivalents for those prepositions are presented systematically in the order of their appearances in the semantic networks, which makes learners‟ reference to those spatial markers more conveniently. vi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOWLEGEMENTS First and foremost, I would like to express my deepest gratitude to my supervisor, Assoc.Dr Lâm Quang Đông for transferring me his specialized knowledge, his inspiring me the love in linguistics as well as his valuable suggestions, advice and correction during my the thesis throughout.

I also take this opportunity to thank all my lecturers in the Department of Graduate Studies at University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi for many of their interesting lectures, which have surely contributed to the foundation of my thesis. Finally, I would like to show my deep gratitude to my family, especially my wife for her support, encouragement and understanding, without which my theis would not have been accomplished. Hanoi, November 2016 Do Tuan Long vii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS LIST OF ABBREVIATIONS LIST OF TABLES LIST OF FIGURES PART A: INTRODUCTION 1. Rationale of the study 1 2.

Objectives of the study 3 3. Structure of the thesis 3 PART B: DEVELOPMENT Chapter 1: LITERATURE REVIEW & THEORETICAL BACKGROUND 1. Full-specification Approach 5 1. Principled Polysemy Framework 8 1.

Important tenets of Principled Polysemy Framework in the light of cognitive linguistics 12 1. Principles of contrasting English and Vietnamese 17 1. Principles of semantic extension from spatial to non-spatial 18 1. Chapter summary 20 CHAPTER 2: RESEARCH METHODOLOGY 2.

Research methods 22 CHAPTER 3: FINDINGS AND DISCUSSION 3. New findings for the meanings of over 25 3. New findings for the meanings of under 31 3. Research question 2 32 viii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Graphic illustrations for extended senses of above 32 3. Graphic illustrations for extended senses of under 38 3. Graphic illustrations for extended senses of below 43 3. Potential Vietnamese equivalents of over 49 3.2 Potential Vietnamese equivalents of above 58 3.

Vietnamese equivalents of under 60 3. Vietnamese equivalents of below 65 3. Chapter summary 67 PART C: CONCLUSION 1. Challenges and limitations 68 3.

Orientations to further research 69 REFERENCES 71 APPENDIX 76 ix TIEU LUAN MOI download : [e-mail] List of Abbreviations CA Contrastive Analysis CL Cognitive Linguistics IELTS: International English Language Testing System, co-owned by University of Cambridge ESOL, British Council and IDP Education. L2 Second language LM: Landmark ESL English second language learners TR: Trajector ULIS-VNU: University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi x TIEU LUAN MOI download : [e-mail] List of tables Table 1.1: Schemas proposed by Lakoff (1987) for over besides the central schema Table 1.2: Analysis of “British Ambassador in hot water over joke” Table 3.2: Summarized information of over Table 3.3: Summarized information of above Table 3.4: Summarized information of under Table 3.5: Summarized information of below xi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] List of figures Figure 1.1: Central image schema Figure 1.2: The semantic network for over Figure 1.3: The semantic network for under Figure 1.4: The Rubin‟s vase Figure 1.5: The proto-scene of over Figure 3.1: The semantic network for above Figure 3.2: The More Sense of above Figure 3.3: The Superior Sense of above Figure 3.4: The Next-one-up Sense of above Figure 3.5: The Topographical-distance Sense of above Figure 3.6: The Less Sense of under Figure 3.7: The Control Sense of under Figure 3.8: The Covering Sense of under Figure 3.9: The Non-Existence Sense of under Figure 3.10: Semantic network for below Figure 3.11: The accurate semantic network for below Figure 3.12: The Less Sense of below Figure 3.13: The Inferior Sense of below Figure 3.14: The Next-one-down Sense of below Figure 3.15: The Topographical-distance Sense of below xii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART A: INTRODUCTION 1. Rationale of the study English prepositions are not easy for learners to acquire, and this is an obstacle for those who want to learn English successfully. Perhaps, one reason is that it is difficult to characterize the semantics of prepositions.

Take the two following sentences as an example (Tyler and Evans, 2003:65) (1.1) The picture is over the mantle.2) The picture is above the mantle. In fact, both sentences denote a configuration in which the Trajector (TR - the picture) is higher than the Landmark (LM - the mantle), and it is impossible to decide if there is a contact between the LM and the TR. However, another example posed by Tyler and Evans (2003) indicates something different.3) “Mary hung her jacket over the back of the chair.” is interpreted differently from the sentence (1.4) “Mary hung her jacket above the back of the chair”. It is universally known that when humans put a cloth or anything else on the back of the chair, that thing should be higher and in contact with the back of the chair.

In the sentence (1.3), the preposition over denotes what humans often perceptualize, the jacket is higher and in contact with the back of the chair. Yet, the meaning of sentence (1.4) is different; the jacket is higher and in no contact with the back of the chair. Furthermore, prepositions tend to develop a complex set of extended meanings, for example, under has developed at least 9 meanings 1, many of which do not appear to be systematically related. Tyler et al (2011) reviewed that although linguists have long been aware that prepositions develop complex polysemy networks, the meaning networks surrounding spatial markers (and the systematic processes of meaning extension from which they result) have only become the 1 Oxford Dictionary (8th Edition, Cambridge University Press) 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] foci of linguistic inquiry in the last 20 years.

The best descriptive grammars and dictionaries present the multiple meanings of prepositions as largely arbitrary. Three traditional linguists (Bloomfield, 1933; Frank, 1972; Chomsky, 1995) represented the semantics of English prepositions as arbitrary. As a result, memorization has been often suggested as the best strategy. However cognitive linguistics (CL) offers an alternative perspective, suggesting that the many distinct meanings associated with a particular preposition are related in systematic, principled ways (e., Brugman, 1988; Dewell, 1994; Dirven, 1993; Lakoff, 1987; Linder, 1982; Hawkins, 1988; Herskovits, 1986, 1988; Vandeloise, 1991, 1994).

In fact, after criticizing previous approaches to the semantics of English prepositions (i. monosemy and homonymy) and Lakoff‟s account to over, Tyler and Evans developed Principled Polysemy framework, which was described to fill the gaps that other scholars leave. Though the framework could explain clearly and (for the most part) convincingly how new meanings developed from established ones on the basis of experiential correlations, three weak points of the framework still exist. First, local and online construction of meaning (e.

over and under’s) was not fully analyzed as stated by Tyler and Evans. Additionally, graphic illustrations for extended senses of the other prepositions were not provided, which to some extent makes it difficult for readers to construe the semantic extension from spatial to non-spatial. Last but not least, Thora (2004) pointed out that the research results introduced by Tyler and Evans (2003) were somewhat vague as they claimed to use their native sense of language to investigate English prepositions‟ semantics. Scopus linguistics was not in use to collect data; hence, it needs revising to confirm the results.

The context discussed above inspired me to conduct a study for my M.A thesis entitled Meanings of English prepositions "over, above, under and below" and 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] their equivalent expressions in Vietnamese: A study in the light of Principled Polysemy. Objectives of the study As mentioned in the previous part, this thesis aims at filling out the gaps that Tyler and Evans left in analyzing the semantics of the four prepositions. First, we wish to find out the local and online construction meaning of over and under in the light of Principled Polysemy beside works done by Tyler and Evans. In addition, basing on the analysis of the data collected with reference to the theoretical framework Principled Polysemy, we will provide graphic illustrations for extended senses of above, under and below.

The third objective is to discover potential Vietnamese equivalents for those spatial particles, which to some extent may facilitate the acquisition of those spatial languages. Those objectives are realized via the following research questions. Research questions This study is conducted to provide answers to three research questions: 1. What are the new findings for the meanings of the four prepositions besides those presented by Tyler and Evans in the light of Principled Polysemy? 2.

What are graphic illustrations for each extended sense of the four prepositions in the light of Principled Polysemy? 3. What are potential Vietnamese equivalents of those prepositions? 4. Structure of the thesis The thesis consists of three main parts. In the first part - Introduction – the rationale, objectives of the thesis and three research questions are presented.

The second part is Thesis Development which consists of three chapters: (1) Literature Review and Theoretical Background, (2) Research Methodology and 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] (3) Findings and Discussion.